Skip to main content

Full text of "Kanvasamhita Sanskaranam-4"

See other formats


#१४।८ व्व = प्रि 
०४. (८६0८. रसत 
६016 (य~) 
50 6811 (€) {एि्डा# 000८5 011४ 70 ५५० 
९५८६९८5 8१ 118 7०५६. 


28077८0 ".58"5 
१0. 


एषह एष 1,611.18, 1 = 





४. ल. ल. ८८५9 





श "^ न~ 
(चअ = द।९. 
ध ~ ४ 


सम्पादक 
यं अपाद दामोदर खतवलेक्छर 


स्वाध्याय-मण्ड्ल 


पारडी | 
(जि वललाड) 


च्छाशन् 
स्कब्डधयर्य समण्डं 
पारो नगरम्‌» 
जखख्ाड ब्रदेरो, गष्नरषत घान्ते 


चद्ुर्थ ख-स्क्ञ्रय्ट्द्‌ 


(0 € 25 एव ए 1750ल्त नत १06 5०२०५२1 
25525६22 श 1116 4575४ ०? &दपल्ट्पठण 
उत्‌ (-पा्पन्ट, (उछर्टत्छपःटता ०? 10 तत्वे 


[~ ५१ 
दित्न्तरूदं षात्ठिनौ खुदनप्यय एवं धरकादाक्‌ दारा जान अाऽनट-नद्रष्यान्दये सद्रितन्द 
ए 


शुङ्वसुर्वेदीय-काण्वसंहिताया 


प्रस्तातः । 


नय => > 





छय्ैदीयैपा संदिता काष्वसंहितेति प्रसिद्धा } सैषा मुद्राप्येदानीं प्रकदयते । ततर ' कोऽयं कण्वः १ › ‹ कोऽयं वा कव्यः? 
दति ग्रध्रः प्रथमं विचरभूमिक्रयां समुद्धवति । अस्मिन. विधवे केषिद्रदन्ति, यः कथिटृगवेदीय-मन्धार्णां द्रष्टा कम्वः स एवैतेषां 
यन्चषा प्रवकः कष्य ऋषिरिति, तेनैवेतस्य छक्यङुैदस्य ' काण्व-ययुेंद्‌ ! इति संञा समजनीति ! नैतन्मतं खलमिव 
प्रतिभाति | इत इति चेद्‌ बुमः-- ग 


ऋग्वेदे कण्वदष्टा मन्त्राः । 
~ प्ाक््रेऽस्मन्दरगवेदे कण्वेन कायै दृष्ठ मन्त्राः प्रथमारमनवमेषु मण्डले वहवः सन्ति | तेषां सूक्तानां तव्यानां मन्त्राणं च 
(यगन भवतीदृग्विधा-- 


# 








प्रथम-मण्टके ] सृ ,-सून्मेन्संः देवता 
९ मेधातिथेः काण्वस्य ३८ १५ म्तः 
, सुक्तकमाद्वः मन्त्रस॑स्या देवता ३९ १५ १, 
१२ २ अग्निः 89 ८  अह्मणस्पतिः 
श १२ „+ { अग्रियः) ९ ९ वरणादयः 
१४ २ विभ्रे देवः ६२ १० पृथा 
१५ २ दृनरमष्दाद्यः ८३ ध 
९ & दन्दः (९8) 
1 ९ दरवदमी ३ परस्कण्वस्य काण्वस्य 
८ ९ वरद्मगस्पत्यादयः छ ठ गनः 
१९ ९ अग्राम्रनः ४५ १० ध 
६ ॥ न ५ ९६ १५ अधि 
२२ 44 अथिसवियादयः ह ५ ५ 
रद ५ वुः्वादुयः । ४ ६ ४; 
(६ छक | ४९ 1 त 
= ॥ ५० १३ सूर्यः 
` कण्यस्य धारस्य ~ 
र २५ सप्निः {८२} 
३७ ९५ म्तः { एवं प्रे मग्डदे ३९९ कण्यमन्ताः सन्ति] 


§ 


[९] श्ङ्क-यसुर्दैदीय- 


ठ [~ = 

अष्टम-मण्डल मेच्यस्य काण्वस्य ५७-०८- ७ सष्िनै.वििदेदः 

ञ्ग्रनाथच्य चऋाण्वस्य २ र दनः खुपणस्य >> ५ ॐ इरवव्मै 
मेधाविथिमेष्यातिथ्योः १ २७ „> २९ भर्गस्य प्रागाथस्य », लमीच्छदयः 


मेधातिथेः काण्वस्य २ 9 
च इ ऋ 
५ मेच्याविधेः ++ 


३० कटः प्रगाथस्य , 2६ 
द देवातिथेः 1] 4 

















३ 
छ २९ ३९ दयतस्य प्रगाथद्य > 
ऽ ब्रह्मातः » ५ ३९. उश्विनौ ¦ ३२ इख्तः क 
<चत्सस्य ¬ द ९ दः ३३ कुसाादेनः „ <{-<८ २७ 6 
९ पुनर्वत्छस्य » ७ उदे मखः 4 + 
० खध्वसस्य ,, < २३ अशिनः { एदनषटने मण्ड ६७३ छन्वमन्नःः चन्ति 1 | 
श्र शशक्त्णस्य » ९ रर ॐ नवम-मण्टले 
सयाधस्य >=» {० २ न्ेधातिचेः काण्वस्य २ ९ सेनः 
श्रे वत्सस्य „ १ १ ऊभिः | मेष्याविथेः > ४२-९३ १८ > 
९२ पवैतचत्य 9) १२ ३३ द्न्ः कण्वस्य घोरस्य ९ | ॥ न 
द. नारदस्य ५» १३ दे >> प्रस्कण्वस्य काण्डस्य ९५ ५ 92 
र्‌ साषक्त्यभ्बद्दानः पदठनारद्योः 
न काण्वयोाः; १९-१९५ २८ 9 काण्वयोः १०६४->०५ १२ * 
२६ दइारस्विठेः काण्डस्य १६१७ श > { एठं नवने म्टे ५८ मन्त्राः ्र्वदृष्ठाः न्ति ] 
द ” श द ज | प ने जवर चदय ननः 
मेघात्तिथेः ,, ३२ ३९ डटः निता १३४४ चन्ति । ठत मचंवाठधल्या उवरि 
ग + । सदय्ल्यनं छदनां उ कप्वानों मवचेवमट्र्मः-- 
मेध्यातेवः >+ ३३ १९ > (~^ 
८ नीपातिधः ,+ ३ रष ह दादर्यिनोः मदायसराः काण्वाः 
२९ नामाक्ख्य +» द्द ३  अन््दवः | १ बरेधाियेः काण्वस्य अयने नन््टे १९३ नन्वाः 
२० शिद्ोकस्य ,, ® ४२ दः अष्न ४» द्‌ > 
प्रगाथस्य $ ४ २५ डेमः नवेन ,, १६ +> २५द्‌ 
मस्कण्वस्य ,, ४९ १९ श्र 
मेद पुष्ठिगोः , ८० ९० ४ २ सामरः काण्वस्य जने न्ते ९१६ 
रेरश्वुष्ियोः „ ५१९ ६० | ३ कण्वस्य धरस्य थने नग्ने ९६ 
२२ १ 3१ ५२ © 9 मवमे ,, # १८१ 
२९ मैष्यस्य १ ५५ ८ 0 १ ८? 
२५ मतिरिम्बनः + ५४ < टः (व 8 - 
रेदं ङस्य + ५९ ५ +; | 2 
५ पृपध्रस्य ६ ५५. ) ५ स्वय ॐ ॥ ९७ 
= सद्‌ प्रमाया धेरपुद्ः उन च्व शुच््दः गततः दधा च चदाटु्नमय त स्नस्यम्‌-“ ख श्रः सम्श्राठुः कण्वस्य 


पुतरतामगास्‌ * टत्ति। 





। 





काण्व-संहितायाः पस्तावः } 





महयदत्छः इण्वाः । 
५ प्रगाथस्य रू!ण्दस्य अष्टमं म्ले ७९ 


द मेध्यातिथेः ,, ~» ,„» ४२ 
१ 2 नवमे 29 १८ 





७ व्सश्य „ = अष्मे ,, प्ट 
८ इरिस्विटिः ,, ह" ४९ 
९ त्रिशोकस्य ,, इ ४२ 
१० ब्रह्मतिथेः ,. न ३९ 
११ नाभाकस्य > ५ % ३८ 
९२ भगस्य पागाथस्य,, , + २८ 
९३ पनर्यैत्सस्य ,, ध रे६- 
९९ पर्वतस्य ,, 2 ३३ 
१५ नारदस्य ११ ४} + २२ 
१६ कुसछुतेः +» वः ३६ 
१७ गोपूकत्यश्यसूकिनोः „» +» २८ 
६८ इसीदिनः काण्वस्य › २७ 
१९. सरध्वसस्य काण्वस्य अष्टन म २३ 
२० दैवातिथेः ॥; २९ 
२९ श्शकर्णंस्य + + २ 
ुद्रसृक्ताः काण्वाः 
२२ दर्वतस्य प्रगाथस्य , „+ १८ 
र्रेनीपातिधेः + ++ १५ 
२४ फडःप्गाथस्य ,) =» +, शष्‌ 
२५ मध्यस्य [1] १४ १५ 
६ परेतस्यनारदयोः काण्वयोः; नवमे नण्ठ्ले १२ 
२७ पटना ‡: कण्विद्य अद्म मन्ड १० 
२८ श्रुषिगोः ४१ | १४ १० 
२९ समयोः ७१ 39 | १० 
३5 मातटरिभ्यतः १) 1 ११ 4 
र र खपणैस्य 1. 9) २१ ७ 
३२ र्शस्य 9 - प्‌ 
२३३ पएपध्रस्य धिः ॐ: , ` # 4 


कस्वमन्नाप् सर्दयोगः १२३४९ 
काण्वसन्त्राणा दृषतदियागाः। 


एतेष वःम्बनन्च्रापे दैवेतानुतररप विमाने भवत्व 
‡ न्दस्य ६8१ मन्त्रः 





॥1 


० 


र ञ्ैः २२७ 
३ अश्विनोः १४२ 
छ मत्तां ७१ 
५ विद्विषां देवानां ६९ 
दुं सोमस्य दे्‌ 
७ उषसः २० 
८ त्रद्णरसपत्यादीनां ९७ 
९ इन्द्रावहणयोः ९६ 
१० सूय १३ 
१९ इन्द्रमरतादीनां १२ 
परे पूष्णः १० 
१२ ऋभूणां ९ 
१8६ सग्नामहतोः न. 
शष इन्द्राग्योः ८ 


एतेषां सर्वयोगः १२९६४ 


एतसास्गेदीयमन्धसमात्रायात्कतप्वरष् 
संग्रहीता मन्त्रा अत्पदा एव सन्तीति दरषएटन्यमिदानीम्‌ । यथा- 

वा०्यसु* केष्वयजु° 
१ मेधातिथेः काण्वस्य मन्त्राः (२९) 


मन्तः म्बेदस्थानं 


सघ नः पवक्त दीदिवो १,९१२,१० 
दन््रवाय्‌ इद्त १,६४.२ 
विश्वेभिः सेम्यं मधु ९० 
अभि यत्तं गुणोहिनो १,६५.३ 
दरविणोदाः विपपति 

सोमानं स्वरणं शृणुहि ९,१८.१ 
यो रेवान्यो अनीवहा २ 


मानः शर॑स अरद्पो ३ 
सदसस्पति ६ 
यावांक्दा मधमती ९,२२.३ 
हिरप्यपाभिनृतयें प 
विभक्तारं ददाम ७ 
उपने पत्नीरिहा वद ९ 


मरी सैः पृथिवी चन ९३ 
स्योना पयिवि १५ 

र चिप्याविचन्ने १७ 
श्रीपं पदा विचन्मै १८ 


[५] 


ऽसिन्‌ युवद 


१७,९ 
२३.४५ 


१८.१० 
३२.४५ 
१० 


३,२९ 
२७ 

३८ 
३५.३२ 
७,१० 
२७,१४ 
३४.४ 
९.३१ 
१४.३४ 
३५.५४ 
३६.१३ 
५,२८ 


२३.२१ 


9५। 





विष्णोः कर्माणि पद्यत १९ ६.8; 
८ १२.२३ 
तद्विष्णोः परमं २९ ६५ 
तद्विप्रासो विपन्यवः २१९ ३४.४8४ 
वरुणः प्राविता भुवत्‌ १,२९.९६ ३३.४९ 
अमूयौ उप्‌ सूये १७ ६,२४ 
अप्स्वन्तर १९ ९ 
इदमापः २२ ६,१७ 
आपो अया २३ २०,२२ 
अचिक्रददूठषा ९,२.९६ ३८,२२ 
२ कण्वस्य घोरस्य मन््राः (४) 

सं सीदस्व मर्दो अपि १,२३६.९ ११.२७ 
उर्ध्वऊपुणउततये १३ ४२ 
उत्ति ब्रह्मणस्पते १,६०.१९ ३९.५५६ 
रतु ब्रह्मणस्पतिः ३ ३३.८९ 
२७.७ 

३ प्रश्कण्वस्य काण्वस्य मन्त्राः (८) 
श्रुधि श्रुत्कणे १,.४४,१२३ ३२,१५ 
त्वां चिन्रश्रवस्तमं १४५, ६ १५.३१ 
उभा पिबत ९,४६.१५ २४.२८ 
खदु त्य॑ जतवेदसं १,५०.१९ ७,8१ 
८.४१ 
२२.२९१ 
अदृश्रमस्य ५: ८,६० 
तरणिर्विशवदैतो ~ £ ३३.३६ 
येना पावक चक्षसा प ३२ 
उद्वयं तमसस्परि १० २०,२९ 
२७,९० 
३५१४ 
२३८,२४ 


४ मेध्यातिथेः काण्वस्य मन्नाः(३) 


इमा उ त्वा पुरूवसो ८,२,३ ३३,८१ 
अयं सद्ष ४ ३३,८३ 
अस्येदिन्द्रो वाग्रे < ९७ 


५ त्सस्य काण्वस्य मन्त्राः (£ ) 


६,५; 
१४.३५ 
६, प 
३३,२२ 
२२.६६ 
६,३५ 
१०. ९ 
६,३२ 
२२, ७ 
३८,२२ 


१२.२७ 
२ 
३३.६४ 


३७.७ 


३ ४: १ श ५ 
१६.५३ 
३३.२२ 
२३ 
९.६ 
२२.३१ 
८.२२ 
३२.३६ 
३२ 
२२,६ 
२९.१० 
३५,४७ 
३ 4 [| र्‌ [1 


३२.८१ 
३२.८३ 


्ङ्धं-यलुर्ेदीय~ 


मर्द इयौ य ओजसा <,६,१ ७,४० 
उपह्वरे गिरीणां २८ २६.१५ 
त्वमप्ने तपा असि <८,११,१ ९,१६ 
आ ते वत्सो मनो यमत्‌ ७ १२,११५ 


६ गोषुक्त्यश्वसूक्तिनोः काण्वयोः मन्त्रः ( १) 





७,४० 
[1 । र १ 
२०११४ 


अपां केनेन नमुचेः ८,१४.१२३ १९,७१ २१,७१ 
७ सखोभरेः काण्वस्य मन्वा: (३ ) 
भद्रो नो अमिराहुतः ८,१९.१९ १५.३८ १६.६० 
भद्रं मनः छृणुप्व २० ३९ ६१ 
येना समत्सु 8० ` ६२ 
( अवरे मन्त्राणां व्युत्करमो दृदथते यजुर्वेदे ) 
८ नाभाकस्य काण्वस्य मन्त्रौ ( १) 
अस्तन्नाद्यामसुरो ८,४२.१ ४,३० ४,९९ 
९ जिन्लोकस्य काण्डस्य मन्व्रः ( २) 
आघाये अं ८,९५११ ७,३२ ७,३९ 
वेटनिदिष्म २ ३३,२४ ३२.२४ 
१० प्रगाथस्य घोरस्य काण्वस्य मन्न (२) 
त्वं सोम पितृभिः ८,४८,१३ १९.५४ २१,५९ 
अस्मेर ६३,१२ ३३.५० २२,५० 
११ शरु्टिगोः काण्वस्य मन्त्री (२) 
कदा चन स्तरीरसि ८,५१.७ ३.३४ २,४२९ 
- <,२ ८१ 
यस्यायं विश्व आर्यो ९ २३,८२ ३२,८ 
१२ आयोः काण्वस्य मन्व: ( १) 
कद। चन भ्रयुच्छसि ८,५२.७ ८, ८.२ 
१३ भगेस्य परागाथस्य मन्त्रः( १) 
पादिनो अप्र एकया ८,६०.९ २७.४३ = 
१९ यतस्य प्रागाथस्य मन्त्री (२ ) 
गावे उपावत ८,७२.१२ ३३.१९ २२.१९ 
७१ ७१ 
आ युते १३ २१ २१ 
१५ कुरुखुतेः काण्वस्य मन्त्रः (१ ) । 
उत्निष्टनोजसा सद ८,७६.१० ८.३९ <,२१ 
शद कक्तीदिनः काण्कस्य मन्त्रः ( १) 
अथिन इ्टरषां ८,८३.७ २३.४७ ३२.४७ 


एवे दिष्िमन््ाः कयैः दुकरिऽस्मिन्‌ वाजसनेयके यररवदे संगृहीता द्यन्ते । कण्वे यजुर्वेदे तु पटपमाश्देव मन्त्रा 

ददयन्ते 1 मेधाद्ियेः २६, कण्वस्य £ प्रसछण्वस्य ८, मेध्यातिथेः ३, वत्सस्य ४, सोमः ३, शरुषिगोः २, अन्येषां दषु एर्व 
दित्या > ~ 

सर्वे मिलित्वा द्विपटिर्मवन्ति । ऋम्वेदे दाकलके म्रा मन्त्राः १३४४ सन्ति । तेषां मध्यान्‌ केवटं ६२ मन्त्रा एवास्मिन्‌ 


काण्व-संदितायाः प्रस्तावः} । [७] 


म यज्या चदे संगृदीता दृद्यन्ने। कराप्वयक्वदे तु तत्तेऽपि न्यूना एवेति 1 अते वेदस्यैतस्य काप्वयङ्वैदेति मक्रणां 


रष्वद््रमन्त्रदेतुमूलकमिति मतं नैव परिपुप्यनि, तत्र काप्वदष्मन्तराणामल्यीयस्त्वान्‌ । पुनश्च युक्रयङ्वंदस्य वाजसनेयी-माभ्यंदिन- 
पदितावामप्येपानेव मन्त्राणां सग्रह दरदवते । तयैव तेत्तिरीयादिष्वपि सहितास्ते कमवरेतयां मन्त्राणां क्िचिन््यूनतरः संग्रदोऽस्ति 1 
भते मेतन्कराप्वसंहितायाः विरेपत्वं, येन्नैतस्याः संहिताया एतदभिधानं संभवेन्‌ 1 अतो मिभ्यैतैपा कल्पना यत्काण्वानां मन्त्राणां 
 संग्रहादितदभिधानमस्य वेदस्येति। 
पुनय चरेदादस्िन्‌ जुदयङ्ेदे ७०३ मन्त्राः संगृदीतास्तन्र करष्वानां मन्त्राः कवलं द्वापष्टिरेव । सन्ये च ६४९ मन्त्रा 


अन्यिपामूपीणां सन्ति ] अताऽस्पीयस्त्वत्कराप्वमंत्राणां नैप सन्ना तन्नूचिकरेति स्पष्टं भवति । 


$ मन्नाणां १.4 
ऋग्वेदीयानां काण्वमन्त्राणां मननम्‌ । 
मा भून्नाम काण्वसंदहितेन्यभिघानमस्याः संहितायास्तव्र कण्वद्रषटमन्पराणामत्पीयस्त्वान्‌ । तयापि काप्वसंहिताविपषये प्रचलिने सति, 
५ ङ. ~ ८ [+ ~ 4 न्त 
कध्वानामृगेदीया मन््राः सृक्ष्मया बुद्ध चावस्यं मननीया, इत्यत्र न दविविदपि मतद्रेधं भवितुं दाक्यमिति प्रतीयते 1 यतस्तेषु मन्त्रेषु 
कप्वकुल्तागताचारा ये करे चापि समुपलभ्येरंस्तेपां समालो चनया कप्वविपयक्रं नानं वहु वात्पं वा भवितुं शक्यमिति करत्वा, ऋर्रददीय- 
काप्वदटमन्त्राणं मननं याचच्छ्यमत्नोपक्तमामः\ 
१ काण्वानां सभा । 


करस्वेदे प्रसकण्वन्य काप्वस्याधिदैवत्ये मन्त्रे क्वान काचित्‌ प्रिया समा हृय्यते प्रशमिता, यया-- 
श्षश्वत्कण्वानां सदसि प्रिये दि कं सोमं पपथुरश्विना । (@ऋ० १।४७1१०) 
° दे अधिनी } कष्वानां प्रिये सदसि सोमयागमण्डपे याशचन्सर्वदा सोमं पपगरुहिं कं, युवां पीतवन्तौ खल 1 › एतदेवान्यम्मिन्मन्त् 
द्रडयते, यथा-- 
पिवाथो अश्विना मधु कण्वानां सवने सुतम्‌ । (० ८।८।३) 
अयिस्तवे स्व॑सस्य कण्वस्य दर्थनमेतन्‌. 1 कण्वानां सोमयनेऽध्रिनौ मध्र मधर सोमं पिचायः पिवतम्‌ । तया च शाकः 
ोन्वोऽदिवप्रशंसायामाद्‌-- 
इमे सोमासो अधि तुर्वदो यदौ इमे कण्वेषु वामथ 1 (ऋ० ८।९।१४; अयव. २०।१४१।४) 
° यथा तुर्वशे द वां युवयो सैर्कताः सोमास आसन. , तथैव कण्वेषु वां युवाभ्यां दचा दमे सोमाः सन्तीति ° एवं कप्वानां 
यद्शसभायां सोमाभिप्वे मन्त्रेषु स्तते, चथदि- 
२ कण्वानां सोमसवनम्‌ । 
क्वान नेमाभिपवं प्रस्कन्वः कोप्वेऽननिस्तृतौ वययति यवा- 
कण्वासस्त्वा खुतसोमास इन्धते दव्यवादं खघ्वर 1 ( =° १।८८।८ ) 
“ दे स्वध्वरात्ने ! श्ुनसोमासः कण्वास हव्यवाहममिं त्वा त्वामिन्धते दीपयन्ति ! ` तयैव स एवर्पिरधिसंस्त््े प्रस्तौति 1 
कण्वासो वां खतसोमा अभिद्यवो युवां वन्ते जभ्विना । ( ° १४७४ ) 
“ दे जिनी । वां युष्मदर्थं नुतक्तेमा सभिपुतसतेमयुक्ा अभियवोऽभिगतदीप्यः कण्वासो युवासुमौ इवन्ते आहयन्ति । ` एवं 
कप्वानां सोमाभिपतो मन्द्रेषु दितो टध्यते । ॥ 


५. 
५ 





३ कण्वानां यज्ञसाधनम्‌ । 


[८1 शु्छ-यदुवेदीय- 


कण्वा आ हवन्ते | 


नीपादिधेः कण्वो ददीयतीन्धस्तवे कण्वैः छृतं देवतानानाहवनम्‌-- 
" आ त्वा कण्वा इहावसे दवन्ते वाजसातये । (° ८।३५।४ ) 
‹ कण्वा त्वामिहावते वाजसातये चाहवन्ते आयन्ति यज्ञार्थं च ठभ्यं तह्य छम्वन्ति 1 


५ कण्वा ब्रह्म ण्वस्ति } 


यद्चसाथने दक्षाः कण्वा त्र्य सृकं छृष्वन्तीति मेधावी प्रस्वः कष्वोऽशविनोः प्रस्तावे क्थद्नि वथा- 
कण्वासो चां बह्म रृण्वन्त्यध्वरे तेषां खु युतं वम्‌ । ( ° १।५५।२ ) 
° कण्या वामधिनेदुवयेयनि तद्य स्तोवरह्पं मन््रसनूहं छन्त वैन । ततु यागऽध्वेर मौवते 1 तेषां कानां हवमिममाद्वानं 
टृणुतमिति 1 ` इन्द्रस्तवे वत्व: काप्वोऽप्येवमेवाद-- 
मा खु पूर्व्या घियं मधोधुंतस्य पिप्युषीम्‌ } कण्वा उक्थेन वादघुः ॥ (० ५।९।४३) 
° कण्वा उक्थेन सक्तेन प्रदासयेन्द्रं बाशधुः । इन्द्रस्य माहात्म्यं विस्तारितवन्तः ! * तथेव मेधातिथिः काण्व इन्द्रस्ते तदेव त्थयति- 
धर इतन्युज्ञीपिणः कण्वा इन्द्रस्य गाथया । सदे सोमस्य बोचत ॥ (ऋ° ५३२११) 
कण्वा इन्द्रस्य प्रशसा चायन्तीति 1 
£. 
& रण्वा इडत | 
कण्वा देवता ईडते । कम्वानामेतदीडनं नेधातिधिः स्वौ वैशवदेवसूक्तऽभिस्तवे वणयति, तथादि-- 
ईडते त्वामवस्यवः कण्वाघो यु्तवटिषः 1 हविष्मन्तो जररूतः ॥५॥. 
तान्यजननौ कताबुघो.्नेपत्नीवतसकुधि 1 ७ ॥ (ऋ° १।१५।५. °) 
° अवस्यवः कम्वा अननं देवमीक्ते, तान्कप्वानभिः पत्नवित्तः पननोयुक्तान्रोत्विति । कन्वो सीरलथैवामिरततरेऽभ्न प्रज्वाल्य 
मेध्यात्तिथिरिति स्थरति-- ६ 
यं कण्वो मेष्यातिथिध॑नस्पृतम्‌ ५९०॥ यमि मेध्यातिथिः क्च इध ऋतादधि ५१२५ (छ १।३९।१०१११, 
° यमामिं धनस्तं मेभ्वातिभिः कम्व ईधे 1  पुनवत्तः चछण्वो महतां स्तवे तदेव द्षति-- | 
सरो पु णो वञ्ञदस्तैः कण्वासो नि मरुद्धिः । स्तुषे दिरण्यवास्चीभिः ! ( =° ८५३२ ) 
" क्वा स्न स्तुवन्ति ब्णैयन्ति, स्तोत्रं गायन्ति. * तया-- 


७ कण्वा गीभिरहुषत । 


तां स्वामुपर्वूयवो गीभिः कण्वा अहूषत । ( ऋ० १।४९।४ ) 
उपमे प्रस्वः कामो वर्मयति यत्तो ° लां यदूचे धनक्छमाः कवा ौर्भिरटयत स्तुवन्तः " नेषातियिः कोऽप तपेच 
श्वेदेवस्तवेऽभनेः प्रदतायामाद-- 
यात्वा कण्वा अहपत । (व १1१४२) 
तथेव द्र्मतियिः कन्वोऽपि संस्तचेऽदधिवनोः क्ययति-~ 
स्तु कण्यासो अश्विना 1 ( ० ८५५८) 
चन्सः व्प्वोऽपीन्रपस्तवि तथेव रंसति- 
अभि कण्वा जनूयतपो न प्रषसा यतीः इनदरं वनन्वती मतिः ॥ (° ८।६।३४) 
"एनदरं र्या जनन, तेषो मदिष्टदेव गच्छति स्तृतिम्पेन, वथाऽऽपोऽथस्तान्मुदं गच्छन्ति तथेति मावः 1 * =, 


01# 


कापण्व-संहितायाः प्रस्तावः । [९1 


८, कण्वस्य सुष्टुतिः । 


कणकरेता देवस्येन््रस्य योना स्तुतिः स्॒टुतिरिति कय्यते । नीपातिथिः काण्व इन्द्रस्य संस्तवे कष्वज्ृतां स्टुतिमिन्दः गुणोत्विति 
यतते, यया-- 
पन्दर्‌ याहि हरिभिरुप कण्वस्ट सुष्टुतिम्‌ 1 (०८३८१) 
‡ तदेव कण्वो धौसे मस्ता प्रस्तविकराथयन्‌-- 
क्रीटटे वः शर्धो मारुतमनर्वाणं र्ये्ठमम्‌ । कप्वां अभि प्र भायत्त 1 (ऋ १।३७१) 
° कण्वा मर्तां यथौ वरं प्रतं सन्तीति भावः । ° मेधातिथिः काण्वोऽपि तथैवेन्धस्तवे कथयति-- 
कण्वासो गात वाजिनं (इन्द्र) । ( ° ८।२।३८ ) 
मेध्यातिधिः काम्वोऽपि तदेवे द्रढयति, यथा-- 
वयु त्वा तदिदर्था इन्द्र त्वायन्तः सखायः ! कण्वा उक्यभिर्जरन्ते ॥ (० ८।२।१६); (अयव २०।१८।१) 
कण्वासस्त्वा ब्रह्मभिः स्तोमवाहस इन्द्रा यर्छन्त्या गदि ॥ (च्छ ८५।२); (अयव २०।१२०।२) 
देवातिधिः काण्व इन्द्रस्ते कथयति, ˆ यत्कण्वा, हे इन्दर ! तवां स्तोमवाहसः स्तोमानां वोढारो ब्रह्मभिः सूक्तैः सहायच्छन्ति, 
लसागच्छन्ति, त्वरां प्राप्नुवन्ति । 





९ कण्वा सविं वयन्ति । 
क्प्वा इन्द्रसर्वधिनं मरति प्रशंसामयी वधयन्तति वत्सः काण्व दन्द्रस्तवेऽपरयत्‌-- 
त्वामिच्छवसस्पते कण्वा उक्येन वाच धुः । त्वां सुतास इन्दवः ॥ २१ ॥ 
कण्वास इद्र ते मति विश्वे वधैन्ति पौंस्यम्‌ । उतो शविष्ठ सृष्ण्यम्‌ ॥ ३१ ॥ ( ऋ ८।९।२१.३१ ) 
। १० भयभीतः कण्वः | 
क्वो धौरो मरतां प्रस्तवे भयते क्वमपद्यन , तथा दि-- 
गन्ता नूनं नोऽवसा यथा पुरेत्था कण्वाय चिभ्दुपे 1 ( ° १।३९।७ ) 
“ पुर नोऽवसा रक्षणन निमित्तेन चूं यया प्राप्तवन्तः ॥ इत्थानेन प्रकरेण चिभ्युषे भीतियुक्ताय कण्वाय तदनुप्रदारथं नूनं क्षिप्र 
गन्त प्राप्नुत 1 › भयभीतः क्वो मस्ता प्रस्दिन भयरदितो भवतति प्रा्यनदितुरत्रावगम्यते । 


११ कप्वस्याचनम्‌ । 

कुत्स अभिर अश्िखस्तवेऽदिविभ्यां कव्स्यावनं छृतमिखपदयत्‌ ॥ यथा-- 

याभिः करण्यं प्र सिपासरन्तमावतम्‌ 1 ( ऋ० १।११२1५ ) 
मरष्कप्वः काप्वोऽ्पि तदेवापदयत्‌-- 

याभिः कण्वमभिष्टिभिः प्रावतं युवमश्विना 1 

ताभिः ष्वरस्भोँ अवते शुभस्पती पातं सौमख्तावुघा ॥ ( श्ठ० १।४७५ ) 
दष्यानियिः काव्योऽपि तथैवाद-- 

यथा चित्कण्वमाघतं प्रिवमेधसुपस्तुतम्‌ 1 ( ० ८५२५ ) 

पुन्वन्यः कःवोऽपि मरतां स्ते तथवाद-- 

येन कण्वं घनस्ए्तम्‌ ( अव } 1 ( ऋ° ८१५१८ } 
स्वेतः कन्योऽपि तथेदादारिवस्तवे-- 

याभिः कष्यं मघाति ( अवतं ) ( ° ८।८२० ) 

का, र्‌ 


१६९०] ध- यलु्वदीय- 


£ कम्बुं मेधातियिम्पिं याभिरतिभिरवनसाधनैरवतम्‌ 1." एतत्मस्कण्वः काष्वोऽपि कथयतीन्स्तुती- 


यथा प्रावो मधघचन्‌ मेध्यातिधथि यथा नीपातिधि घने ॥९॥ 
यथा कण्वे मघवन्‌ जसदस्यवि यथा पक्थे दश्शत्रजे ॥ १०॥ ( ० ८।४९।९-१० ) 
° टे मघवन्‌ ! त्वं मेध्यातियिं नीपातिथिं च धने हिते युद्धे प्रचलति प्रावः, तथेव काण्वं त्रसदस्युं पक्यं दरात्रजमपि प्राप्ते 
वास्माक्मपि रक्षणं कुर्विति प्राथेना ] ° एतदेव वसिग्रपुत्रो मृकीकोऽम्निप्रस्तावे कथयति -- 
अश्चिः ... प्रावन्नः कण्वं त्रसदस्यु मादवे ! ८ ऋ० १०।१५०५५ ) 
° प्रनिराहवे कण्वं चसदस्युं च प्राचन्‌ रक्षितवान्‌ 1 ` तथा चाधवैवेदेऽपि मिन्रावर्णसंस्तवे ऋषिग्मारः कथयति-- 
यो कक्षीवन्तमवथः प्रोत कण्वम्‌ ॥५॥ यी मेधातिथिमवथो० ॥६॥ ( अयर्व° ४।२९।५--६ ) 
‹ मित्रावसूणौ कक्षीवन्तं कम्वं मेष्याति्ं चावय ` इति भावः । एवं कण्वानामवनं कृतमिन्द्रादिभिरिति सिद्धयति । 


१२ कण्वाय दानम्‌ । 


ॐ 
क 


कम्यो घोरोऽभ्िस्तवे पयति यत्‌-- 
सचचिः कण्वाय सौभरम्‌ । ( ऋ° १।३९।१७ } 
° अभिः कष्वाय सौभगं शोभनं धनं प्रायच्छदिति ` देषः ! मरतां स्तवे सर एवविस्तथवावोचत्‌-- 
कण्वं द॑द्‌ प्रचेतसः 1 ( ऋ० १।३९।९ ) 
* हे प्रचेतसो मरुतः । यूयं कष्वं दद्‌ धनं दत्तवन्तः 1 ° तथा च व्रह्मातिथिः कण्वोऽदधिवसंसतवे दृष्टवान्‌ यया-- 
युचं कण्वाय नासत्यापिरित्ताय हस्ये 1 श्लश्वदूतीदैश्ञस्यथः ॥ ( ऋ० ८।५।२२ ) 
° हे नासत्यौ ] युवं कष्वायापिरिाय परितपतायोतीदैशयथः, विविधानि र्तणानि दत्तवन्तः 1* तथा मेधातिथिः काव इन्द्रस्य | 
चथयति-- 
कण्वेभिशष्णवा धृषद्वाजं दपिं सहस्िणम्‌ । ( ° ८१३३३; अयवै० २०५२३; २०५७११६ ) 
^ कतरेभ्यः सहाधिणं वाजं धनमननं वा दर्षि देदीति 1 › इन्दरस्तवे कण्वपुच्रः प्रस्कप्व गद-- 
यं ते स्वधाचल्त्स्वदयन्ति घेनव इन्द्र॒ कण्वेयु रातयः । ( ऋ° ८।४९।५ ) 
“ इन्द्र कमेषु रातयो दानान्यनेकविधानि ददाति वितरति । * एवं केण्वा इन्द्रस्य श्रियाः सन्तीति मावः । 
युचे कण्वायापिरेत्ताय चश्चुः प्रत्यधत्तं खटति जुजुषाणा 1 ( ऋ° १।११८।७ 
“ युवा सष्टतिं शोभनां स्तुति ्ञजुपाणा सेवमान कंम्वाय मदषयेऽपिरिषायापिदितदष्ये चछ्रधत्तम्‌ । * एवमद्ििनौ कप्स्यावर्न 
चक्रधुरित्याह्‌ कष्षीवानौिजः 1! °» 


१३ ऋषिषु कण्वस्य स्थानम्‌ । 


कण्वः कक्लीवान्पुरुमीटढो अगस्त्यः ख्यावाभ्वः सोमयंर्यनानाः! 
विश्वामित्रोऽयं जमद्श्चिरत्रिरवन्तु नः कडयपो वामदेवः ॥ ( अथव० १८२।१५ ) 
अर्व यमस्तवे नामान्येतानि ऋथीणां क्ययित्वा त एते पयो नोऽवन्त्विति प्राययति । एतेन्तेणु ऋषु क्व्वस्व प्रयः 
स्थानमाखीदिति गम्यते 1 त्था चैतेनैव प्रमाणेन कण्योऽयर्व॑णोऽपि प्राक्कत्छन एवेति सिद्धयति । 


१४ कण्व-दहीता ! 
स च कम्बो होताऽऽद्राता वनका वा यायक वाऽऽरौदिति द्दवते, यया भौमोऽत्रिवदबदेवचकते क्ययति-- 


. भ सक्षणो दिव्यः कण्यष्टोवा तरितो दिवः सजपा चातो अग्निः 1 ( छ० ५४१४) 
कण्वो होता यस्य, उव्वा वा होतारो यस्य, सोऽभिरर स्तूयते । सभेराषातारः क्म्या इति भावः| 


काण्व-संदितायाः प्रस्तावः । [ १९} 


१५ कण्वतमः कण्व; | 
अतिदायेन भ्रष्टः ऋष्वः कप्वतमः । क्ण्वेयु सर्वपु शरष्ठ इत्यर्यः 1 स किं करोतीत्याद प्रस्कण्वः काण्व उपाःस्तवे- 
यच्राद तत्‌ कण्व पषां कण्वतमो नाम गणाति णाम्‌ । ( ° १।४८४ ) 
‹ नृगा सतां तन्नाम कम्वतमो महर्पि्णात्ति जपति ° 1 सत्पुर्पाणां नाम प्रयुषसि जपतीत्य्थैः । 
१६ पूर्वे कण्वाः | 
इन्दराभ्निस्तवे पच्च्छेपो दैवोदासिः कथयति-- 
दध्यङ्‌ द मे जयुपं पूवां अद्धिसः पियमेधः कण्वो सत्रिर्मदुर्विदुत्ते मे पूर्वे मयुरविंदुः (० १।१३९।९ ) 
^ दध्यङ्टद्भिराः प्रियमेधः ऋप्वोऽत्रिमतुरेते सर्वेऽपि महर्षयो मे दिवोदासपुत्रस्य पच्च्छेपस्य जनुषं जन्मवृत्तं विदुः 4 ते सर्वेऽपिमे 
पूर्वै प्रधयः पूवैकीना मदर्थधोऽतस्ते मे जन्म ययावज्जानन्ति । पर्च्छेपत्पू्ैः कण्व इस्यत्र स्पष्टं मवति । कम्वान्‌ पूरवे नृषद इति 
चि प्रदरदीयिष्यामः। 
१४७ कण्वस्य सूनवः । 
कप्वस्य पुत्रा अपि वर्भिताः प्रगरंसिताश्च ददयन्ते मन्त्रवर्णेधु, यथा प्रस्कप्वः काप्वोऽभितंस्ववेऽपदयत्‌-- 
याभिः कण्वस्य स्रुनवो हवन्तेऽवसे त्वा । ( ऋ० १।४५।५.) 
ˆ कण्वस्य सूनवः क्स्वस्य पुत्राः प्रस्कण्वादयोऽम्निमवसे रक्षणाय दवन्तेऽम्निमाहयन्ति । ` सघ्वंसः ऋप्वोऽप्यधिने)ः स्तवे तथेव 
द्टवान्‌-- पुत्रः कण्वस्य वामिद सुषाव सोम्यं मघु ॥8॥ 
पुत्रः कण्वस्य वाग्धपिर्गाभिर्वैत्सो अवीवृधत्‌ ॥ ८ ॥ ( ऋ° ८1८1४, ८ ) 
° कम्वस्य पुत्रः शथ्व॑सोऽदिवि्यां मधुरं सोमरसं सुपराव स चर्धिगारभिरदिवनाववीवृधन, स्तुत्या तै। स्रमवर्धयत्‌ 1 ` 


१८ नार्षदः कण्वः । 
दुकरोऽपामाग्रस्तावेऽपदयत्‌ यथा-- 
्रह्मणेन प्यु्तासि कण्वेन नादेन । 
सनेवैपि त्विपीमती न त्र भयमस्ति यत्र ्रमनेष्योपधे 1 ( अये ४५१९२ ) 

° नाधदेन नृषदः पुतेण कष्ेन ब्राह्मन, दे ओपये सददेविनामके । पर्ति सर्वतः प्रदा ितासि ! त्वं सिषीमतीं दीकषिमती 
ख्यस्य रक्षगार्थ सेनेवैपि गच्छसि । यत्र खं प्रप्रोषि तत्र रोगादिभयं न भवतति 1 ” अत्र कण्वो मिपनिति दक्षितम्‌ 1 स च नृषदः 
पुत्रः 1 ऋग्वेदेऽपि करस्य नृपदः पुत्रत्वसुक्त, यथाद कक्षीवानौदिजे। दैधंतमसोऽध्वस्तवै-- 

मदः क्षोणस्याश्विना कण्वाय 1 
प्रवाच्यं तद्‌ दृपणा छतं वां यश्नार्थदाय श्रवो अध्यधत्तम्‌ ॥ ( ° १।११५१८ } 
* कण्वाय नार्थुदाव नृषदः पुत्राय महः रवो महच्छरवगेन्धियमदत्तं, तदं प्रवाच्यं प्रदोसनीयं कृतं कर्मास्तीति ° कश्ीवानगिविनै। 
स्तौति 1 कवष देद्ये,ऽपि वैदवदेवस्तवे कण्वं नृषदः पुच्रमेवाद वथा-- 
उत कण्वं चद्‌ः पु्माटुरुत दयाषो धनमादच वाजी ॥ ( ० १०१३१११ ) 
“ मृषदः पुतः क्ष्व इदयाहुस्तस्य गोत्रन्ञा मर्पय इति 1 अत एव युक्तमेवं नार्पदः कण्व इति । सूक्तना्पिगु तु स्वानुरमरण- 
रेण "कम्पो धीर ` दृत्दुक्तम्‌. । नादः कण्वे, घौरथ कण्व, सौश्रवसश्च च्स्वो, (काठक सं. १३।१२), वधावनश्र क (आदित्य 
एुणच ) एते सऽपि क्म्वा, एदा एवेति वा विभिस्ना इतिवेति न ज्ञायते । सन्वेद्न्योऽयं विपय इति । 
१९ पिब गाय । 
पाहि गायान्धसो मद्‌ इन्द्राय मेप्यातिथ 1 ( ० ८।३३।४ ) 

मेऽयातिधिः कव्व इन्द्रमंस्तवे मेष्यातिधिरपिमात्मानमेव संगोध्य " पाटि गायः रति व्यवति। तथाच दवादिथिः केप 

टन्टस्तु दशयति- 


[ ९] श्चङ्क-यजवेदीय- 


आपित्वे नः प्रपि्वे दृयमा गहि कण्वेषु खु सचा पिव 1 ( =° <श> ) 
° हे न्द्र ! कम्बानां यद्गषर सोमपानावागच्छ तत्र सोमं ख पिवेति भावः 1 
२० कृण्ता इष्‌ | 
मेव्यातियिः काण्व इन्द्रस्ठवे कप्वाणःसुपमा प्रयुनाक्े यथा- 
कण्वा ह्व गवः खयो श्व विद्वभिदीठमनद्चः। 
[3 ०. कोष इ [4 श 
इन्द्रं स्ठोमेभिर्मंदयन्त आयवः प्रियमेधासो सखन 1 (ऋ «८1२1६; जयवं० २०१०२; २०।५९।२ } 
क्वा इव गृगवे एतन्नाम ऋषयो विष्वं घीतसाघ्यातमिन््रमान्ः प्रापुः ¶ त्रियमेषासत जायवो मानवा चछपवं इन्दं महयन्तः 
स्तोमरस्वरन्नस्त॒वन्‌ { तथा दत्सः कप्व इन्द्रस्तवे कप्वस्योपमां प्रयुक्वार-- 
> 4 [8 ह 
अहं प्रत्नेन मन्मना गिरः श्ुस्मामि कण्ववत्‌ । येनेन्द्रः हष्ममिदषे 1 ( ऋ० ८1६1१; लयवे २०११५१२ } 
^ अहं वत्सः कण्वस्य वंशजः क्ष्ववत्‌ कष्दषिणा सममेव प्रत्नेन पुरातनेन नन्नना मननर्देण निरः वाचः चम्मःमि शोनवान्यरल- 
क्रोमि । येन इन्दः युष्म वटं दधाति । ` तथा चायवैवेदेऽपि क्स्व-वादरावग-रायच्य अहुः-- 
क्ण्वः-- 
अल्निवद्धः क्षिमयो रस्मि कण्ववज्जमदभिवत्‌ 1 अगस्त्यस्य ब्रह्मणा सं पिनष्म्यहं किमीन्‌ 1 


लादरदनिः- { सभर दाद२।३; ५५२३1१० } 
ॐ 3 " 
त्वया प्व॑मथर्वाणो जघ्नू र्ास्योषघे 1 त्वया जघान कक्यपस्त्वया कण्वो यगस्त्यः ॥ ( जयव० ८३५1१ } 
मागलि- छ 
आयुर्ददं विपित भ्रुवां कण्वस्य वीरुघम्‌ । आमारिपं विद्वभेषजीमस्यादष्टान्न शमयत्‌ । (लप ०९५५२1२) 
आदुरवद्विषयन््र मन्त्रा एते केन बादरायधेन मागलिना च कमे द्राः 1 कण्ववत्‌ तरद्यगा मन्व्क्तवेः रोगनीसपथयानीति 
ऊम्पुत्र आद ! बादरायानिरपि चययति चयथा पूर्कले कण्वोऽनस्त्यथ क्या चिदौषध्वा तेगकरिमोननाग्रय्तयेवाहनपि रोगान्‌ दृरी- 
करोमीति ! मायलिरपि कययत्ति ययया कन्बत्व वीरषं कमवैन रोगनिवारणाच अवुक््तं वीद्धं श्रुतां विश्रुतं भश्िदां विद्वभेपज 
सवेरोगनिवारणसमथमामारिषम्‌ | तया च रेगदीजम्मयम्‌ 1 एतेन च्छ्य मैषज्यन्ममि इद ससीदिति गम्यते 1 अग्रेऽपि 
कन्वानां भैषल्यं कमे प्रदु्ीयिष्यामः। 
क 
२१ कण्दोऽदुहत्‌ ! 
यामस्य कण्वो मदुदस्‌ प्रपीनां खदृदधारां पयसा मदी भाम्‌ ॥ (अयव. जार८ा; वा" च. १०७) 
{ कण्व य. १८७२८ तरक. १८१५९: नेत्रा. २।१०1६३ पिष्ट० २८२) 
नु विदांचकार ज | ` उ >, [4 4 षिन 
कण्वो ह बा पदस्य श्रायसो दों विदांचकार, यथा णा पर्ता दुह, पएवमेवेतयाच्निमच्चिचिद्‌ इटं ॥ 
( कूठ. से २१।२) 
५ व 1 ५१ 
वामदा कण्वा सोधक्षसा विदु? } (करक. १२।१२ ) 
खद्लघारं मर्ह गां कन्वोऽदुदत्‌, स एवास्या देदनविधिं परथमं विर्दाचच्धर । कम्वैन्यः पू्वनैटम्विधं दोदनविधि न कऽप्वजानादिति 
रश्यतेऽने 1 । 
रोगोत्पादका [० 
२२ कण्वा रोगोत्पादकाः करिमयः। 
यया रवेदादिषु दपिवाचः कन्ये इति दन्दोऽस्ति, तपबाय्ैवेदेऽप्यत्तयेव 1 तथापि तत्र चतरङ्ननिद्‌ चैगद्ीटवाचकः 
क्वशन्देऽपि दृद्यते ॥ अस्य रोगदौजस्य संपेधनमाविष्कचे वा केना चतो स्वेदिसेतदरयं तस्यः पूलायं च्वैत्ति नाम 
तन्धै रोगरीजय रोगभिभ्यो वा दचमिति तकेपितुमव्र द्यक्यते ! यथायापि तस्वादिष्डररद्न्यैच्‌ नान तेचदिरानननूदाद तस्व 
दीर्ते, तधवात्रापि बोद्ध्यम्‌ । तपा दि-- 


काण्व-संदहितायाः भरस्तायः। [ १३1 


गिरिम आ वेशय कण्वान्‌ जीवितयोपनान्‌ ॥ 8 ॥ 

पराच पनान्‌ प्र णुद कण्वान्‌ जीवितयोपनान्‌ ॥ ५ ॥ ( अथवै° २।२५।४-५ ) 
उग्रा हि कण्वजम्भनी तामभक्षि सदखतीम्‌. ॥ १॥ 

गभीदं कण्वं नादाय पृक्चिपर्णिं ससख च ॥ ३ ॥ ( अयर्वे° २।२५।१-३ ) 

ˆ जीवननादाकान. कम्वान्‌ रोगवीजान्‌ सुदूरं प्रापय, ग्रामद्रदिर्निःसारय ] कण्वसंज्ञकः कृमिर्मभादो गर्भनाक्केः वर्तते } यो 
गर्मादायं प्राप्य तत्रत्यं म्म नादायति मारयति । तं पृश्चिपरण वीदननायायति गर्म च पु्यर्तीति । " कम्वस्यरपरायुरवैदबिषयक आवि- 
प्करारोऽन्र गम्यते । । 

अनरोदधृतेषु मन्त्रेषु कष्वानां श्रिया यन्तसभा, तत्र तेषां सोमाभिषवः, तेषां प्रें यज्ञसाधनं, तैः कृतं देवतानमाहवानम्‌, कण्यः 
स्तोत्राणां ब्रह्मणां च करणं, तेपां गानं, देवतानामीडनं च, देवतासवरौधिन्या मतेः संवर्थनं, कण्वस्य मर्य, तस्मत्तस्य 
देवताभिः कृतं परित्राणं, कष्वायनिकविधं देवदत्तं दानं, मदरपिपु कण्वस्य प्रथमं स्थानं, क्वस्य देतृत्वं, कण्वस्य रेष, क्वस्य 
पूर्वत्वं, तस्य पुत्राः, तस्य नार्दत्वं च दर्दितम्‌ । क््वैः कृतं गेदोहनं चान्न प्रद्वीतम्‌ । कम्वस्य भेषज्यनैपुण्व, तस्य च 
रोगयीजमतानां कमीणामाविष्कारथात्र प्रदर्दीतः 1 एतःर्वं कण्वस्यर्थः वैदग््यविन्ञनायालमिति छत्वा्रैतं विषयं समापयामः । 

अनर चत्वारः कण्वा दयन्त, तत्र॑ कोऽयं कण्वे यस्य नाम यछ्छयज्वेदेन सद संबन्ध्यतेऽथवा दुद्धययुरवेदस्य प्रवर्तकः कथिद्न्य; 
कण्वोऽस्तीत्येतद्विचार्यत इदानीम्‌ । 

कण्वस्य निवाससानम्‌ । 


छछयलुवेदस्यास्य वाजसनेयी-माध्यंदिन-रसंहितायां ^“ पप चो अमी राजा ” ( वा° सं° ९।८० ) इत्ति राजवियमधि- 
छृस्याविदोधेणेकतं, न तत्र स्यानविदयोधनिरदैदो वा राज्यविदोपनिर्ददो वा दयते । परं युयज्वदस्य काप्वसंदितायां तु “ एष चः 
. कुरवो राजा, पय घः पाञ्चालो राज्ञा ” (काण्व सं ११११ ) इति कुस्पांचालानां नामनिदैशपूवैफं मन््रेऽखिन्ुल्ेसे) 
रष्यते, तदसंदययं सूचयति, यदेषा का्वानां संहिता ऊुरणां पयालानां च साम्राज्येन सह संवद्धेति । 
तैत्निरीय-संदितायां चास्यैव मन्त्रस्य स्वरूपान्तरं ˆ एष वो भरता राजा › इति दश्यते, तत्तु तस्याः संहितायाः सम्राजां 
भरतानां सेवनधं प्रकटयति । काटक-भतरायणीययोः संदितयोः पारस्त॒ ˆ पप ते जनते राजा ! (काठ० १५७; मैत्ना० २।६।९ १ 
इति, स च जानपद-दासनं तत्रत्यानां मानवानां तुस्य्रमेव सृचयत्ति, यत्रैते दवे संहिते प्रचित स्त इति 1 
दत्येवमेकस्यव मन्त्रस्य विभिन्नासु संदिताय विभिन्नो मन्त्रपाठसतस्यास्तस्याः संदितायास्तत्तत्स्यानीयत्वं प्रदर्दायति, देश- 
विदेपरसंन्धत्वं साप्राज्यविोपरसवन्धत्वं वा सूचयति । तच्राप्यये व्िेपे। यद्वाजसनेग्र-सदिनायां देदावाचकं पदं न विद्तेऽन्यामु च 
संहितासु दिकं पदं वियते । एष एव वाजसनेय-संदिताया विद्रोोऽन्यान्धः सृदिताभ्यः \ यत्र तु दैदरिकं पदं स्यान्‌, तलाः 
संहितायास्नेन प्रदेग्रोन, तेन च राज्यद्रासंनेन संबन्धः यृतरां स्पष्रो भवतति । 
यजुर्वेद-पृक्षः 1 
युर्यैदस्य दक्षे विविधानां यजः्याखानां स्थानानि देदविदेपप्रचासे वा प्रदानः । एय च यजुःलाखावृक्षो प॑चवटी-नातिद- 
षेतरनिवासिनो यज्ञवर~दा्जीति नाम्नो वेदविदुषे मन्ायगी-दाखावलन्तिनः सक्त प्रतो पष्डितवरेण रघुवीरेण विटृषा 
\ ( रक्तरेुप्दधारिषा ) लवपुरे सुद्रितस्तद्रैव यरुरवदवृक्च एतासां सेदितनां देदाविदोधा एवं प्रदर्धताः-- 
फण्वाः-- द्स्प्वेगाप्रदेयो, 
कठाः; कारकाः-- मोटादक्षिणेदेशे, 
कण्वाः कर्णवटाः-- गोनतीपथिमदके, 
मघ्यजनाः-- सरयूतीरनिवािनः, 
तेतिसेयाः- निरे ~-पोदादक्षिषदनषे, 


[ १ ] शयङ्क-यसुवेदय- । 


नेजायणीयाः- गोदादक्षिणदे्े, 
मेत्ायणीय-श्षाखभेदाः-- कस्मीरे, मद्देडे इ० 1 
तैत्तिरीय नैन्ायणी- च्च छय्व- दाजचनेयी- माधष्यंदिनानतितानि स्थानानि देच्चविदेषा वा यञ्वेदेकक्षे इथ्यन्ते । पर्न 
देावियोपा ए जनैवाठमोदन्ते मन्त्रोकतफल्यदाःखनस्य त्यानानि 1 यथा च्स्व-संदितायां इ्खपा्यालानां निरदैयोऽस्ति, प्देवितौ 


= १, 
हस्तिनपुरसमीपते वरते, परं कप्वरानां देगरविदरषौ चर्वैदवृहते छष्णवेग्रदेवयस्वया च नोमतौ-श्देराशेत्ले 1 एतो देच दुदपादःलनां 
चैवापिराञ्य सन्‌! एत्येर्दैद्गोर्परि दुत्पाज्चाल नां राल्यं न कदाचिदप्यारत्‌। यतत एतदिष्वे न ज्सिपि पमाणं द्दयते। 


तथैवं तैचिरीयापं रदित्तागं भरतो रचत्युछम्‌, भरतःनां खाग्राल्यं हस्तिनापुर एकत्‌, पटठ तैनिरीयापां गोदादकि्डेद्य ईं 
चेदवक्ष उक्तम्‌ \ एवं वेदवृभ्नेण यक्करधेतं तत्हितावचनेन चेद सेगच्छ्ते । वेयवृष्तच्र्यनान्यन््रोरं चयनं वख्वत्तरमस्वीति निश्चयः 
सतो मरतानां इमो पाञ्वालःन च अदेवा उत्तरया एव म्या इत्यत्माकं मतिः ! तत्र चोत्तरीवाणं कुद्पःन्चःलःनं मरतं 
च सान्रज्येन खट दप्वसंहितायास्तेनिरीय-संहितायाश्च ऋ्मेन सम्बन्धः संहितोक्यमाप्व्छेन इदयते, न च वेददसेःकतेन तिरस्व्व 
इाक्यः ! वेदवृ्लत्य च मरानःण्य [न्त्वनव, तत्तु संहितावचनप्राम्योदधीनतस्मेवस्तीति भ्रतिमःति 1 


9 9 [4 शरारिवाध्यप ४4 
वेदवृक्षोक्तद्याखास्यानानि तु उत्तरकलिच्यनि म्बेयुः संदितोच्तस्थानानि पूेद्यलीननि इत्येवं दयोरपि सथानयोशवारिताध् 


स्यादेव 1 


०1 


धि (4 
कोऽय कृण्वः ! 
ञत्रेदानीं केऽ कन्द इति विचारणीयम्‌ ! किं ऋग्वेदनन्त्रोत्तोऽवं कण्वो घौते येनैषा ्धप्वसं देता प्रवर्तिता ए नेति न्ख्नः । 





ङम इत्ति चेत्कष्यते 1 ति 
चोधायनपिदत्वाश्च परिष्यत्याद्‌ बदस्पतेः 
ज्िष्यत्वाद्याहवस्क्यस्य कण्वोऽभून्म्टतो महान्‌ । ( सादित्यपुरते ) 
उवं क्म्वो याक्तवत््वस्य यिष्यः, इद्धयङवेदाचायस्यादित्यत्य प्रयिष्ये, बौधायनस्य पुत्रः! याज्नवस्क्यौऽस्य युष स तु 
विद्र्वस्य दाच्ल्यस्य समपि दिष्यस्पेण स्त्वा तस्याप्रने वेदाध्यवनामुदित्व 1 ऋछग्वेदमधीतवान्‌ त्यर्पेद् { लत एतस्विद्पति 


यदस्य ऊनस्य युरोयान्नवत््यात्‌ पूवेनेव छगवेदस्यात्यैषा उंहिता जा्तीदिति, या ठ शाल वततत्त्वच्छः्यरददतितीदानो अङिद्धा। 
अत -ऋगवेदेनन्ने्तः च्व घर्‌ एतस्याः कप्वन्यहिताया प्रवतक् मदितमद्स्यः 1 ध 


१ य्‌ + (काप 
कण्वो नाषैदस्ततु चदि धं।रादन्यो भवेत्त घ तस्नच्छप्वादपि प्ा्चनतते दयते । जतः च एतस्याः दग्दरंहितावाः भतन 
नैव गावत इक्पत। 
अतः क~ऽ'प ततेव एवे चमव्वाऽसवयः सखत्यत्त डःक्छयर््दैदं भ्रादतयन्‌ । स च कधादनत्दु वृत्रा गनरेच्क्याद्चत्यः क्वौ योऽस्याः 
संदितायाः प्रवर्ैच्ये द्दयते १ अहः च्म्वो यैधायन इत्यस्य प्रदद्धिः 1 
चर्म दोदपन्स्वादव 


दाछयङपामाचारं जादिल्य तत्नाथावत्व्येनायातयानानि यर्यप्यपोतानि क ट रय 
अद वजुषानात्तरय लाद्टृत्यः। तत्ताद्चद्धवेत्क्यनायादयानने ययुत्ठथाद्मचे 1 एष सन्वस्तु तत्न द्व्‌ यद्ध 


८ 





्वत्क्वत्तमद्धलीन एद दम्वो ~= यत्प्त्य टैः ् 
शमघीततवान्‌ {१ ददा यात्तवत्क्वस्मद्लोन पे द्वा ट्द्चते! यङ्वस्क्यस्यं च्छे निश्विदे सत्रस्य ्टःऽपि नतु 
श्क्त्यते । अतो वान्नवस्क्यस्य चलवेपयमत्रेदानीं विचारवःनः 1 


यान्ञ॒वस्स्यसख क्रः । 


सद्दा बाङसनेयं -=सनेयोऽयमेद योरचच्य्य वायस 
सपा शुद्धयल्देदत्य य॒द्ुददल्य खिदा बाजसनेयी, माच्वंदिनीय वा उचंदितिति च्यते! वायसनेयोऽदमव्‌ यनवृच्छ्यः 1 वाजमुनिस्तस्य 


रिठा+ तत्वं पुत्रोऽयं वाजखनेवः, तेन प्र उंडिठा बाजसनेयी । 





तस्यास्य वःलस्ने प्रमे दनम मप्रामः वदनम इलि स्यति ५. सटदपर्यदत्य ८ 
स्यार्य वाजत्तनेयस्य चानवत्स्यत्यःश्रमेः उद्धनम्पर (8 सपार वदन्न्‌ दनि नदन दुदप्ददत्य { मपटामयृरदाद श्नि 
ख्वानल्य ) दयाः दिदि (ननां ययच्वटमदायजानतं र्ये नदमत्यपन्ते सहमदादादनमरन्येःचर्‌स्वा दिति ) अ्रल्यातोऽमृदिति 
दिः पुरेषु दृष्यते । च्यः 


काण्व-संहितायाः प्रस्तावः । [ १५ ] 


तथाभ्योऽपि च तघास्ति याक्वल्क्य्तमुद्धवः। 
आश्रमो खोकविख्यातो मूखोणामपि क्िद्धिदः 1 ( स्कन्दपुराणे नागरक्ण्डे अ० १२९ 
सस्थव बृद्नगरस्य नामान्तराणि चमत्कारपुरं, आनन्दपुरं, आनरदपुर्‌, वर्धमानपुरमित्यादीनि वहनि पुराणान्तरेषु सन्ति । 
अस्मिन्नेव नगरे याज्ञवल्क्यः सहदिध्य उवास । महात्मनोऽस्य गरा्ञवत्क्यस्य ज्ञानविज्ञानाभ्यां समाष्रेन जनकेन समाहूतोऽयं 
मिथिलां गत्वा, तस्मै रज्ञे वरहम्ानुपादिदय, तवैव न्यवसन्‌ तथा दि-- | 
व्राहयणोर्याटवल्क्यस्तु विज्ञातो येन केन तु । विदेहेन ततः भरात्ः श्रवणा नराधिपः। 
वेदान्तानां च सर्वेषां रत्नाख्येन मण्ीुजा ॥ ( स्कं प° नागरसंडे ) 
स्कंदपुराणस्य नागरखण्डस्यैकोनर्चिरातितमेऽध्ययि भ्याज्ञवत्क्यस्य मदासुनेः संक्षि चरितं विद्यते । तत्र याज्नवल्स्यस्यग्- 
दा्यापकर विद्ग्धः दाकरल्य आसीदिति कथितम्‌ 1 सोऽपि विदग्धः शआक्ल्येऽत्रैव वर्भमानपुरे( वडनगरे )ऽवसदिति पुरणिषु 
द्दयते । एष एव विद्ग्धः दाक्रभ्यो जनकसभायां परास्तो याज्ञवल्स्येनेति ब्रदद्‌रण्यक्रघ्य तृतीयेऽध्याये (्रु° उ० ३।९।२६; शरातपथे 
राह्म वा चतुद काण्डे १४।७।२८ ) कथितम्‌ 1 । 
शातपथस्य ब्रह्मणस्य रचनाकालः । न 
ग्रतपयीयं त्नाद्यणं भगवत्ता याज्ञवल्क्येन रचितमिति महाभारते छििते यया-- 
प्रतिष्ठास्यति ते चेदः सखिः सोच्तये दविज । कृत्स्नं शतपथे चेव प्रणेष्यसि दिजषम ५९९४ 
ततः श्तपथं छृर्स्नं सरस्य ससंग्रदम्‌ ! चरे सपरिशेपं च दर्पेण परमेण ह ? ९६ ॥ 
कृत्वा चाध्ययनं तेषां दिप्याणां इातसुत्तमम्‌ ५९७१ 
सूर्यस्य चाभावेन ्रवु्तोऽहे नराधिप । करतु शतपथं चेदमपूरवं च तं मया । 
यथाभिरपिते भानं तथा तच्चोपपादेतम्‌ ॥२२३॥ ( म० भात मोक्ष अ० १४४ } 
स्वयं याज्ञवल्क्य एतत्कथयति, यदहं भगवत आदित्यस्यदेशात्सरहस्यं करस्नं शतपथं कृतवानिति । अतो यस्तु शरातपथस्य 
नराद्यणस्यं कोलः स एव याज्ञवल्क्यस्य कलो मवति } तथा च स्र एव कम्व्यापि कालस्तस्य याक्ञवत्क्यरिष्यत्वान्‌ ! तथा च~ 
पतेन दैन्द्रोतो देवापः शौनको जनमेजयं पारिक्षितं याजयाश्चकार ... ... तदरेतद्वाथयामिगीते ... 
आसखन्दीचति घान्याद्‌ं रुकिमणं दरितस्रजम्‌ ! अवधरादश्वं सारं देवेभ्यो जनमेजयः । (दा० त्रा०१३।६।१-२) 
पतेन ह वा पेन्द्रेण महाभिपेकेण तुरः कावपेयो जनमेजयं पारिक्षितमभिषियेच । 
तदेषा यष्टगायाभिगयीयते... आसन्दीति० ( दे त्रा ८।२१ ) 
भीष्म उवाच-- सघ्र ते वतेयिप्यामि पुखणद्पिसंस्तुतम्‌ । शन्द्रोतः शौनको विरो यदाद जनमेजयम्‌ । 
मासीदाजा महावीय पारिक्षि्नमेजयः । एवमुक्त्वा तु राजानमिन्द्रोतो जनमेजयम्‌ । 
याजयामास विधिवद्वाजिमेधेन श्लौनकः । ( महामारत, अ० १४९ ) 
एष पारिक्षिज्जनमेजयः पिनानदाद्धीप्मादपि प्राचीनतमोऽत एव शौ नकस्तं याजयामासेति परो्भूतप्रवेगोऽत्र भीष्मेण ्रवुक्तः 1. 
यस्तु युधिष्टिरस्य प्रपौ्ो जनमेजयः पारिक्षित्स तन्य एवैतन्मान्‌ । 
हौ जन्मेज्यावालाम्‌ । एदे युधिषटिरस्य महाराज्यं प्रपौत्रो, ितीयस्तु युधिष्िस्ाचीने द्विचत्वास्िनमः पूवज इति 1 
अ्यवेतिदासं भीष्म माद, तं शौनको यजवामासेति । स एवेतिदासः शतपथे एनरेये च वाद्रने द्यते । धतपयं ब्राह्मं व॒ 
याञवच्क्येनादिदस्याचार्व॑स्या्चया रचितम्‌ 1 अनो यः द्नपयन्य कठ न एव यानवन्स्यस्य कसो भवितुं शक्यः 1 
रुत्तिकास्वादघीत । पता ह च कं खि-्ाः भाच्यै दिशतो न च्यवन्ते स्वापि द चान्यानि 
नक्षत्राणि प्रा्यै दिशदच्ययन्ते ॥ ( श० वा० २।२।१-२ ) 
श्र कृशनिकानां पूर्वस्यां दिदि च्यवनरदहितमवस्यानं कैनापि छषिया दष, तदवे दानपथे ठेन वर्धितम्‌ ! अत एव ' न च्यवन्ते › 


[१६] शृङ्क- यजुर्वेदीय 


इति वमानकरालौनः प्रयोगोऽत्र संगच्छते । इदान तु प्राची दिशा तक्वान्यनो्वं गताः छत्तिकाः। तेयां तदुपर्मयनं पवसहैैरेव 
भवितुं शक्यते । अतः छ्ृत्तिकानां प्राचीदिगवेस्थानं उक्पूवं ( संवत्पूवं वा ) त्रिसहववपेभ्यः प्राक्वार्छीनमासीदेति निधीयते खगोख- 
विद्धिः 1 एतच्छीमद्धिः चैकर-बालङ्ृप्ण-दीक्षितेः खीये भारतीव-स्योतिषदान्रे प्रमाणेरनेकविधः पच्कतम्‌ | - 
यस्तु शत्तपथस्य कालः स एव भगवतो यान्नवतक्यस्य कालः, स एव विदग्धसख राक्स्यस्य कण्वस्य बौधायनस्य चेति दितं 
पूर्वमेव 1 अत एवोच्यते यान्नवस्क्यस जनकस्य च समय इतः पूर्य पश्वसहव्रवर्षीयः, तस्य॒ च ऋऋवेदाध्यापको विदग्धः शाक्य 
यो माण्टूकेयस्य पुत्रो, येन च ऋग्वेदस्य पद्पाठ; छतः । तमेतं चाक्ल्यं यान्नवल्क्यः परास्तवान्‌ जनकसमायाम्‌ (३० उ० ३।९।२६) 
याज्ञवल्क्यस्य च दिष्यः क्वेः 1 अत सेऽपि एतत्काखन एवेति सिद्धम्‌ 
ध्रीमद्धागवतस्य नवमस्कन्धे विथामिचय पूते पुर्पा दर्चित्तः । त एते-- 3 नायणः, ~ त्र्या, ३ अधिः, ४ सोमः, ५ धः 
६ पुरूरवा, ७ विजयः, ८ भौमः, ९ कायुनः, १० टोत्रकः, ११ जदूनुः, १२ पुः, १६ वाकः, १४ अजाः, १५ कुदः (इपीर्यः) 
१६ कुाम्बुः (ऊुकिकः), १७ गाधी, १८ विद्धामित्रः 
एष विश्वामित्रो मण्डलं त॒त्तीयग्रग्वेदस्यापदयत्‌। एतदाह सवानुक्मणीच्रः कात्यायनो यथा-- 
गाधिजो विश्वामिघ्रः स ठृतीयं मण्डरूमपद्यत्‌ इति ° । अस्व विदामित्रस्य छत्निमः पुत्रः शुनः देवरातः, प्त ठ 
हरिश्चन्द्रस्य नरमेधगाथाया प्रसिद्धः (ठ° तरा ५१३)1 स एष॒ जुनःगेपः ऋगदस्य प्रथममण्डलस्थानि कतिपयानि सुङ्तान्यपर्यन्‌ । 
अस्यैव श्ुनग्शोपस्य पुत्रः कतिः, तस्य पुत्रः द्रुनपुत्र इति, तस्य च पुत्रथ्ाततयणो यो देवरातं इति वा प्रिद्धः । एष चारायण 
यजवदस्य चरकन्तर्गतायाश्वारायणीय-~शाखायाः परवर्वकः! एष चाराय्रदेवराततो, त्रह्मराते, यज्ञवत्क्ये,, वाजसनिरित्यायनेकैनोमभिः 
। अस्यैव पुरो याज्ञवल्क्यो वाल्ये दैवरातिरिति। अत एवहुर्वैदभाप्यकाराः सायणाचायोः काप्वरसंहितामाध्योपक्रमे-- 


वाज शत्यन्नस्य नामधेये, अन्न वै बाज इति श्यतेः! वाजस्य स्निर्दाने यस्य महर्षरर्ति सोऽयं चाजस- 
निस्तस्य पुष्रो घाजसनेय इति तस्य याक्षवस्क्यस्य नामधेयम्‌ ! 
वृहदारण्यकोपनिपद्भाप्ये याकराचारयपूज्यपादाः क्ययन्ति-- * एवमाह स्मोक्त्वा किरु याष्टवत्छ्यो यष्टस्य चचर्को 
वक्ता यजवस्कः, तस्यापत्य पुमन्याकवस्कया दवरातारत्यथः। * तथा च-- 
यश्शानां यषकाण्डातां वेदानां वस्तो वक्ता वचनञ्ीरो यक्षवल्कः । ब्रह्मरातो महाक्मेटः । तस्य गोश्रा- 
पत्य पुमान्याष्टवच्छ्यः । ( छृष्णस्रिर्ते वदनि } 
एवं विश्वामित्रस्य छत्रिमः पुत्रः शुनःशेपः, तस्य प्रपातो यज्ञवल्कथरारायणीयभ्नाखाप्रवेतेकः 1 तस्य पुत्रो याजच्क्यः स चायात- 
यामानि शुष्ठानि यपि सूयीदाचायौःराप्य, बाजसनेयी -माष्यंदिनीय-द्राखायाः प्रवरतैकोऽभृत्‌ । तस्य याज्ञवल्क्यस्य पत्रः कल्या 
यनी--संजातः कास्यायनः परात्तां शाखानां ग्रन्धनिर्मणकरणात्पारस्कर इति नाम्ना प्रसिद्धः 1 स एच वर्चः पिता । 
एष याज्ञष्क्यो वर्धमाननगेरे चमत्कारपुरे परोक्ते सदलरभिष्यं विद्र्धं॑शाक्ल्यन्पवेदाचार्यधपेदाध्ययनार्यमुपेयिवान्‌ 1 ए 
एवाचार्य रवेदस्य याकलगराखायाः प्रवसैकः 1 अनेन याक्ल्येनानपतो याज्ञवल्क्यो राजाने चमत्दमरपुरस्य याजयामास । तेन राना 
केनापि निमित्तनापमानित उपहासितश्च यान्नवस्क्यो राजानं तं, फनः पुनश्वोयमानेोऽप्याचार्येण नव पुनजयाम, न च तं पुनर्याजयामास ! 
तेन कुद्धः शाक्यो यान्नवल्क्यं सच्याज्ञाभद्गन्नरिणमिति मत्वाधिचिक्षिप 1 तेन याचवल्क्यः शाकल्यं त्यक्तवा, प्रभासक्षेत्रं संप्राप्य, 
स्वकीयमेव मातामदं यद्ेदाचार्यं चैदंपायनं यज्खुपामष्ययनार्थं जगाम । तत्रं वसता याज्ञवल्क्येन सह वैरंपायनस्वापि त्व केनापि 
निमित्तेन कलहोऽभूत्‌ , येन तमप्याचार्य यान्नवल्क्यन्तत्याज { श्री = भागवते १२।६, ब्रण्डपुरागे पू अ० ५; विष्णुपुराणे ३५; 
अआत्मपुराणे १० ) [१ 
एवं त्यत्तचारयदयस्तयक्तवेव्धयभ्च यान॒वल्क्य माचार्थमादित्यं गत्वा तमुपास्व तस्सादयातयामानि य्व परा्तवान्‌ । 
` आदित्यानीमानि दुकान यलि वाजसनेयेन याक्षवल्प्येनासख्यायन्ते 1 ( य° वार १४५९।५३३ ) 
उदारकस्य प्राप्यो याह्वत्क्यः 1 ( शन त° १४९४१३३ ) 
अयात्तयामानि ठु भावगुक्ठान्यन्यानि जातानि तु नोरसानि । 
यजि तेषामथ याष्वर्ये। हयातयामानि सवेर्याप ॥ ( देवी भ° ९।५) 


काण्व-संहितायाः प्रस्तावः 1 [ १७] 


इत्युक्तो भगवान्‌ स्यो याट वस्क्यं महामुनिम्‌ । 

वेदान्‌ प्रडङ्भखष्दितान रदस्यादिसमन्वितःन्‌ । 

चतुरो ऽध्यापयामास स्थापयित्वा रथे निजे ॥ 

श्ाप्य वेदान्‌. मुनिः सवान्‌ गदस्थाश्चमधमेवान्‌ । 

चतुवद्‌शिनः क्िष्याचुपनिन्य महामनाः 1 

चतुर्था दयते तस्य मुनेः रिष्योघमण्डद्ी । 

अध्यापनरतस्येषा याश्वस्क्यस्य धीमतः ॥ ( आन्मुरपे ५३८-४५. ) 
मगचतपूज्यपादाः ग्रंकसचाया अपि याजवत्कयं चनुत्वदमेवाहुः ( बृ° उ० गांकरभाष्ये ३।१।२ ) । 

स तथेति प्रतिक्षाय भविद्यारित्यवाजिनः। 

कणऽपठत्ततो वेदांश्चतुरोऽपि च तन्मुखात्‌ । 

( स्क° प° ना खं २७८) 

एवमेष याक्यन्क्यो व्रदव्रदायं च्यक्लादित्यरकष परदाय स्वीन्रनवान्‌ । वेदानां द संप्रदायौ, ब्रद्मसप्रदाय आदिव्यसंग्रदायश्च ! तथा हि~ 

त्रह्मणः संप्रद्ायोऽयं व्याससंद्‌ सित्तोऽभचत्‌ । 

विभक्तस्यैव चेदस्य प्रदायो द्विधा मतः). 

ब्रह्मणः खप्रद्रायस्तु आदित्यस्य तथा मतः। 

अयातयाभसं कोऽयं कृरस्नकमभकादाक्ः।। = (नावालसेदितायो अ= ₹) 


बह्म-संप्रदायः आदिदय-संग्रदायः 
[ ऋग्वेदस्य ] [ ऋम्वेदस्य ] 
आघ्रटायसाद्याः २० गाखाः दंख्यायनी ( वाप्या कथीतदी वा ) 
[ यज्वदस्य ] [ यञर्वदस्य } 
चसण~-यङुर्वेदस्य ८६ दाखाः कष्व-म्यदिनायाः १५ क्ायवाः 
[ सरामवेदश्य ] [ सामवेदस्य ] 
सैमिनी-राणायणौयायाः गान्दः कुमी शाता 
[ अथक्ेदस्य ] [ अयर्ेदस्व } 
पिष्पलारी द्रा कौनक्रीया यासा 
म्रद्म~संध्रदाये एवस्षिपरपरा ददयने-त्रद्मा- यसिषटः- गक्तिः~ परादारः- व्वातः । णतन्माद्‌ व्यासातैट वैदपायमै 


यञुर्वदस्य, जमिनिः सवेदस्य, समन्तुरयवैवेदस्य प्रव्तंकोऽभृदिति 1 

आदिव्यसरपरदायि तु आदिल्यायदवत्क्यन्तस्माने. णांस्यायन ऋग्वेदन्य, कण्वमाध्येद्िनी चङुरवेदस्य, सामधवा फधुमश्च सामवेदस्य, 
शन सोऽयववेदस्य प्रवर्यद्ेऽभृदिति ! 

एवं सृनातनापरेत) ह। सथदायो वेदम्पैन्स्धवेतती दो भ्रवाराविव दृष्यते 1 


कण्वो याज्ञयस्कयष्िप्यः । 
कुत्मयङुरवैदन्तगन-व।यायनसःसाः-प्रूर्वरैः वैभ्यायनः, नस्य पत्रीऽयं क्यो याजवत्कयरादादित्यादागतानि गानि यर्यूष्यधीत- 
यान्‌. ! तेनायं क्पप्ते साधायनो यानवन्स्यष्ट शिषो भगवन अःदिल्यस्य प्रशिःेऽस्याः सहिताय प्रवतः । ययप्येते यानयन्स्य- 
शिष्यस्नयापि स यद्खवद-पणने गरे नानुगतवान्‌. 1 तेन माप्यदिन-म॑दिदायाः न्व-खदेतायाश्च पटने मदान्भेदो टृदयते ! कण्वा 
मन्धानृन्विदवतपठन्ति, साध्यन्िनिःय स्वकं धरिपादे.ननुनरेन्ति\ एर्यतति द्वाः, पुरनेनि माध्यंदिनाः पटन्ति 1 एवेरयान्ये) 
धमि मरन्भदो पठन-परेपाटते दय्यतते | 
सः. ३ 


{ १८1 शुक्क-यजुरवेदय- 


आदित्यसंप्रदायान्परीतान्येतानि शुद्धानि यजि सन्तीति सवैः श्रूयते \ तान्थेतानि च्ण्वपरिपारीबदुक्तानि वा वाजसनेयीपरिपारटः- 
वदुक्तान्यात्येनेति नेदानीं ज्ञं शक्यते । यदि कण्वो याक्ञवत्क्यादव्यैतवास्तर्हिं केन कोरणेन मन्त्रोचारणे तं नानुखतवानिलपि 
नैव ज्ञायते । यान्नत्रत््य-सं हतायाः कःण्वसंहितायाश्च पाठभेद वर्ोतारणमभेदश्च निमित्तेन केन संभृतत इत्येष चिकत्सिनीयोऽयं विषयः । 

संवतः पूर्व त्रिसददववर्षमिते समये कण्वो या्ञवस्क्यदेतानि यंप प्राप्तवान्‌ 1 सैतेन डद्कयजुषामेष एव कालो भवितुं शक्यः 1 
तेषां याज्ञवल्प्यादपि पूैमाचारय्यादित्यप्य संनिधौ सयुयुप्तत्वात्‌ । यत एव डुद्धयज्खां समयोऽन्तात एव, न ज्ञायते केनापि तानि 
कदा गुक्ानि तत्रादिव्यस्य सकारो इति ! षरं वाजसनेयी -तेदितायाः प्राप्तिकालः काप्व-संहितायाशवे संग्रह-काल उक्तपूं इत्येवाच 
साधितमस्माभिः। 


कर्मकाण्ड-ज्ञानकाण्ड-विषयः | 


अस्यां संहितायामध्यायाश्वत्वासिथत्‌ । एकोनचतवारिदाद्यायावधि कर्मकाण्डमनेकविधं, तदर्धवे चत्वारिंशत्तमेऽभ्याये मद्मविया 
चेति साप्रदायिक्राः कथयन्ति  चत्वारिशिदध्यायान्तगंतानां मन्त्राणां मननेन नैतन्मतं सांप्रदायिक्नां परिपुष्यति । तयथा~ सदख- 
हीति पुरुपमेधसंज्ञकः ( वा० सं° अ० ३१; ऋ ० स॑ अ० ३५), तदेवा्िस्तदादिव्येति सव॑मेधसंततकः ( वा० स॑ 
० ३२, काण्व ३५), ऋच वाचमिति ान्तिकरणं { वा° सं° ३६; काण्व. ३६ ) एवमनेक्रा अभ्याया सध्यात्मविदयाभ्रकाशक्न 
द्दयन्ते । तेषां मन्त्राणां क्मेणि प्रयुक्तस्वात्तेपां व्रद्यवियाप्रक्रदाक्तयं व विलेप्तुं श्यते । सवं बेदा यत्पद मामनन्तीति शतैः 
( कठ उ. १।२।१५.) सर्वेषा वेदानां तत्पदप्रकाराकत्वेन चवर कमण्यपरयुक्ता मन्त्रा एवाध्यात्मविद्याप्रकशक्र इति मन्तुं नैव य्वते । 
अस्मन्मते तु कमि भ्युक्ता अपि वहवः सन्ति मन्त्राः, येषु त्रह्मविधा स्फुटतरं प्रकरीमूताऽनुमूयते । अत एव “यस्तन्न वेद्‌ किखचा 
करिष्यति, य इ्तद्धिदुस्त इमे समासते! (ऋ. २1१६४1३९) इति युक्तमेवोकमाम्नायेन । अते ब्रह्मणः प्रतिपादनं वेदमन्त्र. 
प्ववश्यमेव तिलिष्ु तेलवत्‌ साधकै्््यं, ये तु तत्र तन्ानुमवितुं शक्नुवन्ति, तेषां वेदमन्त्रैः किमपि प्रयोजनं नैव सेत्स्यतीति स्वयं 
वेदे एव कथयति ! 

© = #। 
इश्ाबास्यापाचषद्‌ | 
> सव॑सूपनियत्छु मन्त्रोपनिपदीशावास्येति परसिद्ध 1 सा काण्वसंदितान्त्मता दोंकराचारयप्रमृतिभिः सर्वै चायः स्वता । तथेवे- 

श्रापनिषद्धाप्यभूता उदद्‌रण्यकोपनिषदिति या प्रसिद्धा सापि ऋाण्नानामेचानुमोदिता एतैराचरयः 1 

तथापि नेवैतेन वाजसनेयिसेितेकतिदोपनि्परित्यक्ता तैरिति मन्तुं याक्यते ! तिरस्ट्टतत्वविपये प्रमाणामावात्‌ । 

मरृधरपन्चाख्यवृत्तिकारैस्तु ीकर्वर्विभ्यः प्राचनिरंष्यदिनेवगोपनिषन्‌ तेषामेव वृददारण्यक्नोपनिपय व्याण्यात, अतस्ते देऽपि 
भ्रामाणिक एवे । 

आदशगरन्थाः । 
तत्र मुद्रितम्रन्धाः- 

८ १) निणयस्रागराख्ये य्॑नाख्ये मुवम्यां मुद्रिता उवटमदीधरभाप्यदरयसमेता वाजसनेधि-संदिता, 

(२ ) बाजखनेचि छवुर्वद-दित्ता माभ्यंदिनीवदाखापाठमेदसमेता मिध्रभाप्ययुत्ता सुबरयां शीरव्टैशवरमुद्रगालये सुद्रित, 

(२ ) छ्युरवटसंद्िता पत्रात्मका मुवय्यां मुच्रिता, 

(8 ) शुक्लयदुर्वदेसद्िता अजमेर-पदिकयत्राखये मुद्रिता, 

(५ ) शष्टयङुवेदौय-कण्व्चदिता मदरासनगरेमुदरिता, 

(६ ) शुयङ्खवेदसंदिता उवटमदीधरभाप्यद्वयसमेता स्यृत्यक्चरा दयां मुदिता, 

{ ७ ) कोण्वसदिता सायणमाप्यसदिता कादरयां चैः खाम्बा-यंद्ाय्ये मुदिता, 

(८) ्यजुरेद सिना पण्ठित-दुरगादन-जाहर-वमणा-सपादिततनिकभापानुवादसदितता (परथमो भागः) कटिक्चामुदिता 

९९ ) सव गीचभागनुवादसदिता कलिकानामुद्रिता, +. 


काण्व-संहितायाः प्रस्तावः । [ १९1 


(१० ) सैव भप्यद्वयपमेता गामेण्य-देदामुद्रिता कण्वपाठसंदहिता 1 
( १९) ऋम्वयज्ञःसंहिता धारवाडनगैरे मुद्रिता परात्मकः 1 


टिखितग्रन्थाः | 


‡ १ नासिक्-प्ववरी-षेव्रसप्राप्ता काण्वयजुःसंहिता वैदिकानां अध्ययनपर्पर्या दोपिताऽतीवशद्धा पृत्रातममका। एषा संहित 
पण्डितवर्य-श्रीधर-अण्णाराघ्नी-वरि इत्येतेषां महत्या दपया श्रीमद वेदमूर्तिभ्यो घनपाठिभ्यः काष्वदाखीयेभ्यो नीटकण्टवामन- 
दिगरे-जेीनामकेभ्यो नासिकक्षेत्रवास्तव्येभ्यः प्राप्ता, संपूणा । 

२ सैव तथव पदपाय्युता । 

३ धारवाउनगरात्पाप्ता काप्बयजुःसंदिता । 

8 मदिगरनगरात्प्राप्ता काण्वयज्ञःसंदिता । 

सवण्यितानि जिचितयुस्तच्नि युद्धान्यासन्नतस्तेधां वैदिक-पाठनिश्वयकररणे महत्सादाय्यं प्राप्तमिति । 


पाटविशेपाः । 
उत्तर॑येषु मदाराप्टरीय-काष्वसंहिता-लियित-ग्रन्थेषु तथा च दाक्षिणालयेषु ्न्येषु यत्र ङुत्रापि लेखनमेदे। पाठमेदश्च ददयते यथ(- 


(उत्तरीयेषु ) (दक्षिणेषु) 
जागतेन छन्दसा जागतेन च्छन्दसा 
अद्धरिण अच्ट्रिण 

त्वा छन्दसा त्वा च्छन्दसा 


:` एवं दाक्षिणादेु सर्व्र चक्ाराधिक्यमुत्तरीयेधु च भ्रन्येयु चकाररादियं द्दयते 1 अत्रास्माभिस््तरीयः पाठः स्वेतः 1 
दाक्षिणदयोऽपि नैव दुष्ट इत्यस्माकं मतिः । सोऽपि व्याफरणयुद्ध एव 1 
ददण्विधान्पाठास्तयत्क्वा न केऽपि पाठभेद दाक्षिणत्येयत्तसयेषु च मन्थेपु दद्यन्ते । 


9 
. स्शाधफाः | 

अस्याः फाव्वसंदितायाः पारटनिश्रेये परिदोधने च येप मदत्सदाम्यमभूत्त इदानीं पूजनीयाः-- 

१ तिषारंगताः काव्वतती्थां मीमांसक वियाभरणभूषिताः श्रौतस्मा्त॑कोविदाः श्रीधर~-अण्गद्ा्नी-वरि ~ शतपथत्राद्मणस्य 
संपादकाः नासिक्रनिवासिनः 1 एतैरनेक्विधं सदाय्यं लिखितग्रन्यभ्रप्निमारभ्य सुद्रणस्यान्तपर्यन्तं कृत्तमतस्ते प्रथममत्र सुपूजनीयाः। 

२ श्रीमन्तो वेदनूर्तयो घनपादिनश्िर्दवरयार्माणो याज्ञवत्क्या्रमनिवासिनो वंगलोरछृतवास्तव्याः काण्वयङुर्वेदाचा्ीः मदिगस्था 
आप्पानविद्वींसः 1 

एत्यजुवदाचयरुर्वेदस्यास्य दृष्टस्य कःण््राायाः रदितायाः सगोधनकर्मयि पराठनिर्मयकर्मयि चातीव सादाय्यं छृतमतस्ते 
सर्वेऽपि भ्रदस्ामटन्ति । 


*- शुढ्यज्खपां माध्यंदिनीया संहिता नु पूर्वनेवास्माभिः प्र्यदिता । इदानी कथ्वानामेषा संदहिनेश्वरङ्पया सुदाप्य वेदाध्यायिर्ना- 


+ [अः ४ = 3 
धदिकयर्मिषनं पुरस्तात्‌ ्रच्चयते, अपा धरदिकधरमेध्रदादना प्ाप्स्यःयादस्स्य स्यानमितयादाप्ते 


अ'धराजधाःन्यां विजयाददयम्याम्‌ भटाचा्यः श्री }पादश्षमी दमोदरघ्रुः सातवटेकरङृठजः 


11; ए, ॐ 
दाफीय १८६२ आश्विन यरु १० 


& 


शुङ्क--यदवंदीय~ . 


काण्ब-संहिताध्याधानां भुची | 


॥ # 


अध्ययः एष्टानि सस्यदः रू 


मधमो दकः 1 क 
₹ अयमोऽध्वायःः ९-४ 
२ द्वितीयोऽध्यायः ९-८ ! 
$ तृतीयोऽध्यायः <-१२ 


(1 
न 
०९१ „९ 
८९४) 
५ 
| । | 
? र्‌ 
९] 
ए] 
„| 
1 
[9 १। 
[क । 
| 
[ भं 
(9 
„€ 


£ =तुथोऽच्यायः १२-९५ २९ =ठ्ि्ोऽच्यःयः ९१०५१०९ 
४५ पद्टनोऽल्यायः ९५-६९ २५ परविद्योऽध्यायः १०९६२१४ 
द प्टोऽष्यायः १९-२३ } २३ पड्चलोऽध्ययः १६५९२१८ 
७ सदनोऽष्यायः २३-२ेद्‌ २७ ननोऽच्यायः ११८-१२द्‌ 
८ चष्टमोऽव्यायः २७-३ २८ सघ्राकिकोऽध्यायः १९२१३ 


९ नवनोऽध्यायः ३०-३३ 
९० द्खमोऽध्वायः ३३-२६ 
दितीयो दद्यकः 1 
१९ एच्रदयरोऽष्यायः ३७-र्‌ 


५५ 
| 
1 
[9 
4१} 
५0 


एधः ~~ थ्या ५ 
एकदा ऽव्ययः 


1 


9. 
“ (५५ 

५। 

[न 

१२। 

1 

ॐ 


# ९३१ 
य द्यद्ोऽप्वायः ४९-७ | ३२ दिेऽध्यप्य ९३५-१९२ 
१३ अयेोदयमोऽष्यायः ९७-५३ ३३ अर्द्धिमोऽच्याय्‌ २९०-२४ 
९६ चदुदयोऽध्यायः ५४८५८ | 28 टद्धिकेऽष्यारः १४२३-१ 
९५ पव्ददधोऽष्वावः पद-दरे | ३५ पयशदोःऽन्यः १९४९१४६ 
९३ पोढषोऽच्यायः ६३-३८ | ३३ पटूदियोऽच्यःयः २५०-३५१ 
९७ दतदेदोऽध्यायः 2८-७३ ३७ उतदवेःऽध्वय २५१--१५६ 
१८ सषादद्ोऽष्ायः ७३.७२ 2८ उद्विोऽष्याय २५२३-५ 
नदिय 3 
पदेनचत्वातिवोऽ्ष्यटदः ५५१५३ 


[1 
८ 0 
“6 
31 
5 
%|॥ 
प 
| 
ध 
। 
५, 
#॥ 
[1 


< चत्वद्यिऽध्नायं 
चत्वर ऽभ्न्ृ तः 


“£ 
८ 
1 
4 
€ 
$ 


> 


५ 


(1) 


६५ 
फो { 


ॐ ८ 
क 


ा 


र 


अथ शुङ्कययुर्वेदीय- 


काण्व-संहिता 
अथ प्रथमो दशकः। 
अथ प्रथमोऽध्यायः । 
॥ ओम्‌ ॥ शे त्वोर्ज त्वां वायव॑ स्थ । देवो व॑ः सविता प्रापयतु शरष्ठतमाय्‌ कपि ॥१॥ १ 
आप्यायघ्वमचघ्न्या इन्द्राय मागं प्रजावतीरनमीवा अय॒क्ष्माः । मा च॑ स्तेन ईशत माघशंसः ॥२॥२ 
धरुवा अस्मिन्‌ गोष॑तो स्यात बद्धीः । यज॑मानस्य पृथून्‌ पठि वसोः पवित्र॑मसि ॥३। (१) ३ 


(८ 


योरपि पृथिव्यसि मातरि्नो परमोऽसि । विशवर्ाः परमेण घान्न। ॥१॥ ४ 
दश्हख मा इमा ते यदप॑तिद््पीत्‌ । 

वसो; पनित॑मसि शतधारं रोः पवित्र॑मसि स॒हस्र॑धारम्‌ ॥२॥ प्‌ 
देवस्त्वा! सविता पुनातु वसो; पवित्रेण शतधारेण । सुप्ठा कामधुक्षः ॥३॥ ६ 
सा विश्वायुः सा विश्व्कमौ सा विश्वायाः । 

इन्द्र॑स्य त्वा भाग सोमेनात॑नक्षिमि विष्णो हव्य र॑क्षस्व ॥४॥ (२) ७ 


अपने बतपते रतं चरिष्यामि तच्छकेयं तन्मे राघ्यताम्‌ । इदम्रहमनुतात्‌ सत्यमुपैमि ॥१॥ < 
कस्तव युनक्ति स॒ त्वां युनाक्ते कस्मै त्वा युनाक्ते तस्मै तरा युनक्ति । कर्णे वां वे्पाय वाम्‌ ।॥२॥ ९ 
प्र्यष्ट^ रधः प्रत्युष्टा अरतयो निष्टप्त^ रघो निरप्ता अरातयः । उर्वन्दरिमन््रेमि ॥३॥ १० 


धूरसि पूवं धृषैन्तं धूर ठं योस्माच्‌ धूति । धृ तं यं वयं धूमः ॥४॥ ११ 
देवानामसि सस्िवमं वतमं पश्रितमं जतम देवहूतमम्‌ । 
अवमसि दहविषोनं दृ्ट॑स्व मा डामौ तें यज्प॑तिहापीद्‌ ॥५॥। १२ 
विप्णुस्त्वा क्रमतामुरु वाताया्पहत < र्नो यच्छन्तं पञ्च । 
देवस्प॑ त्वा सततः भ्र॑सवेश्विनोंबहुम्या पृष्णो हस्ताभ्याम्‌ ॥६॥ १३ 


अप्रये जुष्टं शृहाम्यमीषोमाम्यां जुष्टं गृहामि । मूत्तायं ता नारतये स॑रभिविख्येषम्‌ 11७11 १४४] 
१ 


[२३] शङ्क ययुर्बैदीय [ स्यार १।१५-२३ 


दन्ता दुयीः पथिव्यामुवन्तसर्धिमन्करमि । 
प्थिव्यास्त्वा नामी सादयाम्यदिल्या उपस्थे । अप्रं हव्य ५ रशख ॥८॥ (३) १५ 


पवित्रे स्थो वैष्णव्यौ सवितः प्रसव उत्प॑नाप्ि । अद्िद्रेण पव्तरिंण चयस्य रश्मिः 1१॥ १६ 
देवीरापो अप्रगुवो अग्रषुवः । अग्रं इमम यज्ञं न॑यत सुधातु य्घप॑तिं देवायुवम्‌ ॥२॥ १७ 
य॒मा इन्द्रोऽवृणीत वृत्य युयमिन्द्र॑मवृणीध्वं वृतये भोकिंता स्थ । 
अग्यें स्वा जुष्टं प्रेक्ाम्यश्रीपोमांस्यां खा जुष्टं मो्षामि ॥३॥ १८ 
दैव्याय कमैणे श्॒न्षध्वं देवयज्यायै 1 यद्रोऽद॑दधः पराजघानैतदरस्तच्छुन्धामि ॥४।८४)१९ 


शमौस्यवं पुत्‌ रधोऽ॑धूता अरातयः ! अरदिद्यास्त्वग॑सि भ्रति त्वादितिरवेतु ॥१।॥ २० 
अदद्विरसि वानस्पत्यो अ्रावासि पथर्बघ्नः । प्रति त्वारदित्यास्त्वग्वेत्त । २] २१ 
अगनेस्तन्‌रसि वाचो विसजनम्‌ । देववीतये खा गामि ॥३॥ २२ 
वहम्‌ भ्रावर॑सि वानस्पत्यः स इदं देवेभ्यः । हव्य ९ धंमीष्च सुशर् शमीष्व हविष्डदेहिं ॥४॥ २३ 
कुकुटोऽसि मधुजिह इपभूजैमाय॑द । वय £ संघाते संघाते जेष्म ।(५॥ २४ 
वपै्॑द्रमसि प्रतिं ता वुषर्ुदधं चत्त । पर॑प्‌त५ र्षः मर्विपूता अर॑तयः ॥६॥ २५ 
अर्पहत ^ रक्षो चयुरगो ति्िनक्तु । 
देवो वरः सविता प्रतिगृह्णातु दिर॑ण्यपाणिरिद्रेण प्णिन। ।७॥ (५) २६ 
भृषटिरस्यपापमि अथिमामादं जदि । निष्करन्याद॑< सेधा देवयजं बह ॥१॥ २७ 
धरयम॑सि पथिवीं ६९द ॥ 
ब्रह्मवनिं त्वा क्षत्रवनि सजात॒बन्युपंदधामि द्वितो वधाय॑ ।२॥ | २८ 


अग्ने हं मुभ्णीष्व धृर्णमस्यन्तरिशषं ट 

ब्रह्मवनिं त्वा क्त्रवसिं सजाततवन्युष॑दधामि द्विषतो वधाय 

य॒त्रेमासि दिवं दद्द | त्रहमवर्निं त्वा क्षत्रवनि सजातवन्युप॑दधामि द्वितो वधाय ॥२३॥ २९ 
विश्वाम्यस्त्वाशम्य उर्षदधामि दिवतो वधाय । 


चित॑ स्थोष्वैचितो भृगृणामद्धिरसां तप॑सा तप्यध्वम्‌ ॥४॥ (६) ३० 
शमास्यव॑धूत्‌९ रकषोऽदर॑ूता अरातयः । अरदित्यास्त्रग॑सि प्रति खादिति ।।१॥ ३१ 
पिपणांसि पर्वती प्रवि ्ारित्यास्त्वग्दैत् | 


दिव॒स्क॑म्मन्य॑सि पिपा पार्वतेयी प्रहि चा परती केत ॥२॥ ३२ [१२] 


भध्याय १] ३३-५४५ ] कार्ष-संदित। | [३] 


धान्य॑मसि चिनुदि देवां धिनुहि य्घं धिनुदि यज्ञपतिम्‌ । धिनुदि मो य्॑न्य॑म्‌ ॥२॥ २३ 
्रणायं स्वोदानार्यं त्वा व्यानाय त्वा ! दीरघीमन्‌ प्रसितिमायुपे धां 
देवो षः सविता प्रविगृहवात्‌ हिरण्यपाणिरषद्रेण पाणिनं । चश्चुषे ता महीनां पयोसि ।(४॥ ३४ 
वेदोपि बेद्‌ येन्‌ त्वं देव बेद देवेभ्यो उेदोऽर्भवः । तेन मय॑ वेदो भ॑व ।५।(७) २५ 
देवस्य त्वा सितुः प्रसवेश्विनेोबीहम्यां पष्णो हस्त।म्याम्‌ । 
सं वपामि समाप ओष॑धीभिः समोप॑घयो रसेन । 
स< रेवतीजगतीमिः सं मधुंमतीरमधुमतीभिः पृच्यन्ताम्‌ । 
जनयत्ये त्वा सं यौमि ॥१॥ २६ 
इृदमूतररिदमुम्ीषोम॑योएपे त॑ । वर्मासि वि शवा्ुरर्रथा उरं प्रयसपरोर ते य्नप॑तिः प्रथताम्‌ ।२॥ ३७ 
अभ्रिषे त्रच मा हि्सीदन्तरित्‌ः रक्षोन्तरिता असतयः । 


देवस्त्वां सिता श्रपयत्‌ वृर्धिष्ठेऽधि नाके ॥२॥ ३८ 
मा भेर्मा सं विक्था अत॑मर्यनोऽ्मेरूयैज॑मानस्य प्रजा भूयाद्‌ ॥ 
त्रिवार्य त्वा हिताय कताय त्वा ॥४।।(८) ३९ 


देवस्य सा सबितुः प्रसवेशिनेवीहम्यां पृष्णो हस्ाम्याम्‌ । आद॑देऽध्वऱतं देवेभ्यं । 
इन्द्रस्य बाहुरसि द्मः सदरयृष्टिः शततेजाः । वायुरसि तिग्मतेजा द्विष॒तो वषः ।१॥ ४० 


पृथिव्यै बमौसि पित्र देवयजनि । ओर्पष्यास्ते मृं मा हिंसिषम्‌ ॥२॥ ४१ 
जरसं रच्छ गोष्ठानं वपतु ते योधान देव सवितः परमस्य पुथिव्या९ इतेन प्च 
योऽस्मान्‌ दवेष्टि यं च वयं द्विष्मस्तमतो मा मद्‌ ॥३॥ ४२ 


अपारं वध्यासं पृथिव्य दबयज॑नात्‌ । 

त्रं ग॑ह गोष्ठा वपतु ते योभ॑घान देव सवितः परमस्यां पृथिव्या घतेन पचै; । 

योऽस्मान्‌ दष्ट यं च॑ वयं द्विष्मस्तमतो मा मक्‌ । अररो दिवे मापो द्रप्सस्ते यां मा स्न्‌ । 
व्रजं ग॑छ गोष्ठानं वपतु ते चौरभैधान देव सथितः परमस्यां पृथिव्या गतेन पारः । 

, योऽस्मान्‌ दवेष्टि यै च॑ वयं दिप्मस्तमतो मा क्‌ ।1४॥ ४३ 
गायत्रेण खा छन्द॑सा परिगृदामि वरष्टुमेन खा छन्द॑सा परिगह्मि जागतिन्‌ त्वा छन्द॑सा पर्गहामि। 
स्मा चासिं छिवा चांसि स्योना चासिं सपद चासि । उशती चाति पर्यस्ती च 1\५॥ ४४ 
पूरा करस्य वरिसूपों विरभ्शिञदादायं पृथिवीं जीवदाुम्‌ । 
यमिरदयभ्यन्द्रम॑मि स्वषामिस्तां धीरासो जनूददयं यजन्ते । द्विषतो वषो ऽभि ॥६।।८९)४५ [५] 


[४] शय्ट-यञुरदैदीय [ ध्याय १।४६-५०; २ । १-६ 


मरत्यु्ट^ रघुः प्रया अरातयो निष्ठ॑< रधो निषु अरातयः । 
अनिंशितोऽसि सपत्नशिद्राजिनें त्वा चजेष्याये सम्मांञ्मि | 
्रत्यष्ट रक्षः प्रया अरातयो निष्प्र रक्तो निषठ्ा अर्यदयः 1 
अनिंशितासि सपत्नकषिद्ाजिनीं ता बाजेष्याये सम्मांल्मि ।१॥ ४६. 
अदित्यै रास्न॑सीन्द्राण्यै संनहनम्‌ । विष्णो ऽस्य स्वाद॑न्येन त्वा चधुषाव॑पश्यामि ॥२।। ४७ 
उमेलिद्ासिं सभूदेषेभ्य॑ः । धाश्च धाम्ने भव्‌ यर्युपे यजु ! सवितुस्तव प्रसव उतपुनाम्यच्छिद्रेण 
पवित्रेण खस्य रश्मिभिः । सवितः प्रसव उत्प॑नाम्यरिद्रेण पवित्रेण चयस्य रस्मिभिः ॥२।।४८ 


तेजोऽसि शक्रम॑स्यमृत॑मसि धाम नामासि } प्रियं देवानामनाधृष्टं देवयजनम्‌ ॥४॥ . ४९ 
यस्ते प्राणः पदयुषु प्रवो देवा विष्ठामन यो वितस्थे । 
आत्मन्वान्त्सौमधुतबान्हि मृत्वापिं ग॑च्छ स्वयजमानाय विन्द्‌ ॥ ५ ॥८(१०) ५० 


॥ द्ये त्वा तिः ॥ ३ " यौरसि चतसः ॥ 8 ॥ अन्ने नतपतेऽ्ट " ८ ॥ पविते स्थ चतल्लः ॥ ९ ॥ शमोक्षि 

सप्त ॥ ७ ॥ धुद्िरस्ति चतस्र; 1 8 ॥ दारमासि पुनः प्रज्च ॥ ५ ॥ देवस्य त्वा चतसः 1 8 ॥ द्वितीयो देवस्य 

त्वा षद्‌ ५६1 प्रत्युष्टं पञ्च 1५१ दृद्ादुवाकेषु पञ्चात्‌ ॥५० ॥ शपे देवस्य समाः पञ्चाहात्‌ ॥ ५० ॥ 
॥ शति श्युङ्खयज्ुःकाण्संदहितायां प्रथमोऽध्यायः ॥९॥ 


अथ द्वितीयोऽध्यायः ॥ 

कृष्णोत्याखरेष्टोऽप्रये ता जुष्ट भरोक्षामि वेदिरपि बरदिे खा जष्टं भोक्षामि । 
बर्हिरसि खम्म्यस््वा जुष्टं प्रोक्षामि ।१॥ १ 
अरदित्ये व्युन्दनमसि विष्णं स्तुपोऽसि । उं ्रदसं त्रा स्वणामि स्वासस्थां देवेभ्यः ॥२।॥ २ 

भूपतये स्वाहा शुवनपतये स्वाहां मृतानां पत॑ये स्वाहां । 

गन्धवेस्त्वा विश्वावसः परिद धात विश्वस्यारिश्यै ॥३॥ ३ 
यज॑मानस्य प्रिधिरंस्यभिरिरु खितः । इन्द्रस्य बाहुरंपि दधिंणो विश्वस्या । 
यजमानस्य परिधिर्स्यभिरिर ¶छितः। मित्रावरुणौ तोत्तरतः परिधतां धरेण धर्मणा बिश्वस्यारिषै। 


यज॑मानस्य परिधिर॑स्यमिरिर शितः ॥४॥ ट 
वीति त्वा कवे मन्त समिधीमहि ! अपर व॒दन्तमध्वरे ॥५॥ ५ 
समिदसि रस्ता पुरस्तात्‌ पातु कस्यािदभिश॑स्त्ये । सवितुकरह्‌ स्थ॑ः ।६। ६ 


ऊर दसं त्वा स्वृणामि सखासस्थं ठेवेम्य॑ः 1 आ चखा वस॑वो रद्रा आदित्याः सदन्तु ॥७।॥ ७ 
पृताच्यसि सुहनांम्‌ सेदं प्रियेण धाश्च प्रिये सद॑सि सौद. । घतार्व्यस्युपमृम्ाम सेदं प्रियेण 

घाघरा प्ये सरदाति सीद्‌ । पुताच्य॑सि धरुवा नाम्‌ सेदं प्रियेण धाम्न प्रिये सट्ति सीद । 

भ्रियेण षार प्रिये सदसि सौद ।८॥ < {८ 


अध्यायं २।९-२७ ] कारव संता । [५] 


धवा असद्शरृतस्य योनौ ता विष्णो पादि । 


यादि यङ्ग पाहि य्॒नप॑विं पादि मां य॑च्॒न्य॑म्‌ ॥९॥ (९) ९ 

अग्र बाजजिद्याजं स्वा सरिष्यन्तं बाजजित्‌« सम्माईम । 

नमो देवेम्य॑ः सवधा पिभ्य॑ः सुयमे मे भूयास्तम्‌ ॥ १ ॥ १० 
अस्कंन्नमृयाज्यं देवेभ्यः संभ्रिंयासम्‌ । अद्धििणा विष्णो मा त्वाव॑क्रमिषम्‌ ॥२॥ ११ 
च॑मतीमप्े ते छायास्थे विष्णोः स्थान॑मसि । इत इन्द्रौ वीैभकृणोदुर््वोऽच्वर आस्थांद्‌।।२।१२ 
अपने वेहतं वेदैतय॑म्‌ । अव॑तां सा धा्वाध्यिवी अव्‌ त्वं चावापृथिवी ॥४॥ १३ 
खिद्टषटदेवेभ्य इन्द्र॒ आज्येन इविषा भूत्‌ स्वाहां । सं व्योततिया ज्योर्दिः ॥५॥ १४ 
अरं पितरो मादयध्वं यथाभागमावृंपायष्वम्‌ । अमीं मदन्त पितरों यथाभागमावृषायिषत ॥६॥ १५ 

उपहता प्रथिवी मातोप मां पृथिवीं माता हयताम्‌ । अग्रिराय्ी्रात्‌ स्नाहां ॥७॥ १६ 

उप॑हूतो यौष्पितोष मां चौष्पिता यताम्‌ । अमिरा्ीधाव्‌ स्वाहा ॥८॥ १७ 


मयीदमिन्द्रं इ्धियं द॑धात्वस्मान्‌ रायो मघवानः सचन्ताम्‌ । 
अस्माकं सन्त्वािष॑; सत्या न॑ः सन्त्वारिरय; । 


अपे बाजजिद्याज त्वा ससुवाध्सं बाजजित्‌^ सम्भाठिमि ॥९॥ (२) १८ 
देवं सवितरेतं त्वां वृणते धृदस्पतिं वरह्मणम्‌ । तद मन॑से प्रतर॑वीमि ।१॥ १९ 
मनो गाय्ये गयत्री व्रिषटभ चिष्टुनगंस्यै जग॑त्यनुषटुभे । 

अनुुप्रनापंत्ये प्रजापंतिरविश्ैम्यो देवेम्य॑ः ॥२॥ २० 


बहस्पतिर्देयान तरयहं मनुरप्याणाम्‌ । भू शैवः स्वनिरंस्तः पाप्मेदमहं वृहस्पतेः सदसि सीदामि ॥२। २१ 
मित्रस्य त्वा चश्चुषा प्रवीकषे । देवस्यं त्वा सवितः भ्रसवेऽधिनो वाम्या पृष्णो हस्वास्याम्‌ । 
प्रतिगृहामि पृथिन्यास्त्वा नाभौ साद्याम्यदित्वा उपरस्य । 


देवस्वं त्वा सवितुः प्र॑सवेऽशिनोजडुभ्यां पृष्णो हस्ताभ्याम्‌ ॥४॥ २२ 
आर्ददेऽेष्ास्वेन प्रा्चामि ृहस्यतेर्भुेन । या अप्खन्र्देवतास्वा इद < श॑मयन्तु ।५॥ २३ 
^ खादा॑छृतं जठरमिन्द्रस्य गछ । धसिना मे मा संपुक्था ऊष मे नाभः सीद्‌ ॥६।। २४ 
इदस्य त्वा जरं सादयामि । प्रजाप॑तेभागोष्यूस्वान्‌ प्यसखान्‌ ।1७॥ २५ 
प्राणापानौ मे पाहि समानव्यानौ से पाहुदानव्यानो मे पाहि । 
उरस्यं मपि येदधिविरासि मा मे शष्ठ अुत्राधिमयोक इद च ॥८॥ २६ 


एषा ते अने समित्तया वधस चा च॑ प्यायख । वर्धिषीमहि च वयमा य॑ प्यासियीमदि ॥९।२७ 
{७७} 


{६} श्दक्क-यञुेदीय - लन्टाय ३१ २८-४२ 


एतत्‌ त देव समितयंडं भ्राहुबहस्पतये अष्णं । तेनं यज्चमव तेन॑ यञ्ञप॑तिं तेन माम॑व १० २८ 
मनोव्योतिखैवतामाच्य॑स्य बरहस्य्विय्॑मिमं व॑नोतु । 
अरिष्टं यज्ञ समिमं द॑घातु विग्र देवासं इह मादयन्ताम प्रतिष्ठ ॥१२॥ (३) २९ 


अ्ीपोम॑यारजिनिमन्‌ज्जेयं याज॑स्य मा प्रसुयेन प्रोदामि । 

अभ्रीपोमौ तमप॑नुदतां योऽस्मान्‌ द्वेष्टि यं च॑ बयं द्विष्मो वार्जस्यैनं प्रसवेनापोहामि । 

इर द्रागन्योरुन्जिमिमच्‌ञ्जैं वाज॑स्य मा प्रसवेन प्रोा॑मि । 

इन्दरा्ी तम्नुदतां योऽस्मान्‌ देष्टि यं च॑ वयं द्विष्मो वानंस्वैनं प्रसवेनयेहामि ॥१॥ ३* 
वसुम्यस्त्वा रदरेम्य॑स्त्वादित्येम्पस््व, ; सर्जानाधां चावापूथिवी मित्रावररणो ता वृष्टयंवताम्‌ ॥२।२१ 
व्यन्तु वर्योरिपतो रिडंणा मरतां पृष॑ती गछ । वशा पृश्चिभूत्वा दिवं गड ततो नो वृ्टिमावंह।२।३२ 

चसुष्या असि चक्षमे पाहि । यं परिधिं पर्यषंता अँ देव यणिर्भिगद्यमानः 1॥४।¡ ३३ 

तं ठं एतमन्‌ ओप मराम्येष नेखद्‌ं पचेतयाति । अः प्रियं पाथोऽपीतम्‌ ॥५॥ ३४ 

सशखवसागा स्थेषा बृहन्तः प्रस्तरेष्ठा; प॑रिषयंश् देवाः 

इमां वाच॑म॒भि विश्च गृणन्तं आसदास्मिर्‌ बर्हिषि मादयघ्व॒^ स्वाहा वाट्‌ 1 


घताचींस्यो धुरी पात^ सुमने स्थ॑ः सुघने मो धत्तम्‌ 11६॥ (४) ५. 
उगनऽदन्धायोऽीतम पाहि मां दियोः पादि प्रसित्यै पाहि दुरध्यै पाहि दुरथ्न्ये । 

अविषं नः पिरत छण सषदा योनी स्वाहा बाट्‌ ।१। ३६ 
अम्रये संवेशपवये सराहा खरस्वत्ये यद्लोभगिन्ये स्वाद्यं । 

उखप्वरे संल यच्च सूपे आशिषं दृषदि यत्‌ कपटं ।२॥ ३७ 


उस्पुषों विप्रुषः स जंहोमि सत्याः सन्तु यजमानस्य कामाः स्वाह्म । 

आप्यायतां धवा हविषां धृतेन यज्ञं य॑ प्रहि देवयद्धर्यः 1 

सुयाया उधो अदित्या उपस्थं उरुघारा पुयिवी यत्वे अस्मिन्‌ ।३॥ ३८ 
` देवां गातुविदो गातामित्वा गाताभेत । मन॑सस्पत इमं देव यञ्च स्वाहा वतिं धाः 1४। ३९ 

संबहिरंड्ा९ हविषां यृतेन समादित्यैषेखुभिः से मरुद्िः । 


समिन्द्रो दिश्वदेबेभिरडं दिव्यं नमं गच्छतु यत्‌ स्वाहां 11५ | ० 
कस्त्वा बिमुंति स त्वा विमति कर्मे त्वा वियति तस्मे त्वा विर्युखतति | 
पोषाय र्सां मारगोऽसि ॥६। ४१ 


वेष ऽस्युपवेषो दिपो ग्रीवा उप॑ेविद्कि । वेशा अपरे युमग षारयेद ॥७॥ ५२ [९२] 


भष्याय २।४३-५७ ] काण्व-संहिता-1 हि 


क्द्धाः कर्मण्या अन॑पायिनो यथास॑च्‌ ॥ 

जुहोभिं त्वा सुभग सौभगाय पूरतमं पुरुहूत श्रवस्यन्‌ ॥८।।८५) ४३ 

स वर्चसा पय॑सा सं तनृभिरन्महि मन॑सा सर शिषेनं । 

त्वष्टा स॒दत्रो चिद॑धात्‌ रायोदयुमाध् तन्वो यद्िर्िष्टम्‌ ॥१॥ ४४ 
यङ्कशं्चत उप च! रिषे मे संर्विष्टस्नारिषे मे संर्विषटस्व सवष्टे मे संर्विष्ठस्व ॥२॥ ४५ 


दिवि विष्णर्व्यकस्स्त॒ जागविन्‌ छन्द॑सा ततो निभक्तः । योऽस्मान्‌ दि यं च॑ वयं द्विष्मः 
अन्तरिक्षे विष्णव्यैक्रर्स्त्‌ वरष्टुमेन्‌ छन्दसा ततो निर्भक्तः । योऽस्मान्‌ दरेष्टि य च॑वर्यदि 
पृथिव्यां विष्युव्यक्रधस्त गाय॒त्रेण छन्द॑सा ततो निर्भक्तः 
योऽस्मान्‌ देष्टि य च॑ वयं दिष्मः ।३॥ ४६ 
असादस्नौदस्यै प्रतिष्ठाया अर्मन्य स्वः । स॑ ज्योरतिपाभूम ॥४॥ ७ 
स्व्य॑भूरसि श्रेष्ठो रदिमर्धेचोदा असि वर्च मे देहि । ्रयस्यावततमन्वार्चते ॥५॥ ४८ 
अग्ने गृहपते सुगृहपतिरहं त्रया गरहप॑त्या भूयासम्‌ । 


सगहप॒तिस्त्वं मयां गहर्॑त्या भूयाः ॥६।[ ४९ 

अस्थरि णो गादैपत्यानि सन्तु श्त९ हिमांः। 

तिग्मेन नस्वेजंसा सधश्िंश्षाधि र्थस्यावतमन्वार्वते ॥७॥ ५० 
उरु्विष्णो चिक्रमस््ोरुष्चयाय नस्कृधि । धतं ध॑तयोने पिव भ्र. यत्तप॑तिं पिर ।८॥ ५१ 


ततोऽसि तंुरस्य मा तनुहि 1 अस्मिन्य्ञस्या< सीधु कुत्यार्यामस्मिन्ननेऽषहोके ॥९।५२ 
इदं मे कर्मेदं वीय पुत्रोऽन संठनोत॒ । अपे चरतपते व्रतम्चारिपं तद॑शक तन्मेऽराधि ) 
इदमहं य एवास्मि स एवास्मि ॥ १०।(६) ५३ 


अग्रयं कव्यवादनाय खाद सोमाय पितृमते स्वाहां ; अपहता असुरा रकषारसि वेदिषदः ॥ १॥ ५४ 
ये स्पाभिं प्रतिममाना अर्युराः स्तः स्वधया चरन्ति । 
परापुरो निपुरो ये भरन्त्यमिर्टोल्छोकात्‌ प्र॑ण॒दात्यस्माद्‌ ॥२॥ पष 
अत्रं पितरो मादयध्वं यथाभागमाड्पायप्वम्‌ । अमीमदन्त पितरो यधामागमावृषापेयत ३ ५६ 
नमों वः पितरः शु्माय नमे वः. पितरस्तप॑से । 
नमो बः पितरो यज्जवं तस्मे नमो बः पितरौ रसाय । 
नमो चः पिठरो घोराय॑ मन्यै स्वधाय वः पितरो नर्मः । 
एद्ः पितरो बास गृहः पितरो दत्त ।। ४॥ ५७[६-ज] 


{८1 शङ्क-यसवेदीय { सव्याय २।५८-६०; ३1१-१४ 


उदायुषा खायुषोदपर्जन्य॑स्य घामभिः ! उद॑स्थामरत अङं ५] प 
आर्घ॑त्त पितरो गर मारं पू्ष्कर्षनम्‌ । यथेह पुरपोऽसंत्‌ ।1६।। षर 
उजं हन्तीरमृतं तं पर्यः शीलां प्रिसुतम्‌ ! 
स्वधा स्थ तयेव मे पितन्‌ {1७}! (७) ६० 


रुष्ाऽसि नव ॥ ९ ए सये वाजलिष्टव ! ९ ॥ देव सवितरेकादश् ॥ १११ अप्नीषोमयोः षद्‌ 1६ ॥ 
यनच्चेऽदन्धायोऽषट 1 ८ 1 सं चच॑सा इहा ॥ २८ ४ यञ्चये कव्यवाहनाय सक 1 ७1 
खासुवपेषु षष्ठि | ॥ ६० 1 ₹ष्ण शमे मे षटि ६॥ 
इदि शुङ्कयलुःकाण्वसदितायां दिवीयोऽघ्यायः ॥ २ 7 
अथ दृतीयोऽध्यायः ॥ 

समिधामिं दुवस्यत षतैर्बोधयता्िथिम्‌ 1 आस्मिन्‌ हव्या जँहोतन ॥१॥ १ 
सुस॑मिद्धाय शोचि घतं तीरं जहोतन ! अघ्रये जातवेदसे 11२ र 
तं त्वा सभिद्धिरङ्धिरो षतेन बधेयामसि ! बो चा यविष्ठ्य [३॥ ३ 

1 


उप॑ त्वाम हविष्म॑वीधृताचीरवन्तु हर्यत । ज॒पस्तं समि ममं 11४1 
भुभुवः स्वयो खि भृञ्रा भूरभिखि रिम्णा । 


तस्यास्ते पुथिधि देवयजनि पभिमस्ादमशाद्यायादषे 1पा। ध 
आयं सौः एश्चिरक्रमीदसंदन्‌ मातरं प्रः ! पितरं च भ्रयन्त्खः (६ - 
अन्तश्चरति रोचनस्य प्राणादपानती 1 च्यख्यद्‌ महिषो दिचम्‌ 1७] ७ 
्द्धाम्‌ बिरंलवि चार्‌ प॑तङ्गायं धीयते 1 भति वस्तोरह चुभिः ।८॥ (१) < 
अमिव्योतिषं त्वा वायुमती आणत्तम्‌ । खग्य९ खगोयोप॑दघामि माख्तीम्‌ । 
¦ स्वाहा |! ९} ९ 
दर्थं ज्योतियं त्वा वायुम प्राणव॑तीम्‌ । स्वग्यौ९ स्वर्शायोपंदषामि मास्वंवीद्‌ । 
घ्या ज्योतिर्ज्योतिः द्यः सराहा ॥२।॥ १० 
सजर्दैबेन सविन्ा स्‌ .राच्यन्द्रवत्या 1 जषाणो अगिर्वेत स्वाह॑ ॥३॥ ११ 
सज्देवेन सवित्रा सुज्रुषतेन्द्रवत्या । जषाणः सूयो वेत स्वाहां ॥ ४ ॥ १२ 
इह पृष्टं पुटिपविद॑धाचिह भजार रमयतु प्रजापतिः ! अघ्रये गहरपतये रयिमते पशिपतये स्वाहां । 
अप्रयेऽ्रादायारपवये स्वाह ॥५॥ १२ 


अनमित्रं मे अपराग॑नमिग्रइदक्कृषि । उन्दरानमित्रं पथान्मेनमिनर पुर्टषि 1६11 २४ [दमण] 


~~~ ~~ ~ 


सभ्यायः ३।१५-३३ 1 केण्व-सखंटिता । (९ । 


इन्द्रः पशवादिन््रः पुरस्तादिन्द्रौ अस्मो अभिपतु विश्वतः । 


इन्द्रो जिघां स्यतं मनासि विपुर्चना व्व॑स्यताव्‌ ॥७॥ १५ 
समिदसि समिद्धो मे अम्ने दीदिदि। समेद्धा तं अमरे दीद्यासम्‌ ॥८।८२) १६ 
उपप्रयन्तो अध्वरं मन्वे बोचेमाथयें । आरे अस्मे चं श्रुण्वते ॥१॥ १७ 
अतिर्मृधा दिवः ककृत्पतिं; पयिव्या अयम्‌ । अपा< रेताधसि जिन्वति ॥२॥ १८ 
उभा बामिन्द्रा्ी आहुवध्या उमा राध॑सः स॒ह मादयध्यै । 

उमा दातारौ इषा रंयीणामुभा वाज॑स्य सातये हुवे वाम्‌ ॥३॥ १९ 
अयं ते योनिक्रंत्ियो यतो जातो अरोचथाः । इ 

तं जानन्न आरोहाथां नो वधेया रयिम्‌ ॥४॥ २० 
अयमिह प्रथमो धायि धादभिरदोता य्चिषठो अध्वरेष्यी्यं! । 

यमभ॑वानो भृग॑वो विरुरुचुवेनेधु चित्रं विभ्वं विशेविंसे ॥५॥ २१ 
अस्य प्रतामनु युत॑< शक्तं दुदुहे अदयः । पय॑ः सहससामृपिम्‌ ॥६॥ २२ 


त॒नुपा अपरेऽपि त॒न्व॑ मे पाद्यायुदा उश्ऽस्यायु॑मे देहि । व॒चोदा अंरेऽि वचं मे देहि ॥७।। २३ 

अग्ने यन्म तन्वौ ऊनं तन्म आपण इन्धानास्त्वा शृत हिमां दयमन्त< समिधीमहि || २४ 

वयस्वन्तो वयस्छृत« सहस्वन्तः सदस्कृवम्‌ 1 उग्रै सपत्नदम्भनमद॑न्धासो अदास्यम्‌ ॥९॥ २५ 

चित्रावसो स्वस्ति ते पारमंशाय } सं त्वमप्रे घछथैस्य चचैत्तागथाः समृ्षीणा < स्ततेनं ॥१०॥ २६ 
स॑ प्रियेण धाञ्चा समहमाय॑षा सं वर्सा स प्रजया सस रायस्पोपंण म्मिषीय । 


अन्ध स्थान्धों चो भक्षीय॒ महं स्थ महो बो भक्षीय १९ २७ 

ऊजे सोत बो भक्षीय रायस्पोषं स्थ रायस्पोषं बो भक्षीय । 

रेव॑ती रम॑ध्वमस्मिन्‌ योनौ अस्मिन्‌ गेष्ेऽस्मि्‌ क्षयेऽस्मिष्टोके ॥१२॥ २८ 

इदेव स्तेतो मापगात । सहितास विश्वरूप्यूजा माविश गोप्त्येनं ॥१२॥ २९ 
उप॑ स्वाप्रे दिवेदिवे दोषावस्तर्धिया वयम्‌ । नमो भरन्त एम॑सि ॥१४॥ ३० 

राजन्तमध्वराणां गोपामतस्य दीदिविम्‌ । वधमान से दमे ।१५॥ २१ 

स न॑ः पितेव सनयेञ््रं खपायनो भ॑व । सर्चस्या नः स्वस्यं ।१६॥ २२ 


ञे त्वं नो अन्त॑म उत अता शिवो भ॑वा वरूर्यः। 
वसुरमिषैयभवा अच्छ नधि य॒मत्तम < रयिं दाः ॥१७॥ ३३ {३} 


{१० } शुङ्ध-यजुंदीय [ अध्यायः ३1३४-१ 


तं त शोचिष्ठ दीदिवः स्नाय ननसौमहे सखिभ्यः 


सनो बोधि रधी हवषुरुष्या णो अपायतः समस्मात्‌ (१८॥ २४ 
इक एद्यदितव॒ एहि काम्य एहिं । मयि वः कामधरणं भूयात्‌ ॥१९॥ ३५. 
सोमान स्वर्ण कृणहु ब्रह्मणस्पते । रकावस्त्‌ य अचिजः ।२०॥ १६३ ˆ 
यो रेवान्यो अमीवहा वसुवित्‌ पष्टिवर्धनः । स नः सिपत्तु यस्तरः ॥२९॥ ३७ 
मा न; राध्यो अररपो र्तिः प्रणत्येस्य । रक्षा णो बद्यणस्पते ॥२२॥ ३८ 
महिं त्रीणामवोऽस्तु दय्॒ष मित्रस्यायम्णः 1 द्राधषं वरुणस्य ।२२॥ ३९ 
नहि तेषाममा चम नाध्वसु वारणेषु । ईशे रिपरघश् ध्सः ॥२४॥ ० 
ते हि प्रासा अदितेः प्र जावस मत्याय । ज्वातियच्छुन्त्यजसम्‌ ॥[२५॥ १ 
कदा चन स्तरीरसि नेन्द्र सशथवसि दाश्यपे । 

उपोपेन्दु म॑यवन्‌ भूय इन्व ते दानं देवस्य॑ प्रच्यते ।२६॥ ४२ 
तत्‌ संबितु्रेणयं मर्गो देवस्य॑ धीमहि ! धियो यो न॑ः प्रचोदयां ॥२७] ४३ 
परि ते दर्मो रथोऽस्मार अश्नोतु विश्वतः । येन रषंसि दाषः ॥ 

समिद्धो मासमर्थय प्रजया च धनेन च ॥२८॥ (३) ४४ 
भूवः स्वः सुप्रजाः प्रजया भूयासम्‌ । सु्वारो वरः सुपापः पावः ॥९॥ 9५ 


नये प्रजां मे पाहि शध्स्य पश्चन्‌ में पाहि । आगन्म विशवरवेदसमस्मभ्य वसवित्तमम्‌ ।[२। ४६ 
उग्रे समप्राठमि द॒स्नम॒भि सह आयच्छस्व । अयममिगृहपतिगाहेपत्यः प्रार्वान्वसुविरचम| २ ४७ 
यभन गहपतेऽभि चुश्नममि सहं आय॑च्छस्व । गृहा मा विंभीत मा वैपच्चमूजं बिभ्रत एमसि। ४।४८ 
रजं विभ्रदः समनाः सुमेधा गृहानेमि मन॑सा मोदमानः 
यपामृष्याति प्रचस॒न्येषु सामनसो वहः ॥५॥ ४९ 
गहानुपह यामहे ते नो जानन्तु जानतः । उपहूता इह माव उपहता अजावयः ।1६|| ५० 
अथा अन्नस्य कराल उपहूतो गदेषु नः । क्षमाय व; शान्त्य प्रपद्ये । 
शिच शग्म< थयोः शंयोः ॥७}। (४) ५१ 


ग्रधानिनों हवामहे मरुतश्च रिशादसः । करम्भेण सजोषसः ।१॥ ५२ 
यद्‌ ग्रामे यदरण्ये यत्सभायां यर्दिन्दिये | यदेनथकमा वयमिदं तदययनामहे स्वाहा ।२॥ ५३ 

मोपृण॑ इन्द्रात्र पत्सु देवैरस्तिदिप्मां त शष्मिदव्रयाः 

महश्ियस्य मीच्डपों यन्या हविष्मतो मत्तो चन्दपे गीः ।1३ ५४ [१६४] 


अध्यायः ३१५५-७३ ] काण्व- सिनः । [ ?१ 1 


अक्रन्‌ कमै कमेः सह वाचा म॑योयुयां । देवभ्यः कमर कृतवास्तं प्रेव सचाथुवः ॥४॥ ५५ 
अर्वश्य निचुम्पुण निचेरुरंसि निचुम्पुणः । 


अवं देवेर्दवङतमेनोंऽयासिषमव मलर्मरकृतं पुखराच्णों देव रिपस्पांदि ॥५।। (५) ५६ 
पणा दं परा पत सुर्पूणौ पुनुराप॑त । वस्नेव विक्रीणावहया इपभूञ< शतक्रतो ॥१॥ ५७ 
इदि मे ददामितेनिम घेहिनिते दधौ । 

निहारं नि्हरामि ते निहारं निर्हरासि मे स्वाद! ।|२।। (६) ५८ 
अक्षनमीदन्त स्वर्च प्रिया अधूषत । 

अस्तोषत स्वभानवो दिप्रा नविष्ठया मती-योजा चिन्द्रते दरी ॥१॥ ५९ 
सर्सद्डं त्वा वय॑ मर्धयन्‌ बन्दिषीर्दिं 

प्र न्च पणेवन्धर स्ततो यापि वर्नोरे थन्‌ योजा न्विन्द्र ते दर ।२॥ ` ६० 
मनो न्वाहूवामहे नार्भ्सेन स्तोमेन । पित्रणां च मन्म॑भिः ॥२॥ ६१ 
आ न॑ एत्‌ मनः पनः क्रत्वे दक्षाय जीवसे 1 ज्योक्‌ च छथ द्यो ॥४। ` ६२ 
पन॑ पितरो मनो द्दात दैव्यो जन॑ः । जीवं वात॑ सचेमहि ॥५॥। ६३ 

वय^ सोम ते तवर मन॑स्तनुषु वितः । प्रजावन्तः सचेमहि ॥६।! (७) ६४ 


एय ते सद्र भागः सह स्वस्राभ्विकया तं रषस्व स्वाहा । एष तें सद्र भाग आयुस्ते पः ॥१।॥ ६५ 
अव॑ सुद्रम॑दीमृद्यतं देवं त्यम्बकम्‌ । 
य्था नो चस्यंसस्करयथा नः प्रेय॑स॒स्करयथां नो व्यवसाययात्‌ ॥२॥ ६६ 
भेषजम॑सि मेपजं गत्रेऽ््ाय पुरुषाय भेष॒जम्‌ । सुगं मेपाय॑ मेष्य ॥३॥ ६७ 
ज्य॑म्बक यजामहे सुगन्वि पुं्ियर्धनम्‌ । उवांरुकर्थिव्‌ यन्ध॑नान्मत्योर््ीय माग्ताद्‌ ।४॥ ६८ 
ज्य॑म्बकं यजामहे सुगन्धि पतिवेदनम्‌ । उवांरुक्मिव बन्धनादितो शक्षीय मयत; ।५॥ ६९ 
एतेन॑ सुद्राघसेनं परो मूर्जयतोऽतींहि । 
अच॑ततधन्वा पिनांकावस॒ः कृचतिवासा अदिनः छ्िवः गान्तोऽतींदि ।!६।1 (८) ७० 


दाजिना वारयत भक्षो अस्मान्‌ रेठः सिक्तममतं वाव । 

विशवे देवा अभि यद्‌ सेवभूदुस्तनम। धिनोतु प्र॒जवा घनेन ॥१॥ ७१ 
वाल्ये वािनस्येहूत्‌ उपदूतस्य भक्षयामि । वाजँ गजी भूयासम्‌ ।॥२॥ ७२ 
सुविता प्रशन दैवपर आप युदन्नु न तनम्‌ । दुीयुपुत्राय॒ वचसे ॥३। ७३ (२८६) 
क 


[ १९] श्च्ध-यङुर्वैदीय [ ध्यायः 21८४-७] ४1१-११ 


कृरश्यप॑स्य उ्यायुयं जमद॑येरूयायुषम्‌ । यहेवानाँ यायं तन्मे -अस्तु ज्यायुषम्‌ 11४॥ ७४ 

येनं धाता चहृस्पतेरिन्दरस्य चायुपेऽ्॑पत्‌ 1 तेनं ते वपामि तरह्॑णा जीवाव जीद॑नाय ॥५।॥ ७५ 

दीधाँयुत्ाय्‌ चराय वर्च॑से | सुप्रजास्त्वाय चस अथो-जाव श॒रदः चते ॥६॥ (९) ७8 [९८६] 
समिधायिमष्ट ॥ ८ ॥ अभरिर्ज्योतिपं त्वा्ट ॥ ८ ५ उपगप्रयन्तोऽष्टाविंरातिः ॥ २८1 सृदधुवः स्वः 


सक्त ॥७प ग्रधासिनः प्च १५॥ पृणांद्विद्धे॥२॥ अक्षन्नमीमदन्त घट्‌ ॥६॥ 
पपतेचपट्‌ ॥ ६ ॥ वाजिनां वाजश्च पट्‌ ॥ ६ 1\ नवाञ्ुवाङेषु परुसप्ततिः ॥ ७६ ॥ 


॥ दति शुद्खयजुःकाण्वसंदितायां दततयोऽध्यायः ! ३ ॥ 


अथ चतुर्थोऽध्यायः ॥ 
एदम॑गन्म देवयलनं एथेव्या यत्र॑ देवासो अड्षन्त विश्वे ! 


तक्सामाभ्या« सरन्तरन्तो यज्ञ॑मी रायस्पोषेण समिषा स॑देम 1\१॥ १ 
इमा अपु शु मे सन्तु देवीरोष॑घे जायस्व स्वधिते मेन हिध्सीः 
अपो अस्मान्मातरः शुन्धयन्तु घतेन नो धृतप्व॑ः पनन्तु ॥२॥ २ 


विश्व < हि रिप्रं प्रवहन्ति देवीरुदिदभ्यिः शाविरा पतं एमि । 
दीक्षातपसोस्तन्रंसि तां त्वां शिवा चग्मां परिदधे भद्रं बणे पष्यन्‌ ॥२३।। (१) र 


सरीनां पयोऽसि वर्चोदा असि वचौं मे देहि] वचस्य कनीनकासि चक्षदा असि च्म देहि ॥१।४ 
चित्पतिमां पनात बाक्पतिमां पनात देवो मा सविता प॑नात्वच्छिद्रण पयितरेण द्यस्य रिमिभिः। 

नस्य ते पवि्नपते पुवित्र॑पूतस्य॒ यत्कामः. पने तच्छ॑केयम्‌ ।1२॥। ५ 
आ वों देवास ईमहे बामं प्रयर्त्यघ्वरे । आ वों देवास आधिपं यनिर्यासो हवामहे ।३॥ ६ 
स्वाहा यत्नं मन॑सः स्वाहयरोरन्तरिक्षात्‌ । स्वाहा चावाप्रथिवीभ्वा« साहा दातादार॑मे ।1४।८२) ७ 


आकत्ये प्रयुजेऽगये स्वाह मेधाय मन॑सेऽग्रये स्वाह 

दीक्षायै तप॑सेऽग्रये सराहा सर॑स्वत्यै पृष्णेऽप्रये स्वाहां । 

आपो देवीवहीर्विश्वम्युवो चावाप्थित्री उर्गन्तरिक्ष । बृटस्पतये हविषां तिघेम स्वाह{ ॥१॥ < 
विश्वो देवस्वं नेतुमेतौ वुरीत सख्यम्‌ । विश्वौ राय ईपुव्यति युजं वृणीत पुप्यसे स्वाह ।२।(३) ९ 


ऋक्षामयोः शिल्येँ स्यस्ते वामार॑मे वे मा एचम्‌ । आस्य यत्स्योटच॑ः ॥१॥ १० 
शमोसि शमं मे यच्छ नम॑स्ते अस्तमामादहिम्सीः 


उरगँस्याङ्िरस्यु्णत्रदा ऊ मे यच्छ ॥२। ११ [९९७] 


ध्यायः | १२-६३० 1] फाण्न -खद्ित। [ १३1 


सोम॑स्य नीय विष्णोः शमस मै यज॑मानस्य । 


इनस्य योनिरसि सुसस्याः कृपीस्छरधि ॥३॥ १२ 
उर्च्ीयस्य बनस्पव दुर्वा मा पादय र्टसः । आस्य य्ञस्योटर्च; 1४]. (४) १३ 
तरतं कृणुत वर्तं छृणुत तरतं छृणुत ! अग्निह्माभियज्ञो षनस्पतिंयेक्षिय॑ः । १॥ १४ 


दवीं धियं मनासदे सुमृीकाममिरधये । बर्चोदो विश्वषायसः. सुतीर्था नो असद ॥२।॥ १५ 
ये देवा मनोजाता मनोयुजो दश्॑क्रतवः । ते नोऽवन्तु ते न॑ः पान्तु तेम्युः स्वाहा ॥३॥ १६ 
श्वात्राः फीता भवव यृयर्मायो अस्माकमन्तस्दरं सोवा 


ता अस्मम्ब॑सवृशष्मा अनमीवा अनागसः सरदन्तु देवीरमृता ऋतावृधः ॥४॥ १७ 
इयं तं यज्ञिया त्रपो स्वामि न प्रजाम्‌ । वि 
य॒ श्ोचः स्वारदाटृताः एथिवीमाविंशत पृथिव्या संव ॥५॥ १८ 


अग्रे त्व सु जागहि वयर घु म॑न्दिपीमहि । रक्षां णो अप्रयुच्छन्‌ भ्रबुधै नः पुन॑स्कृधि ॥६॥ १९ 

पुनभनः पुनरायुमे आगाद्‌ पुनशक्षः पनः शरोत्रं म आगात्‌ । 

पनः प्राणः पून॑रात्मा म आग उश्वानरो अद॑ज्यस्तनुपा अनिमा पातु दुरितादंवचयाद्‌ ।।७॥ २० 
त्व्म्॑ने व्रतपा असि देव आ मर्त्येष्वा । तवं यद्ञेष्वीडर्चः ।1८}} २१ 
रासवर्यरसोमा भूयो भर । देवो न॑ः सग्रिता वरसोदौता वर्स्वदप्व्‌ ॥९॥ (५) २२ 


या ते श्चुक तन्ेतदचस्तया सममन भ्राजं गच्छ ! जूरदि धृता मनसा जुष्टा विष्ण॑वे ॥१। २३ 
तस्यास्ते सत्यसवसः प्रसवे तनयन्तरमश्रीय स्वाहां | 


चन्द्रमसि गुक्रमस्यद्त॑मति वेखदेवम॑ति ॥२।। २४ 
चिद॑सि मनाषि धीरसि दर्धिणासि क्षत्रियासि यज्ञियास्यदि तिरस्युमयवः श्रीर््णी | 

सा नः सुग्रत्वी सुग्रतीची भव ॥३॥ रष 
मित्रस्त्वां पदि वीतं पषाष्व॑नस्पाचिन्द्रायाष्यक्षाय | 

यु त्वा माता म॑न्यतामदं पितानु प्राता सगर्म्योऽनु सखा सयूथ्यः ॥४॥ २६ 


सा दवि देचमच्छेदीन्द्राय भम्‌ | रद्रस्ला वतैयतु स्वस्ति सोमसखा पुनरेहि ॥५॥ (६) २७ 


चस्व्य॒स्यदिंतिरस्यादित्यादिं र द्रापिं चन्द्रार्ध । हस्प सुत्ने रम्णातु रुद्रो वसभिराचॐ।॥ १।॥ २८ 
अदिस्यास्स्वा मर्धलाजिंषमिं देवयजने पथिव्याः } इस्भ॑यास्यदमंधि घृवद्‌ स्वाह ॥२॥ २९ 
अस्मे रमस्व्रास्मे ते अन्धुः ! से रायो अस्मे राय॑ः ।(३॥ , ३० [रद 


{ १९) शद्छ-यञुवंदीयं . [ मध्यायः ४।३१-४६ 


मा चयस रायस्पोेण वियौष्म्‌ तोतो राय॑ः । स्म॑ख्ये देव्या धिया सं दधिणयोरूच॑धसा। 
माम्‌ आयुः प्रमोपीर्मो अदं त्व वीरान्विदेय तव॑ देवि संवि 1४।! (७) ३१ 


एष तते गायुत्रो भाग इतिं मे सोमाय नूतादेप ते बरेषटुमो माग इतिं मे सोमाय ब्रूतात्‌ । 
एष ते जागतो भाग इतिं मे सोमाय बरूताच्छन्दोमानाना< 
साग्राज्यं गच्छतादितिं मे-सोमाय बूतार्‌ ।१॥। ३२ 
आस्माकोऽसि शुक्रस्ते गरहः 1 बिविव॑स्त्रा विचिन्वन्तु 1२ । ३३ 
अभि त्वं देव< संवितारमोण्वोः कविक्रेतुमचौमि सत्यसव < रत्तथाममि प्रियं मततं कृषिम्‌ ! 
ऊध्व यस्यामतिमौ आरदधुतत्सवीमनि हिरण्यपाणिरमिमीत सुक्रतुं; कपा स्व॑ः ॥३॥ ३४ 
प्रजाम्प॑स्त्ा प्रजास्त्वानम्राणैन्तु । प्रजास्त्वम॑नप्राणिहि ॥४॥ (८) ३५ 


चन्द्रं त्वा चन्द्रेण कीणामि शुक ^ रूक्रेणागरतमस्रतेन णामन । सम्मे ते गोरस्मे ते चन्द्राणि।।१। ३६ 
तपसस्तनूरसि प्रजाप॑तेवेणेः । परमेण पञ्चनां ऊीयसे सहस्रपोषं दपतयोपं पुषेयम्‌ ॥२॥ ३७ 
मित्रो न एहि सर्भित्रध इन्द्रस्योरुमाविद्र दर्धिणमर्‌ । उशसुश्न्त < स्योनः स्योनम्‌ ॥३॥ ३८ 

स्वान भाजाह्कारे बम्भारे इस्त स्हस्त इर्खनो । 

एते चः सोमक्रयणास्ताच्रष्च्व मा बा दभच्‌ ।191। २९ 
परि मग्ने दुव॑रिवाद्राधस्वा मा सुचरिते मज । उदायुषा स्वायुपोर्दस्थाममू्तौ रदं ॥५।। ४० 
प्रति पन्धामपमहि स्वत्तिगार्मनेदसंम्‌ । येन श्वाः परि द्विषो वृणक्ति विन्दति वसुं ॥६।(९) ४१ 


अदित्यास्त्वगस्यदित्ये सद्‌ आसीद्‌ । अस्त्॑नाचारंवमो अन्तरिक्षममिमीत वरिमाणं पृथिन्वाः । 


आसीदद्विश्वा युवनानि स॒प्राडिशवेत्तानि वर्णस्य वतानिं ।।१॥ ८२ 
चनैषु व्यन्तरं तान चाजमधैत्सु पयं उस्ियांसु । 
दत्सु क्रतु वरुणो विक्ष्व दिवि उयमदघाद्‌ साम॒मद्रा 1२ ४३ 


मूधस्य चक्षरारोहामेरक्ष्णः कनीन॑काम्‌ 1 यत्रैतनेभिरीर्यसे राजमानो विपश्चिता 1।३। ४४ 
उखा एतं धृवाहो युव्येधामनश्रू अवीरहणा बह्यचोढनो । 

स्वस्ति यजमानस्य गृहान्‌ गच्छतम्‌ ।। ४ ॥ ८५ 
भ॒द्रो मेऽसि प्रच्यवस्व भुवस्पते वरान्युर्भे धामानि । 

मा त्त्वा परिपरिणो विदन्‌ मा तां परिपन्धिनों विदन्‌ मा त्वा वृकं अघायवो षिद्‌न्‌ | 
शयना मृत्वा परापत्‌ यज॑मानस्य गुदयान्‌ गच्छ तत्ने; सम्स्कृतम्‌ ।। ५ ॥ ४६ [२३२] 


| 


| 
प्यायः ४।४०-४९; ५।१-८ | काण्व-सांहता । 


नभो मित्रस्य वरुणस्य चर्ध॑से महो देवाय तदत सपर्य | 
द्रेद्शं देवजाताय केतं दिवस्पत्राय पर्यय श स्सतव ॥६।॥ 
वर्णस्योत्तम्भनमसि वरुणस्य स्कम्भसजनी स्थः । 


वरणस्य ऋतसदन्यसि वरुणस्य ऋतसदनमसि वरणस्य क्रतसदनीमासीद ।७॥ 


या त धामानि हविषा यज॑न्ति वा ते विश्वा परिभूरंस्तर यज्ञम्‌ । & 


[ १५ | 


७७ 


८ 


रायस्फार्न; प्रतरणः सुवीरोऽवीरहा प्रच॑रा सोम्‌ दुरयीच्‌ ॥८॥ (१०) ४९ [र] 


पदमगन्म तिखः ॥ ३ ॥ मदीनां चतस्रः ॥ ४॥ आक्रत्येद्धे॥२॥ क्सामयोश्चतखः ४ ॥ 


चतं कृणुत नव ॥९॥ पपा ते पञ्च ॥५॥ वरू्यसि चतस्रः ॥2॥ पएषते चतस्रः 


॥ £ ॥ चदं त्वा षद्‌ 1६1 अदित्यस्त्वगण ॥ £ ॥ द्ायुवाकेप्तेकोनपश्चाशत्‌ ॥ ४९ ॥ 
1 इति शुङ्कयज्ुःकाण्वसंहितार्यां चतुथ ऽध्यायः 1 ४ ॥ 


अथ चञ्चमोऽध्यायः। 


उपरिस्तनरपि विष्णवे सा सोमस्य तन्र॑सि विष्ण॑वे ल्वा । 

अविथेराविध्यमसि विष्णवे त्वा च्येनाय॑ त्वा सोम॒भतं 

विरष्णतरे स्वार स्वा रायस्पोषदे विष्ण॑वे त्वा ।॥ १॥ 

उ्निजनित्रमसि वृष॑णौ स्थः । एवय स्यायुर॑सि पुरूरवा अति । 

गाय॒त्रेणं त्वा छन्द॑सा मन्थामि वष्टुमेन खा छन्दसा मन्थामि 

जाग॑तेन त्वा छन्दसा मन्थामि ॥२॥ 

मर्वतं नः सम॑नसो सचैतसाअरेपसै। 

मा यक्ञ< हिंसिष्टं मा यज्ञप॑तिं जातवेदसो भियो भ॑वतमय नं : ॥३॥ 

अग्रा अत्नि्रति प्रविष्ट ऋषीणां पत्रो अभिश्नस्तिपावां । 

स न॑ः स्योनः सुयजां यजेह देवेभ्यो हव्य ^ सदमप्रयुच्छन्त्स्वाहां ॥४॥ (१) 


आपतये त्वा गृहामि परिपतये त्वा गह्णामि ! तनृनप्त्र शाक्षराय शक्मन्नीर्जिष्ठाय ।॥९।॥ 
अनधिषटमस्यनापुष्यं देवानामोज॑ः । अर्नभिश्स्त्यभिशषस्तिपा अनभिशस्तेन्यम्‌ ॥२॥ 


अञ्जसा सत्यमुपगेष< सुविते मा धाः । अप्र व्रतपास्ते वपाः ।३॥ 
या तवं तनूरिय९< सा मयि या मम॑ तनृरेपा सा त्वयं] 
सुह ने। बतपते उतान्यदं मे दक्षां दीक्षाप॑तिमेन्य॑तामनु तपस्वप॑स्पतिः ॥४॥ 


< [२४६] 


[१६] श्द्ध-यजु्वेदीय [ अध्यायः ५।९-१९ 
अध्श्ुर॑ध्डुष्टे देव सोमाप्यांयतामिन्द्रायेकधनुषिद । 


आ तुभ्यमिन्द्रः प्याय॑तामा त्वमिन्द्राय प्यायस्व ॥५॥ ९ 
आप्य॑ययाखान्‌ सखीन्त्सन्या मेधया । स्वस्ति तं देब सोम सुत्यामुद्चेमशय ॥६॥ १० 
एष्टा रायः प्रेषे भ्गाय । कतर्मतवादिम्यो नमो दिवे नम॑ः पृथिव्य ॥७॥ ११ 


या त उतने यः श्या तनूषैपिषठा गहरेष्ठा 1 उग्रं चो अपावधी चेषं वचो अक्षधीत्‌ स्वाहा । 
था त उपने रजःश्चया तुर्मषैषिषठा गहरेषठा । उग्रं चचो अर्पाबधीच्ेपं वचो अर्पावधीद्‌ स्त्रा्हा । 
या ते अग्ने हरी्चया तनुवर्षषठा गह्वरेष्ठा । 
घ्रं वचो अपावधीचखेषं घचो अपावधीत्‌ स्वाहां ॥८] (२) १२ 


तप्ताय॑नी मेऽसि वितार्यनी मेऽसि । अवतान्मा व्ययितमवतान्मा नाथितम्‌ ॥१॥ १३ ` 
बिदेरमरेनैमो नामाप अद्धिर अबुना नाघरेहिं 1 | 
योऽस्यां प्थिव्यामसि यत्ेनाधुषटं नाम॑ यज्ञियं तेन त्वा द॑े । 

विदेखओ्भो नाम अङ्गिर आयुना नहि । 

यो द्वितीय॑स्यां पुथिव्यामसि यचतनाधुषटं नाम य्चियं तेन ता द॑व । 

विदेरमर्मभो नामन अङ्धिर्‌ आयुना नाम्नेहि । 

यस्तृतीरयस्यां पुथिच्यामसि यत्तेन नाम॑ य्य तेन्‌ त्वा दे । 

अयुं त्वा देववीतये सिध्यसि सपतसाद्यी देवेभ्यः कर्पस्व सिष्सि 

सपलसादी देवेभ्यः चुन्धस्म सिपि सप्तसा देवेभ्यः शम्भस ।२॥ (३) 4४ 
इनद्रधोषस्त्वा वभिः पुरस्तात्पातु प्रचैतास्त्वा रुः प्रथात्पतु । 


मनौजवास्त्वा पित्भिदक्षिणतः पातु विश्वकर्मा स्ादित्यैरु्तरतः पातु. ॥१॥ १५ 
इदमहं तं बरैहिषौ यन्ञानिः सजामि | 

सिध्यसि स्वाहा सिरदस्यादित्यपनिः स्वाह। ॥२।॥ १६ 
सिरसि जह्यनिः शुत्रवनिः स्वाह सि ध्यति .सुप्रजावनी रायस्पोयुवनिः स्वाहां 
पिशखस्याव॑ह देवान्यजैमानाय॒ स्वाहां भृतेम्य॑स्त्वा ॥२॥ १७ 
धुबेऽसि पृथिवीं ₹॑इह धवकषिद॑स्यन्तरिषं ३३ । । 
अच्युतक्षिदसि दिव दधहामिभस्मास्यभनेः पुरीषमसि ।।४। (४) १८ 


युञ्खते मनं उत यंते धियो चिग्रा चिप्र॑स्य बहतो विंपधिर्त; । 
वि दोषां द्धे बयुनाबिदेक्‌ इन्म॒ही दुवस्य सितुः परिषुहिः ॥१॥ १९ [२५४] 








भध्यायः ५।२०-३२ | काण्व-संहंता । { ६७] 


हदं विष्णविंच्रमे त्रेधा नि दधि पदम्‌ । सरमु्हमस्य पाध्सुरे साहा ॥२॥ २० 
दरावती धेनुमती हि मृत छ॑यवसिनी मर्न॑वे दश्चस्या । 
व्य॑स्कभ्ना रोद॑सी विष्ण एते द्ाधथ एयिवीमभितो मयुखंः स्वाहा ॥३॥ २१ 


` देवश्रुतौ देवेष्वाघोपतम्‌ । प्राची परव॑मध्वरं कट्पयंन्ती ऊर्वं यजं न॑यतं मा जिंहरतम्‌ ॥४।॥। २२ 
मै गोष्ठमाव॑दतं देवी दुर्ये आयुरमा निवीदिष्ं प्रजां मा निर्दिष्टम्‌ । 


अत्र रमेथां वर्मन्‌ पृथिव्याः ॥५॥ २३ 
विष्णो वीर्यीणि प्रवोचं यः पार्थिवानि विममे रज।६सि । 

यो अस्कमायदुत्तरः सधस्थं विचक्रमाणचेधोरंगायो विष्ण॑वे खा ।॥६॥ २४ 
दिवो चा विष्ण उत घा पृथिव्या म॒हो चां विष्ण इरोरन्तरिक्षात्‌ । 

उभा हि हस्ता वसना पणस प्रय॑च्छ दधिणादोत सव्याद्िष्ण॑वे ता ।1७॥ २५ 
प्र तद्विष्णु सवते वीर्येण मृगो न भीमः इचरो भिरिष्टाः 

यस्योरुषु तरेषु विक्रमणेष्वधिक्ियन्ति युष॑नानि विश्वां ॥८॥ २६ 
विष्णं रराटमसि विष्णोः ्षप्त्रं स्थो चिप्णोः स्यूर॑सि विष्णोरवोऽसि । 

वैष्णवमसि विष्ण॑वे त्वा ॥९॥ (५) २७ 


देवस्य॑ त्वा सवितुः प्र॑सवेऽधिनोंवाहु स्यौ पृष्णो दस्तांस्याम्‌ । 

आददे नायेसीदमह ९ रक्ष॑सो ग्रीवा अरपिङृन्तामि । 

बृहन्॑सि वृहदरैवा बृहतीमिनदराय चाच बद्‌ । रक्षोहणं वलगहनं वैष्णवीम्‌ ॥१॥ २८ 
इदमहं तं च॑छगघरुदवपामि यन्नो नि्टथो यममात्यो निचखानं । 

इदमहं तं व॑टगयुदपामि यं न॑ः समानो यमस॑मानो निचखान । 

इदमदं तं वंङुगयुददपामि यं नः स्न्धुय॑मसंवन्धुनिचखानं । 

इदमहं तं षरगयुद्धपामि यं नः सजातो यमसंजातो निचखानेच्छरत्यां किरामि ॥२॥ २९ 
स्वरार्ट॑सि सपत्रहा संत्ररारस्यभिमातिहदा ! जनराक्सि रक्षोहा संवैराठस्यमित्रहा ।॥२।॥ ३० 
रक्षोदणों वरगहनः प्रोांमि वेप्णवा्रक्षोदणों वरुगदनोऽव॑नयामि वैष्णवान्‌ । 

रघोहणों यर्गदनोऽव॑स्वणामि वैष्णवान्‌ ॥४॥ २१ 
रोण वरगहना उप॑दधामि वैष्णवी रघोह्णौ वरुगहनो पधंदामि वप्णची । 

देष्ावमंसि वैष्णवा स्थं | ५} (६) ३२ [रद्‌७] 


= 
न 


{ १८] शुङ्क-यजुवैदीय { अध्यायः ५।३३-४८ 


देवस्य॑ त्रा सवितुः प्रसवेऽधिनेबहुभ्यां पएष्णो दस्तास्याम्‌ । 
आदंदे ना्सीदमह शंसो ग्रीवा अपि्ृन्तामि । यवोऽसि य वयास्मद्‌ देषो यवयारातीः । 


दिवि खान्तरिक्षाय ता एथेन्ये त्रा ॥२१॥ ३३ 

शुन्धन्तोडोकाः पितृषदनाः पितृषदनमसि । 

उदिव<स्तभानान्दरिक्ं पण टर््दस्व पाथेव्यम्‌ ।२॥ ३४ 

यतानस्त्वा मारुतो सिमोतु सित्रावरुणो रवेण घपणा । 

ब्रह्मवनिं त्वा क्षत्र रतिं रायस्पोपवनि पयहामि ॥२॥ ३५ 
जह्य दद्द धुत्र दृष्हायुंदै द प्रजां र्द । धवा ध्र ोऽस्मिन्यज॑मान आयरन भूयात्‌ । 
घृतेन॑ द्यावापृथिवी पूर्येथामिन्द्रस्य छदिरसि विश्वजनस्य छाया 1४] २६ 
परि त्वा गिरवणो गिरं इमा भवन्त विश्वतः | बद्धायमन्‌ वृद्धयो जष्टा भवन्त्‌ जष्टयः ।५॥ ३७ 

इन्द्रस्य स्यूरसीन्द्रस्य धरवोंऽसि 1 एेन्द्रम॑सि वैश्वदेवरमपि ६1 (७) ३८ 

विभूरसि भ्रवाहणो वदिरसि हव्यवाहनः । शात्रोऽपि प्रचेतास्तथोऽसि विश्वैदाः ॥१॥ २३९ 
उशिगसि कचिरङ्गारिसि बम्भारिः । अव्यूरमि दुर्वस्वन्छरन्ष्यरंसि माजौरीर्यः॥२।। ४० 
्रतघामासि ख्॑योतिः समुद्रोऽसि विश्वव्यचाः । अजोऽस्यक॑पाददिरामि चन्न्यः ॥३॥ ४१ 


सम्रारसि कृशाद्ुः परिषचोऽसि पव॑मानः । नमोऽपि प्रका म्टोऽसि इव्यदनः ॥४॥ ४२ 
समह्योऽसि विश्ववेदा उनातिरिक्तस्यं प्रतिष्ठा । 
अग्रयः सगरा सगरा स्थ सगरेण नान्ना रौद्रेणानीकेन । 


पाततमाप्रयः पिपतममाप्रयो नमों बोऽस्त्‌ मा मा हिर्सिष्ट 1५।{ (८) ४३ 
ज्योतिरसि विश्वरूपं विरश्॑पां देवार्ना९ समित्‌ । त्र सोम तनकृद्धयो देषो स्योऽन्यतेस्यः 
उरु यन्तासि बरुूथ< स्वाहां । जपाणो अप्घराज्य॑स्य वेत्‌ स्वाह ॥१॥ ` ४४ 
अग्ने नय॑ सुपथा राये असाचिश्वानि देव वयुर्नामि विदान्‌ । 
युयोष्यस्मन्यहुराणमेनो भूयिष्ठां ते नम॑उक्तिं विधेम ॥२॥ एष, 
अर्यं नो अभ्निवैरिषस्कृणोचयं मृष; पर एतु प्रभिन्दन्‌ । 
अयं बाजा्यत्‌ बार्जसावा अयस श्त्रंञ्चयत॒ जहषाणः स्वाहां 1 ३॥ ४६ 


उरु विष्णो चिक्र॑मस््ोरु क्षयाय नस्करथि । धतं ध्रतयोमे पितर प्रपं यज्चप॑तिं तिर खाद ॥४॥ ४७ 
देवं सबितरेष ते सोमस्त< रस्व मा न्वा दभन्‌ । 
एतं दव सोम देवो देवौ उपांगाः ॥५।॥ ४८ [२८३] 


लध्यावः ५।४९-५५; ६ । १-३ ] काण्व-संदिता । ॐ [१९] 


इदमहं मनुष्यन्त्सिद रायस्पोपेण स्वाहा निर्वरुणस्य पान्युच्ये। अमँ वतयास्तवे कतपाः॥६॥ ४९ 
या तवं तुनूमेय्य भृदेषा सा त्वायि या मम॑ तनुस्त्वय्यभूदिवं ९ सा माये । 
यथायथं नौं बतपते वरवान्यनुं मे दीं दीक्षापतिरम्‌र्स्तानु तप॒स्तप॑स्पतिः ॥७। (९) ५० 


उर प्रष्णो वचिक्रमस्थोर' क्षयाय नस्कृधि । घतं घुंतयोने पिव प्रपर यज्ञपतिं तिर स्वाह। ॥१।।५१ 


अत्ययो अगां नार्यो उपागाम्‌ । अवाक्त्वा परेभ्यः प्रोऽवरेम्यः ॥२॥ ५२ 
तं तवा जयामहे देव वनस्पते देवयज्याय । देवास्त्वा देवयज्यायै जयन्तं विष्ण॑वे त्वा ॥३॥ ५३ 

ओप॑चे त्राय॑स्व खर्धिते मेन ^ 

दिवं मा ठखीरन्तरिक्ं मा हिसीः एृथिव्या संभव ॥४।॥ ५४ 


अय\९ हि त्वा स्वधिंतिस्तविजानः प्रणिनाय महते सौम॑गाय । 
अतस्त्वं देव वनस्पते गतव॑ल्शो विरोह सदस्तवल्शा तरि वय रदेम ॥५।।(१०)५१.२९०] 
सद्चेस्वचुरसि चतस्रः ॥ 8 ॥ अ। पतयेऽ्र ॥ ८ ॥ तक्तायनी दे ॥ २॥ इन्द्रघोपश्चतसरः 11 ॥ 
युञ्जते नव ॥९॥ देवस्य त्वा पञ्च ॥५॥ द्वितोयदवस्य त्वा षट्‌ 1६ ॥ विभूरसि 
पञ्च ॥ ५॥ ज्योतिरसि सप्त ॥ ७॥ उर विष्णो पञ्च । ५॥ दृश्ाजुवाकेषु 


पञ्चपञ्चाशत्‌ 1 ५५1 अन्नेस्तनूराति | पञ्चपञ्चादात्‌ ॥ ८ 
॥ इति दयङ्खययुःकाण्व त्तादेताय।ा पञ्चमोऽध्यायः ॥५॥ 


अथ षष्ठोऽध्यायः ॥ 

देवस्य॑ त्वा सवितुः भरसुवरेऽधिनेवाहम्यों पूष्णो हस्तास्याम्‌ । 
आद॑दे नाभैसीदम्रहस रक्षसो ग्रीवा अपिंङृन्तामि । 
यवेोऽति यवयास्मद्‌ देषो यव्यारतीः । 
दिवि व्वान्तर्षाय ता प्रथिव्य त्वा] 
शुन्ष॑न्तोछोकाः पितृषदनाः पितृपदंनमस्ति ॥१॥ १ 
अरेणीरसि स्ववेज्च उननेतणामेतस्य वित्तादर्थिं त्रा स्थास्यति 
देवस्त्वा सविता मष्वानक्त्‌ सपिप्पखाम्यस्त्वौरप॑धीम्यः । 
दिवमप्र॑णास्दश्च आन्तं मप्वेनाप्राः पथिर्वीमुषरेणाद सटी; ।२॥ 
याते घामान्युरमति गमध्यं यत्र गावौ मूर्द्धा अवाः | 

अप्ाटतद् स्गायस्य ष्णाः परम पदमवमा।र्‌ भूर ।॥३। ३[२२३] 


~ 


[२०] श्क-ययुरबेदीय [ सध्वायः ६ 1 ४-१९ 


जह्मपनि ता क्षत्रवनि रायस्पोपवनि परयुहामि । 


ह कषत्रं द्‌ हायुदु रह प्रजां दु रह ४] ४ 
विष्णोः कर्माणि परयत यतो व्रतानि पर्परो । इन्द्रस्य युज्यः सखा ॥५॥ प 
तद्विष्णोः प्रमं पद < सदां प्श्यन्ति सूरयः । दि्रीव चश्ुरार्ततम्‌ ॥६॥ & 
परि बीरि परि स्वा दैवीविकशषो व्ययन्ताम्‌ । परीमं यमानु £ रायो मनुर्याणाम्‌ । 
दिवः सूसुर॑स्येष ते पृथिव्यल्टिक अरण्यस्ते पञयुः 1७1 (१) ७ 
उपाबीरस्युपं देवान्‌ दैवीर्विशः प्रागुरुरिनो वर्हितमान्‌ । 
देवं सवद्टर्वसुं रम हव्या ते स्वदन्ताम्‌ ॥१॥ ८ 
रेच॑तीं रम॑ध्वं व्हस्पते धारया बरनि । 
ऋतस्य त्वा देवहनिः पाशेन प्ररिम्वामि धपौन्‌ माठुपः 11२ ९ 
देवस्यं त्वा सवितुः प्रसेऽधिनेवरोहुभ्यां पएष्णो हस्तभ्याम्‌ 
अग्रीपोमाम्यां जष्टं नियुनन्मि । ॥ 
अब्यस्त्वौपर्वाम्यः प्रोक्चाम्पदु त्वां माता म॑न्यतामरं पितान भाता सगर्योऽनु सखा सर्युध्यः 
अप्रीषोम।म्यां तवा जुष्टं मोक्षमि ।।३॥ १० 
अपां पेस्यापां देवीः सदन्तु 1 स्वात्तं चित्संदैवहविः ॥४॥ ११ 
सं तं प्राणो वात्न गच्छता समङ्कानि यर्तरैः ! सं यजमान आशया ।५॥ १२ 
घृतेनाक्तौ प्स्तरयिथा९ रेव॑ति यज॑माने 1 प्रियं धा आविश 1६॥ १३ 


उरोरन्तरिकषास्सनु्देबेन्‌ वातेन । अस्य इविपस्त्मनां यज सर्मस्य त॒न्वा भच ।७॥ १४ 
घर्षो वर्पयसि यन्ने यज्ञपतिं घाः 1 स्वाहां देवेभ्यो देतेम्य॒ः स्ह | 
मार्हिभूमो पृदक; ॥८॥ (२) १५ 


नमस्त आतानानवा प्ररि । घतस्य ल्या उप॑ ऋतस्य पथ्या उप॑ !! १। १६ 
देवीरापः शद्धा वोँद्च< सुप॑रिविष्टा देवेषु । सुपरिष्टा वयं प॑खि्टारो भूयास्म ।२॥ १७ 
वाचं ते शुन्धामि भ्राणं तें श॒न्धामि चद्चुस्ते श्चन्षामि धोतरं ते शुन्धामि | 
नासि ते शुन्धामि मेद ते शुन्धामि पायुं तै शुन्धामि चित्ि।स्ते शुन्धामि ॥२॥ १८ 
मन॑स्त॒ आप्यायतां वाक्त आप्यायतां प्राणस्त आप्यायतां 
चक्षुस्त्‌ आप्यांयता^ शरोत्रं त॒ आप्यायताम्‌ | 
यक्तं कूरं यद्पस्थितं तत्त आप्यायतां ठते निर्याय त्ते शरष्यतु शमहोम्यः ॥४।। १९३०९} 


अध्यायः ६।२०-३३ 1 काण्व-संहितां । [२९] 


ओपंये बाय स्वधिते मन॑ हिष्सीः । रकां मागोऽपि निर॑स्त< रकष; ॥५॥ २० 
इदमह रक्षोऽभितिंष्ठामीद मह रक्षोऽव॑वाधे । इदमह रकषोऽधमं तमे नयामि ॥६॥ २१ 


युतेनं यावापुथित्री प्रोण्ीर्थां वायो वे स्तोकानाम्‌ । 
नुणाणो अभिराज्यंस्य वेतु स्वाह । स्वाहाकृते ऊष्वैन॑मसं मारुतं ग॑च्छतम्‌ ।॥७॥ (३) २२ 


सं ते मनो मर्नसा सं प्राणः प्राणिनं गच्छताम्‌ । रेरस्यसिष्रं श्रीणात्वाप॑स्त्वा सम॑रिणन्‌ ॥१॥ २३ 
वात॑सख त्वा प्राज्य पृष्णो रध्या ऊष्मणो व्ययथिद्‌ । रतं देयः ॥२॥ २४ 
घृतं ध्ंतपावानः पिबत चसौ वसापावानः पिचत । अन्तरिक्षस्य हविरसि स्वाहां ॥३।॥ २५ 
दक्ष प्रदिशं आदिशो विदि उदिशो दिग्भ्यः स्वाहां । 


णेन्द्रः प्राणो अर्अङ्धे निधीति णेन्द्र उदानो अद्धेङ्गे निदीषे ॥४॥ २६ 
देरव स्वष्टभूरिं ते स< समेतु स र॑ष्मा यद्रूपं स्वाति । 
देवत्रा यन्तमव॑से सखायोऽु त्वा माता पितरों मदन्तु ॥५॥ (४) २७ 


समद्र ग॑च्छ स्वादं देव सवितारं गच्छ स्वाहा । 
अन्तरि गच्छ स्वाहा मित्रावरुणौ गच्छ स्वाह । 
अहोरात्रे ग॑च्छ स्वाहा छन्द्‌।<सि गच्छ स्वाहां । 
द्यावापृथिवी ग॑च्छ स्वाहा सों गच्छ स्वाहां | 
यन्न ग॑च्छ स्वाहा नभं दिव्यं ग॑च्छ स्वाद । 


अमि देश्वानरं ग॑च्छ खाहा मनो मे दार्यैच्छ ॥१।। २८ 
दिव ते धमो ग॑च्छतवन्तरिक्षं ज्योतिः । पथिवीं मस्मनापंण स्वाहां ॥२॥ २९ 
मापो मेोर्षधीर्दिध्सीधास्रोधरास्नो राजस्ततो वरुण नो मुञ्च ] 

यदाहुरघ्या इति वरुणेति शर्पामे ततों वरुण नो गुश्च ॥३॥ ३० 
सुमित्रिया न आप ओपंघयः सन्तु दभित्रियाससें सन्तु । 

योऽखान्‌ दे्टि यं च चयं दिष्मः ॥४॥ ३१ 
इदमापः प्रवहत यत्कि च दुरितं मर्यं) 

यद्राहम॑भिदुद्रोह यद्ध। शेप उतानुतम्‌ ॥५॥ (५) २२ 


हविष्मतीरिमा थो विरमो आविवासति । 
हविप्मांन्‌ देवो अ॑घ्व॒रो हविष्माँ अस्त॒ मर्थः ॥१॥ ३३ [३२३] 


[२९ 1 शुह्क-यलुैदीय [ सध्यायः ६ ३४-५४९ 


अगरेवोऽपन्नगृहस्य सद॑सि सादयामि । इनद्रारन्योभीगषेयीं ख मित्रावरुणयोमागषेयीं ख 1 


विद्वेषं देवानो सागघेयीं ख रा 
अमूर्या उप॒ घय याभि खयः सुह । ता नो हिन्वन्त््व॒रम्‌ ।॥३॥ (६) 


३४ 
३५ 


ह्दे त्वा मन॑सेत्वादिवे तास॒र्यय त्वा) ऊर्वो अंच्वरं दिवि देवेष हो यच्छ ॥१।! ३६ 


सोम॑ राजनिश्वास्तं म्रजा उपावरोह । विश्वास्त्वां प्रा उपावरोहन्तु ॥२॥ 
श॒णोत्वभिः समिधा हद मे श॒ण्वन्त्वापो धिषणांय देवीः । 
श्रोता बाणो विदुषो न यञ्च शुणोतुं देवः संमिता हवं मे स्वाह ॥३॥ 
देवीरापो अपां नपाचो बं उर्मिदविष्यः  इद्दियावान्‌ मदिन्त॑मः 1४॥ 
ते देवेभ्यो देवत्रा दति शुक्रपेभ्य॑ः । येर्षा. माग स्थ स्वाहां ॥५॥ 
कार्पिरसि समुद्रस्य त्वा धित्या उन्नयामि ! समायो अद्धिरमत समोष॑षीमिरोषषीः 1६॥ 
यरम॑मे प्सु मत्येमबा बापु यं जुनाः । स यन्ता शश्वतीरिषः स्वाहा 11७] (७) 


देवस्य॑ स्वा सितुः भ॑संेऽभ्रिनोंबहुस्या पृष्णो हस्ता्याम्‌ । 
आददे रावांसि गभीरमिममम्वरं कृषीन्द्रौय सुपूतम्‌ । 
उत्तमेन पविनोजैस्वन्ते मधुमन्तं पथखन्तम्‌ । ड 
निग्राभ्या ख देव॒शरुत॑स्वपै्यत मा ॥१॥ 
मने मे तपेयत वाचं मे तर्पयत प्राणं भ त्यत्‌ च्म तपयत श्रोत्रं मे त्यत । 


३७ 


३८ 
३९ 
ध्यण 
४१ 
२ 


४३ 


आत्मानं मे तपयत प्रजां मे तपयत पुदयन्‌ मे तपयत गणान्म तर्षयत गणा मे मा बिर्वषन्‌।।२।४४ 


इन्द्राय त्वा चखुमते रुद्रव॑त इन्द्रौय त्वादित्यवते । 

इन्द्राय स्वाभिमातिध्ये श्येनाय त्वा सोमभृतेऽभये त्वा रायस्पोषदे ॥३॥ 
यत्त सेम दिषि ञ्योवियंत्णथिन्यां यदुरा अन्तरिते । 

तेनास्मे यजमानायोरु राये कृष्य दाते वोचः ॥४॥ 

श्वात्रा स्थं वृत्रतुरो राघोग्सां अगतस्य पत्रीः 1 

ता दवीरदेवत्रेमं यङ्ग न॑यतोपहूताः सोर्मस्य पिठ ॥५॥ 

मा मेम सेविक्था उर घस्र पिरपणे कड़ी सदी वीग्येयामू दषाधाम्‌ । 
पाप्मा हतो न सोम॑ः ।{६॥ 


८५ 


४६ 


४७ 


2: 


मागपायुदगथरम्रवस््वा दिल आर्थाबन्त॒ । जम्ब निष्प समरीिदाम्‌ 11७11 ४९ [३३९] 


ल प्यायः ६।५०६ ५७1१-९ ] काण्व-संहिता। 


त्वमङ्ग प्रशं -सिपो देवः श॑विष्ठ मर्त्यम्‌ । 


न त्वदन्यो म॑घवन्नस्ति मर्डितेन्द्र चरवीपि ते वर्च॑ः ॥८॥ (८) ५० [३४०] 


देवस्य त्वा सप्त ॥ ७ ॥ उपावीरस्यष्ट।1 ८ ॥ नमस्ते सत्त ॥ ७॥ सन्ते पञ्च १५ ॥ समुदं 
प ॥ ५ ॥ हविष्पताचस्तिखः॥ ३ 1 षदे त्वा सक्त ॥ ७ ॥ देवस्य त्वा ॥८॥ 
अष्टाघाकेषु पञ्चाश्चत्‌ ॥ ५० ॥ श्य देवस्य समाः पञ्चाशत्‌ ॥ 
1 इवि श्युक्खयजुःकाण्वसदितायां पष्ठाऽध्यायः ॥ ६ ॥ 


अथ सप्मोऽध्यायः ॥ 
वाचस्पतये पवस्व वष्णों अश्यां ग्भ॑सिपूतः । 
देवो देवेम्य॑ः पवस्व येषां मागोऽसि मधुमतीर्न दरष॑स्कराधे ॥१॥ 
यत्ते सोमादाभ्यं नाम जावि तस्म ते सोप सोर्माय खाहां | 
खाहोर्वन्तरि्नमन्वेमि खाड्‌तेऽमि विन्ध्य इन्दियेम्यों दिव्येभ्यः पार्थेभ्यः ॥२॥ 
मनस्त्वाष्ट खहा ता स्वमत्रः ख्याय । देत्रेभ्य॑स्त्वा मरीचिपेभ्यो देवा शशो यस्मे ववेक ॥ 
तत्स॒त्यमुपरिषु्वा भङ्कन रतोसो फट्‌ # प्राणाय त्वा व्यानाय त्वा ॥३॥ ( १ ) 


उपयामगरहीतोऽस्यन्तर्यघ्छ मधवन्‌ पाहि सोमं । उरुष्य रायोवेपों यस ॥१॥ 
अन्तस्ते चारवापथिवी द॑घाम्यन्तरदेषाम्यर्वन्तरिक्षम्‌ । 

सजदैवेभिर्रेः परधान्तयोमे मघवन्‌ मादयस्व । 

स्वाडोषैन्तरि्मन्वेमि स्वादकुतोऽसि चिश्वेभ्य इन्धियेभ्यों दिव्येस्यः पा्थिवेभ्यः । 


^ 


>) ५ 


मरनस्त्वाषट॒ खाहां तवा स्वभवः दर्यौय । देवेभ्यस्त्वा मरीचिपेस्यं उदानाय॑ त्वा॥|२।(२)५ 


आ वायो भूष शुचिपा उप नः सहस्रं ते नियतो विश्ववार । 

उपो ते अन्धो मद्यमयामि यस्यं देव दधिषे प्रपेयं वायवे त्वा ॥१॥ 

इन्द्रवायू इमे सुता उप॒ प्रयोभिरा॑तम्‌ । इन्द॑वो वामुशन्ति दि । 
उपयामगुहीतोऽसि वायवं इन्द्रवायुम्या सैष ते योर्निः सजोवेोम्यां तरा ॥२॥ (३) 


अयं वां मित्रावरुणा सुतः सोम॑ ऋतावृघा । ममेदिह शवः द्धम्‌ । 
उपयामगहीतोऽसि मित्रावरुणाभ्यां त्वा ॥१॥ 
राया वय सं॑सुवाध्सों मदेम हव्येन देवा य्व॑सेन्‌ गाचः । 


9 


41 


तां धेनुं मिंत्रावस्णा युवं नों विश्वाह पत्तमन॑पस्फुरन्तीम्‌ । एष वे योनि कतायुभ्यां ता 1 २।।८४)९ 
[३६९] 


{ २३ ] शुङक्क-यदुरवदीय [ सष्यायः ५७1११-२१ 


यावांकश्चा मधुमत्याद्विना सुनतांवत्ती | तयां यज्गं मिमिक्षतम्‌ । 
उपयामयुहीवोऽस्यधिम्य चैष ते योनिमीष्वीस्यां तरा ॥१। (५) १० 


तं प्रत्थं पर्थथां विश्वथेमथा व्येषठ्ताति बहिपदं ९ ख्छविद॑म्‌ । त 
प्रतीचीनं षजनं दोहसे धुनिमाश्ं जय॑न्तमन्‌ यास बसे ! उयवामयहीतोऽपि शण्डाय त्वा ॥१।।११ 
एष ते योनिवीरत पाद्यपगरष्ठः शण्ड देवास्त्वां शुक्रपाः प्रणय॒न्तनाध्टाति । 


सुवीरो वीरान्‌ प्रजनयच्‌ परीद्यसि रायस्पोषेण यजमानम्‌ । 
सं जगमानो दिवा प॑यिन्या श॒क्रः श॒क्रसोचिषा निरस्तः रण्डः रक्रस्यधिष्ठानर्मसि ॥२॥ १२ 


अच्छिन्नस्य ते देव सोम सवीथस्य रायस्पोषुखय ददितारः खास । 


सा प्रथमा सश्स्छरतिर्विश्ववारा स प्रथमो वरुणो मित्रो अयिः [३॥ १३ 
स प्रथमो बहस्पविंथिङ्ेताशस्तस्मा इन्द्राय सवमा जंहोत स्वाहा । 
तुम्पन्त होत्रा मधोयेस्छिष्टं यत्सुभुतं यत्स्वाहां ।1४॥! (६) १४ 


अयं वेनथोदयत्पश्चिगम ज्योतिं्जराय्‌ रजसो विमाने ! 
इममपा९ संगमे खर्यघ्य रिष्ठा न विप्रा मतिभी रिहन्ति ! 


उपयामयहीतोऽसि मय त्वा | १॥ १८५ 
मतो च येषु दर्वनेषु तिरं विपः शच्या वनथो द्रवन्ता 
आ यः चर्यमिस्तुविनम्णो अस्या श्रीणीतादिशं गर्भस्तो ॥२॥ १६ 


एष ते योनिः प्रजाः पद्य्मृष्टो मरी देवास्त्वां मन्थिपाः प्र्णयन्तनांधष्ठाभि । 

सुप्रजाः प्रजाः प्रजनयन्‌ परीह्यमि रायस्पषेण यजमानम्‌ । 

संजग्मानो दिवा पुथिव्या मन्थी मन्थिलोंचिवा निरस्तो मक्त मन्धिनोऽधिष्ठनेमसि ॥३॥ १७ 
अच्छिन्नस्य ते देव सोम सवीर्थैसख रायस्पोष॑स्य ददितारः; स्याम । 


सा म्र॑यमा सभ्स्छृतिर्विश्ववारा स प्रथमो वरुणो मित्रो अभिः 1४ १८ 
स प्र॑यमो बृहस्पदिश्विकिखार्स्तस्मा इन्द्राय सतमा जोत स्वा्टा । । 
तुम्पन्तु होत्रा मधघोयच्छिषटं यत्खुभतं यत्स्वां ॥५। (७) १९ ५ 


ये देवासो दिव्येकादश स्थ पुंयिन्यामध्येकदश्च य । 
अप्पुितों मषिनेकादन्च स्थ ते देवासो यज्ञमिमं यंपध्वम्‌ ॥१॥ २० 
उपयामयृसीवोऽस्याग्रयणोंऽसि खप्रयणः । पाहि यज्नं पाहि यत्रषतिम्‌ ।।२। २१।३९६] 


भप्यायः ७।२२-३० ] काण्व-सं दिता । [ २५] 


विष्णुस्त्वामिद्धियेणं पातु विष्णुं त्वं पह्यभि सव॑नानि पाहि । 

सोम॑ः पवते सोम॑ः पयते सोम॑ः पवते ।[२॥ २२ 
अस्मे ब्रह्मणे पवतेऽस्मै कषत्राय पवतेऽसै सुन्धते यज॑मानाय पवते 1 

इष ऊर्ज प॑वतेऽद्य ओष॑धीभ्यः पवते चावां पृथिवीस्यां पचते सुभूताय पवते नह्मव्चैसा' पचते। 


विशवैम्यस्त्वा देवेभ्यं एप ते योनििश्वैस्यस्त्वा देवेभ्यं; ।|४।॥ (८) २३ 
उपयामगहीतोऽसीन्द्राय ता वहद्ते वर्यस्वत उक्यायुवं गह्णामि । प 
यत्च इन्द्र बृहयस्तसै त्वा विष्णवे वैते यो्निरुक्येम्य॑स्तवा ॥९॥ २४ 


देवेभ्यस्त्वा देवायुवं गह्ामि यज्ञस्यायुषे मित्रावरुणाभ्यां त्वा देवायुवं गह्वामि यज्ञस्यायुषे । 
इन्द्राय स्वा देवायुवं गृहामि यज्ञयायुष इन्द्रािम्यां त्वा देवायुवं गृहामि यज्ञाय | 
इन्द्राय त्वा देवायुवं गृह्णामि यज्ञखार्युष्‌ इन्द्रावररणाभ्यां त्वा देवधुरवं गृद्धामि य॒जञखयुपे । 
इन्द्रावृहस्पविभ्यां त्वा देवायुवं गरहणामि य्॒घस्यायुष्‌ इन्द्राविष्णुभ्यां 


स्वा देवाय गहामि यज्ञसार्यये ॥२॥ (९) २५ 
मघोन दिवो अरतिं प॑थिव्या वैश्वानरमृत आ जातमभ्निम्‌ । 
कवि सम्राजमतिथिं जनानामासन्ना पात्रँ जनयन्त देवाः । १॥ २६ 
उपयामगृहीतोऽसि ध्रुवोऽसि धुवक्ितिरुवाणाँ धरुवतुमोऽच्युवानामच्युतक्ष्तमः । 
एष ते यो्निवेश्वानराय स्वा ॥२॥ २७ 
ध्रवं धरुवेण मन॑सा वाचा सोमम्वनयामि । अथा न॒ इन्द्र इद्धि सपत्नाः सम॑नसस्कर॑त्‌ ।।२॥ 
(१०) २८ 


यस्त द्रप्स स्कन्द॑ति यस्तं अशग्रावच्युतो धिपण॑योरुपस्थात्‌ । 

अष्वर्योवां परिं वा यः पवित्रात्तं ते जरोमि मन॑सा 

वपंदूछत्‌^ स्वाद दवानामुत्करमणमसि ।१। (११) २९ 
उपयाममगुंहीतोऽपि मवे स्वोपयामगुदीतोऽसि माुव्राय ता । - 

उपयामगृहीतोऽसि शुक्राय त्वोपयामर्गृहीतोऽपि छर्चये ता । 

उपयामग॑रहीतोऽसि नभसे त्वोपयामगंदीतोऽपमि नभस्याय त्वा । 

उपयामर्मदीतोऽसीपे त्वोपयामगुहीरोऽस्यर्ज त्वा । 

उपयामगदीरोऽसि सहसे त्वो+वामर्गुदीठोऽसि सदस्याय त्वा । 

उपयामभृदीतोऽमि तप॑से त्वोपवामगृहीतोऽपि तपस्याय त्वा | 
उपयामर्गुहीतोऽस्य ५ दसस्पत्तये त्वा ॥१। (१२) ३० [३७०] 
1 


{ २६] शुद्क-यङ्वदाय [ सच्टायः ण१-४५ 


इनदरा्री आयत सतं गीभिरनमो वरेण्यम्‌ 1 अस्य पातं धिवेपिता 1 


उपयामगरहीतोऽसीच्धामिभ्यां चेष ते योनिरिन््राधिभ्या चा 11१॥ (१३) ३१ 
आ घा ये अभ्रिर्भिन्धृते स्तरणास्ति बरहिरनषद्‌ येषामिन्द्रो युबा सर्खा ! 
उपयामगहीतोऽस्वग्रीन्द्रास्यां च्वंष ते योर्निरयरीन्दाम्यां ता 1१1 (१४) २ 


ओमांसर्पणीभरुतो शवं देवास॒ आ ग॑त ! द्राश्सो दायः सतम्‌ । 
उपयामगृहीतोऽसि विद्वैम्यस्ता.देवेस्यं एय ते योनि्विर्धेस्यस्ततवा देवेम्व॑ः11 १।।(१) ३३ 
तिच देवास॒ आर्गत णता म॑ इम इम्‌ । एदं वटिंनिषीदित । 
उपयामगृहीतोऽसि विग्ेस्वस्ता देवेस्यं एए ते योनि विंशैम्यस्त्वा देवस्यः ! ११८९६) ३४ 
इन्द्र मरुत इह पडि सोमं यां श्ायोते अपिं स॒तस्यं 1 
तव अणीती तच शर्‌ समंसार्िवासन्ति कववः सुय॒ज्ञाः 
उपयामगहीतोऽसीन्धय ता म॒रुतंत एष ते योनिरिन्द्राय ता मरुत्ते 1१1 (१७) ३९ 
मरुत्वन्तं ववम बावधानमदवारि दिव्य चास्तमिन्दरम्‌ । 
विश्वासाहमवसे नूदनायोय्र < सदोदामिड तर हुवेम । 
उपयामगंहीतोऽसीन्द्राय त्वा मस्त एष ते योनिरिन्द्राय त्वा मरुत्ते 11 १। (१८) ३६ 
उपयामगृहीतोऽसि मस्तं जसे सा 11११1 (१९) २७ 
सलोषां इन्दर सगणो मरुद्धिः सोमं पिव वृत्रहा शर विदरार्‌ 1 
जहि शत्रु<रप॒ धों नुदस्वाथाभयं कणहि चितो नः । 
उपयामगहीतोऽसीनद्रय खा सरुख॑त एव ते वोनिरिन्द्रय त्वा मरुत्ते 11९१1 (२०) ३८ 
मदर रन्द्रो नदा चर्वणिप्रा उत दिवर्दी अमिनः सहोभिः 
अस्मद्र्गावृषे वीयौवोरः थुः सुक्रतवः खतंभिमत्‌ 
-उपयामगंहीतोऽसि महन्द्रायं त्वेष ते योनिमटेन्द्रावं त्वा 1॥१॥ (२९) ३९ 
मर्ह इन्द्रो य ओज॑सा पर्जन्ये उष्टिमो२ इव स्तोभवेत्सस्य बाबधे ! 
उपयामग॑हीठोऽसि महेन्द्राय देष ते योर्निमेहेन्द्रायं ता 1१॥ (२२) ४० [३८ 
वाचस्पत्य ववैखः 1३1 उपवामगुहातोऽस द ॥२ जावाचादष्दे ज्व चाद्ध ५२ १या चाक्र 1 १॥ 
र प्रज्ञया चदद्छः 7 £ 7 ययं देनः पञ्च ४५ १ये दवास्च्ठल्लः ८६८ श्न्द्रायत्वादटे ४२7 मृघानं 
विरः ३} यस्व पका 7 मघवं एरका 7२" इन्द्रानी जारव्मेकाध४१य०्याधा य पका 1१8 
सामास्श्चपणाध्ुत एका 1६१ विभ्वे दृद्ास पकम ११२ इन्द्र मरत्वप्त्छा ण र ४ मस्त्वन्द्‌ 
चषममका 1211 सर्टमाजस प्य 1१0 सखाष्य प्न्य ४२ महः इन्दु ष्वा ११ 


छ शन्रत्येका ९१ द्वार्विशचत्यदुवाकरेषु चत्वार्द्त्‌ ६४०१ 
॥ इति हङ्कवुःकाप्वसंदितायां सप्तमोऽध्यायः ६७1 


भवच्यायः ८।१-१३ ] काण्व-संहिता 1 {२७ ] 


| अथाष्टमोऽध्यायः ॥ 

कदा चन स्तरीरंपि नेन्द्रं ससि दार । 

उपोपेन मघवन्भूय इनु ते दान देवस्य पच्यत आदित्येम्प॑स्त्वा ॥१॥ १ 
कदा चन प्रयुच्छस्यमे निप॑सि जन्म॑नी | 

तुरीयादित्य सवनं त इद्धियमार्वस्था अमतं दि््यादित्येम्य॑स्त्वा ॥२॥ २ 


यज्ञो दवाना प्रत्येति -सस्नमादिंस्यासो भर्व॑त्ता मखयन्त; । 
आ बोऽबौचीं सुमतिैवत्यादश्दोधिया वरिवोवित्तरासदादित्येभ्य॑स्त्वा | 


विवस्व आदिर्येष ते सोम्पीथस्तस्मिन्‌ मत्स्व ॥३॥ (१) < 
श्रद॑स्मै नरो वर्च॑से दधाठन्‌ यदांशीर्दा दंप॑ती दामम॑श्चवः 

पमान्‌ पत्रो जायते विन्दते चस्वघा विश्वाहांरप एधते गहे ॥१। (२) ् 
वाममय संवितयमम्‌ शो दिवेदिवे चाममस्मम्य॑< सावीः | 

वामस्य हि क्षय॑स्य देव भूरेरया धिया वाम॒भाज॑ः स्याम ॥१॥ (३) ५ 
उपयाम्हीवोऽसि सावित्रोंऽसि चनोधाथनो मयं पेहि । 

जन्य यज्ञं जिन्व॑ यज्क्पतिं मगाय सवित्रे त्वा ॥१। (४) ६ 
उपयामगुदीतोऽसि सुशमीसि सुप्रतिष्ठानो वृददुक्षाय्‌ नम॑; । 

पिन्रैम्यत्सवा देवेभ्यं एय ते योनिर्विश्भ्यस्त्वा देवेभ्य॑ः ॥१॥ (५) ७ 
उपयामगदीतोऽसि शहस्पतिंसुतस्य ते देव सोम । 

इन्द इद्धिया्च॑त्‌ः पर्तीवतो ग्र ३ ऋष्यासम्‌ ॥९॥ @ 
अर्द प्रस्ताददमवस्तायदन्तरि्चं तदं मे पितासं । 

अह वथैमुभयतो ददशो देवानाँ परमं गहा यत्‌ ॥२॥ ९ 
उग्रे वाक्पालिं सखदैवेन त्वष्ट । सोमे पिव स्वाह ॥३॥ १० 


परजाप॑तिर्वुयासि रेतोधा रेतो मयि येहि । प्रजापतेस्ते पृष्णों रेतोषसों रेतोधार्मदीय ॥४॥ (६) ११ 


उपयामगुदीतोऽसि हरिरमि हारियोजनो दारैभ्यां त्वा । 

दयौर्धाना स्थं सरसों मा इन्द्राय ॥२५ १२ 
यस्त देच सोमाश्वसनि्ेक्षो यो गोपिः । 

वस्य॑ त ष्टय॑जुप स्तुतस्तोमस्य शस्तो्य॒स्योप॑टृत्‌ उपहृवस्य भक्षयामि ॥२। (७) १३ 
, (२९३) 


श्युद्ध-यजुचैदीय [ मध्याय ८1१४-२} 


य्वा हि शशिना हरी षणा कक्ष्यप्रा । अथा न ईन्द्र सोपपा भिराध्ूपश्चतिं चर । 
उपयास्गरीतोऽसीन्द्रप्य च षोकक्षिच एय दे योनिरिन्द्रप्य स्व पोटस््तिं 11१11 (८)१४ 


आरि वृत्रहच्‌ रथं यक्ता ते ब्रह्म॑णा हरी । अवोचीन< सु ते मनोग्राबा इणोतु वु्नुना । 
उपयामगहीतोऽसीन्द्राय स्वा पोढरिनं एष ते योनिरिन्द्राय त्वा पोछशिनें | १। (९)१५ 


इन्द्रमिद्धरी बहतोऽप्रतिधष्टरवसम्‌ । ऋषीणां च स्तुतीरुप यज च मानुषाणाम्‌ । 
उपयाम ग॑रीतोऽसीन्द्रय स्वा षोलशिनं एष ते योनिरिन्द्राय त्वा षोडशिने | १।(१०)१६ 


यस्मात्न जातः परो अन्यो अस्ति य. विवेश युनानि विश्वां । 

प्रजापतिः प्रजया सध्रराणस्लीणि ज्योतींर्पि सचते स पोडशी ॥१॥ १७ 
इन्दर शृम्राड्‌ वरुणश्च राजा तौ ठं भशं च॑करतुरयं एतम्‌ । 

तयोरहमनं भक्षं भ॑क्षयामि वाग्देवी ज॑पाणा सोम॑स्य तृप्यतु सह प्राणेन सवाह २।।८११)१८ 


अग्न अयुं ्पि पवस॒ आसुषोजंमिव च नः । आरे बाधस्व दुच्छुनाम्‌ । 
उपयामगंहीतोऽस्यग्रये त्वा वचस एप ते योनिरय तखा वर्चसे । 
उमे बचैस्वन्वधैस्वास्स्त्वं देतेष्यसि । वचैस्वानहं मनुष्येषु भूयासम्‌ 1१।॥ (१२) १९ 


अग्ने पर्वस्व खषा असे वचैः सुवीर्यम्‌ । दधद्रायं मयि पोषम्‌ । 
उपयामग॑हीतोऽखग्रये त्वा वचस एष ते यो्निरग्रये त्वा वचसे । 
पन वर्वस्वन्व्चैस्वासस्त्वं देवेष्यसि । वच॑स्वानहं मनुष्येषु भूयासम्‌ ॥१॥ (१३) २० 


उत्तिष्ठनोजसा सह पीती शिप्रे अवेपयः । सोम॑मिन्द्र चम्‌ सुतम्‌ । 
उपयामग॑रीतोऽसीन्द्रौय स्वौज॑स एप ते योनिरिन्द्राय तौज॑से । 
इन्द्रौजख्वनोजस्वास्त्वं देवेष्वपि । ओजंस्वानहं मनुष्येषु भूयासम्‌ ॥१॥ (१४) २१ 


अर॑श्नमस्य केतवो वि ररमवो जनरे अनुं । आ्राज॑न्तो अरयो यथा । 
उपयामग॑रीवोऽपि घ्रखीय त्वा भ्राज -एप ते योनिः घरयीय स्वा भ्राज | 


9 अ, क 


। षयं ्राजखन्भ्रार्जस््ा^स्तवं देवेष्वा । प्राज॑स्वानहं मनप्येषु भूयासम्‌ ॥१॥ (१५) २२ 


उद्‌ त्य॑ जातवेदसं देवं व॑हन्ति केतवः । इये विश्वाय प्रयम्‌ | 

उपयामगृहीतोऽसि घय त्वा भ्राज एष ते योनिः योय त्वा राजे । 

रथँ आजस्वन्धाजस्वासस्तवं देषेष्वासिं । भार्जस्वान॒हं म॑नुप्यैषु भूयासम्‌ ॥ १॥ (१६) २३ 
[४०१ 


भध्यायः ८।२४-३१ ] काण्व-सोहेता । [ २९ ] 


| चितं देवानामुदगादनीकं चक्चुभित्रस्य वरणस्य; । 
आ श्रा चा्वापुथिवी अन्तरिक्ष < थं आत्मा जग॑तस्तस्थुप॑श । 
उपग्रामर्गरीतोऽपि धर्यौय स्वा भ्राज एष ते योनिः र्य त्वा भ्राज | 
घय भ्राजस्न्भ्राज॑स्वास्त्वं देवेष्वसिं । 
भरारजस्वानुह म॑नुपयेु भूथासम्‌ ॥१॥ (१७) २४ 


वि न॑ इन्दर मुधों जहि नीचा य॑च्छ पृतन्य॒तः । 
यो अस्मोरे अभिदासत्यधरं गमया तम॑ः । 
उपयामगृदीतोऽसीन्द्रंय स्वा विमृधं एष ते योनिरिन्द्राय त्वा व्रिमृे ॥१॥ (१८) २५ 


वाचस्पतिं विश्वकंमौणमूतयें मनोजं वाजे अदा वेम । 
सनो बिश्वनि हव॑नानि जोपद्धिघशम्भूरवंसे साधुकम । 
उपयामग॑हीतोऽसीन्द्राय त्वा विशवरकर्मण एष ते योनिरिन्द्राय स्वा विश्वकर्मणे ॥१॥ (१९) २६ 


विश्वकमैन्हनिषा वावृधानः स्थयं य॑जस्व पृथिवीम॒त दयाम्‌ । 
महयन्त्वन्ये अभितः रुपत्तां इहास्माकं मघवा सूरिरस्तु । 
उपयामगृंदीतोऽसीन्द्राय त्वा विश्वकैमेण एप ते योनिरिन्द्राय स्वा विश्वकर्मणे ॥१॥ (२०) २७ 


विश्वकर्मन्हविषा व्रनेन चातारमिन्द्रमङ्ृणोरयध्यम्‌ । 
तस्मे विशः सम॑नमन्त पुवीरयमुग्रो विहव्यो यथास॑त्‌ । 


अ (न 


उपयामर्गहीतोऽसीनद्राय त्वा विश्वक्॑मण एष ते योनिरिन्द्र॑य त्वा विश्वकर्मणे ॥६। (२१) २८ 


उपयामगहीतोऽस्यप्रये स्वा गायत्र्छन्दसं गह्वामीन्द्राय स्वा चिषटपन्दसं गह्ामि । 
विश्वेभ्यस्त्वा देवेभ्यो जग॑च्छन्दसं गहाम्यनुषम्तेऽभिगरः ॥१॥ २९ 
बेकीनां चा पत्मन्नाधूनोमि इकूननानां खा पत्मन्नाधूनोमि 
म॒न्दनानां त्वा पत्मनाधूनोमि मष्वन्तमानां खा पत्मनापूनोमि । 
शुक त्वा शुक आधूनोम्यहं सूपे छस्य रश्मिषु ॥२॥ ३० 
ककुद ५ सूपं बुंपभस्यं रोचते यृदरसोमः सोम॑स्य पुरोगाः शुक्रः शुक्स्यं पुरोगाः 
यक्ते सोमादाभ्यं नाम्‌ जागृवि तस्म ता गृहामि तस्म ते सोम्‌ सोमाय स्वाहां ॥३॥ ३१ (४११) 


४ 

















५ धा 
8 = 
=> | + [ च [ ९ {= 
1॥ 1: (= = + ईकण 
1) # += ^~ छः ४ =“ ध 
(६ ~ & | ५ ह 
++ 4; |~ = [८ ५ ५) 
| 4; |; ष ध 
[न ॐ ८१. ॥ ॥ 1 15 ४ [भ 
कि २ | (2 ८ ५ © 7" ६५१ ५ 
4४“ {++ [७९ “~ [7 इ कि 
४७५५१ अनध ` || 1 ॥ द्द ष (५ 
{= { ~ कणं ५ £ 10 ५।~- (५ 
(१ । {६ नि 1 0. स्क (१ ध. ष (| १ 
2 ॥ ~ ~: ॥ {> = 
| |> १ | | ¢ ध ८ |; |; श 14 कि 
/ 8६ | (५६ 1. न 
८.5४ | ८ 46 |-{ = 1“ (पि 1 ० श ७ 
ह #4 (44. तः ॐ £ ् 
({~ ॥ वि ४ ~ ष्‌ ५ १ [1 च = 71 
(>. ध्न £ १.1 १ 4. |? + ॥॥ | + ५ | # 1 1 ॥ 6 ४ "| 
। ५4 + [> | ८ * ६1 ६ 9 ष््[-+ ५॥ ~ ज 
("^ &५ ४1 1.५ (+ धल 1) (1. {4 { 1 ।॥ | + +~“ १, | ८ |> भ ४. = |\ 
ग = ४ "~ ^“ | 0 [न ५५| | + (द ५ >» (0. ५.4 ¶ 
0.1 (>| [ = शू ५ न ( > ( || , (८ ती ८ ८ #{. । 1.4 1 
१५ ष ॥ + न 1 11 $ 14 {| 116 1“ र ८5 ५ „(२ न (1 ५ [8 | [| 
५ 4० ^ र „~ [६ 1 < ४ # ^ न | [र 5५ = [` [> 
|| ॥१ | न ५ ५ भ र्ग 1} (119 [41 त क 9 कि) # ६११ „(५ #द। # ४ ॥\' १४ 
1५. +~ 1६. (> ति |= + न > [५ [६५ (ग ^|, ` [ ¢, ([0 (भ 
(८ 1 | | (1; (>) [र ५}, द [< > [| 17 अ (~ [3 | 0 गे0 ^ (| 111 
* /[. ^> ' # (4 2) „| ॐ ॥ /{-; न | /[7' ^ [5 ८ ]. ५। ः 
८४ ¢ [~ 0 ८“ 1 ॥५/ {7 {~ ट ¢ ५ | 5 # [5 र ५ {$ ++ 
धि 7१ १ [३५८ ( ९(ए ( [~ १ ॥४ भि ॥ [## #) ॐ \\ ५ 119 | १ | ए ५ ॥* { (त न (4, 
[7 „. ~ [५ = | (१. | {51 51 (^ ॥7- ^ {= धल १५ प. । १) 12 ॥ 
ल =, # = ॥ | |£ (६1 ॥1 1 [८ {| (ई = ~= ग (६८ (५ (५ 
¢ ५ ।, ण ९ | < (9 “ ‰ (> (र ” [> ४ (२ ९ भ " [7 |) १ 
¢ ~, 54५ ( { । ८4 146 ^ ॥१ 
॥ र ४ न ५ र र ॥ # त 12 १९1 4 1 ६ १ 1 # कै । 
व 13 2121211; (11711: 
@ 147 4४ = ए #) नि ध 1 { व | 1 (५ ६1 “+ ^ ८ २ | {5 (५ | 
कै [८ 1/4 (न ५. ‡-+ (४१) ई 4 ॥ [| (* १ वु 1॥ 9 + {ॐ (१ { ९५८ [++ +: ५ ॥ ॥ 
1: (4; ^ 21111377 +£ 9 [7 1," 
^ न्थ (८ (=, 1५ ।" |; 4५ 2 ६ (४।,];| |; ./; 
¢ = 4८ ^ 1 || +| 2 2 ( 4" ¢ : ५ (६ ५ (| 
| ““ £ ४ ¢ |1॥ ^ 1111 = (£ ॥ {1 1 (; ^ 
१] [न ¢ | ‡ 1 [५ अ म ( ४ ५ ९ थ | [१ ग {५ 
¢ = ¢ ६६८ 77221171 ८1. (+ {२ 
(८ [१ प्र ॥॥ #॥: व 1.) |, # ५ |६। ि += (५ || न~ [ऋ 1 1") [अ 
८4९ 4४ "‡ ( (छ पष 1 (८ ॥। | (&. | 2 
त= ४ [- ८ (५ (ए ।7; ^।८। (५ कम 19 | १-- 
>, [51 [८५ [८ {>~ ~ [7 गरि (11 वि 4, (४ 
£ £" © | (६! (14 # | 2 61 [र 
¢ ्ि ~ । 1 [# । १6 {२४ 1 [~ + [५१ ^ | 1८ 1: 
~। छि छि २0 | #। 





ध्यायः ९1१०२२1 काण्व-संहिता । [३१1] 


रूपेणं बो ूपमम्यागां तुथो वों विश्ववेदा विभजतु । 


क्तस्य पथा प्रेतं चन्द्रदक्षिणा; ॥४॥ १० 

वि स्वः परश्यन्यन्तरिक्षं यव॑स्व सदस्यैः । 

ब्राह्मणमद्य विदेय पित॒मन्तै पेतृमत्यसृपिंमर्पिय\ सुधातुदक्षिणम्‌ ॥५॥ ११ 

अस्मद्रता देवत्रा ग॑च्छ प्रदातारमा्विंशच । 

अभ्य स्वा मद्यं वरणो ददातु सोऽगृतत्व्मञ्यात्‌ ।७॥ १२ 
आयुंदत्र एधि मयो मं प्रतिरत्र । 


रुद्रायं त्वा महं वरुणो ददातु सोँऽमृतत्वरमश्यात्‌ । प्राणो दात्र एषि मयो महँ प्रतिग्रहीत्रे । 
बृहस्पतये त्वा महयं वरणो ददातु सोऽमृतत्वम॑श्यात्‌ । त्वग्दात्र एंथि मयो मदय प्रतिग्रहीत्रे । 
य॒मायं ख! महयं वरंणो ददातु सोऽमृत॒त्यमंश्यात्‌ । 
चयो दात्र एपि मयो मदं प्रतिग्रहीत्रे ।८॥ १३ 
को ऽदात्कस्मां अदात्कामोंऽदाकामायादात्‌ । 
कामो दाता काम॑ः प्रतिग्रहीता कामैतत्ते तथं काम सुता ुनजामंै ।॥९॥ (२) १४ 
सभेन्द्र ण मन॑सा नेपि गोभिः सर सरिभमषवन्त्त स्वस्त्या । 


सं ब्रह्मणा देवरूतं यदस्ति सं देवाना सुमतो यज्ञियानाम्‌ ॥१॥ १५ 
सं वचसा पय॑सा स तनूभिरग॑न्महि मर्न॑सा स शिवेन । । 

त्वष्ट॑ स॒दद्रो बिद॑धातु रायोऽदमाषटं तनो यद्धिदिं्टम्‌ ॥२॥ १६ 
धाता रातिः संवितेदं षन्ता प्रजा्पतिनिंधिए देवो अधिः । 

त्वष्टा विष्ण प्रजया सथ्शराणो यज॑मानाय द्रविणं दधातु ॥३॥ १७ 
सुगा षो देवाः सर्दना अकम य अजिम्मेद« स्वनं जुषाणाः 

भर॑माणा वदमाना हवी रप्य॒स्मे धत्त वसवो व्ठनि ॥४।। १८ 
योर आव॑ह उद्चतो देव देवाभ्स्तान्प्रस्य से अमे सधस्यै । 

जधिवास्स॑ः परपिवास्स॑श्च विशेऽसु घर्म स्वरार्तिष्ठतानुं ॥५॥ १९ 
चय दि त्वां प्रय॒ति यज्ञे अस्मिननगरे दोतौरमवणीमहीद । 

ऋर्धगया ऋध॑गतासमिष्ठाः भ्रजानन्यज्ञमपयारि विदान्‌ ॥६॥ २० 


देवां मातुविदो गातमिस्वा गातुमित । मन॑सस्पत दमं देव यन्न < स्वाहा बाति षाः ।७॥ २१ 
यरं यज्खं ग॑च्छ यज्ञपतिं गच्छ स्वां योनिं गच्छ स्वाह॑ | 
एष ते य॒ज यज्ञपते सहद्क्तवाकः सर्वैवीरस्तं पस स्वाहा 1८} (३) २२ [धश] 


{ ३९] श्॒क्क-यजुवंदीय " [ मध्याय ९।२३-३५ 


मारिर्ममा पदाकः । उर हि राजा वरुणथकार यीय पन्थामन्तैतवा ३ । 
अपदे पादा प्रसिधातवेऽकरुताप॑वक्ता हंदयाविर्धधित्‌ । 


नमो वरुणायाभिष्ठितो वरंणस्य पाशः ॥१॥ २२ 
अ्रेरनीकमप आिविशापां नपात्‌ प्रतिर्॑मसथम्‌ । 

दमेदमे स॒मिधं यक्ष्ये प्रतिं ते जिह्वा धृतयुचरण्यत्‌ स्वाह। ॥२॥ २४ 
समद्र ते हृद यम॒प्सवन्तः सं स्वा निशन्तोर्षधीरतापः । 

य॒ज्ञस्य॑ त्वा यज्ञपते सृक्तोक्तौ नमोवाके विधेम यत्‌ स्वाह! ॥२॥ - २५ 


देवरिप एष बो गर्भस्तः स॒प्रीत९ सुभृतं बिभृत । 
देव॑ सोमैष ते लोकः परि च वक्षि शं च॑ वक्षि । अवैमूक्ै निचुम्पुण निचेरुरंसि निचुम्पुण । 
अवं दवेरदेवकतमेनोंऽयासिषमव मल्यमैत्थ॑कृतं परराग्णों देव रिषिस्पादि । 


देवान{\ समिदसि ॥४॥ (४) २६ 
एजतु दर्खमास्यो गर्म जरार्युणा सह । 

यथायं बायरेजति यथां समुद्र एज॑त्येवायं दक्षमास्यो असषज्ञरायुंणा सह ॥१॥ २७ 
यस्यास्ते यच्लियो गर्भौ यस्या योनिर्हिरण्ययीं । 

अङ्गान्यहता यस्य॒ त॑ मात्रा सम॑जीगम^ स्वराह। ॥२॥ ४ २८ 
परुदस्मो पिषुरूप इन्दुरन्तमैहिमानंमानञ्ज धीरं । 

एकपदीं द्विपदी त्रिपदीं चतष्पदीमष्टाप्॑दी थुवना्ं प्रथन्ता^ स्वाह ॥२॥ २९ 
मरतो यस्य॒ हि क्षये पाथा दिवो विमहसः । स सुगोपातमो जनः ॥४॥ ३० 
मही चोः धृथिवी च॑ न इमं यजं मिमिक्षताम्‌ । पिपृतां नो भरीमभिः ॥५॥ (५) ३१ 
आरजिघ्र कलक मह्या त्वां विशन्त्विन्दवः 


पुन॑रूजी निवस सा न॑ः सदस धुध्योरुधांरा पय॑स्वती पुनमाविंशताद्राधिः ॥१॥ ३२ 
हव्ये काम्य इङे रन्ते चन्द्रे ज्योतेऽदिंते सर॑स्वति महि चिश्र॑ति । 


एता ते अघ्न्ये नामानि देवेषु मा सुरृठं नृतादर्‌ ॥२॥ ३३ 
इह रतिरिद र॑मध्वमिह धतिरिह स्वधुतिः स्वाह । 
उपसज धरुणं मत्रे धरुणो मातरं धय्॑रायस्पोपष॑मस्मासं दीधर्‌द्‌ स्वाहां ॥२॥ ३४ 


अग॑न्म॒ ज्योिरख्ता अभूम दिवं पृथिव्या अघ्यारहाम । 
अविदाम दर्दत्छर्ज्यातिः ॥४॥ २५ [४४७] 


सथ्यायः ९॥३९-८६) १०।१-२ ] काप्व- सहता । ३३ } 


युन विनद्राप्बता पुरोयुषा यो न॑ः पृतन्यादप तंतमिद्धतं वजैण तंतमिद्धतम्‌ । 
दुरे बचाव छन्तसदईनं यदिन॑कषदस्माक< सनरून्‌ परि र विश्वतो दमा दहि भिश्रव॑; ॥५॥ ३६ 
भूवः स्वैः सुग्रजाः प्रजगां भूगासम्र्‌ । सवीरों गीर: सपोष्ः पैः ॥६। (६) ३७ 


दरमेडशरभिमीतः अजार्तिबीचि स्वाहतायामन्धो अच्छेतः सरिता सन्याम्‌ । 


रिश्वकमो दीशारदा दृषा तोजकरव॑ग्याम्‌ ॥ १।। ३८ 
इन्व अर्द॑ब इकयोषोत्थितः । अदरः बष्यमानो मित्रः क्रीतः ॥२॥ ३९ 
विमलः विषिविष्ट उरा जर्धग्‌ नो विच्लुमैरन्धिषः त्रोलमणिः | 

सोन आर्गवो बरन आसन्यानासंजः ॥२॥ ४० 


अभिराजरी् न्द्रो इमिषीनिं । अभरमोपावहिवमांनो विद्धं देना अजरं न्यप्यनानिषु ।॥४॥ ४१ 
मिष्णुराप्रीतुपा जप्याय्यमानि यमः सुयमानो विष्डुः संभनियर्माणः | बाञुः षूजनानः जुक्रः दूतः ५।४२ 


मकः धीरभीमैन्बी सतुभः । बिभ्र देवा॑मसेषृ्रीतोऽतरोसागोष॑तः ॥६।। ४३ 
स्रो इवमानो वातोऽभ्या्ृं्ो नृचश्वाः प्रतिंस्यातो मषः षीतः पितरों नाराज्ञ धसाः सार्मानः । 

सिन्धुरवमृथाबोच॑तः समुद्रौ ऽस्यवहियनंनः सलिलः अमुतः । ॥७॥] ४४ 

ययोरोजसा स्कमिता रजा ससि बीरगेमि्गीरवशा हब । 

या पत्ते अप्रतीता सहोभिर्बिष्णूं अगन्वरंवा पृहतो ।८॥ ४५ 


देवान्‌ रिब॑मगन्य॒गस्ततों मा द्रतरिनमष्टु मनुप्यान॒न्तरिशमगन्यङ्गस्ततों मा दर्विगम्ट । 
पितृन्‌ पुजिवीमंगन्यङ्कः ततोँ मा द्रविंगमहु यंक 
लोकमम॑न्यङ्गस्तत मे भद्रमभूत्‌ ॥९॥ (७) ४६ [४५८] 
प्राणाय मे पञ्च \५५ उदुत्यं बर सर्प्रिट्‌ भोऽ 1८॥ माहिश्सखः॥४।। दहु दशमास्यः षप्थ ॥५॥ 
आजन्न बद्‌ ५६॥ बरजे्टी गद६९॥ खष्तावुशाकेषु थट्त्वारिदात्‌ 1 ४६।. 
१ इति शुहवजुःकाण्यसंहितायां नबमेाऽस्वायः ६ ९॥ व 


अथ दशामाऽप्य्रायः। 
दबं लमितः त्रहुब यजं श्रहुगेमं मर्गा । 
दिष्बो गँन्वबेः देताः कें नः षुनातु मारतम अघर बाञंर स्वदहु ॥१॥ १ 


वरतरं त्वा नृषदं जनःतदन्‌ । 
उषवामगुंदीलोऽहौन्दराय त्वा जुं मुहाम्येष ते योनिरिनांब ता अर्तम्‌ ।|२। २ [४११] 
५ 


[ ३९६ ] शुङ्क -यजुवे्वीय [ भष्पावा १०।३-८१ 


अप्ठुषदं त्वा धुतसदँ व्योमसदम्‌ । 

उपयामगुहीरोऽसीन्द्राय त्वा जुष्टं ग्नाम्येष ते योनिरिन्द्राय सा जुष्टतमम्‌ । 

पुथिषिसदं तवाऽन्तरिशसदं दिपिसदं देवसदं नाकसदम्‌ । | 
उपयामगहीतोऽषीन्द्राय सा जदं गृहाम्येष ते योनिरिन्द्राय त्वा जुटतमम्‌ ॥३॥ ३ 
अपा९ रपयुदयस९ ष्ये सन्त॑« समाहितम्‌ । अपार रस॑स्य यो रसस्तं बो गहम्ुतिमम्‌। 
उपयामगृहीतोऽसीन्द्राय ता जष्टं रृदाम्येष ते योनिरिन्द्राय त्वा उष्टतमम्‌ ॥४॥ ४ 
ग्रहौ ऊर्माहुतयो व्यन्तो विप्ांय म॒तिम्‌ । तेषा विक्चिपरियाणां वोऽदाभिषूजै सरम्रमम्‌ । 
उपयामगंहीतोऽसीन्दराय त्वा जुष्टं गहाम्येष ते योनिरिन्द्राय स्वा उष्टतमम्‌ ॥५॥ ५ 
संपृच॑ स्थ सं मा द्रेण पृक्त । िपृच॑ स्थ मि मां पानं पृङ्क्त ॥६॥ (१) ६ 


इन्द्रस्य वजोऽसि षाजसास्त्वया यं वाज॑^ सेत्‌ । 
वाजप्य चु प्र॑सवे मातरं महीमदितिं नामं वच॑सा करामहे | 


यस्यामिदं विश्वं थव॑नमाविवेश तस्यां नो देवः सविता धम सामिषड्‌ ॥१। ७ 
देवीरापो अपांनपाचो वं ऊर्मिः प्रततिः । कङन्मान्‌ बाजसास्तेनायं बाञज« सेत्‌ ॥२॥ ८ 
अप्स्वन्तरमृतमपसु भेषजमपामुत प्रश॑स्तिभिः । अश्वा भवंत भाजिन; ॥२॥ श 


बातों वा घो मनो वा गन्धवाः सप्ताकि्शतिः । ते अग्रेऽश्वमयुजञ्जश्स्ते अस्मिञ्जवमादषुः।४॥ १० 
वाव॑र\हा भय वाजिन्यज्यमान इन्द्रस्येव दक्षिणः धिवेषि । 


यञ्जन्त स्वा मरुतं विश्ववेदस आ ते त्वष्ट पत्म ज्वं दं षात्‌ ॥५॥ ११ 
जवो यस्त बाजिश्िर्हितो गुहा यः श्येने परीतो अर्चरश्च बति । 

तेन॑ नो वाजिन्‌ बरवान्‌ बटन वाजजिन्ैधि समने च पारयिम्णुः ॥६॥ १२ 
वार्जिनो बाजजितौ वाज॑ सरिष्यन्त॑ः । बरहस्पतेभा गमव॑जिघ्रत ।७॥ (२) १३ 


देबस्यं वय सुंषितुः सवे सत्यसवसः । बदस्पतंरुततमं ना९ रुपेमेन्दरस्यो्षमं नाक सदेम । 
देवस्य॑ वय संचितः सवे सत्यसंवसः। बहस्पतेरुतमं नाकमरुहामेन्द्रस्योचमं नाकंमर्शाम ॥१॥ १४ 


बस्पते वाजं जय्‌ ब्रहस्पतये वाच॑ बद्त । बृहस्पतिं वाजं जापयव ॥२॥ १५ .. 
इन्द्र वाजं जयेन्दरंयु वाच॑ वदत । इन्द्रं बाज जापयत ॥२॥ १६ 
एषा वुः सा स॒त्या संबाम॑मद्यया बस्तिं बाजमजीजपत । 

आजीजपत्‌ बृहस्पतिं वाचं वन॑स्पतयो वि्ुच्यस्वम्‌ ॥४॥ १७ 


दबस्यं वयर स॑वितुः सवे स॒त्यस॑वसः । इस्पवैवीजजितो बाज ञप्म ।५॥ १८ [७०६] 


भष्दायः १०।१९-३१ 1 काण्व -स्तदिता। । [ ३५} 


वाजिनो वाजँ जयता्वन स्कञन्तंः । योर्जना भिर्मानाः कष्टां गच्छत ॥६॥ १९ 
एव स्य वाजी द्विपरि तुरण्यदि श्रीरा बद्धो अपिकक्ष आसनि । 

ऋतं दथिक्रा अनुं सन्तवींखत्पथामङ्काः स्यन्व्ापनींफणत्‌ ॥७॥ २० 
उत स्मास्य द्रवतस्तुरण्यतः पणं न वेरनुवाचि प्रगर्धिनः | 

श्येनस्येव भजतो अङ्कसं प्रं दधिक्रान्वंः सहोजा तरित्रतः ॥८॥ २१ 
छं नों भवन्तु याजिनो हवेषु देवसताता मितद्रवः स्वकः । 

जम्भयन्तोऽहिं बृक< रधा रसि सनेम्यस्मघुंयवसमीबाः ॥९॥ २२ 
ते नो अरभन्तो इवनश्रुतो इवं विग्रं शुष्बन्तु बालिनों मितद्रवः! । 

सदश्चसा मेषर्साता इव॒ त्मन। महो ये धन‰ समिथेषु जधिरे ॥१०॥ २३ 
जा्जेाजेऽवतत वाजिनो नो धर्नु¶ चिप्र अमृता तङ; । 

अस्य मः पिबत मादयस्व तृप्ता याव पथिभिर्देवयानैः ॥११॥ २४ 
आ मा बाञंस्य प्रस॒चो जगम्यादेमे चावपृथिवी विश्ररये । 

आ मां गीतं पिवरा मातरा यवमा मा सोमो अतुलाय गम्यात्‌ ।॥१२॥ २५ 


वाजिनो बाजजितो बाज॑< ससुवास्संः । बृहस्पते मोगमव॑अिघ्रत निमृजानाः ॥१३॥ (३) २६ 


आपये स्वादय स्वापये स्माह।ऽपिजाप स्वाहा ऋतडे स्वाद । गकषमे स्वाद ऽएषत॑ये स्वार! । 
अह मुग्धाय स्वाहां मुरषायं वैन रङिनाय स्वां विन्‌ खिन आन्त्याय॒नाय्‌ स्वाहान्त्याय 


भौवनाय स्वाहा शव॑नस्य पर्तये स्वाशाधिषवये स्वाद ॥१॥ २७ 
आयुयैह्नं कल्यतां प्राणो यञ्ेनं कल्यतां चद्ुरयशेनं कस्पता ९ ओतं यजनं कस्पताम्‌ । 
पृष्ठं यदेनं कर्पतां यजो यद्धनं कल्पताम्‌ ।।२॥ । २८ 


जाय एटि स्वो रोहन । प्रजापतेः प्रजा अभूम्‌ स्वर्देवा अगन्मागृतां अभूम ॥२॥ २९ 
अस्मे वों अस्तिद्धियमस्मे नृम्णमुव कः । अस्मे वर्चोऽसि सन्तु बः ॥४॥ २० 
नमो मात्रे प॑यिन्या श्यं ते रा्बन्ताति यर्मनः। 


भुबोऽसि परु; इष्य धर्माय रस्पै पोषाय ।५॥ (४) ३१ 
बाजस्येमं प्रसवः सुषृचेऽद्रे सोम^ राजनिमे्॑षीष्वप्सु । 
ता अस्म्य्‌ मघुंमठीमैबन्तु दय राष्ट जगुजाम पुरोदिवाः ॥१॥ ३२ 


बाजंस्पेदं प्र॑स॒ग आ्भूगेमा च बिश्व इव॑नानि स्॑त॑ः | 
सनेमि राओ परिथाति विदान्‌ ररि पुटं बषेव॑मानो अस्मे ॥२। ३२ [४९१] 


€ 


चङ्-यञु्दीय ( अध्यायः १०।३५-४द 


वाजस्येमां असवः क्षिंभिये दि्वमिमा च विश्वा यवनानिं सुज्राट्‌ | 


आर्दित्सन्तं दापयति प्रजानन्त्स नो रथि < सवैवीरं निय॑च्छतु ॥३॥ ३४ 
अग्ने अच्छबदेह न॒ः प्रतिं नः सुमनां भव । 
ग्र नौ यच्छ सहस्रजिखस हि धनदा असिं ।४।॥ ३५ 


सोम्‌ राज॑नमवसेऽप्निमन्वार मामहे । आदित्यं बिष्णु< घय बरह्माणं च बृहस्पतिम्‌ ॥५॥ ३६ ' 


प्र नो यच्छ्येमा प्र पुषा प्र सर॑स्वती । प्र वाग्देवी द॑दातु नः ॥६॥ ` ३७ 


अर्यमणं बरहस्पतिमिन्द्रं दानाय चोदय । वाचं विष्णु सरखती< सवितारं च वाजिनम्‌ ॥७॥ ३८ 


देवस्य त्वा सवितुः प्र॑सवेऽधिनोषोहुभ्यां पुष्णौ हस्ताभ्याम्‌ । 
सर॑स्लत्ये वाचो यन्तुयँ तथै दधामि । ` 
वृहस्पते साम्राज्येनाभिपिंखामीन्द्रस्य सा साम्राज्येनामिर्बिबामि ॥८॥ (५) ३९ 


अगिरेका्रेण प्राणषठुदजयद्‌ तथुज्पमश्विनौ व्॑क्षरेण दरदो मनुप्पाचदंजपतां तालुञष्‌ । 
विश्णुरूक्षरेण त्रीनिर्माोकानुदंजयत्तानुज्ञैप र सोमशतुरक्षरेण 

चतुष्पदः पशुनुद॑नयत्तासुजैषम्‌ ॥१॥ ४० 
पृथा पश्च॑क्षरेण पञ्च॑ ऋत्‌नुदजयत्तायुज्ञे१« सरिता परठकषरेण पडठतुद॑जय सादजंबम्‌ ॥ 
परतः सप्ताषरेण सप ग्राम्यान्‌ पशचुदजय\स्तानुजष 

व॒हस्पतिरषटा्धुरेण गायत्रीयुद॑जयत्तायुज्ञैषम्‌ ॥२॥ , ४१ 
मित्रो नर्वक्षरेण वितः. स्तोमगुद॑जयत्‌ तमुज्ञयं वरणो दश््षरेण बिराजञदजयताघ्ंषम्‌ । 
इनदर एकादज्ाधरेण त्िष्टुभमुदजयततामू्जषं विशवे 

देवा दाद॑जाषरेण जग॑तीमुदजयसस्तायुज्ञेषम्‌ ॥२॥ ४२ 
वसंबखयोदशाषरेण त्रयोदश. स्तोम्ुदंजयभस्तयुज्ष ९ 

सद्रावतुदशाकषरेण चतुरक्ष स्तोम॒ुद॑जयःस्तमुज्ञैपम्‌ । 

आद्धिद्याः पञ्च॑दशाक्षरेण पश्वदश५ स्तोमयुदजय <स्तसुञजष्‌- 

मरदितिः पोरशाक्षरेण पोल ६ स्तोमुदंजयत्तमुञषम्‌ । 

प्रजापतिः स॒प्तद॑शाक्षरेण सपद स्तोमरमु्दजयत्तमुजेषम्‌ ॥४।। (६) ४३ [५०६] " 


देव सवित्तप्मर्‌ ५ ६ ॥ इन्द्र॑स्य चञ्जः सप्त ॥ ७ ॥ देवस्य चयं च्रयोददा ॥ १३॥ अ" गये पञ्च ॥५॥ 
चाजस्येममण्र ॥ ८ ॥ अ्चिरेकाक्चरेण चतस्रः ॥ 8 ॥ पलनुवकिङ् ्रयश्चत्वारिशन्‌ 1 ४३ ॥ दरश श्मि। 


त्तम्‌ नयश्रेव्यदिशप्ट्‌ 1 ति युद्धयज्ञःकण्वसंदितायां दशमोऽध्यायः ॥ ० ॥ 


ति प्रथमो दश्ाकषः॥६॥ 


भव्यायः १५।१-६-] काण्व-संहिता । [ ३७ ) 


अथ द्वितीयो दशकरः ॥२॥ 

अअ प्रयमोऽष्वायः ( अयैकादशोऽध्यायः ) । 
एष तें निक्रैते भागस्तं यबस्व स्नहाऽभिनेत्रेभ्यो देवेभ्यः पुरःसद्धयः स्वराय 
यजनेत्रेमनो देनेम्बों दक्षिणस्थः स्वाह । 
भिश्वदेबन्तेम्यो देनेभ्य॑ः वश्चात्सदथः स्वाष। मित्रावर्णनेगरेभ्यो 
चा बरहजतरम्यो गा देवेभ्यं उचरसडयः स्वाद्‌ । 1 
लोरजनेतरम्यो देवस्य उषरिसद्धयो टुर्वस्व यः स्दाषं ॥१॥ १ 
गे देवा अभरिनैत्राः पुर्‌ःसदस्तेष्यः स्वाष्टा ये देवा युमत्रा दक्षिणसदस्ते्यः स्पाह। | 
ञे देवा रिश्वदबनेत्राः बजात्लदस्तेभ्यः स्वाहा ये देषा . 
जिशावर्मनेत्रा बा अश्रा सोसरसद्स्तेभ्यः सबा । 


बे देवाः सोम॑ने्रा उबरिसदो दुबैस्वन्तस्तेभ्यः स्यादा ।२। र 
अदे सह॑स पृतना अभि्ातीरपास्य । दु्रस्सरसररती््च धा यज्ञवाटपि । 

देवस्वं स्वा सितुः प्र॑सनेऽश्रिनोंशोडुभ्यं पष्लो हस्ताभ्याम्‌ २) १ 
उषाधओोर्बीविभ अुदोनि इव ९ रथः स्वाह। । र्सां ता वधायान॑षिष्म रधोऽुष्यं 

त्वा उषायाङर्बबविप्म । जुषूगोऽध्वाज्यस्य वेतु स्वादौ ।।४॥ (१) ¢ 


अषो देवा मुनतीरगुस्शूर्जसवती राजस्वधिर्तानाः । 
जानिर्वित्राषर्णा अस्यदिंश्वन्यामिरिन्द्रमनयगात्यरातीः ।॥१॥ ५ 
बण्लं ऊ्भिरति राष्दा रा मे दे स्वाहा वष्णं ऊ्गेरति रादा रम्यै देहि । 
जृषसेनोऽसि रायां राष्ट मै देहि स्वाहां वृपसेनोंऽपि रादा रा्टमचष्मँ देष ॥२॥ & ५०७] 
अर्थेत स्थ रादा राष्ट म दत्त स्वादार्थेवं स्थ राषटदा रामदभ्पे दत्त । 
जज॑स्वती स्थ राष्टदा राष्ट में दत्त स्वाहोज॑स्वती स्थ रादा र्टमयुष्य दत्त । 

आवः दरिजारिणी ख राषटदा राष्ट मे दत्त स्वादार्पः परिवािणीं ख राष्टृदा राष्ट्ममप्मै दत्त । 
अषां प्रसि राष्ट्रदा राष्ट मै देहि स्वाापां पततिरसि राष्ट्रदा राष्टूममुष्म देहि । 
अषां गमीऽसि राष्ट्रदा राष्ट मै देदि स्वाहापां गर्मोऽसि राष्टृदा राष्ट्मगुम्म देदि । 
वयभ ख रादा राष्ट मै दसत स्वाहा ्र्थैवचैस रथ रादा रष्टमष्प्भ दत्त । 
इरैस्यच्‌ स्थ राश्दा रहम दस स्वाहा ए्ैत्वय स्थ राष्टदा राटममुप्छं ठत 
अअ्ितं स्थ राषटदा रामं दश स्माद त्रजधितं स्थ रषदा राष्टमम्तं दृष । 


{१८1 शचङ्क-यञु्ेदीय [ भष्वायः ११।-१५ 


वाक्च स्थ राषटदा राष्ट म दस्‌ स्वाष्टा बाया स्थ राष्टदा राष्मद्मे दत्त । 

मदि। स्थ राष्टदा राष्ट मे दत्त स्वाहा मादा स्व रादा राष्टममृष्मै दस । 
सक्ृरी स्थ राष्टदा राष्ट मं दत्त स्रा क्षी स्थ रष्टिदा रा्टमदम्ये दच 
जनभृतं स्थ राष्टदा राष्ट म दक स्वाप्त जनभूर्वं स्थ राष्टदा राष्ममप्में इत्च । 
विंवयृतं स्थ राष्टदा गां म दस स्वराहं विश्वमृं स्थ रा्टदा राप्टूममूप्भे दल । 
चेष्ठा स्थ राष्टृदा राष्ट मे दस स्वाह्य बा स्थ राष्टूदा राष्टूममुष्र दच । 


आपः स्वराराज्गी स्व राष्ट्रदा राप्टूममुम्मे दथ ॥३॥ ७ 
सं मघुमतीर्मधुमतीमिः पच्यतां मिं छत्र धविर्याब वन्वानाः । 
 अरनधृषटाः सीदत सहोज॑सा महिं धत्र अत्रिर्यायु दधतीः; ।॥४॥ (२) ८ 


सनिता त्वा प्रसवानां « सुवतामबिगगप॑तोना सोमो बनस्पतींनाम्‌ 
बृहस्पतिरा दृनद्रो ज्यषट्पाय हदः पशूनां पित्रः सत्याय भरो परमँषतीनाम्‌ ॥१।॥ ९ 
इमं दंगा असप ९ सुवस्वं महते शत्रायं महते ज्वेहठयाय | 


एमममुमदमयं पत्रमदम्याः पतरम गिक ॥२॥ ९* 
एष बः रवो राजैष बः एटा रर्जा । सोमोऽस्माकं आह्मणाना^ राजां ॥३॥ (३).११ 


सोम॑स्य लिरिरस्यभ्ये. खाहा सोमाय स्वास्य समितरे स्वाहा सरस्वते स्रा । 
पूष्णे स्वाहा इहस्प॑ये साह ।\१॥ १२ 


दाय स्वादार्ाय. स्वाहा होक स्राहा भोर्वाय स्वाहा भगाय स्वारविम्ने स्वाहा | 
सनिः प्रस॒व उत्पुनाम्यण्छदरल बित्रेण दस्य रममिभिः 


अर्निमृष्टमसि बाणो दन्पुस्पोजाः सोर्मस्य दत्रमंदि स्वा राजस्वः ॥२॥ १३ 
सधमादो दनिनीरापं एता अनिष्टा अपस्यो वसानाः । | 

परस्स्यांु चकर वरणः सपस्व॑मवा९ दिश्ंमातुत॑मास्वंवः ॥३॥ ` १४ 
व्रस्पोस्दमति शतरस्वं जराय्यति धत्रस्य नाभिरसि त्रस्य योर्निरति । 

दस्य बर्व॑लमसि त्वयायं बुतरं द॑भ्बान्मतरस्याति बरुभस्यासि ।५।। १५ 
५, सिं शुषासिं । पातैनं शजं पतिर्ग अस्वं पातैनं तिर्य दिरम्बः बाति ॥५।१६ ` 
ञ आिंहो अबिगहपपिरागिंत इन्द्रो बद्वा 

आदिः वृषा दिग्वेडा आदो मित्रावरुनो पृवतर॑तो । 


आरे चागारविषी एदशर्मू आविलारितिश्स्दमा ॥६॥ (४) १७ (५१ 


अष्यनिः ११।१८-३२ ] काण्व-संदित। । 


अरवा दन्दशकाः प्राचीमारोह गायत्री त्वावतु । 
रथन्त्र५ सामं प्रिवृत्स्तोमो बसन्तकतजह् द्रविणम्‌ ॥१॥ 
द्वंणामारो विष्टप्‌ त्वावतु । बृहत्साम पश्दश स्तोमो प्ीप्मक्तुः तरं द्रविणम्‌ ।॥२॥ 
श्रतीबीमारोह जर्गती त्वाबलु । वैरूप^ सामं सप्तदस्च स्तोमो उषा छऋतुविड्‌ द्रविणम्‌ ॥३॥ 
उदींषीमारोशनुष्डष्‌ त्वावतु । चैराज^ स्कति स्तोम॑ः श्रहतुः फर द्रविणम्‌ ।४॥ 
ऊभ्वामारोद प्दिक्तस्त्वादु । 
छाकृरैवते सामनी त्रिणवत्रयज्चि < स्तोमं हेमन्तशिंशिरा तृ वर्चो द्रविणम्‌ । 
ध्रत्व॑स्वं नमबेः शिर॑ः ॥५॥ 
सोम॑स्य तिरसि तर्न मे चिरवियाद्‌ । मृत्योः पासोजोऽसि सहोऽस्यमुत॑मति ॥६॥ 
दिरष्यस्षा उयो निरोक उभा शन्द्रा उदितः घै । 


[ ३९] 


१८ 
१९ 
२० 
२१ 


२२ 
२२ 


आरोहं जरुन मित्र गवं तत्षषावाभदिंति दिरिं च । मित्रोऽसि बरुमोऽसि ॥७।८५) २४ 


सोम॑स्व खा युञ्नामिर्िषाम्यमरेभीज॑सा वरस्य वच॑सा । 

इन्रस्वदियेणं मरुतामोजंसा त्राणां धतरप॑तिरेण्यतिं दिपन्पादि ॥१॥ 

दमं देगा असपल्ञ^ सुवध्वं महते धम्रायं महते ज्येश्पाय महते जार्नराज्याम । 
दमममहप्व पत्रमदप्याः पु्रमस्ये विरे ॥२॥ 

एष बः इरयो राजैष ब॑ः पञ्चाला राजा । सोमोऽसाकं आआक्मणाना< राजां ॥३॥ 
भ्र पतस्व इषृमस्यं पृ्ामनाभरन्ति स्वसिच इयाना! । 

ला आरदूत्रब्मम्रागुरुक्ता अहिं बुभ्यमनु री्यमागाः । 

बिष्णोरिकम॑णमति विप्नोरचिंङकन्तमसि रिप्णोः क्ान्तमति ।४॥ 

भ्रजंपते न स्वडेतान्यन्यो शिश्वा सूपाणि परि ता ब॑भूव । 

यत्कामास्ते जुहुमस्तन्नो अस्तु जय स्याम पर्तयो रयीणाम्‌ ॥५॥ 

इद्र गते क्षि पं नाम । रस्म इदमस्यमेषटम॑सि स्वाह ॥६॥ 8 

इनस्य गओज।ऽति भित्राबरंशयोस्त्वा प्राखोः प्रशिषं मुनमि । 

अभ्प॑थामे त्वा स्वादे त्वारिष्टिः फल्गुनः । 

अस्तां प्रसवेन जयापाम्‌ मनसा समिद्धिमेभं ।१॥ 

जारं ते बयं ठुराषा्युक्तासो अग्रह्षता बिद॑साम। 


२५ 


२६ 


२७ 


२८ 


२९ 
३० 


३९१ 


तिहा रथमा य्दअदस्ता ररमीन्देर युवसे स्ववान्‌ ॥२॥ ३२ [५३३] 


[४० ] शुङ्क-वजबेदीय ` [ भव्यावः ३१।३३-२\ 


अग्रम गृहषतये साहा सोमाय जनस्व्तमे स्वाहा । 

इन्द्रस्येन्दियाय स्वाह बश्ामोञते स्वाहा । 

श्वि मातमौ मा हिध्लीमों अहं त्वाम्‌ ॥२॥ ३३. 

दसः श्रंकिषडलुरन्तरिशदद्धोत। बेदिषदतिगिदुरोणसत्‌ । 1 
नृकारलरडतदयो मसदना नोजा कतजा अद्विज ऋतं बृहत्‌ ॥४॥ ` ३४ 

इव॑दस्दारंरस्वा यम देहि यसि वर्बोऽति वर्चो ने दे । | 

उरू अविं भेदीनदरस्य शां बाह बीता उवाब॑हरानि ॥५॥ (७) ३५ 

स्वोनातिं हुष्दाति शैत्रस्व बोर्निरति । 

स्वोनामालीद सुकडाासीद लतरस्व योनिनासीद्‌ ॥१॥ ३६ 

निषसाद पृतगरतो वरग: शस्त्वास्वा । सार्रज्याय सुकहुः ।२॥ ३७ 

अभिभूरस्ववयानातरेतास्ते षश्च दिः रटपन्ताम्‌ । ब्रह्न" स्तवं ब्षासिं ॥२॥ ३८ 

सदितातिं सत्वग्रहबो बरुनोऽति सत्यौजा; । | 

इन्रोऽलि विद्धौजा ह्रोऽसि दुव॑ः ॥४॥ ३९ 

तिवत्‌ शरेवस्डर भूर्यस्कर । इन्द्रस्य बजओंऽति तेन॑ मे रभ्य ।॥५॥ ४० 

जनिः वृभुषेमशस्पतिं ञाण अधिः शृषुरेभैनसति; । आज्य॑स्य इिषों वेतु लां 1 

स्वाहाडताः इयस्य रर्मिमियैतभ्न ५ सजातानां मष्वमेष्ठथाय ॥६॥ (८) ` ४१ 


सुभित्रा प्रसवित्र वर॑स्वत्वा राका । खष्टां स्रः पप्ना बह्मिरिनेभास्ते १ ४२ 
बृहस्पतिना अह्णा वरभेनोजंसाजिन्‌ तेज॑सा सोमेन राक । 
गिष्णुना दवत॑या दञ्चम्मेमं डं बिष्णुमाप्रवानि ॥२। (९) [ ५३ 


अशिम्या पच्यस्व सर॑स्वत्यै पच्यस्मेन्द्राय सुत्राम्भै षल्य । 
बायोः पूतः पनित ्रत्मङ्‌ लो अवित । इन्द्रस्य युज्वः सखा ॥१॥ ५४ 
१ यवमन्तो यँ चिच्था दान्त्य॑नुपूतरं बियुय॑ । 

इणुहि मोजनानि ये बरहिषो नम॑उक्तिं न जग्धः | 
डषयाबगुहीतोऽस्यश्विभ्यं त्वा सरस्वत्ये जेन्द्रय तवा सृत्राम्ने ।२। ४५ 
अुब^ सुराममश्विना नदचा आसुरे सचां । 
िषिषाना इंमस्पतौ रन्द्र कर्मस्वाबतम्‌ ॥३॥ ४६ [५५०] 


शभ्याचः १११४८०७; 4२।१-९ | काण्व -संद्ेता। [४१] 
षव्र पितरा न 9, कान्यैदं सनाभिः । 
अर््तुरामं न्यपि; शचीभिः # त्वा मधवन्नमि्णकू्‌ ।|४। (१०) ४७ [५४८] 


वदते अटः ४॥ अयो देबाश्रवस्नः ४॥ सविता त्वा तिखः ॥ ३ ॥ सोमस्य स्विपि षट्‌ ॥६॥ 
क व 
अगभेशी खल 1 ७ 1} सामस्वत्वाषट्‌ पो ए ॥ इन्द्रस्य चज्जः प्छ ५4) स्योनासि चट्‌ ॥ द ॥ 
खवित्रादे॥र॥ सभ्बिभ्यां वसः ॥ दद्यादुवाकेचु सप्तचत्वारिद्यत्‌ 1 ४७॥ ` 


॥ एति शु्ृबजुःकाष्वसंदितायां एकादशोऽध्यायः 1१११ 


अथ डादशहोऽध्यायः) 
शञाथः अयनं अनस्तस्वार्य शिता निरयः । अदेल्यो तिंनिचा्यं एथिष्या अध्याम॑रत्‌ ॥१॥ १ 


अद्ध मन॑सा बयं देवं शवितुः समे । स्वर्भयांय रार्त्य। ॥२॥ २ 
ङुकस्वाबं सविता डेवान्त्स्मेतो पिया दिव॑म्‌ । 

बक्योविः करीम्डदः संदिवा बरलुगाणि तान्‌ ॥२॥ । ३ 
अुखते मन॑ उत ुंखते भियो भित्रा जिप्रस्य बहतो विपश्चितः | 

चि रोज दषे बबुना निरेक दन्मरी देवस्य सनितुः परिटुतिः ।४॥ ¢ 
ञे गा जं यम्यं नमेजिर्िं शोकं एतु पथ्येन सूरः । 

शृण्वन्तु विदधे अमूर्त पुत्रा आ वे धामानि दि्यानिं स्युः ॥५॥ ५ 
अखं जवाणगन्यन्य रचयुर्देमा देख महिमानमोजंसा । 

डः वाहिषानि विगमे स एत॑ रजसि देवः सविता म॑रितना ॥६। - 
देयं समितः अरसुड हं श्रसुम यतिं म्गाय । 

रिष्यो न्ध्म तष; केतं नः पुनादु वाजस्पपि्वाचं नः स्वदवु ॥७॥ ७ 
हमे नें रे दिवर्यहं प्रषय देगाम्ब॑ < ससिनिद< सत्राजितं धनजिद॑९ स्वनितम्‌ । 

कचा रोज्‌ सरमय गायत्ेणं रथन्तरं बृदटोगतर॑तेनि स्वाह ॥८॥ ८ 


दें त्वा सितुः भतरे> शिनं एर््वा दृष्यो दसं म्याम्‌ । 

अररे गायत्रेण रन्दसाक्धिस्वत्‌ =+, ष्थिम्याः सस्यादि पुरीप्यमङ्गिरस्मदाम॑र्‌ । 

चषुभेन ङन{साद्ित्वर्‌ \५९॥) ९ [निभगु 
् 


(8) । शह्ृ-यशुषेदीय 


अर्भिरपि ना्॑ि त्वया वयमपनि९ शकेम खनितुम्‌ । 
सधस्थ आ जागतेन छन्द॑साङ्किस्रद ॥१०॥ 
हस्तं आधाय सवित्ता बिभ्रदर्भिं< हिरण्ययीम्‌ । 


[ भष्वाडः १२।१०-२५ 


४ 


अमरज्योतिनिचाय्यं पृथिव्या अप्यार्मरदाुुमेन छन्दसाङ्गिरस्वत्‌ ॥११॥ (१) ११ ` 


प्रतं बाजिमाद्रव बरिष्ठामलुं सवतेम्‌ । 

दिवि ते जन्म परममन्तर्े तव नार्भे; पृथिव्यामधि योनिरिद्‌ ॥१॥ १२ 
युञ्जाया९ रास॑भं युवमसिन्‌ यमं वृषष्बद्च । अरिं मर॑न्तमस्मयुम्‌ ॥२॥ १३ 
योगेयोगे तवरस्वरं वाजेवाजे इवामहे । सखाय ल्मे ।॥२॥ १४ 
प्रदे नेधवक्रामरशस्ती रुद्रस्य गार्गपत्यं मयोभुरेदि । 

उवैन्तरिशं दहि खलतिगम्यूतिरम॑यानि कृण्वन्‌ पृष्वा सयुजां सह ॥४॥ १५ 
पृथिव्याः सषस्थादनिं धुरीम्य॑मङगिरस्वदार्मर । 

अग्निं पुरीप्य॑मङ्गिरसदच्छेमोऽभिं पुरीप्यमरङिरस्वदधरिष्यामः ॥५॥ १६ 
अन्वभिरुषसामग्र॑मख्य॒दन्वहांनि प्रथमो जातवेदाः । 

अनु घस्य पुरुत्रा च॑ रइमीननु चार्वापृथिवी आर्वतन्य ॥६॥ १७ 


आगत्यं वाज्यन्वांन^ सा सृधो विधूते । उभि९ सस्थे महति वरधुवा नििकीषते ॥७॥ १८ 
आक्रम्यं वाजिन्पृथिवीमभिर्िंच्छ रुचा त्वम्‌ । भूमेपरैत्वायं नो बूहि यतः खनैम्‌ तं ववद्‌ ।॥८॥ १९ 


चीस्तं पृष पृथिवी सपस्थ॑मात्मान्तरिक्ष समुद्रो योनिः । 
विख्यायु चर्व त्वम॒भि विं पृतन्यतः ॥९॥ 

उत्काम महते सी्मगायाादाखानाद्‌ दरविणोदा जिन्‌ । 

चय ५ स्पांम सुमती पुंचिम्या अग्नं सर्नन्त उपस्ये अस्वाः १०. 
उदंकमीद्‌ द्रविशोदा बाज्यरवाङः सुखोक सुतं पुविम्वाम्‌ । 

तरतः खनेम सुप्रतींकमभि९ स्रो ररणा अघि नाकंडुलमम्‌ ।।११॥ 
आ त्वां जिषमिं मन॑सा पृतेनं प्रतिखियन्तं इरदनानि बिना । 

पृथुं तिरा वय॑सा बृहन्तं स्यचिषटमभ रमसं रसान्‌ ॥१२॥ 

आ विश्व॑ः प्रत्य जिषर्म्यरशसा मन॑सा तजजगेत । 

मधेशी, स्पुषयदरनो अगिर्नामिृ्ं सन्वा जदाः ॥१३॥ ` 

परि वाज॑पतिः इबिरपिर्यान्वंक्रमीत्‌ । दघद्रसांनि दादर ॥१४॥ 


२५ 
| २१ 
२२ 
२३ 


२४ 
२५ ५१] 


अष्दायः १२। ९६-४१ | काष्व-संदिता 1 { ४३ } 


परि सवप्ने रं य विप्र॑ सहस्य घीमदि। धृषदं विविदिमे भारं मङ्करावताम्‌ ॥१५।२६ 
त्वम्॑े युभिस्त्वमाश्शु्णिस्त्वमद्यस्त्वमदम॑नस्परि । 
त्वं अनेम्यस्त्ममोषीम्यस्त्वं नृणां नुपते जायसे शचि! ॥१६॥ (२) २७ 


देस्य स्वा सवितुः प्॑सवेऽधिनोबौहुम्यां पृष्णो इस्त्याम्‌ । 

पुथिष्याः सषस्थाटुिं पुरीप्यमङ्गिरस्वत्‌ खनामि । 

ज्योतिष्मन्तं त्वाम सुप्रतीकमजषेण भानुना दीच॑तम्‌ । 

किव प्रजाम्योऽहश्सन्तं पृथिव्याः सषस्थांदधिं पुरीप्यमङ्गिरस्वत्व॑नामः ॥१॥ २८ 

अपां पृष्ठमसि योनिर्मेः संमद्रममितः पिन्व॑मानम्‌ । 

बरधमानो महो आ च पुष्करे दिवो मारया वरिम्णा प्र॑थस्व ॥२॥ २९ 
कषमं च स्थो वमे च स्योऽछिद्रे बहुले उमे । व्यच॑खती संवसाथां मृतमुम्नं पुरीष्यम्‌ ॥३॥ ३० 
संवताथा५ ख्विदां समीची उरा रमना । अभिमन्तर्भरिष्यन्ती ज्योरतिम्मन्तम्॑छमित्‌ । 


पुरीष्योऽसि विश््रा अथर्वा त्वा प्रथ॒मो निरंमन्यदम्े ॥४॥ ३१ 
स्वाम्॑ने पुप्कैरादश्यथ्व निरमन्थत । मूधा विश्व॑स्य बाः ॥५॥ ३२ 
तष्टं स्वा दु्यड्‌ कर्पिः पुत्र शवे अथर्वणः । वृत्रहणं पुरन्दरम्‌ ॥(६॥. ३३ 
तमं त्वा पाथ्यो वृषा समीवे दस्युदन्व॑मम्‌ । धनञ्जय ५.ररगेरणे ॥७॥ ३४ 
सीदं होतुः स्व उ लोके चिकित्वान्तसादंया य॒ज्ञ सकुतस्य योनौ । 

दवाबीुवान्हविषं यजाय बृहयजमाने यों घाः ॥८॥ ३५ 
नि होता होतृषदने बिदानस्तेषो दीदिर्जा अंसदत्सुदर्षः । 

अदर्धव्रतम्रमतिषैर्सिष्ठः सदस भरः शयिचिहयो अभिः ॥९॥ ३६ 

सीदस्व मर्हो३ अपि शोचस्व देववीतमः । 
दि धूमम अर्ष मिये्य सृज प्रस्व दतम्‌ ॥१०॥ (३) ३७ 


अपो देदीरप॑दज मधुमठीरयश््मायं प्रजाम्प॑ः | वासामास्थानादुरसिहटतामोर्षघयः सुपिप्पलाः ॥ १।३८ 
सतँ बायुमौतरिशां दधात्चानाया दृद॑यं यद्विकंस्तम्‌ । 
बो देवानां चरति प्राणयन्‌ कसम देव॒ वर्षरस्तु तुर्यम्‌ ॥२॥ ३९ 
सुर्जाहो ज्योर्दिवा सर श्च वर्थमारदम्ः! गातो अपरे चिश्वरूप ९ संम्य॑यस्व विभावसो ।२।४० 
उदं विष स्वऽ्वराव। नो देव्या पिया । 
ष्ठे मासा बंता सुंशरकनिरामरे यारि सुश्चस्ठिमिः ॥४॥ ४१ [५८९] 
| । 


[ ४४ ] शङ्क-यजुबदीय { भर्वादः ¶१३।४९-५८ 


छर््व छ पु ण उत्तये तिष्ठं देवो न संबिता । | 

उर्व राज॑स्य सतिता यदञ्ञिभिबोषद्धिरविंवांमहे ।५॥ ४२ 
स जातो गमो आपि रोदस्योरपरे चारविभुत्‌ ओकवभी्‌ । 

चित्रः शिज्ुः परि तमा <स्यक्तून्म माव॒म्यो अधि क्िकरदद्वाः ।॥६॥ ४३ ` 


स्थिरो भ॑व वीडव॑ह आद्रव वाल्य॑मन्‌ । वुथुभैव सुषदस्तवमनेः रौद्षारंभः ।[७॥ ४४ 

शिवो म॑व प्रजाम्यो मारुषीम्यस्त्वममङरिः | 

मा चार्षाण़थेवी अभि सो ची्मान्तारं मा वनस्ववीन्‌ ॥८॥ ४५ 
प्तं वाजी कनिकदमानदद्रा्समस्पत्वां । मरमं पुरीष्यं मा शाचार्ुषः व्रा ॥९॥ ४६ 

दषु वर्षं मरां ग्ै< समृद्धयम्‌ । अप्र जर्याहि ब्रीतयं । 


करव सत्यमत < सत्यमप्ं पुरीप्य॑मङ्गरस्वडरामः ॥१०॥ ४७ 
ओषधयः प्रतिमोदल्वम्निमेतः खिबमायन्व॑म्यत्र युष्मा, । 

व्यस्यन्‌ विश्वा अनिरा अमीषा निीदनो अप॑ दुर्गि उरि ॥११॥ ४८ 
ओर्षयः प्रिगस्लीव पुष्वदतीः इुपिष्यलाः । । 
अयं बो ग्म प्रलियः प्र सभस्थमासंदत्‌ ॥१२॥ ४९ 
पि पार्जसा पृथुना शोङ्खंबानो बार्थस्व द्विषो रसो अमींगाः+ 

सुरूभ॑णो वहतः शर्मणि स्याममेरह ९ सुदरयस्व प्रणीती ॥१६॥ (४) ४ 
आपो हि ठा मयोयुवस्ता न॑ उञ द॑धातन ! महे राद अर्वते | १। - ५१ 
यो बः छिबर्वमो रसस्वस्यं भाजयतेह न॑ः 1 उद्तीरिंब आदर! ॥२॥ ५१ 
तस्मा अरं गमाम बो यस्य॒ शय।य विन्य | जो जनर्ववा ब नः ।३। ५३ 
िव्रः परखृज्यं पृथि भूमिं च ज्योिंश वह । 

सृजतं जाहैदसमय्मायं त्वा सर्सुंजामि प्रजास्य॑ः ॥४॥ ५४ 


सुदराः स्सूज्य पृथि बृहञ्योतिः समीधिरे । वेषां भालुरज॑स शच्छक्ो गेषु रोषते ॥५॥ ५५ 
स्सा सभी रपरः कमण्यां मृदम्‌ । 


इस्ताम्यां मुहं दूरा सिनीवाली इंभोतु ताम्‌ ।॥६॥ ५६ 
सिनीगारी सुंकषदा सुङ्रीरा स्वौपशा । सा तस्य॑मदिते मोखा दषातु स्तवो; ॥७॥ ५७ 
उखां डशोतु छक्त्या बादम्यामरितिपिया । 


जाता पुत्रं यओोपस्वे सादि दमु गमं आ ॥८॥ प< [१०] 


भस्कर्दः १२।५९-६६ ] काण्व-संहिता । [ ४५1 


अस्य शिरोऽसि वस॑वस्त्वा ढृण्वन्त गायत्रेण छन्दसाद्धिरस्वद्‌ धरवार पथिन्यसि । 

धर्मा भयं प्रजा रायस्पोषं गोपत्य« सवीय < सजातान्यजंमानाय । 

रुदरास्तव॑ रृण्बन्तु वमेन्‌ छन्द॑ साङ्गिस्वद्‌ ध्रुवास्यम्तरिंक्षमसि । 

धारया मथि प्रजा< रायस्पोषं गोपत्य\. सवीय < सजातान्यजमानाय । 

आदित्यास्त्वा ृण्वन्त्‌ जागतेन छन्द साद्धिरस्वद्‌ ध्रवापि चोरसि । 

धारया भविं प्रजा रायस्योषं गौपत्य९ सीय < सजातान्यय॑मानाय । 

विश्वै त्वा देवा वैश्वानराः ईण्वन्त्वालु्टुमेन छन्दसाङ्गिरस्वद्‌ ध्रुवासि दिशोऽसि । 

धारया म्िं प्रजा रायस्पोषं गोपत्य < सवीय सलजातान्यज॑मानाय । 

अर्दितं शस्नास्यदिंतिष्टे चिर गभ्णातु ॥९॥ ५९ 
कृत्वाय सा मदीमुखां मृन्मयी सोनिमय्रये । पत्रेभ्यः प्रायच्छददितिः भरपयानितिं ॥१०॥ ६० 

चसंव्रस्त्वा धूपयन्तु गायत्रेण छरन्दसाद्विरखदरदरास्तवा धूपयन्तु व्रेष्टुमेन छन्दसाह्धिरसत्‌ । 

आदित्यास्त्वा धूपयन्तु जागतेन छर्न्दसाङ्गिरस्वदिश् ता देवा वैश्वानरा 

धपयन्त्वारुष्टुमेन्‌ छन्द॑साद्धिरस्वत्‌ । 

इन्दरस्त्वा धूपयतु वर्शणस्त्वा धूपयतु विष्णुस्स्वा भूषयतु ॥११॥ (५) ` ६१ 


अरदितिषटर देवी विशवदेन्याचती । पृथिव्याः सस्यं अङ्गिरस्तरत्‌ खंनत्ववद्‌ ॥१। ६२ 
दगानों त्वा पत्मीरदृवीर्विंश्रदेज्यादतीः । पृथिव्याः स॒घस्ये अद्धिरस्वदघतूखे । 
धिषरणास्त्वा देवी्विश्वदेग्यावतीः । पथिष्याः सुसं अङ्गिरस्वदभीन्धतामृखे । 

मर्जी देवीर्विश्रदेन्याववीः । पृथिव्याः सदं अद्धिरस्वरदपयन्तखे । 

भ्रास्त्वां रेवीदिंदेव्यावतीः; । पथिव्याः सधस्थं अद्धिरस्वत्पचन्तृखे । 

जनयस्त्वाक्िमपत्रा देवीरविश्वदेन्याववीः । पथिव्याः सघस्य अद्विरस्वत्प॑चन्तृसे ॥२। ६३ 


मिश्रस्य चरणीधुतोऽवों देवस्य॑ सानसि । चुप चिव्ररवस्तमम्‌ ॥२॥ ६४ 
दुबस्त्र सनितोटयतु सुपाणिः स्वङ्गरिः संतराहुरुत शक्त्यां । 
अग्व॑थमाना पृथिन्यामाछ्ठा दिश आपण ॥४॥ ६५ 


उरथाडं बढती भवोदुं तिषठ ध्रूबा त्वम्‌ । मित्रैतां वं उखां परिददास्यभित्या एषा मा दि । 
बसैदस्स्वह्न्दन्तु गायत्रेण छन्द॑साङ्गिरस्वदरटस्त्वादुन्दन्तु व्रटुभेन्‌ चरन्दसाङ्गिरस्तत्‌ । 
आदित्वास्स्यक्ुन्दन्त्‌ जाग॑तेन छन्दं साङधिरस्वद्िशरं त्वा 
देवा देशवानरा अन्शु्त्वानुहमेन छन्दसाङ्गिरस्वत्‌ ॥५॥ (६) ६६ [६१०] 


{४8 ] शङ्क-यञुवेदीय - [ अस्यायं १२। ६८-८४ 


आदूतिममिं प्रयुज£ स्वार मनेों मेषाम ्रयुज ९ स्वाहा 1. 

वित्तं विज्ञ॑तमप्िं प्रयुन£ साहा वाचो विधंतिमिं प्रयु? स्रा । 

भ्रजाप॑तये स्नव स्वाहाय वैश्वानराय स्वाहा ॥१॥ ६७ 
विशो देवस्वं नेत्ती इरत सख्यम्‌ । विश्वो राय इषुध्यति यं बंणीत पुष्यसे स्वां ॥२॥ ६८7 

मासु भित्था मासु सिऽ धृषु वीरयस्व सु । अभिनदं करिप्ययः ॥३॥ ६९ 

दर्ह॑स् देवि पृथिवि स्वस्तय॑ आसुरी माया स्वषयां कृतासि । 


जष्टं देवेभ्य इदमस्त॒ हव्यमा त्दिंहि युत्ते अस्मिन्‌ ॥४।॥ ७० 
रभः सुषिरासुतिः प्रत्नो होता वरेण्यः । सहसस्ुत्रो अर्वः ॥५॥ ७१ 
पर॑स्या अधिं संवतोऽवैर्यो अम्यात॑र । यत्राहमस्मि ता अव ॥६॥ ७२ 


परमस्य; प्रावतं रोदिदश्च इहार्गहि । पुरीष्यः पुरप्रियोऽ्े च॑ तंरा मूधः ॥७॥ ७६ 

यद॑रे कानिकानि चिदा ते दारूणि दु्मतिं 1 सबं त्द्॑तु ते घृतं तञ्ंस्व यव्य ॥८॥ ७४ 
यदच्युपनिर्िका यटरमरो अतिसपति । समरं तर्दस्तु ते पृतं तज्जुषस्र यबरिषठ् ।॥९॥ ७५ 
अहरहरग्रयावं मरन्तोऽश्चयिव्‌ तिष्टत घासम॑स्मे । 


- रायस्पोषेण समिषा मदन्तोऽप्े मा ते प्रतिवेशा रिषाम ॥१०॥ ` ७६ 
नाभां पृथिव्याः संमिघाने अमरौ रायस्पोषाय बृहते ह॑वामहे । ` 
इरम्मदं बृहदु्थं यज॑त्रं अतारम्िं एत॑नासु सासहिम्‌ ॥११॥ ७७ 
याः सेन अ याधिनी उत । 
मे स्तेना ये च तस्क॑रास्ता< सं अमरेऽ्पिंदषाम्ाखं ।१२॥ ७८ 
द श््टुस्यां मरिम्ड्ञ्जमम्यैस्वस्क॑ो ३ उत । 
दम्या ९ स्तेनान्‌ भ॑गवस्ता स्त्वं खाद सुखादितान्‌ ॥१३॥ ७९ 
ये अनष मरिम्टव स्तेनासस्तस्क॑रा बनें । 
ये कष्ठष्यघायवस्तार्स्त दधामि जम्भ॑योः ।१४॥ ८० 
यो असम्ब॑मरातीयावश्र नो द्वत जन॑ः 
निन्दाचो अस्मान्बिप्सांश्च सव तं म॑स्म॒सा ईर ॥१५॥ ८१ 


खर्वितं मे जह्न सध्दिवं वीं बलम्‌ । सरितं तरं जिम्णु यस्वाहमस्मि पुरोहिंदः ॥१६॥ ८२ 
उषां बाह अविरघदर्वो अथो जरम्‌ । धिणोमि नद्यणामित्रानुख॑यामि स्वार अहम्‌ ।॥१७।॥ ८३ 
अशपुवेऽमरस्य नो देनमीवस्यं श्षम्मर्णः । 
प्र भ दातारं तारिष उ नो मेदि दिषदे चर्॑ष्दे ¡ िशरङ्मने सराह ॥१८॥ ८ ५६११] 





अभ्यव: १२।८५) १३११-९] काण्व- संहिता । { ४७] 


वनस्स्वादित्या रद्रा जरसंबः समिन्धतां पुनत्रहयाणों वसुनीथ यत्तैः । 
पूतेन सवं तन्वं अर्थयस्व स॒त्याः स॑न्तु यज॑मानस्य कामाः स्वाहां ॥१९॥ (७) ८५ [६३१] 


खान पक्वश्च 0 ११६ भतस बाजिन्‌ बोखश ॥ १९ ॥ देवस्य स्वा दृद 1 १० ॥ मपो देषखि- 
योद ! १३५ भापो हयकाद्रा ” ११० अदितिषवा पञ्च ४ ५ आकूतिमेकोगविदातिः 


४ १९ ॥ तत्तायुवाक्रषु पञ्चादीति ॥ < " 
॥ इति शङ्कयज्जुःकाण्यसंहितायां इाद्शोऽध्यायः१२॥ 


अथ श्रयोदशोऽध्यायः | 
सानो रुक्म उच्यौ व्यं्योषटमैषैमायु भिये रचानः । । 
अभिरमते अभवद्र्योमिर्मदेनं पौरर्जनयत्सुरेर्ताः ॥१॥ १ 
नक्तोषासा सम॑नसा चिस्पे धापयेते िदमेक < समीची । 


चावाषामा रुक्मो अन्तर्विमाति देवा अर्भ घारयन्द्रविणोदाः ॥२॥ , २ 
निश्वां स्पाणि प्रवि्र्ते कविः प्रा्ावीद्धद्रं दिदे चतुष्पदे । 

बि नाकंमरूयत्सविता दरेण्योऽनु प्रयाण मषसो विराजति ॥२॥ ३ 
सुपोऽसि गरुत्मार्िवृे शिरः । गायत्रं च्धुबरथन्तरे पष्ौ ॥४॥ ४ 
स्तोम॑ आत्मा शन्दारखङ्गानि यजु र्षि नाम । 

साम॑ ते दनूबीमदेम्यं धज्ञायश्गियं पुच्छं धिष्ण्याः श्षफाः ॥५॥ ९ 


सुषनौऽसि गस्त्मान्दिं गच्छ स्व॑ः पत । 

षिप्डोः क्रमोऽसि सपडहा गात्रं हन्द आरोह । पृथिवीमनु विक्रमस्व । 

विष्णोः करमोऽखमिमातिरा तर्डुमं छन्द जरो । अन्तरिश्षमनु विक्रमस्व । 

भिम्ोः कमेोऽखरातीगतो इन्ता जाग॑तं छन्द॒ जरोह । दिवुमनु विक्रम । 

निष्णोः ऋमोऽसि धवूयतो इन्तानुष्ुमं छन्द॒ आरोह । दि्ोनु विक्रमस्व ॥६॥ ६ 
अङ्न्दडनि स्तनव॑जिद योः धामा रेरि्ीरुषंः समखन्‌ । 


सघो अंहानो मि हीमिद्धो अस्यदा रोद॑सी मानुनां मात्यन्तः ।७॥ ७ 
अद ऽम्याददिंज्मि मा निषदैस्वायुंषा वैसा प्रजया धनन । 
सन्या मेषय रय्या पोर्वेन ।८॥ ८ 


अं अङ्गिरः तं ते सन्त्वाबूर्दः सदस त उपादर्दः । 
अथा चोरस्य पोल्‌ पुनन नमामि पुनन रमिमाडभि ॥९॥ ९ [२४२] 


{४८ | शङ्क-यञुवैदीव [ भष्याबः १अ१०-१५ 


पन॑रूजा निषैतेख पुरनरमर इषायुषा । पूरनः पाद ऽदसः ॥१०॥ १० 

सष रव्या निच॑तखप्ने पिन्व॑ंख षारंया । विश्वप्ल्यां दिश्वतस्परिं ॥११॥ ११ 
आ त्वहार्षमन्वरभूरधुवसिष्ठा विचाचहिः। विस्तरा सव वाञ्छन्तु मा त्द्राष्टमर्थिभ्वद्‌।\१२।।१२ 

उदुत्तमं व॑रुण पारमस्मद्व॑घमं वि म॑स्यम भ्र॑याय | ॥ 


अथां वपर्मादित्य भते तबायंगसो अदितये स्याम ॥१३॥ १३ 
उप बृहशरुपसमूर्वो अस्थान्निजैग॒न्वान्‌ तर्मसो ज्योहिषागाद्‌ । 

अग्निभौनुना रुशता सङ्ग आ जातो विश्रा सर्न्यप्राः ॥१४॥ १४ 
हसः शंचिपद्युरन्तरिषसद्धोतां वेदिषदतिथिरोणसत्‌ । 

नुदैरसध्तसद्वयोमसदजना गोजा ऋतजा अद्रिजा ऋतं बृहत्‌ ॥२५॥ १५ 
सीद ख मातुरस्या उपस्ये विश्वान्यमे बयुनानि बिद्वार्‌ । 

मेना तप॑सा माचिषाभिर्ञोचीरन्वरस्या< शुक्््योतिरविमादि ॥१६॥ १६ 


अन्तरम रुचा लमुखायाः सदने से । तस्यास्तव < हर॑सा तपञ्ञावेदः विबो मब 1 १७।॥ १७ 
रिषो भूत्वा म॑मे अथो सीद्‌ शिवस्त्वमू्‌। जिया; कृतव दिशः सग सं यनिमिरासह; १८८१३१८ 


दिवस्परि प्रथमं अज्ञे अभिरस्मद्‌ दवितीयं परि जातवेदाः । 


तृतीयमप्सु नृमणा अज॑स्मिन्धान एनं जरते स्वाभीः ॥॥१॥ १९ 
विमात्ते अभे तरेषा तयां तिमा ते घाम विर्भुता रत्रा । | 
विद्रा ते नाम॑ प्रमं गुहा यद्विम्मा तमुत्सं वं आजगन्थ ।1२॥ २० 
समुद्रे त्वा नृमणां अप्तवन्तनचक्षा ईषे दिवो अग्र उष॑ । 

तृतीये त्वा रज॑सि तस्थिवा <संमपामुपस्ये मिवा र्न्‌ 1 २॥ २१ 
उक्रन्ददमि स्तनयंभिव यौः क्षामा रेरटर्दः शमभ्जन्‌ । 

सद्यो ज॑शनो वि हीमिद्धो अस्वद्‌ा रोदसी मानुनां मास्वन्दः ॥४॥ २९ 
श्रीष्ठुदासे षरुणों रयीणां मनीषां प्ररदेणः सोगबोषाः । 

नमुः सुनुः सहसो अप्सु राजा विभात्यग्र उसांनिषानः ५॥ २३ 
विश्वस्य केतुरईद॑नस्य रसँ आ रोद॑सी जपुणाज्जार्वनानः । 

दीद चिदहिममिनत्‌ परायना यदरिमय॑जन्तु शं ।६।॥ २४ 
उशिर्वागो अरतिः संमेषा अर्दष्दरिरमूतो निर्थावि। 


इर्ति भूम मरि रदुस्कुकेणं डो विषा दानिर्नदन्‌ ।[*७॥। १५ [६५८] 


जध्यायः १३।२६-५३] काष्त्र- संहिता । [ ४९] 


ददानो सक्म इर्यो ज्य॑चौटूर्मवैमायुः भिये र॑चानः । 


अभिरमृतो अभबदरयोभिर्यदेनं चौरजनयत्पुरेत।; ॥८॥ २६ 

यस्तैः अद्य कृणर्बद्द्रशोचेऽपपं दैव धृतवैन्तमये । 

ग्र तं न॑य प्रत॒रं घस्यो अच्छाभि स॒स्रं देवभक्तं यविष्ठ ॥९। २७ 

आ तं म॑न सौश्ववसेष्व॑यम उक्थ उक्थ आभ॑न शस्यमाने | 

प्रियः घय प्रियो अग्रा अवात्यज्ातेन भिनदुदजनिववेः । | २८ 

त्वामग्न यजमाना अन्‌ य॒न्‌ धिश्वा वर्स दधिरे वार्याणि । 

स्वयां स॒ह द्रविणमिच्छमांना व्रजे गोभ॑न्तमशिजो विच्॑रः ॥ १९ २९ 

अस्तौन्यत्रिनैरा< सेयं वैश्वान॒र क्रपिंभिः सोम॑गोपाः । 

अद्वेषे घार्वापथिवी ह॑वेम देवां धत्त रयिमस्मे सुवीरम्‌ ।॥१२॥ (२) ३० 
~ 4 7 ~~ 

समिधां दुवस्यत यतै्रीधयतातिंधिम्‌ । आस्मिच्‌ हव्या ज॑होतन ।१॥ २१ 


उदुखा विश्वै देवा अग्ने भरन्त चित्तिभिः। सनो मव शिवस्तव सुप्रतीको विभावसुः ।२।३२ 
्रदभ्ने ज्योतिंष्माच्‌ याहि रिवेभिरचिमिष्टवम्‌। वहद्धिभानाभेभासन्मा हि <सीस्तन्वां प्रजाः ॥२। ३३ 


अर्रन्द्दि( स्तनयन्निव चौ; क्षामा रेशिदटधीरुध॑ः समञ्जन्‌ । 


सद्यो ज॑ज्नानो वि हीमिद्धो अख्यदा रोद॑सी भानुना मात्यन्तः ।॥४।॥ ३४ 

भ्र प्रायमभिभैरतस्य॑ श्वे वि यच्छयो न रोचते ब॒हद्धाः । 

आभि यः प्रं पृतनासु तस्थौ दीदाय दैव्यो अतिथिः शिवो शिब न॑ः ॥५॥ २५ 

आपो देवीः प्रविगभ्णीत भस्मैतत्स्योने ण्व < सुरभा उ रेफे । 

तस्म नमन्तां जन॑यः सपतींमौतेवं पुत्रं विभताप्सेंनत्‌ ॥६॥ ३६ 

अप्सव सथिष्टव सोप॑धीरनु रुध्यसे । ग्भ सञ्जायसे पुन॑ः ॥७॥ । ३७ 
गमी अस्योषधीनां गर्भो बनुस्पतीनाम्‌ । गर्भो विश्वस्य भृतस्याघ्रे गमौ अपाम॑सि ॥८|॥ ३८ 


प्रसद्य भस्मना योनिम॒पं एथिवीम॑प्र। स॒ध्यृल्यं मारमिष्वं ज्योतिष्मान्‌ पनरासंदः।।९।३९ 
युन॑रसद् सद॑नम॒पश्च॑ पृथिवीम॑त्रे । देष मातय॑योपस्येऽन्तर॑स्या< शिवतंमः ॥१०॥ ४० 
पुन॑रूजा निव॑तेस् पुन॑रग्न इषायुषा । पुनर्यः पाद्य ध्ट॑सः ॥११॥ ४१ 
सह रस्या निक्तंस्वाघ्रे पिन्वस धार्या | विश्वप्स्न्या विश्वतस्परि ।१२॥ ४२१ 
मोषा मे यस्य वच॑सो यविष्ठ मरदिषटस्य प्रभृतस्य स्वधावः | 

पीयति त्वो अं त्रो गृणाति बन्दर तन्वं बन्दे अमरे ॥१२॥ ३ [९७६] 


{५<] श ङ्क-यजुवेदीय [ ज्यायः १३।८य६+ 


स बोषि सृरि्मथवा वरपते वस॑दावच्‌ । ययोध्यस्मददेय।सि विश्वकमेणे स्वाह ॥१४॥ ४४ 
पुनस्त्वादित्या रद्रा चस॑वः सभिन्धतां युनंत्क्यरणो वसुनीथ यद्ञेः 
पतेन्‌ तवं तन्वं वैयश्व सत्याः स॑न्तु यज॑मानस्य कामाः साहा ।१५॥ (३) ४५ 


अपेत वीत वि च॑ सपैतातो येज स्थ पुराणाये च नूतनाः । 


अदाधमोंऽवसानं पथिव्या अक्रञ्चिमं पितरो छोकम॑स्मे ।॥१॥ ४६ 
सेज्ञान॑मसि कामधरणं मयि ते कामधरणं भूयात्‌ । अमरस्मस्यगेः पुरीषमसि । 

चिद॑ स्थ परिचितं उष्व॑चिरवः श्रयध्वम्‌ ॥२॥ ` ४५ 
अय सो अभ्रिर्यसिन्त्सोमभिन्द्रः सतं दधे जरे बाबशयानः 

सहायं बाजमत्यं न स्न € ससवन्त्सत्त्स्तुयसे जातवेदः ॥३॥ ४८ 
अग्ने यत्ते हिवि वर्च॑ः पथिव्यां यदोष॑धीष्पप्ला य॑जत्रा | 

येनान्तरिक्षमची ततन्थ त्वेषः स भानूरं्णवो नचक्षाः | ४॥ ४ 
अग्ने दिवो अणमच्छां जिगास्यच्छां देर्वोरे ऊचिषे धिष्ण्या ये | 

या रोचने परस्तात्‌ प्रथैस्य याश्चावस्तादुपतिर्न्त आर्यः ॥५॥ ५० 


प्रीष्यांसो अरयः प्रावणेभिः पजोष॑सः । जयन्तं यत्तमदरदे।ऽनमीना श्यो मीः ॥६।५१ 

इामप्रे प्रद श्स॑< सनिं गोः चंश्चत्तम < हवमानाय साध । 

स्यान्नः सूनुस्तन॑यो विजावा सा त सुमतिर्भूत्वस्मे ॥७॥1 ५१ 
अय ते योनिकरैलियो यतौ जातो अरोचथाः । तं जानतरग्न्‌ आरोहाथा नो वैया रयिस्‌ ॥८॥५३ 
चिदसि तया देचत॑याङ्जिरस्वद्‌ ध्वा सीद ! परिचिदसि तया देनर॑याङ्धिरखद्‌ धवा सीद ॥९।५४ 
छोर पण छिद पृणाथो सीद ध्रक तवम्‌ । इन्द्राग्नी स्वा इस्पपिरस्मिन्‌ योन असीषदन्‌ ॥१०।५५ 
ता अस्य श्द॑दोहसः सोम॑ भीणन्ति प्श्चयः । जन्म॑न्देवानां विद॑ खिष्वा रोचने दिवः॥ ११।५६ 
इन्दः विश्वा अवीवृधन्त्समुदरष्य॑चसं गिर॑ः । रथीत॑म < रथीनां वाजाना£ सस्प॑तिं वरिम्‌॥१२॥ ५४ 

सर्भित< संकल्पा <-श्रियौ सेचिष्णु सुमनस्यमानो । शषमू्ैमभि संषसांनौ ॥१२।५८ 

सं वां मनासि सं जता सष्ठ चिन्तान्याकरम्‌ । | 

उग्र पुरीष्याधिपा मतर तं न्‌ इषमूर्जं यजमानाय पेद ॥१४॥ पद्‌ 
अग्गे तवं पुरीष्यं रयिमान्‌ पुटि्मोरे असि शिवाः कत्वा दिङः सर्गाः घं योतिमिहादंदः।। १५।६० 

भव॑तं नः सम॑नसौ .सचैतसा अरेपसौ । 

मा यङ्ञ< हिर्सिष्टं मा य॒हपंतिं जातवेदसौ खिबौ भ॑वतमच न॑ः 1 १९॥ ६११९१ 


भव्याय १३ ६२-५७ ] काण्व-संिता । 


माति पत्रं पृथिवी परीष्य॑म॒भनिः स्ते योनां अमारुखा 1 
तां विव्ररदवैैतुभिः संविदानः प्रजाप॑तिरचिश्वक्मा विरुज्चतु ॥ १७८४) 


अर्खुन्वन्तमर्यजमानमिच्छ स्तेनस्येत्यामन्विहि तस्करस्य । 
अन्यमस्मदिच्छ सा व॑ इत्या नमो देवि निक्रैते तुम्य॑मस्तु ॥१। 
नमः सु ते निरते तिग्मतेजोऽयस्मयं विता च॒न्धमेतम्‌ । 

यमेन त्वं यम्या संविदानोत्तमे नफि अधिरोहयेनम्‌ ॥२॥ 

यस्यास्ते घोर आसञ्चदोम्येषां व॒न्धानामवसर्जनाय । 

यां खा जनो भूमिरिति प्रमन्द॑ते निरतिं खां परवेद विश्वतः ॥३॥ 
यं तै दबी निरीतिरावरवन्ध पाकं शरीवास्व॑विचुत्यम्‌ । 


[५९१ 


६२ 


६२ 
६४ 


६५ 


तं ते विष्यास्यायुंषो न मध्यादथेतं पितुमद्धि प्रघ॑तः | नमो भृत येदं चकारं ॥४।। ६६ 


निवेर्नः स॒द्धम॑नो वदनां विश्वा स्पाभिर्चे चचीभिः । 

देव ईव सविता सत्यधर्मेन्द्रो न त॑स्थौ समरे पथीनाम्‌ ॥५॥ 
सीरा युञ्जन्ति कवयो युगा वितन्वते पूर्थक्‌ । धीरां देवेषु सुया ॥६॥ 
युनक्त सीरा वि गुमा तनुवं कते योनौ वपतेह वीजम्‌ । 

गिरा च॑ श्रष्टिः सभरा असन्नो नेदीय इत्सृण्यः पु्मेर्याद्‌ ।७॥ 
शुन सु फाला विदषन्तु भूमिं < शुनं कीनाशा अभियन्तु वारैः । 
शुनासीरा हविषा तोश॑माना सुपिप्पला ओष॑धीः कवैम॒से ॥८॥ 
घतेन सीता मधुना सम॑ज्यतां विचवदषेरनुमता मरद्ध; । 
उरचस्वती पय॑सा पिन्वमानाखान्त्सीते पय्॑ाम्पाव॑ृत्स्व ॥९॥ 
खाङ्गटं पचीरवस्सुदोवं < सोमपित्स॑र । 

तटुदरपति गामर्विं प्रफन्यै च पीवरी प्रसावद्रथवार्हणम्‌ ॥१०॥ 


६७ 
६८ 


९६९ 


५५० 


७१ 


७२ 


कामं कामदुपे घुश्व मित्राय वरुणाय च । उन्द्रया्विभ्यं पष्णे प्रनाभ्य ओ्॑पीभ्यः | ११। ७३ 


विर्च्यष्वमध्न्या देवयाना अगन त्मसस्पारम । व्योदिरापाम ॥१२॥ 


सरूरब्दो अय॑बोभिः सजूरुपा अर्रणीभिः । 


७४ 


सजोषसा उशना द स्तोमिः सजूः घर्‌ एतदोेन सजश्वानर रव्या ृतेन सवाह ॥१३।।८५) ७८ 


था ओ्॑धीः पूरव जाता देवेभ्यचचियुगं पुरा । मतै उ वभरणापरह ६ यतं धार्मानि सप्त च ।१। ७६ 
छसे गों अस्र धामानि सद्र॑मुत गो रुदः । अषां फरतक्रत्यो यूयमिमं मे अगदं छता ॥२॥ ७७ 


[७१५] 


1 


[५२ शुद्क-ययुर्वदीय [ जघ्यायः १३।५८-१०० 


ञओप॑थीः प्रति गु्णीतु पुष्पवतीः प्रवरः । अश्वां इव सजित॑रीवीरुधंः पारयिष्णवः ।३।॥ ७८ 
ओषधीरिति मातरस्तद देवीरुप॑त्रवे । सनेयमश्वं गां वासं आत्मानं तव॑ प्रुष ॥४॥ ७९ 
अश्वत्थे बं निषदनं पर्णे वों वसतिष्कृता | गोभाज इक्विरसथ यत्सन पूरुषम्‌ ॥५॥ = ८० . 
यत्रौषधीः सममत राजनः समिता इव । विप्रः स उच्यते भिषग्र्॑दामीवचातनः ॥६॥ ८१ | 
अश्वावती सोमाव्॒तीमृजयन्तीषुदौजसम्‌ । आवित्सि सवां ओषधीरस्मा अंरषितातये ।॥७॥ ८२ 
उच्छुष्मा ओष॑धीनं! गवोँ गोष्ठादिवेरते. । धनं < सनिष्यन्तीनामार्मानं तव॑ पूरुष ॥८॥ ८२ 
इष्कृतिर्नाम घो माताये यय स्थ॒ निष्कृतीः । 
सीगः पतत्रिणं स्थन्‌ यदामयति निष्डथ ॥९॥ ८४ 
अवि विश्वाः परिष्ठा स्तेन इव व्रजम॑क्रम॒ः । ओषधीः प्राच॑च्यवुयंत्कि च॑ तन्वो र्॑शा१०॥ ८५ 
यदिमा वाजय॑न्नहमोष॑धीरस्तं आदधे ] आत्मा यक्ष्मस्य नरयति पररा जीवगृभो यथां॥।११॥ ८६ 
यस्यौषधीः प्रसप॑थाज्गमङ्ख परुष्परुः । ततो यक्ष्मं विवाधष्व उग्रो म॑ध्यमृशीरि ॥१२॥ ८७ 
साकं यंक्म प्रपत चावंण किकिदीविना । साकं वात॑स्य॒ ध्राज्या साकं नदय निहाकया ॥१३॥८८ 
अन्या बं अन्यासंबलन्यान्यस्या उपांवता । ताः सवौ; संविदाना इदं मे प्रावता वच॑ः १४॥ ८९ 
याः फरिनीयौ अफला अपुष्पा याशं पुष्पिणीः । र 
वृहस्पतिंप्रष्ठतास्ता नो शुञ्चन्त्व ऽह॑सः। ॥ १५॥ ९० 
मुशवन्तुं सा शपथ्यादथो वरुण्यादुत 1 अथो य॒मस्य॒ पड्वीशात्स्चस्मादेवकषिलििषात्‌ ॥१६॥ ९१ 
अवयतीः सम॑वदन्त दिव ओष॑घयुरपरिं । यं जीवमश्वामरै न स रिध्याति पूपः | १५७॥ ९२ 
या ओपी सोर्मराज्ञीवैही; शतविचक्षणाः । तासामसि त्वष्ुत्तमारं कामय श £ हृदे ॥१८॥ ९१ 
या ओष॑धीः सोमरान्नीरविंषठिताः पृथिवीमय । चहस्पतिशरदयता अस्ये च्दतत वार्थम्‌ ॥१९॥ ९४ 
याधेदरुपगुण्वन्ति याशं दुरं परागताः । सर्व: संगत्य वीरुधोऽस्ये सरद॑त्त घीैम्‌ ॥२०॥ ९५ 
नाश्चयित्री वरासस्याश॑स उपचितामति । अथो शतस्य यक्ष्माणां पाकारोरंसि नाश्च॑नी ॥२१।।९६ 
मा घों रिषत्‌ खनिता यस्म चाहं खनामि वः । दविपचरतुष्पदस्माक < स्ैमस्त्वनातुरम्‌ ॥२२।९७ 
ओष॑धयः सेवदन्ते सोमेन सह रार्ञा.। यस्म कृणोति बह्मणस्त < राजन्‌ पारयामसि ॥२३॥ ९८. 
त्वां गन्धया अखन्‌\स्त्वामिन्दरस्त्वां वृहस्पतिः । 
त्वामोषधे सोमो राजा विद्धान्‌ यक्ष्मादमुच्यत ॥२४॥ ९९ 
त्व्ुत्तमास्योपचे तव॑ वृषा उपस्तयः 
उप्॑िरस्तु सोऽस्माकं यो अस्मो. अमिदासंति ॥२५।॥ (६) १०० {५३३ 


अध्यायः १६।१०१-११६ ] काण्व-संदहिखा । [५३] 


मा मा दिः्सीजनिता यः पुथिव्या यो वा दिव॑< स॒त्यध॑मौ व्यान॑ट्‌ | 
यश्चापशवन्द्राः प्र॑थ॒मो जजान्‌ कस्तं देवाय हविषां विधेम | १॥ १०१ 
अभ्यार्व॑वैस्व पथिवि यज्ञेन पय॑सा सह । वपां ते अभिरिपिगे अरोहद्‌ ॥२॥ १०२ 
अमन यत्तै शक्रं यचन्द्रं यत्पृतं यच्च य॒ज्ञिय॑म्‌ । तदेवेम्यों भरामसि ॥२॥ १०३ 
दषमभमहमित आरदमृतस्य योनिं महिपस्य धाराम्‌ ! 


आमा मोषं विश्चत्वा तनप॒ जहामि सेदिमनिराममीवाम्‌ ॥४॥ १०४ 

अग्रे तव श्रवो चयो महि भराजन्ते अचर्यो विभावसो । 

ुरैद्धानो श्चसा वाजमुक्थ्यं दधासि द्यप क्वे ॥५॥ १०९५ 

पावकवचाः राक्रव॑चां अर्नूनवचो उदिंयपिं भानना | 

पत्रो मातरा विचरद्पावसि पणि रोदसी उमे ॥६॥ १०६ 

उरौ नपाजलातवेदः सरशस्तिभिमन्दस्व धीतिभिर्हितः । 

ते इः सन्द॑घभूरिवपैसधिव्रोत॑यो वामजाताः ॥७॥ १०७ 

इरज्यन्नमने प्रथयस्व जन्तुभिरस्मे रायो अमत्यो | 

स द॑ंशेतस्य वपुषो विराजसि पृणक्षि सानसिं कर्तम्‌ ॥८॥ १०८ 

इष्कतीर॑मघ्वरस्य प्रचेतसं य॑न्त < रासो महः 1 

रासि वामस्य सभग महीमिषं दधासि सानसि रयिम्‌ ।९॥ १०९ 

ऋतावानं महिषं विश्वद्‌ंतमभरि स्नाय दधिरे परो जनाः ॥ 

श्रुत्कर्णं < स॒मर्थस्तमं त्वा गिरा दैव्यं मापा युगा ॥१०॥ ११० 

आप्यायस्व समेतु ते विश्वतः सोम इष्णय॑म्‌ । मवा वाच॑स्य सद्भ्ये ॥११।॥ ` १११ 

सेते पयांसि सुं यन्तु वाजाः सं वृष्ण्यान्यभिमातिपार्दः । 

आप्यायमानो अमृताय सोम दिवि भ्रवांरस्यत्तमानिं धिष्व ॥१२॥ ११२ 
आप्यायस्र मदिन्तम्‌ सोम्‌ विश्वैभिरध्यरभिः । सवां नः सप्र्थस्तमः.सां वष ॥१३२। ११२ 

आ तै व॒त्सो मनो यमतपरमादित्सधस्थात्‌ । अग्रे चां क॑मया गिरा ॥१४॥ ११४ 

तुभ्यं ता अंङ्धिरस्तम विश्वां; सुधितयः पर्थ॑क्‌ । अरे काम।य येमिरे ॥१५॥ ११५ 


अभिः प्रियेषु घाम॑स॒ कामो भृतस्य भव्य॑स्य । स॒म्राकरो विराजति ॥१६।८७) ११६ [७९] 


रशानेोऽष्टादद्य 1९८ दिवस्परि दादर "1९२! समिधा दुद पञद्श् 11 ६५॥ जपेत सप्तद्दा ॥ १७ + 
भसुन्वन्तं श्रयोद्श्च ॥ १३ ॥। य! मदरधीः पल्च्चेशतिः॥ २५॥ मामा पोढश )] १६॥ 
सप्तानुयाकेषु धोठ्टदोोश्धरं शनम्‌ । ९९६ ॥ इति द्यङ्कयजुःकाष्वखंदहिवायां त्रयोदुदो ऽध्यायः 11६३ 


क| शुदध-यञ्वेदीय [ लध्यावः १४।१-१५ ` 


अथ चतुद शोऽध्यायः 


मयि गृह्यं अभिर रायस्णो्षाय सुप्रजास्त्वाय सवीर्यौय ! मां देवताः सचन्ताम्‌॥ १।१ 
अपां पष्ठम॑सि योर्निरपेः समुद्रमभितः पिन्व॑मानम्‌ । 


व्ैमानो मर्होरे आ च एष्करे दिवो मर्त्या बर्स्णा प्रथस्व ॥२॥ ४ 
ब्रह्मं जज्ञानं प्रथमं परस्तादि सीमतः सरूचे। चेन अवः -- 

स वन्त्य उपमा अस्य विष्ठाः तथ योनिमसतश्च विव॑ः ॥३॥ ३ 
दिरण्यगभेः समबतताग्रे भूतस्य॑ जातः पतिरेक आसीद्‌ । 

स दघार पृथिवीं चाम॒तेमां कस्म देवाय हविषां दिघेम ।(४॥ ४ 
द्रप्सश्चस्कन्द पएथिकीमन चयामिमं च योनिम य पूरैः 

समानं योनिमत सब्दर॑न्तं द्रप्पं जंहोम्यनं सप दोत्राः ॥५॥ प्‌ 


नमोऽस्तु सर्पभ्यो ये के च॑ पृथिवीमनु ! ये अन्तस्षि ये दिवि तेम्य॑ः सर्येम्यो नर्मः ॥६॥ & 

या इष॑वो यातृधानानां ये बा वनस्पदीश्रय ! ये बावेषु शेरते ते्यः सर्पम्यो नर्मः 1७॥ ७ 

ये वापी रोचने दिवो ये गा यस्य रस्मिषु ! येषामप्सु सदस्कृतं तेस्यः सर्येभ्यो नमः ॥<ा < 
कृणष्व पालः प्रिर न पथ्वीं याहि राेवाम॑र्बोरे इमेन । 


तष्व्रीमन्‌ प्रपितिं दरणानोऽस्तासि विष्य रकसस्वप्टठिः 1९॥ ९ 
तच भ्रमास आशया प॑तन्त्यनुस्पृश धृषता सो्ुचानः । 

तपृश्घ्यम्रे जह्वा पतङ्गानसन्दितो विज विष्वगुर्काः ॥ १०] १० 
प्रति स्पञ्यो विहञ् तणितमो भवा पादुविंशो अस्या अर्दन्धः 

यो नो द्रे अघशंसो यो अन्त्यदरे मा रिष्टे व्यधिरादंषपीत्‌ ॥११॥ ११ 
उदे तिषठ प्रत्यातवुष्व॒ न्यमित्रौर ओपतात्तिग्मरेते | 

यो नो अरांति < समिषान चक्रे नीचा तं ध॑क्ष्यठसं न शुष्कम्‌ ॥१२॥ १२ 
ऊ्यौ भव प्ररिविष्याघ्यस्मदाविष्टरणुष्व दैव्यान्यमरे | 

अवं स्थिरा त॑सुदि यातुजूनां जामिमजामिं भर॑णीहि शत्र॑न्‌ ॥१२॥ १३ 
उपनष्ट तेजसा सादयामि । जपिर्मषां दिवः कङुत्पठिः परथिव्या अयम्‌ । 

अपा< रेतां<सि सिन्वति ! इन्द्रस्य त्वौज॑सा सादयामि (१४१ १४ 


शबो य्॒चस्य रज॑सथ नेता यत्रा नियुद्धिः सचसे सिवाभिः | 
दिवि मूषानं दधिषे चर्पा जिडधाम॑मे चर्ये हव्यवाहम्‌ ॥१५॥ (१) १५ [अध्‌ 


(भध्यायः १४८1१६३१ ] काण्व संहिता + {५५} 


धृवासिं धरुणास्त॑ता विश्वकर्मणा । 

मा रत्वा समद्र उर्द्रीन्मा सुपर्णोऽग्यथमानां पथिवीं ईद्‌ ॥१॥ १६ 
 श्रजाप॑तिषट सादयलपां पृषे संमृद्रस्येम॑र्‌ । व्यच॑खतीं प्रथस्वतीं प्रथस्व पथिव्य॑सि ॥२।} १७ 

भूरसि भूभिरस्यदितिरासे विधाया विश्व॑स्य धूर्वनस्य धत्रीं । 

पथिवीं य॑च्छ परथिवी दंध्द परथिवीं मा दि्सीः ॥२॥ १८ 

विशस प्राणावांवानायं व्यानायोदानाय प्रतिष्ठायै चरतर॑य । 

अशिष्टाभिपात म्म खस्त्या छदिषा शन्तमेन तयां देवर्त॑याङ्भिरस्वद्‌ ध्रुवा सीद ॥४॥ १९ 

काण्ठ।तकाण्डादरो॑न्ती परपः-परपस्परिं । एषा नें दूर्वे प्रच सदरसेण क्षतेन २।५।२० 

या श्तेनं प्रतनोपिं सुसरैण चिरोदपि । तस्यास्ते देर्चाटके विधेम हविषां चयम्‌ ॥६॥ २१ 

यास्व अग्ने सूरय रुचो दि्व॑मात॒न्न्ति रर्मिभिः । 


तार्भिनों अद सौमी सचे जनाय नस्छृषि ॥७॥ २२ 
या पौँ देवाः यँ चो गोष्वषु या रुच॑ः | 

इन्द्राय ताभिः सर्वीभी स्च नो धत्त बृहस्पते ॥८॥ २३ 
विराडज्योतिरधारयत्स्वराड्ज्यो्तिरधारयत्‌ । 

श्रजाप॑विषटवा सादेयत्‌ पृष्ठे प॑थिव्या ज्योर्विप्मतीम्‌ ।९॥ २४ 
विश्वस्मै प्राणायापानाय व्यानाय बिश्व ज्योिर्यच्छ | 

अग्रि्ेऽ्धिपविस्वयां देवर्ठयाद्धिरस्वद्‌ ध्रुवा सीद्‌ ॥१०॥ २५ 


मधुश्च माध॑वश्च वासन्तिकः छत्‌. अभरन्त शषौऽसि । 

कल्पेतां चत्रपूधिवी करप॑न्तामाप ओप॑यय्‌ः कर्ष॑न्तामप्रयः पुथ्‌ मम्‌ ज्चै्ाय्‌ स््रताः। 

ये अग्नयः सम॑नसोऽन्तरा यार्वपृथिवी इमे । 

चास॑न्तिका करत्‌. अभिकरपमाना इन्द्रमिव 

देवा अभिसंविशन्तु तयां देवत॑याद्गिरस्वद्‌ धरुवे सीदतम्‌ ॥११॥ २६ 
अष्ब्हासि सहमाना सहस्वारातीः सरह॑स्र पएतनाय॒तः । सद॑वीर्यापि सा मां जिन्व | १२। २७ 
सदस्वेमा अभिमातीः सरह पृतनायतः । सर्दस्व॒ स॑ पाप्मान र सर्हमानास्योपये ॥१३॥ (२) २८ 


मधु चार्ता श्रुवायतते मघं कषरन्ति सिन्ध॑वः । माध्वीः सन्त्वोषधीः ॥१॥ २९ 
मषु नक्तमुतोषसो मधुंमत्पार्थिव < रज॑ः । मपु रस्तु नः पिता ॥२।॥ ३० 
मषुमासो बनस्पतिरमघु्मो अस्तु घ्य । माष्वीगावो सजन्त नः ॥२॥ ३१ [७-न्‌ 


[५६], छ ङ्क-यजुवैदीय [ अष्यायः १४।३२-४५ 


अपां गम्भ॑न्त्सीद्‌ मा स्वा धर्योऽभि्ाप्सीन्मार्थिवश्वानरः 

अच्छिन्नपत्राः प्रजा अनवीक्षस््राचुं तरा दिव्या वटः सचताम्‌ ॥४॥ 
्रीन्तसमुद्रान्त्सम॑सुपत्‌ स्वगौनपां पतिवषुभ इष्टकानाम्‌ । 

पुरीषं वसानः सुकृतस्यं लोके त्र गच्छ यत्र पूर्वे परेताः १५॥ 

मही योः प॑थिवी च॑ न इमं यद्ञं भिरिक्षताम्‌ । पिपृतां नो भरीमभिः ॥६॥ 

विष्णोः कर्मणि परयत यतो वरतानि पस्परे ! इन्द्रस्य यज्यः सखा ॥७॥ 

ध्रुवासि धरुणेतो ज्ञ ्रथममेभ्यो योनिस्यो अधिं जाक्वैदाः 

स गयत्या त्रिषटमानष्टमां च देवेभ्यो हव्यं व॑हतु प्रजानन्‌ ॥८॥ 

दषे राये र॑मस्व सर्हसे च॒स्न उर्जे अपत्याय । 

सभ्राकसि स्वराकसि सारस्वतो त्वोत्सौ प्राच॑ताम्‌ ।९॥ 

उपर य्वा हि ये तवाश्वासो देव साधवः | अरं वर्॑न्ति मन्यवे ।।१०॥ 


य्वा हि देवहतं अश्वौ ३ अग्ने स्थीरिि । नि होत पूवयः संदः ॥११॥ 


स॒म्यक्‌ संबन्ति सरितो न धेनां अन्तहदा सर्वसा पुयमानाः । 
घृतस्य धारां अभिचाकशीमि हिरण्ययो वेतसो मध्यं अरेः ।१॥ 
चरवे त्व रुचे त्या भासे स्वा उ्योरिषे त्रा । 

अभूदिदं विश्वस्य भुव॑नस्य॒ बाजिनमर्वश्वानरस्यं च ॥२॥ 


३२ 
२२ 
३४ 
२५ 
२६ 
३७ 


२३८ 
(३) ३९ 


9 


४१ 


अभिर्ज्योिंषा ज्योतिष्मान्‌ कमो वैसा बचैस्वान्‌ । सदसदा आसि सरप्रौय त्वा ॥२।॥ ४२ 


आदित्यं गभे पय॑सा सम॑ङ्धि स॒हस॑स्य प्रतिमां चिशवर्पम्‌ । 
परिधृड्धि हर॑सा माभिम॑ रस्याः शतायुषं कृणुहि चीयमानः ॥४॥ 
वातस्य जुतिं बरुणख नाभिमश्वं जज्ञान सरिरख मन्य । 

शिष्यं नदीना < दरिमद्विदुधमग्रे मा हिसीः परमे व्योमन्‌ ।५॥ 
अजंघमिन्दुमरपं शुरण्युमप्रिमीरे पुैयिचि नमोभिः 

स परभिर््तुञ्चः कर््प॑मानो गां मा हि श्सीरदितिं विराजम्‌ ॥६॥ 
वरुं तष्टवेरुणस्य नाभिमर्विं जज्ञाना < रज॑सः पर॑स्मात्‌ । 

मदी < सहस्रीमसुरस्य मायामग्रे मा हिश्सीः परमे व्योमन्‌ ।।७॥ 
यो अभरिरमररष्यजायत सोकात्यथिन्या उत वा दिवस्परि । 

येनं प्रजा विश्वकमौ जजान तर्मप्ने देः परि ते बणक्तु ॥८॥ 


४२ 


४४ 


४५ 


४६ 


४७ [७१६ 


वायः १४।४८-५४ ]] काण््र-संषिता 1 । [ ५७] 


चित्रं देवानामुदगादनीकं चश्ुर्भित्रस्य वरणस्यामेः । 
1 अन्तरि 
आग्रा चावायुथिवी अन्तरि्च < घ्य आत्मा जर्गतस्तस्थुषश्च ।९॥ (४) ४८ 


शमं मा दिध्सीद्िपादं पृञ्यु< सर्हसाध मेधाय चीयमानः । 

मयुं पशं मेष॑ममे जप तेन॑ चिन्वानस्तन्वो निषीद । 

मयं ते शर्थुच्छत य॑ दिष्मस्तं ते शर्गुच्छतु ॥९॥ ४९ 
इमं मा हिः्सीरेक्फं पष्य कनिक्रतं वाजिनं वा्चिनेष्‌ | 

गोरमरण्यमसुं ते दिशामि तेन॑ चिन्यानस्तन्वो निषीद । 

गरं ते शगच्छतु य दिष्मस्तं ते शगच्छतु ॥२॥ ५० 
इम ८ साह < शतधारमत्सं न्यच्यमान < सरिरस्य मध्ये । 

धतं दुहयनामदितिं जनाया्रे मा हि <सीः परमे व्योमन्‌ । 

गवय्मारण्यमुं ते दिशामि तेनं चिन्वानस्तन्यो निवीद । 

गवयं ते श्ुग॑च्छत यं दिष्मस्तं ते श॒ग॑च्छतु ।॥२॥ ५१ 
इमभर्णायुं बर॑णस्य नाभिं तरच पदनां द्िपदां चतुष्पदाम्‌ । 

त्वष्टः प्रजानाँ प्रथमं जनित्रमय्रे मा हिंसीः परमे व्योमन्‌ । 

उष्ट॑मारण्यमयुं ते दिद्छामि तेन॑ चिन्वानस्तन्बो निषीद । 

उष्टं ते थच्छत्‌ यं द्विष्मस्तं ते शुग च्छतु ।1४॥ पर्‌ 

अजो द्यमेरज॑निष्ट शोकान्त्सो अंपदयजनितारमप्रे । 

तेन॑ देवा देवतामग्र॑माय॒ःस्तेन रोहमाय॒दुप मेष्यसः । 

सरभर्मारण्यमयं ते दिश्चामि तेन॑ चिन्वानस्तन्वो निषीद । 

शरमं ते गच्छतु यं द्विष्मस्तं ते युर्गृच्छह ॥५॥ ५२ 

त्वं य॑विष्ठ दाक्षो नूर पि श्णुधौ गिः । रकां तोकमुत स्मन ॥६।।(५) ५४ [८०] 


अपां ले्म॑न्त्सादयाम्यपां स्वोय॑न्त्तादयाम्यपां त्वा भस्म॑न्त्सादयामि । 

अपां त्वा ज्योतिषि साद्याम्यपां त्राय॑ने सादयामि । 

अर्णवे त्वा स्दने सादयामि समुद्रे त सद॑ने सादयामि सरिरे त्रा सदने सादयामि । 
अपां त्वा क्षये सादयाम्यपां त्वा सथिपि सादयामि । 

अपां त्रा सद॑ने सादयाम्यपां त्वा सस्यं सादयाम्य॒पां त्रा योनी सादयामि । 

14 


[ ५८ ] य्क-ययुवेदीय [ अध्यायः १४ 1 ५५-६ज; १५1 १-र 


अपां ता पुरीषे सादयाम्बपां खा पाथ॑सि सादयामि | 

गाय॒त्रेण॑ स्वा छन्द॑सा सादयामि वरेष्ुमेन स्वा छन्द॑सा सादयामि जागतेन ता छन्दसा सादयामि 
आवुमेन स्छा छन्द॑सा सादयामि पाङ्क्तेन चा छन्दसा सादयामि 1१ (६) पष 
अयं पुरो शुधरस्ठ॑स्य प्राणो भैवायनो च॑सन्तः प्राणायुनः । गायत्री वासन्ती 11१1 ५६ 
गायव्ये गायत्रं गा॑यत्रादुपा<शरुपा<योखिवद्‌ परवतो रथन्तरम्‌ । 
विं ऋषिः प्रजाप॑तिगहीतया त्वयां प्राणं ग॑हामि प्रजास्यः 1२} ५७ 
अयं दक्षिणा विश्वमा तस्य मने वैश्वकमेणम्‌ । ग्रीष्मो मानसचिषव्रष्मीं ॥३॥ ५८ 
तरिष्टम॑ः स्वार< स्वाराद॑न्तयौमोऽन्त्यामात्प्॑वदशः पच्वदशाद्‌ वहत्‌ । 
मरदयाज ऋपिः प्रजाप्रतिगरहीतया त्रया मों गामि प्रजास्य॑; ॥४॥ ५९ 
अयं पथा्वि्वव्य॑चास्तस्य चश्चवेशचव्यचसम्‌ । वर्षाखक्षष्यो जगती वाषीं 1५} ६० 
जगत्या ऋक्सममक्समाच्छक्रः रुक्रास्प्दशः सश्रदशदिरूपम्‌ । 


जमदिक्रषिः प्रजापतिगदीतया त्वया चक्ुगहयामि प्रलाभ्यः ।1६॥ ६१ 
इदमुतच्तरात्‌ खस्तस्य श्रोत्र < सौनम्‌ । शरच्छौन्यनुषुष्छारदी ।॥७॥ ` ६२ 
अनुष्रभ एेरमेरान्मन्थी मन्थिन एकवि < एकवि श्ाद्रराजम्‌ 1 

विश्वाभि ऋषिः प्रजापतिगरहीतया त्वया शरोत्रं गृह्णामि गरनास्यः ॥८॥ ५३ 
इयुपरि सतिस्तस्यै बाङ्पात्या । हेमन्तो बाच्यः पङ््तिदमन्ती ॥(९॥ ६४ 


पटक्तयै निषन॑व्िषरनत आग्रयण अग्रयणात्‌ त्िंणवत्रयचि रौ प्रिणनत्रयचि साम्या < शाक्तररते। 
विश्व्कमं ऋपिः प्रना्पतिगृहीतया त्वया वाच॑ गृहामि प्रजा््यः । 
खोकं पण ता अस्येनं विश्वाः ॥१०॥ (७) , ९५ [८१४] 
मयि गृह्णमि पञ्दद्च 1९५; श्वुवासि अयोदश्च 1३३॥ मधुचाता पकादरा 11१९१ सम्यक्लवन्वि 
नव 1९१ इम्‌ मा षर्‌ ॥६॥ अपान्त्वेकां }॥ सयं पुसो दश 1०1 सम्ताुवाकेषु पञ्चषष्टिः " ६५ ॥ 
1 दत दड्यदुं काण्वसंहितायां चतुदद्ाऽघ्यायः १8 1 
अथ पञदशोऽध्यायः। 
धुवर्धितिश्रवयोनिध्रवापिं धरं योनिमासींद साधुया ! 
उख्य॑स्य केतु प्रथमं ऊपाणाशिनाच्वयं सादयवामिह चां ॥१॥ १ 
कुट्यायिनी वृतवती पुरन्धिः स्योने सीद सद॑ने एथिव्याः 
अमि त्वा रुद्रा वस्त्रो गृणन्तिमा ब्रह्म॑ पीपिहि सौम॑गायाश्रिनांच्वयू सादयति त्वा ।२।२[८१६] 


५५०८०५८ 


ध्यायः ५५1 २-१० 1 काण्व-संदिता | | ५९ ] 


(५ सद॑क्षपि £ 


स्वेदेभंदक्षपितेह सीद देवाना < सखे चरंहते रणाय । 

पिवधि सनन आ सुरो स्वावेशा चन्या संविंशस्वाधिनांध्वयुं सादयतामिह त्वां ॥२। ३ 
पृथिव्याः पृशैवमस्यप्ो नाम्‌ तां त्वा विश्व अभिर्णन्तु देवाः । 
स्तोम॑पष्ठा वृतव॑तीद सीद प्रजावदस्मे द्रविणार्यजस्वाधिना्वं सांदयतामिह त॑ ।४।॥ ४ 
अदित्यास्त्वा पष्ट सादयाम्यन्तीक्षस्य धर्त्री विष्टम्भनीं दिश्ामधिंपलीं यवनानाम्‌ । 
उरिद्रप्सो अपामपि विश्वकसा त ऋपिरधिनांध्वयं सांदयतापिह तां । 

युक्च शुचिश्च गरष्मा ऋत्‌ अमेरन्तः शेषोऽसि । 

कल्पतां याव्रापथिवी कल्पन्तामाप ओ्पघयः करषन्तामरायः पथङ मम व्येषएठयाय सरता 

ये अम्रयः समनसोऽन्तरा दयावापथिवी इमे | 

रेष्मा क्त्‌ अंभिकरप॑माना इन्द्र॑मिव देवा अभिविंशन्तु 


तयां देवत याद्धिरस्वद्‌ श्रये सीदतम्‌ 11५11(९) ५ 


सजूठ्भिः सज्र्विंभाधिः सजरदवेः सुदु देध॑योनाधेः । 

अग्नये त्वा वैश्वानरायाधिनष्वयुं सांदयतामिह त्वा । 

सजक्रतभिः सजूविधाभिंः सजवसभिः सजुर्दवेषयोनाधैः | 

अप्रय त्वा वेश्वानरायाधिर्नाध्वथं सादयतामिह त्वा ! 
सजक्रीतथिः सजर्विधाभिः सच्‌ सदेः सजर्दषैवेयोनाधे 

अप्नयै ता वेश्वान्रायाशिनांघ्वयु सदियतामिह त्वां । 

खजूङ्रतुभिः सजूविधाभिः सवृरंदित्येः सच्‌र्दवेवयोनाधः । 

अम्रये त्वा वैश्वानरायाशचिनांष्वयू सादयतामिह स्वां । 

सनू््रहाभः सजुविवाभिः सलूर्विध्दवेः सनुर्देवैयोनाधेः । 

अरय त्वा वेश्वान॒रायाश्विन।घ्वयू सद यतामिह त्वा ॥१॥ ६ 
प्राणं मे पादयपानं म पाहि व्यानं मँ पादि। चकमे उव्यां विभाहि भरतं मे श्टोकय।।२॥ ७ 
अपः पिन्वोषषीर्जिन्वर द्विपादच्‌ चतुष्पात्‌ पादि । दिवो वृष्टिमेरय ॥३।। (२) 


16 
मूषी वय॑ः प्रजादतिन्दैः शत्रं वगो मय॑नदुं इन्दः । 
विष्टम्भो वयोऽ्धिपतिष्टन्दो ।वथकमां वय॑ः परमेष्ठी छन्दः ॥२॥ 
९ 


स्वो चयो विचरं छन्दो वृष्णिर्वय चिनालं छन्द॑ः । 


परुषो वर्य॑स्न्द्रं छन्द व्याघ्रो पयोऽनाृषटं छन्द॑ः ॥२। १० [< 


{[ ६०1 ञुङ्क-यसुवेदीय { सस्वौयः १५1१ ११२१ 


सिध्दो वर्यश्छदिश्छन्दंः पष्ठवाड्वयों बृहती छन्द॑ः | 


उक्षा वय॑ः क्ङ्प्न्दं ऋष॒भो वर्यः सतोवुहती छन्द॑ः ॥।२॥ ११ 
अनडवान्वर्यः पलक्तिड्छन्द धेननैयो जग॑ती छन्दः 

ज्यापिवेयाघष्टप्‌ छन्दं दित्यवाड्वयों विराट्‌ छन्दः ॥४। १२ 

पञ्चाविवेयों गायत्री छन्द सियत्सो चय उष्णिक्‌ छन्दः 

तयंबाडवयोंऽनष्टप्‌ छन्दो खाक पृण ता सस्येन्र विश्वाः ॥1(३) १३ 


इन्द्रस अन्य॑थमानामिष्टकां दतं यवम्‌ ! पेन दयाव ।पयिवी अन्तरं च विषिते ।।१॥ १४ 
दिश्वकमा ता सादयसन्तरिक्षस्य पृष्टे व्यचस्वतीं पर्थस्वतीम्‌ 1 
अन्तरिक्षं यच्छान्तरिधं दस्टान्तरिधं मा दहिस्सीः। 
विश्वस्से प्राणाय।पानायं व्यानारयोदुनायं प्रतिष्ठायै चरित्राय । 

वायुषटाभिपाति म॒द्या स्त्या छर्दिषा चन्तमेन तण देवतंयाङ्धिरस्वद्‌ ध्वा सीद ॥२॥ १५ 


राल्य॑सि प्राची दिष्िरारुपि द्विणा दिक्‌ सम्राठति प्रतीचीदिक्‌ 
स्वराख्स्यदीची दिगधिपलन्यमि वृहती दिक्‌ । 
विश्वकमो त्वा सादयलन्तारेश्षस्य पष ज्योरिंष्मरतीम्‌ । 
विश्वस्ते प्राणाय।पनायं व्यानाय विश्वं ज्योति्य॑च्छ । 
बरायुष्टेऽधिपतिस्तया देवतयाङ्गिरस्वद्‌ भ्रुवा सीद । 
नभैय नमभस्य्॑ वापिका ऋत्‌. उ्िरन्तः शेषोऽसि । 
करतां चार्वागूथिवी करन्तामापए ओष॑धयः कस्प॑न्ाम्‌प्रयः पुथड्‌ सम्‌ च्यषयाय स॒त्रवाः । - 
चे अप्रयः समनसोऽन्तरा द्ा्थायथिची इमे । 
वार्षिका कत्‌ अभिक्र्यमाना इन्द्र॑मिव देवा अंभिसं्विशन्त तयां देदर्तयाङ्गिरस्वद्‌ धवे सीदतम्‌। 
इषश्चोर्जश्च शारदा ऋत्‌ अ्रेरन्तः शछेोंऽसि । 
कस्यै या्वापाथिवी कररप॑न्तामाप ओषधयः कर्वन्तामम्रयः प॒थ॒ङ्‌ मम्‌ व्येष््याय्‌ स्ताः 
ये अग्रयः समनसोऽन्तरा चाव।पथिबी इमे । 
शारदा ऋत्‌ अ॑भिकलप॑माना इन्द्र॑मिव देवा अभिसंविशन्तु 
तया देवतयाङ्गिरस्वद्‌ धवे सीदतम्‌ ।३। (४) १६ 
आयम पादि प्राणं मे पाद्ययानं मे पाहि व्यानं मे पारि । 
चुम पाहि शरोत्रं मे पाहि वाच॑मे पिन्व मनो मे जिन्वास्माने मे पहि ज्योर्विम यच्छ १॥ १७ [८३१] 


अध्यायः १५।१८-३० ] काण्व-संष्िता 1 1 ६६] 
मा छद; प्रमा छन्द; प्रतिमा छन्दो अस्रीवयश्छन्द॑ः । 


बृहती छन्दोऽनुष्टुप्‌ छन्दे। विराट्‌ छन्द! गाय॒त्री छन्दः 
पथिवी छन्दोऽन्तरिंक्ं छन्दो चीष्छन्दः समाच्छन्दः । 


छन्दं उष्णिक्‌ छन्द! ॥२॥ १८ 
छन्दो जगती छन्द॑; ॥३। १९ 


डं 
हिषे 
(9 
प्विष्प्‌ 
~य 


नर्ध॑त्राणि न्दो वाक्‌ छन्द॑ः ॥४। २० 
मनुदछर्न्द; कृपि्छन्दो हिरण्यं छन्दो स्छन्दः । यजाछन्दोऽश्वरछन्दः ॥५॥ २१ 


अमिर्देवता वातो देवता स्यौ देवतां चन्द्रमा देवतां । वर्सबो देवतां रुद्रा देवतां । 
आदित्या देवत! मरुतं देवता विश्च देवा देवता बृहस्पतिर्देवता । 
इन्द्रो देवता वरणो देवता ॥६।।८५) २२ 


मासि राड धरवास धरुणा धन्य॑सि धरणी । आयुपे ता वचैते ला कष्य ला कषेमाय त्वा १।२२ 
यन्त्री राड यन्न्यसि यम॑नी ध्रवासि धि! चे वार्जलारम्ये त्वा पोषय त्वा। 
लोकं प॑ण ता अस्येद्रं विश्वाः ॥२।।(६) २४ 


आश्ुखिव्रद्धान्ः पञ्चदशो व्योमा सप्नद्ो धरुण एकविध्शः म्रतूविरटादश्ः । 
तपो नवदुश्ऽमीवर्मः सविध्यो वर्च दाविध्शः सम्भरणस्र गो योनिशतं <यः॥१।॥ २५ 
गर्म: पञ्चविध ओजं॑सिणवः कर्तरेकति ध्ः प्रतिष्ठा तयखिध्यो चधस्यं विटपं चतखिध्याः | 


वि 
वि 


नाक॑ः प्तरि स्यो विवरतीऽाचखारिध्यो धते चतुष्टोमः ।२।॥ (७) २६ 
उमेभौगोऽसि दीक्षाया आधिपत्यं चर॑ स्पृतं चिवृत्स्तोमः । 
इन्द्र॑स्य भागेसि विष्णोराधिपत्यं क्षत्र स्तं प॑श्चदुय स्तोम॑ः ॥१॥ २७ 


नच॑सां भार्गोऽसि धात्रा्धिपस्यं जनिनच्र॑< स्पत < संपदश्च स्तोम॑ः । 
मित्रस्य भागोऽसि परुणस्याधिपत्यं दिवो इष्टवा स्पत एकवि ध्य स्तोम॑ः ॥२। २८ 
वर्नं मागोऽसि रुद्राणामार्धिपत्यं चतुष्पात्‌ स्यतं चतुर्विश्य स्तोम॑ः । 
आदित्यानां भागोऽसि मरुतामा्धिंपत्यं गर्भा स्पताः प॑ञविशय स्तोमः ॥३॥ २९ 
अदितेरमागोऽसि प्ण आधिंपत्यमोलं स्पुतं त्रिणव स्तोम॑ः । 
देवस्य सितुश्गोऽपि वृहस्पतेराधिपत्य < समा्चीदिशं स्पृताशरतषटोम स्तोम॑ः ४।॥३० [धश] 
यवानां भागोऽस्ययंवानामाधिपत्वं प्रजा स्पताश्र॑तव्त्वारिध्या स्तोम॑ः | 

क्रमूणां सागोऽसि विद्धेषां देवानाम्मार्धेपत्यं मृत स्पृतं त्र॑यचिस्द स्तोम॑ः | 


[ ६२] श्ुङ्ध-यजुरवेदीयं [ अध्यायः १५३१-५ 


स्ह सदस्यं हैम॑न्तिका ऋत्‌ अगभेरन्तः छवोऽसि । 
कल्पतां चाव।पुथिवी करप॑न्तामाप ओषधयः करप॑न्तामृप्यः पथ्‌ मम व्यष्ठ्थाय सव्र॑ताः। 
ये अग्रयः समनसोऽन्तरा द्यावापुथिवी इमे । 

हैस॑न्तिका ऋत्‌ अभिकल्पमाना इन्द्र॑मिव देवा अभिसंविंशन्त र 
तया देवतयाद्धिरस्वद्‌ ध्रवे सीदतम्‌ ॥५। (८) ३१ 


एर्वयास्तुबत प्रजा अधीयन्त प्रजापतिरर्धिपतिरासीतिसूर्भिरस्तुवत्‌ 
ब्ह्मासुज्यत्‌ ब्रह्मण॒स्पतिर्धिंपतिरासीत्‌ | 
पृश्चभिरस्तुबत भृतान्य॑सृज्यन्त भृतानां पविरधिंपतिरासीरमपर्मिरस्त॒वत 


सप्त कषयोऽसुज्यन्त धाता्धिपततिरासीत्‌ ॥१॥ २९ 


न॒बभिरस्तुवत पितरोऽसज्यन्तादितिरधिपलन्यासीदेकादशभिरस्तुचत 

ऋतवोऽसुज्यन्तातवा अर्थिपतय आसन्‌ । 

त्रयोदुशभिरस्तुबत्‌ मासा असृज्यन्त संवत्सरोऽधिपतिरापीत्पश्चदशर्भिरस्तुषत 

्त्रम॑सल्यतेनद्रोऽधिपिरासीत्‌ ।।२॥ 4 

सुप्दुशभिरस्तवत ग्राम्याः पशबोंऽसुज्यन्त वृहस्पतिरथिंपतिरासीन्नवदशभिरस्तुवत 

खद्रायां अदज्यतामहार्‌त्रे आ्धपतरी आस्वाम्‌ । १ 

एकति <शत्यास्तुषतकंशफाः परशवोऽसज्यन्त वरुणोऽर्धिपत्तिरासीद्‌ 

त्रयोवि शस्यास्तुवत क्चद्राः पशवो ऽसल्यन्त पुषार्धिपतिरासीद्‌ ।[२॥ २४ 

पञश्चवि ऽशत्यास्तवतारेण्याः पदाचोंऽसञ्यन्त वायरधिंयतिरासीत्यप्तविं शत्या स्तभते 

द्ा्वपथिवी येतां वसवो रुद्रा आदित्या अनर्व्यायस्त एवाधिंपतय आसन्‌ । 

नर्वनि <शत्यास्तुचत धनस्पत॑योऽसज्यन्त सोमोऽथिपतिरासदिकतरि <शतास्त॒वत 

श्रजा असरन्यन्त्‌ यचाधायंबाश्राधिंपतय आसन्‌ | 

तर्॑सिध्यवास्तुवत भृतान्य॑शाम्यन््रजाप॑तिः परमेष्ठर्धिपतिरासीत्‌ । 

लोकं पण ता अस्येन्द्रं विर्वा: ॥४। (९) २५ (८४) 
भ्ुवक्षिविः पञ्च ॥ ५॥ सजुङ्धतुभिस्तिखः ॥ ३ ॥ मूधौ वयः पञ्च ॥ ५॥ इन्द्रानी तिलः 1 ३॥ मायुम ` 

पट्‌ ॥ ६ 1) मूष्ौसि दवे 1 २॥ आशु दे 1 २॥ अन्नेभीगः पञ्च ॥ ५।) दकया चस: 1 ४ ॥ 
॥ नवासुवाकेथु पञ्चर्रिरात्‌ ॥ ३५ ॥ 
॥ इति शुह्धयजुःकाण्वसोदेतायां पम्बदशोऽध्यायः ॥ १५ 


सम्यायः १६।१-३४] काण्व- संद्िता 1 {8३} 


अथ वोडङदरोऽध्यायः | 
उद्धे जातन्प्रणुंदा नः सपत्नान्म्रत्यजाताज्ञातवेदो चुदस्व । 
अर्थि नो रहि समना रै ऽस्त स्याम्‌ शृभ्ःखिवरथ उदधौ ॥१॥ १ 
सह॑सा जावान््र्णुदा नः सपत्नान्प्रत्यजातान्ुद जातवेदः । 
अधि नो ब्रूहि सुमनस्यमानो चय स्याम्‌ प्रणुंदा नः सपर्त्नाच्‌ । 


पोव्टशी स्तोम ओनो द्रविणं चतुश्वत्वारेश्य स्तोमो यचो द्रधिणम्‌ ॥२॥ २ 
अपनः पुरीपमस्यप्सो नामं तां खा विश्व जभिरगृणन्तु देवाः । 
स्तोर्मपठा धृतर्व तीह सीद प्रजात्रदस्मे द्रविणाय॑जस् ॥३॥ ३ 


पवुरछम्दो वरिवरछन्दः श॒म्भूरछन्दंः परिभूच्छन्दः। आच्छच्छन्दो मनद्छन्दो भ्यचदडन्द्‌ः।।४॥ ४ 
सिन्थच्छ्द॑ः समद्रर्छन्दः! सरिरं छन्द; । 


कुप्‌ छन्दश्चेकङ्गप छन्दः काव्यं छन्दो अद्क्ूपं छन्दः ॥५॥ ४५ 
अक्षरपङक्तिरछन्द॑ः पदप॑रक्तिर्छन्दो वि्टारप॑लक्तिरछन्द॑ः श्रो भ्रजर्छन्दः 

आच्छच्छन्द्‌ः प्रच्छच्छन्दः संयच्छन्दौ विच्छन्दः ।।६॥ 8 
वहच्छन्दों रथन्तरं छन्दो निकायर्छन्दे षिवधरछन्द; । । 
गिरर्छन्दो अरजरछन्दः स\स्त॒प्‌ छन्दोऽनष्टय्‌ छन्दः ॥७॥ ७ 


एवश्छन्दो वररिवदछन्दो वय॒रछन्दों वयस्कृच्छन्दः 
विष्प॑वारछन्दो निशारं छन्द॑ क्छदिश्छन्दों द्रोणं छन्द॑; । तन्द्रं छन्दो अद्काङ्कं छन्द॑; ॥८।।८१)८ 


रभ्मिना सत्याय सत्यं जिच प्रर्विना धर्मणा घम जिन्व । 


अन्वित्या दिवा दिवं जिन्व सन्धिनान्तरिक्षेणान्तरि्ं जिन्व ।१॥ ९ 
श्रतिधिना परथिव्या पेथुवीं जिन्व विष्टम्मेनं वष्ट्या वर्धं जिन्व । 

भ्रचयाष्ठार्दजिन्वान॒या रत्या रानी जिन्व ॥२॥ १० 
उरशिजा वर्ुभ्यो वसैलिन्व प्रकेतेनादित्येम्य आदित्याङ्खन्व | 

तन्त॑ना रावस्पेपेण रायस्पोपं जिन्व सरसर्पेणं शताय॑ श्रतं विन्न ॥२॥ १९१ 
रेकेनौष॑घीमिरोप॑वीर्चिन्योत्तमेनं तनभिस्तनिन्व । 

वयोघसा्घीतिनाघीतं जिन्वाभिजिता तेजसा तेजो जिन्व ।!४।॥ १२ 


प्ररिषद॑सि प्रतिपद त्वानुपदस्यनुपदे त्वा । सम्पदि सम्पदे रा तेजोऽसि तेज॑से त्वा ॥५।। १३ 
शिवदि धिव त्वा प्रवृदंसि प्रवृत त्वा । वदति चिव स्वा सवरदसि सवते त्रा ।६॥ १४[८६१] 


{६९ | 


९0 शङ्क-ययुर्वेदीय मु भल्यावः १६1 १५-२८ 


अक्तमोऽस्य क्रमाय तरा सद्क्तमोंऽति सङ्करमायं त्रा । 
उत्कमोऽस्युत्करमाय त्वो न्तिरस्युतकर न्त्यै स्वा 


अधिंयतिनोजीर जिन्व वेर्षभरीः कषत्रायं क्त्र जिन्व 11७11 (र) १५ 
रायसि प्राची दिस्बस॑वस्ते देषा अधिपतयः ! अमभिरैतीनां प्र॑तिधतौ ॥१। १६ 
त्रिवत्‌ त्वा सोम॑ः पथिव्यार श्र॑यतवाल्य॑मुक्यमव्य॑थायै स्तम्नातु । 

रथस्तर « साम्‌ प्रविष्टया अन्तरि ॥२॥ १७ 


तरषैयस्त्वः प्रथमजा देवेषु दिवो मात्र॑या वरिम्णा प्र॑थन्तु । 

विधत चायमयिपतिश्च ते त्वा से संविदाना नाकस्य 

पष्ट स्र्भे छोके यजमानं च सादयन्तु ।३॥ १८ 

विराठपि दिणा दिगद्रात्ते देवा अधिपतयः । इन्द्रो हेतीनां प्ररिभती ॥४॥ १९ 
पञ्चदुशस्त्या स्तोम॑ः पथिच्या< श्रयतु प्र ठगमुक्यमव्य॑थाये स्तम्नातु । 

वृहत्साम्‌ मतिष्ठित्या अन्तरिक्षे ॥(५॥ ९१ 

कऋरष॑यस्त्वा प्रथमजा देवेषु दिवो मात्रया वरिम्णा प्रथन्तु । 

विधर्ता चायमर्धिपतिश्च ते त्वा सर रंविदुना नाकस्य + 

पष्ठ स्वर्गे लोके यजमानं च सादयन्तु ।६॥ २ 

सम्राढसि प्रतीची दिगांदि्यास्ते देवा अधिपतयः । वर्णो हेतीनां प्रतिघ ।७॥ २२ 

सप्तदशस््वा स्तोम॑ः पाथेव्यार भरयत॒ मरुत्व दीय॑मक्थमव्य॑थाये स्तभ्नातु । 

वैरूप साम्‌ प्रविष्ठित्या अन्तरिक्षे ॥८॥ २९ 

ऋष॑यस्त्वा प्रथमजा देवेषु दिवो सारत्रया बरिम्णा प्रथन्तु | 

विष्वा चायमधिपविश्च ते सा सर्व संविदाना नाक॑स्य 

पष्ट खे लोके यज॑मानं च सादयन्त॒ ॥९॥ २४ 

स्वरारस्युदीची दि मरुद॑स्ते देवा अर्थिपतयः । सोमो देतीनां प्र॑तिषकौ ॥१०॥ २५ 

एकबि शस्त्वा स्तोम॑ः पथिच्यार श्र॑यत्‌ निष्कैवस्यमक्यमर्व्यथाये स्वम्नात्‌ । 

वैराज साम भविष्ठित्या अन्तरि ।११।॥ २१ 
अर्षयस््वा प्रथम॒जा देवेषु दिवो मात्र॑या वरिम्णा भ्रथन्तु । 


[4 


4 


बिधत चायमधिपदिश्च ते त्वा सई सुविदुए्नः नरकस्य पदे स्वर्गे लोके यमानं च सादयन्तु 1\ १२।।२४ 
जर्धेल्यसि बृहती दिग्धिश्े ते देवा अधिपतयः । बहस्पतेदेतीनां प्र॑रिथवी ॥१३॥ २८ [<] 





अव्यतिः १९२९-४ | काण्व~सदिता । [ ६५ ] 


त्रिणवरत्रयचि श्यौ त्वा स्तोमौ पाधिन्या < श्रयं वेश्वदेवाभिमास्ते उक्ये अग्य॑धायै स्वभ्नीताम्‌ । 
याक्ररैवते साम॑नी प्रित्या अन्तरिक्षे ॥१४॥ २९ 
ऋष॑यस्तरा प्रथमजा देवेषु दिवो मात्र॑या वरिम्णा प्र॑थन्तु ! 
विधर्ता चायमधिपतिश्च ते ता सर्वं संविदाना नाकस्य 
पष्ट स्वर्गे लोके यजमानं च सादयन्तु ॥१५॥ (३) २० 
अयं पुरो दरिकेनुः छर्धरम्मिस्तस्यं रथगृत्सश्च रथोजाश्च सेनानीग्रामण्यौ । 
1 ^ 


पञ्ञिकस्थला च॑ क्रतुस्थला चाप्सरसौ दङ्क्ष्णवः पद्ययों हेतिः पार्यियो वधः प्रहेतिः ॥१। ३१ 
तेभ्यो नमो थस्त्‌ ते नों मय्यन्तु ते नोऽचन्तु । 


दिप्मो यरं नो दे्टि तम्षी जम्भे दन्मः ।॥२॥ ३२ 
अयं दक्षिणा विश्व्कमी तस्यं रथस्वन रयेचित्र् सेनानीग्रामण्यौ | 
मेनका च सहजन्या चाप्सरसौ यातधानः देती रामे प्रहेतिः ।२॥ २३३ 


तेभ्यो नमो अस्त्‌ ते नौ मख्यन्त्‌ ते नोंऽबन्तु । ते य॑ द्िम्मो यश्च॑नोदेष्टि तमपा जम्भे दध्मः।1४।।३४ 
अयं प्द्विरव्यचास्तस्य रथ॑प्रोतथासंमरथश् सेनानीग्रामण्यौ । 


ग्रम्लोचन्ती चानम्लोचन्ती चाप्सरसौ व्याघ्रा देत्तिः सपो; प्रहेतिः ॥५॥ २३१५ 

तेम्यो नमे। अस्त ते नें मृख्यन्त्‌ ते नोऽवन्तु । 

तेयं द्विप्मो यथंनोदेष्टि तमेषां जम्भ दघ्मः ॥६॥ ३६ 

अयत्तरात्संयद्सस्तस्य ताक्ष्यथारिनेमिश् सेनानीग्रामण्यौ । 

विश्वाचीं च घृताचीं चाप्सरसा अपो हेतिर्बातः प्रतिः ॥७॥ २७ 

तेम्यो नमों अस्त ते नों मृरुयन्त॒ ते नोंऽचन्तु । 

तेयं द्विष्मो यथ॑नोदेष्टि वमेषां जम्मं दन्मः ॥८॥ ३८ 

अयमुपयवागब॑स॒स्तस्यं सेनि नुपेण॑थ सेनानीग्रामण्यौ । 

उवंयीं च पवेचित्तिधाप्सरसां अवरस्फूजन्देतिर्विद्यतरहतिः ॥९॥ ३९ 

तेभ्यो नमो अस्तु ते नो मृ्यतु ते नोऽवन्तु । 

तेयंद्विष्मो यनो दष्ट तमेषा जम्मं दत्मः ॥१०।। (४) ४० 

अमिर्मघा दिवः क्कृत्प्िः पयिव्या अयम्‌ ! अपा९ रेवां शति जिन्वति ॥१॥ १ 
्यमुभिः संहस्िणो वाज॑स्य जतिनस्पदिः । मर्था कठी रयीणाम्‌ ॥२॥ २ 

त्वा्म॑प् पुष्कंरादध्यथ॑त्र निर॑मन्थत । मूर्धो विश्व॑स्य वाघतः ।[३॥ ४३ 


९ {८९२} 


{३4 ] शुङ्क-यज्चदीय [ अध्यायः १६।४५-६३ 
` यब यज्ञस्य रजसथ नेता यत्रा नियुद्धिः सचसे शिवाभिः । 
दिवि सुधानं दधिषे स्वपा जिह्वाममे चट्पे हव्यवाहम्‌ ।४॥ ४४ 
अवरोध्यद्धिः स॒मिधा जनाना प्रतिं धेयुिबयत्तीमुपासम्‌ । प 
यह्वा ईव प्र वयामुजिहानाः प्र भानव; पिस्तते नाकमच्छ .॥५॥ ४य 
अवोचाम कवये मध्याय वचँ बन्दारं वृषभाय वेगे | 
गविष्टये नमसा स्तोमौ दिवीव स्क्पश्रुन्यश्चधरेत्‌ ।६॥। ४६ 
अयमिह प्रथमो धायि घात्रमिर्दता यजिष्ठो अध्वरेप्वीच्यः 
यमस॑वालो मूर्गनो विरुख्डर्नेएु चित्रं विष्वं विशेवे ॥५७॥ ४७ 
. जनस्य गोपा अजनि जायविरधिः सदक्षुः सुविताय नव्यसे । 
घ॒तभ्रताकरा वृहत! द विसपशा यमह सात सरतस्यः युचः ।८॥। ४८ 
त्रासे अ्धिरसो गुहा हितसन्वनिन्दच्छिभ्रियाणं. वनेवने । 
स जायसे मथ्यमानः सहो महखामाहः सहसस्पत्रमद्धिरः ॥९॥ ४९ 
सखायः सं वैः सम्यश्चमिप स्तोमं चाग्नये । वर्षिष्ठाय धितीनास॒जौ नच्त्र सह॑खते ॥१०॥ ५० 


सर समिन्र॑वसे वृपन्नये विश्वान्य आ । इकस्पदे सर्मिंष्यसे स नो वसृन्यार्मर ॥१९॥ ५१ 
स्वाम॑मे हविष्मन्तो देवं मतौ इठे ! मन्ये त्रा जातवदस < स हन्यां पक््यानुषक्‌ ॥ १२ ५२ 
त्वां चित्रश्रवस्तम हव॑न्ते गिक जन्तवः । शोचिष्केशं पुरुप्रियं हव्याय बो्ह॑वे ॥१२।॥ ५३ 
एना वों अर्य नमसोजौ नपातमाहुवे । भिं चेर्िष्टमरति < स्वध्वरं विश्व दतम्‌मृतम्‌ 11१४1५४ 
विश्व॑स्य दृतमम॒तं विश्व॑स्य दतमम॒त॑म्‌ । स योजते अरुषा विश्वमोजसा स दुद्रवत्स्वाहुतः ॥ १५।५५ 
दुद्रषत्‌ स्वाहतः स दुद्रवत्‌ स्वाहुतः सुत्रहम। यज्ञः सुश्चमी वनां देव < राधो जनानाम्‌ ।। १६॥ ५६ 


अभे बाय गोमतत इशानः सहसो यहो । अस्मे चेदि जातवेदा महि श्रवः 11१७ ५७ 
स इधानो वसुष्कविरभिर्यखेन्यों गिरा । खदस्मम्यं पुवेणीक दीदिहि ॥१८॥ प८ 
क्षपो राजच्युव त्मनाप्ने दस्वोरुतोपसंः । स रविग्मजम्म्‌ रक्षसो दह प्रविं ॥१९ ` ५९ 
भद्रो नो अभिराहुवो मुद्रा रातिः सभग भ॒द्रो अध्वरः । मद्रा उव प्रश॑स्तयः २० ` ६० 
भद्रा उत प्रशस्तयो भद्रं मनैः कृणुष्व व्रतु । येना समत्सु सासर्हः ॥२१॥ । ६१. 
यना स॒मत्छं सासहोऽव स्थिरा व॑डहि भूरि शर्धैवाम्‌ ! वनेमां ठे अमिर्टिमिः ॥२२॥ ६२ 


अतं मन्ये यो वसुरस्तं यं यन्वि भन्दः 
अस्तमर्चन्त आशवोऽस्तं नित्यासो वाजिन इष॑ स्तोतस्य आर्भर ॥२२।॥ ६३ {९१२] 


॥ 


। 


अध्यायः १६1 ५-०८ { काण्व-संदिता ! 


सो अभियं वसुगणे सं यमायन्ति पेनवः | 
समन्तो रघदरवः स< सनातासंः सरय इषं < स्तोतरभ्य अमर ॥२४॥ 


उभे सथन्द्र सपिपो दर्वी श्रीणीप आसनि । 

उतो न उद्धुपूया उक्थेषु शवसस्पत इष॑< स्तोत॒भ्य आर्भर ॥२५॥ 

अघ्रे तमाश्वं न स्तोमैः कतं न मद्रः हदिस्प्रसम्‌ । कध्यामां त ओहः ।२६॥ 
अधा द्यत्र क्रतेभद्रस्य दक्ष॑स्य साधोः । रथीक्रैतस्यं वहतो वभूथं ॥२७॥ 

एभिनी अकेभेव। नो अवाङ्‌ स्वणे ज्योतिः । अमरे चिश्वँभिः समना अनीकः ।२८ 
अत्रि होतारं मन्ये दास्वन्तं वस॑ < सृज < सह॑सो जातवेदसं विग्रं न जातवेदसम्‌ । 
य ऊध्पयां स्वध्वरो देवो देवाच्यां कृपा । 

घृतस्य विश्रारिमचररि जोचपाजह्यानस्य स्पिप॑ः ॥२९॥ 


अत्रे त्वं नो अन्तम उत त्राता रिषो मैवा वरूथ्यः | 
वसुरिर्वसुरवा अच्छा नक्षि चुमत्त॑म < रयिन्द; 1 
तं ता शोचिष्ठ दीदिवः सुघ्नायं नूनमीमहे सखिभ्यः ॥३०॥ (५) 


येन क्रष॑यस्तप॑सा सुत्रमायिन्धाना यचि स्वरामरेन्तः | 
तस्मिन्नहं निदे नाक अप्निं यमाहुर्मनव स्तीर्णव्॑िपम्‌ ।१॥ 

ते परत्रीभिरयुं गच्छेम देवाः पत्रे ्ोतभिरुत वा दिरण्येः | 

नाकं गृभ्णानाः सक्तस्य लोके ततीयं पुष्टे अधिरोचने दियः ॥२॥ 
आ वाचो सष्य॑मरुदद्धरण्युरयमभिः सत्यतिधेकिंतानः । 

पृष्टे पुथिव्या निदितो द््विद्युतद धस्पदं ॐणुतां ये पृतन्यवः ॥३॥ 
अयममिवीरव॑मो वयोधाः संहच्ियों योत्ततामप्रुच्छन्‌ । 
विभ्राजमानः सरिरस्य मध्य॒ उप प्रयाहि दिव्यानि धाम॑ ।४॥ 
सं्रच्यध्वयुपं संप्रयाता पथो देवयानान्‌ कृणुष्वम्‌ । 

पर्वः कृण्वाना पितरा युवानान्वातां सीद्‌ त्वयि तन्तमेतम्‌ ॥५॥ 
उदुच्यस्वद्न प्रविजागृहि खमिापू्ते स्दुजेयामयं च॑ । 
अस्निन्त्सषस्थे अ्युत्तरस्मिर्‌ चिश देवा यजमानघ्व सीदत ॥६॥ 
यन वर्ईसि सदं गनत सवैषेदस्रम्‌ । तेनेमं यत्तं नो नय॒ स्वर्देवेषु गन्त॑वे 11७॥ 


अयं ते योनिंक्लियो यतौ जावो अरोचथाः । तं जानन्न्‌ जारोहाधां नो येया र्‌विम्‌(८।(६ 
~ 


६४ 
६५ 
६६ 
६७ 
|| ६८ 


\५9० 


७१ 


८ 
९४ 


७६ 
७७ 


) ७८ 
[९२.७। 


[६< 1 ` श ्क-यजुवदीय [ सध्यायः १६ 1 ७९-८५: १७1१-४ 


तप॑ तपस्य॑थ ेरिरा ऋत्‌ अ्ेरन्तःेषोऽसि । 
करतां याबांपुथिवी स्य॑न्तामाप ओष॑धयः रत्प॑न्तामग्रय्‌+ पुथ॒ङ््‌ मम्‌ च्यैष्टयाय सव्र॑ता | 
ये अप्रय॒ः सम॑नसोऽन्त॒रा चावापुथित्री इमे । 
शशिरा छद्‌. अंभिकर्प॑माना इन्द्र॑मिव देवा अभिसंविशन्तु तयां देवर्॑याङ्धिरस्वद्‌ श्रुवे सीदतम्‌ । 
परमेष्ठी त्वा सादयतु दिवस्पषटे व्योरतिष्मतीम्‌ 1 १ 
दिशवस्मे भणायापानायं व्यानाय विश्वं ज्योतिं्यच्छ 1 
सूयेस्तेऽर्धिपतिस्तया देवतयाङ्धरसखद्‌ ध्रवा सादं 1१ ७९ 
रोद प॑ण दछिघ्र पणाथों सीद श्रवा खम्‌ । इन्द्रा्ी ता बरहस्पतिरत्तमिन्‌ योना असीषदन्‌ ॥२।।८० 
ता अस्व घददोहसः सोम श्रीणन्त॒ पश्चयः ¡ जन्मन्देवानां षिशचिष्वाराचने दवः [[३। ८१ 
इन्द्र विश्वां अवीदुषन्त्समुदरन्य॑चसं गिरः । रथीतंम€ रथीनां चाजान्‌] र सत्पतिं पतिम्‌ ॥४। ८२ 
्रोथदश्वो न यवसेऽविष्यन्यदा महः संवरंणादयस्थात्‌ । 
आदस्य वाता अनवाति शोचिरध स्मत वरन कृष्णमास्त ॥५] ८२ 
आयोष्टवा स्दने सादयाम्यर्चतर्छायायां < समुद्रस्य हदये । 
ररमीवर्तीं सस्तामा या यां सास्यपृथिवीमोवन्तारदम्‌ । 
परमेष्ठी त सादयहु दिवस्पृष्टे व्यचस्वतीं प्रथस्वतीम्‌ ! दिवं यच्छ दिवं रथ्ह दिवं मार्िभ्सीः। 
विश्वस्ते प्राणायापानाय व्यानायोदानायं प्रतिष्ठं चर्य । 
घर्थस्त्वाभिपांतु मद्या स्वस्त्या उदिषा शन्तमेन वयां देवतयाङ्गिरस्वद्‌ धवे सीदतम्‌ ॥६।। ८४ 
सुहख॑स्य प्रमासिं सहस्रस्य प्रतिमासि सहस्रस्वोन्माे । साहसो ऽसि सदस्य चा ।।७11(७)८५ [९९४] 


सभे जातनण्र < सद्मनां सत्याय सप्त ॥७1 राल््यासि पटर ॥ १५१ जयं पुरसदह्य ११० 
आ्चेमृघा {तरल्यव्‌ 7 ३५ 7 यन ऋषयश 7 < 7 तपश्च सप्त {७ ॥ 
सपाचुवकेषु पञ्चाङीतिः ॥ <+ ॥ युनानि रेज ५.14 
7 इति दयुङ्कवनुःक्ाण्वसलंदितायां पोडदो.ऽघ्यायः 1१६ 


अथ सप्दरेऽध्यायः। 


नमस्ते सुद्र मन्यव उतो व इषवे नम॑ः ¡ चाहम्यामत ते नम॑ः ॥१।॥ १ 
या च र्द्र॒ शिका चनूरघोरापपपकाशिनी ! ठया नस्तन्तरा यन्तमया गिरिशन्ताभि चाकशीहि ॥२॥ २ 
यामिषुं गिरिशन्त॒ हस्ते बिमष्यैस्तंवे । शिवां मिसतरि तां कर मा दिध्सीः पूरुषं जर्गद्‌ ।३॥ ३ 
क्िबिन्‌ वचसा त्वा गिरिकाच्छं वदामि । यथां नः सर्व॑मिन्नगंदुयक्ष्मर समना अर्त्‌ ॥४।॥ ४ 

[११८ 


सष्याम॒ः १८७१५१९ 1 काण्व -संहिता। [६९] 


अष्य॑ोचदधिवक्ता प्र॑थ॒मो दैव्यो भिषक्‌ । 


अरींश सवौज्ञम्भयन्त्सवौथ यातुधान्योऽवराचीः परासुव ॥५॥ धु 
अतौ यस्ताम्रो अरुण उत वभ्रुः समङ्गरंः 1 

ये वैनश्सद्रा आभितों दिक्च भिताः संदखरो ॐष। < दे ईम ।1६॥ ् 
असो योंऽवसप॑ति नीरग्रीवो विलोहितः । । 
उतैनं गोपा अद्थनर्दश्रन्नदहार्यः स दषो सरकयाति नः ॥७॥ ७ 
नमोऽस्त नील॑ग्रीवाय सहस्राक्षाय मीच्छ्ुपे । 

अथो ये अस्य सत्व।नोऽदं तेभ्योऽकरं नम॑ः ॥<॥ ८ 


प्रयु धन्व॑नस्त्वमुमयोरार्योज्याम्‌ । याशं ते इस्त इष॑वः परा ता भगवो वप ॥९॥ ९ 

विज्यं धः कपर्दिनो विश्चस्यो बाणर्वो३े उत । 

अनैशनख या इप॑व अः युरंस्य निपङ्गाधिः ॥१०॥ । १० 
परि ते धन्वनो ठैपिरस्मन्दरंणक्तु विश्वतः । अथो य ईपधिस्तवारे असनि्ध॑हि तम्‌ ।११। ११ 
या तै हेविर्माष्द्ुएटम इस्तं वभूव ते धय; । तयास्माचिश्वतस्त्यमयक्ष्मया परिभुज ।१२॥ १२ 
अवतत्य धनष्रं< सर॑सा शतेषुधे । निशी शस्यानां युखा शिवो न॑ः समना भव ॥१३॥ १३ 


नम॑स्त आयुघायानातवाय धण्णवं । उभास्यामुत ते नमं वाहुभ्यां तव्‌ धन्वने ॥१४॥ १४ 
मानें महान्तमत मा नीं अभेकंमान्‌ उक्षन्तमुत मानं उक्षितम्‌ । 
मानों वधीः पितरं मोत मातरं मानः प्रियास्तन्वो रुद्र रीरिषः ।॥१५॥ १५ 


मा नस्तोके तनये मान अघुंषिमानो गोषुमानो अश्वेषु रीरिषः । 
मा नें वीरान्‌ रद्र भामिनो वषीरैविष्म॑न्तः सदमित्‌ सवां हवामहे ।१६॥ (१) १६ 


नम दिर॑ण्यवावे सेनान्ये दिशां च पत॑ये नमो नमों वृ्ेम्यो हरिकेशेभ्यः पञ्यूनां पत॑ये नम॑ः । 
[क्न १ । न 


नम॑ः श्वष्पिञ्ञराय विपीमते पथीनां पत॑ये नमो नमो 


हरीफेशायोपवीतिने पुष्टानां पर्तये नमः ॥१॥ १७ 
नमं बश्रलायांच्याधिनेऽन्नानां पये नमो नमं भधस्यं हेतये जम॑तां पठ्ये नमः । 
नमें सुद्रायाततायेने त्राणा पठवे नमो नमः सतायाह॑न्त्यै नानां पतये नम॑ः ॥२। १८ 


नमो रोिताय स्थपतये व॒क्ाणां परठये नमो नमो भुवन्तये उरिवस्कृतायेोष॑वीनां पतये नम॑ः ] 
नमो म॒निणे वाणिजाय कक्षाणां पतये नमो नम॑ उचेर्घीपाया्नन्दय॑ते पत्तीनां पत॑ये न्॑:॥३।। १९ 
[९५३] 


[७० ) शङ -यञु्वदीय [ जध्यया; १७।२०-३१ 


नमेः इृत्स्नायताय धावते सत्व॑नां पतये नमो नसः 


सहमानाय निव्याधिन आव्याधिनीनां पत॑ये नभ॑ः | 
नर्मः ककुभाय निषद्धिणे स्तेनानां पत॑ये नमो नमों निचे परिचरायारण्यानां पतये नम॑ः 1191 २० 


नमो वर्ते प्रिवश्चते स्तायुनां पर्ये नमो नमं निपृङ्किणं इषुधिमते तस्कराणां पत॑ये नम॑ः 
नम॑ः सृकायिभ्यो जिर्घाध्सद्धथो मुष्ण॒तां पतये नमो 
नमोऽसिमद्धयो नक्तशरद्यो विद्धन्तानां पवये नम॑ः ॥५॥ (२) २१ 


नम॑ उष्णीषिणे गिरिचरायं कटश्वानां पये नमो नमं इषुमद्धयथों धन्वायिभ्य॑ वो नम॑ः | 
नम॑ आतन्वानेम्यः प्रतिदधानेभ्यश्च वो नमो नम॑ आयच्छ्धयोऽस्य॑द्भयथ बो नमः ॥१॥ २२ 
नमों विसृजद्धयो विष्यंद्धयथ चो नमो -नम॑ः स्वणट्धयो जग्द्धवश्च चो नम॑ः} 
नमः शयानेम्य आसीनेस्यथ वो नमो नमसतिषटद्धथो धा्चद्धयथ वो न्थः ॥२।॥ २३ 
नम॑ः सभाम्य॑ः स॒भपतिम्यथ वो नमो नमोऽश्वभ्योऽश्व॑पतिम्यश्‌ वो नम॑ः | 
नम॑ आव्याधिनीभ्यो विविष्यन्तीभ्यशच वो नम नम्‌ उर्मणाम्यस्व॒ध्तीर्यश्च चो नर्मः ॥२॥ २४ 
नमो गणेभ्यो ग॒णप॑तिभ्यश्च बो नमो नमो चातेम्यो त्रात॑पतिम्यथ पो नर्मः। 
नमो मुल्सेभ्यो गृत्स॑पतिम्यश्च वो नमो नमो चिस्पेभ्यो विश्वस्पेम्यश्च वो नर्मः ॥४॥ २५ 
नमः सेनाम्यः सेनानिभ्य॑श्च वो नमो नमों रथिभ्यो अरयेम्य्॑ वो नम॑ः | 
नम॑ः क्षवुभ्य सङ्गृहीरस्यश्च वो नमो नमों मृहद्धथों अभेकेभ्यंथ यो नम॑ः ॥५॥ (३)२६ 


नमस्तक्षभ्यो रथकारेभ्यश्च बो नमो नमः कलङ्म्यः कमीररैम्यश्च वो नर्मः 
नमो निपृदम्य॑ः पृ्िैभ्यथ वो नमो नम॑; शनिस्यों मगयुभ्य्॑च वो नगैः ॥१॥ २७ 
नमः श्वम्यः श्वप॑तिभ्यश्च वो नमो नमो मवायं च रुद्राय च। 


नम॑ः शचीयं च पञ्यपत॑ये च नमो नील॑ग्रीवाय च शितिकण्ठाय च॥२॥ - २८ 
नमः कपर्दिने च व्यु्केशाय च नम॑ः सहस्राक्षाय च शवध॑न्वने च । 

नमो गिरिशाय च शिपिविष्टाय च नमो मी्द््माय्‌ चेषुमते च ।॥३॥ २९ 
नमं हस्ताय च वामनाय च नमे चृहते च वीयसे च । 

नमो बद्धाय च स॒वं च नमोऽ््याय च प्रथमाय च ॥४।॥ ३० 


नम॑ आक्षवै चाजिराय च नमः शीभ्याय च शीभ्याय च] 
नम्‌ ऊरम्योय चावस्वन्याय च नमो नदेयाय॑ च द्वीप्याय च ॥५॥ (्) ३१ [१६५] 


५. 


यष्यायः १७। ६२-८८ ] काण्व-सोदटिता । {७१1 


नमं ज्येष्टाय च कनिष्ठाय च नम॑ः पू्॑लायं चापरजाय च । 


नमो मध्यमाय चापगुटमायं च नमों जवन्याय च बुध्याय च ॥१॥ ३२ 
नम॒ः सोम्याय च प्रतिघ्र्यीय च नमो याम्याय चु क्षम्यांय च। 

नम॒ः छोक्याय चावसान्याय च्‌ नम॑ उवैयौय च खल्याय च ।२॥ ३३ 
नमो वन्याय च कक्ष्याय च नम॑ः शवाय॑ च प्रतिश्र॒वाय॑ च। 

नम॑ अष्ैणाय चाशुरथाय च नमः चराय चावभेदिने च ॥३॥ ३४ 
नो बिस्मिने च कवचेन च नमो वर्मिण च ब्ररूथिन च । 

नम॑ः श्रतार्यं च शृतसेनायं च नमो दुन्दुभ्याय चाहनन्याय च ॥४॥ ? ३५ 
नरम धष्णवे च प्रमृशाय च नमों नियद्धिणे चेषुधिमते च । 

नमस्तीक्ष्णेषवे चयधिनै च नम॑; स्वायुधायं च सुधन्वने च ॥५।| (५) ` २३६ 


नमः सुर्याय च पथ्याय च नमः कायाय च नीप्यायच। <, 


नमः कुच्याय च सरस्याय च नमो नादेयायं च वैंयान्ताय॑ च 4 1१] 
नम॒ः कृष्यांय चाव॒टथाय च॒ नम्‌ ई्यांय चातप्याय च । 
नमो मेध्याय च विद्युत्याय च नमो वर्प्यय चावृष्यौय च ॥२र 1 ॥ 1 
नमो वात्याय च रेष्म्यांय च्‌ नमो वास्तव्याय च वास्तुपाय च, ८, 
नमः सोमाय च रुद्राय = नमस्ताम्राय चारुणाय च ॥३॥ 

नर्मः श्वे च पशुप्तये च न्म उग्राय च भीमाय च । 
नमेोऽमेवधायं च द्रवधामं च नमों हन्त्रे च हनीयसे च ॥४॥ ४० 
नमों वक्षेभ्यो हर्किेम्यो नम॑स्तारायं । 

नमः श्षम्भवे च मयोभवे च नमः शङ्कराय च मयस्कराय 






च नर्म; रिवाय॑ च शिवतराय च |} ५।।(६) 8. 
नमुः पार्याय चावार्यीय च न्मः प्रतरणाय चोत्तरणाय च। 

नमस्ती््यीय च हूरव्याय च नमः राप्प्याय च॒ फेन्याय च ॥१॥ ४२ 
नम॑ः सिकत्याय च प्रवा्याय च॒ न्मः किर्ञिलायं च क्षयणाय च 

नमः कपर्दिने च पुस्िने च नम॑ दरिण्याय च प्रपृर््याय. च ।२॥ ४३ 


नमो ज्याय च गोध्यांय च॒ नमरस्तरप्याय च गद्याय च | 
नमो हृदयाय च निवेष्प्याय च्‌ नमः कायाय च गहरेष्ठायं च 11३॥ ४४[९७८] 


[७२] शयुञ्क-यसुवेदाय [ सप्यायः १७।५५-६६ 


नमः शुष्क्याय च हरित्याय च नर्मः पाध्सु्व्याय च रजस्याय च । 

नमो लोप्याय चोलप्याय च॒ नम्‌ उरव्यौय च दब्यय च ॥४॥ प 
नमः पणायं च पणेरदाय च नर्म उद्ररमाणाय चाभि्त. च| 

नम॑ आखिदते च॑ प्रयिदते च नम॑ इङृद्धयों धनुष्डृद्धयश्च वो नर्मः । ~, 
नमों बः किरिकेभ्यो देवाना हृदयेभ्यो नमो विचिन्वत्केभ्या 

नमो विक्षिणत्केभ्यो नम आनिर्हतेभ्यः ॥५। (७) ४६ 


द्रापे अन्धसस्पते दर नीरलाहित । 


असिं प्रजानमिषां पशनां मा भे्मो रोखो च नः किथ्वनाममत्‌ ।९॥ ४७ 
इमा रुद्राय तवसे कपदिने क्षयद्वीराय प्रभरामहे म॒तीः । 
यथा शमस्‌ द्विपदे चतुष्पद्‌ विश्वं पुष्ट ग्रामं असेन्ननातुरम्‌ ॥[२॥ ४८ 


या ते रुद्र शिवा तनः शिवा विश्वाहा भेषजी । शिव सुतस्य भजा तया ना ख जीवसे ॥२।॥ ४९ 
एरिं णो डती रुद्रस्य ज्यात्‌ परं चेषस्य दुमतिमंहीगात्‌ । 


अव॑ स्थिरा मथर्वद्धयस्तलुष्व मीदर्वस्तोकाय्‌ तर्नयाय खर ॥४॥ ५० 
हुष्टम शिव॑तम शिवो न॑ः सुमन! भव । वि 
प्रमे वक्ष आयुधं निधाय छि वसान आर्च पिनर्कि वि्रदागदि ॥५॥ ५१ 


विकिरिद्र विलोहित नम॑स्ते अस्तु भगवः । यास्ते ससं < हेतयोऽन्यमस्मननिवपन्तु ताः ॥६॥ ५२ 
सदस्रणि सहस्रशो ब्राहोस्तवं हेतयः । तासामीशानो भगवः पराचना मुखा कृष ।७॥ ५३ 
असंख्याता सहस्राणि ये रुद्रा अपि भूम्याम्‌ । तेषा< सहक्तयोजनेऽव धन्वानि तन्मासे ८॥ प्ण 


अस्मिन्‌ म॑हलय॑णवेऽन्तरिंकषे भवा अधिं ! तेपा < सहस्रयोजनेऽव धन्वानि तन्मसि ॥९।॥. ५५ 
नीर॑ग्रीयाः शितिकण्डा दिच॑९ रुद्रा उप॑भिताः । तेषा < सहस्रयोजनेऽव धन्वानि तन्मसि॥ १०।५६ 
नीर॑ग्रीवाः हितिकण्ठाः शवा अधः धमाचराः। तेष सहस्रयोजनेऽव धन्वानि तन्मसि।। ११।।५७ 
ये वकषेषुं श॒ष्पिधरा नीरंग्रीवा मिलिताः । तेषा सहस्रयोजनेऽव घन्तरानि तन्मासे ॥१२॥ ५८ 
ये भतानामधिपतयो विशिखासः कपदि्न॑ः । तेषां < सहस्रयोजनेऽव धन्वानि तन्मसि ॥१२॥ ५१ 
ये पथां प॑थिरक्षिणं रेखवदा आयूर्ुधः 1 तेपा सहस्रयोजनेऽव धन्वानि तन्मसि ।१४।॥ ६० 
ये तीथानिं प्रचरन्ति सुकार्हस्ता निषाङ्गणः । तेषा < सहस्रयोजनेऽव धन्वाने तन्मामि ॥ १५1 ६१ 
यञ््षु विविष्य॑न्ति पत्रैप पिव॑तो जनान्‌ तेप सदस्रयोजनेऽच्‌ धन्वानि तन्मासे ॥१६॥ ६९ 


य एतावन्तश्च भूयां श्सश्च दिशो रुद्रा वितस्थिरे । तेषा सददस्रयोजनेऽब धन्वनि तन्मसि।। १७।।६३ 
९९४) 


सच्यायः 4७। ६५} १८-१-६ ] काण्ध-खदहिता 1 [ ७३ ] 


नमोऽस्तु स्द्रेभ्यो ये दिवि येषोँ व्मिष॑वः । 

तेम्यो दश प्राचीरं द्िणा दच्च प्रवीचीर्दलोदीकतीशोर्ध्वाः 
तेभ्यो नमो अस्तत नों मसख्यन्त॒ ते नोऽवन्तु | 
तेयंदिष्मो यद्॑नोद्ष्टि वमेषा जम्भे दघ्म 

नमोऽस्तु स्रेम्या येऽन्तरिक्षे येषां वात्‌ इषवः । 

तेभ्यो दश्च प्राचीरं दकिणा दरं प्ररीचीर्दलोदींचीर्दयो्वः 
तेम्यो नमो अस्त ते नो मख्यन्त॒ ते नोऽवन्तु । 
तेयद्टिष्मो यथ॑नोदेष्टि चमेषां जम्भे दध्मः 

नमोऽस्तु रुद्रेम्यो ये पृथिव्यां येषामन्नमि्॑वः | 

तेभ्यो दश्च प्राचीर्दश दक्षिणा ददं श्रतीचीर्दयो्दीचीर्योर््वाः । 

तेम्यो नमे अस्त ते नं म॒कयन्त्‌ ते नोऽवन्त्‌ । 

तेयं द्विष्मो यथ॑नौदेष्टि कमेषां जम्भे दध्मः 1१८॥(८) ६४ [६९९] 


[1 


नमस्ते पोढ्छश 1 १६ 1 नमे हिरण्यवाहवे पञ्च 11] नम उष्णीपिणे पञ्च ॥५ नमस्तक्षभ्य प 1५1 
नमो उ्वेष्ठाय पञ्च 1411 नमः सनुत्याय पञ्च 1 ५॥ नमः पार्याय पञ्च ॥५॥ द्रापि अन्थसखस्पत 
अण्रादद्य 1 १८॥ यष्टानुवाकरेषु चलुप्पष्टिः ॥ 28 ए 
1 शति ध्युछ्यजुःकताण्वसंहि तायां सक्तदह्ञोऽध्यायः)) ७] 


जथााटश्योऽध्यायः। 
अश्ममरृञ्च पव॑ते दविधियाणामद्धय ओप॑धीभ्यो वनस्पविभ्यो अषि संभ्रतं पर्य॑ः 
तां न इषमूर्जं घत्त मरुतः सध्रराणा अञम॑रस्ते क्षन्मयिं त॒ ऊर्व द्विष्मस्तं ते शुगच्छतु ॥१॥। १ 
इमा भ अस्र इष्टका घेन: सन्तेकां च ददं च ठा च गातं च गतं च॑ । 
मदसरं च. सदं चायुतं चायुतं च नियतं च नियतं च ॥२॥ 
अरुदं च न्य्॑दं च सम॒द्रय मध्यं चान्व॑ष पराधथं ] 
एता म अग्र इष्टका वेनवः सन्तमुत्रायुष्निलोके ।३॥ 
तवं स्थ ऋतावधं ऋतष्टा स्थं ऋताव॒धः | 


[व 


धृतेञ्च्य॒त मधुष्चयुतो पिराा नाम भमृदुवा अधीयमाणाः ॥४॥ ¢ 
# ९ 


९) 


6 


| 
९८ 


~ 


ध 


| 


समुद्रस्य त्वार॑कयात्रे परव्ययामसि । पाठको अस्मस्य॑< चिवो भ॑व ॥५॥ 
हिमस्य त्वा उरावुणाग्रे परिन्ययामति । पावको अस्मस्य॑< जिवो भ॑व ॥६।। ६ [१००५] 


५ 


14 


[७1 


॥ रि अ .} क, 
डाज्ख-यज्ञुबरद्राय [ सध्वाद्रः ३८ १५८२० 


उप्‌ ज्मन्न बेतैऽवतर नदीष्वा । 

यनन पित्तमपाम॑सि मण्डूकि ताभिराम॑हि सेमं नों यनं पव्व्॑ण< चिवं षि ७ 
अणमिदं न्यर्यन < समुद्रस्यं निविेनम्‌ 1 

अन्वाशस्त अस्मत्तपन्तु हेतयः पाठको अस्मभ्यं < रिवो मंब 1८॥ 

उरे पावक रोचिषां मन्द्रया देष लिहय! । आ देव॑ यरि च 1९] 

स न॑ः पावक दीदिवो देर्वोरे इहावह । उप॑ यज्ञ < हविं नः }1१०॥ 
पावकया यधितय॑न्त्वा कृपा क्षामन्‌ सुरुच उषसो न भासुनः । 

तुङ्न वमसननेतश्स्य नू रण आया वृणं च तवषाणां अजरः 1११ 

नम॑स्ते इससे शोचि नमस्ते अस्त्वव । 

अन्वास्ते अस्मत्तपन्तु हेतयः पाठको अस्मभ्यं < भवो भव । 

नृषदे वेप्मुषदे मेद्‌ ंटिपदे अड्‌ वनसदे वेट्‌ सवविदे वेद्‌ ॥१२॥ 

ये देवा देवानाँ वह्निया वच्विय॑ना < संवत्छ्यीणयुपं भायमास॑ते 1 

अदृतादों हविषो यन्न अस्िन्त््वयं पिबन्तु मधनो धृतस्य ॥१३॥ 

ये देना देवेष्वधि देवत्वमायन्ये नरद्॑णः पुर एवारं अस्य । 

येभ्यो न कते पते धाम्‌ किचन न ते दिवो न पंधिव्या अधि स्लुषं 1 १४।॥ 
ग्राणदा अपानदा व्यानदा क्चोदा च॑छिोदाः।! 

यन्यारस्तं अस्मत्तपन्तु हेतयः पावको अस्मम्य॑< शिवो म॑व ॥१५॥ (१) 


4 


अघ्रेस्तममेन शाचषा यासद च्य॒त्रिणम्‌ 1 अघनिना उदुते रयम्‌ ॥१॥ 
य इमा चिश्चा युवंनानि जुहट्पिरदोता न्यसीदविदा न॑ः 1 

स आशिषा द्र्विणमिच्छमानः प्रथमच्छदवरोरे आवेश ।1२॥ 
किश्खिदासीदविष्ठानमारम्मणं कतमत्िक्कयासीत्‌ । 

यतो भूमिं जनय॑चिश्वकंमा वि चामोरणौन्महिना विश्वचक्षाः ॥२॥ 
वि्त॑श्चर्त विशथतमुखो विश्तोवादुर्व विश्वतस्पात्‌ 1 

स बाहुम्यां घमंति सं पत्त्रे्योवाभूमी लनय॑न्देव एकः ॥४।॥। 
किश्स्िद्नं कडु स उक्ष आंसु यतो चावरपथिवी निश्तक्षुः। 


१२ 


१३ 


१७ 


१८ 


१९ 


म्नींपिणो मनस्रा पच्छतेद तदयदध्यर्विष्टदधवंनानि धारयन्‌ 1 २०१०१६८] 


अध्वाचः ३८।२१-३३ | काण्व-सं दिता 1 [७५1 


याते धामानि परमाणि यावमा या म॑घ्यमा विंशकमेसुतेमा । 


दिक्षा सखिभ्यो हविपिं स्वधावः स्वयं यजस्व तन्वः वृधानः ॥६॥ २१ 
वाचस्पतिं विश्वक॑माणमुतयें मनोजवं वाजं थया हुवेम । 

सनो विश्वानि दर्वनानि जेपद्धिशम्मूरवंसे साधुकम ॥७॥ २२ 
विश्व॑कर्मन्‌ इविषा वावृधानः स्वयं य॑जस्व पृथिवीमुत याम्‌ । 

म्ठन्खन्ये अभि्व॑ः सप्ता इहास्माकं मघवां सुरिरस्त॒ ॥८॥ २३ 
विश्वकर्मस्‌ हविषा वर्थैनेन च्रावारमिन्द्र॑मकृणोरयुध्यम्‌ । 

वस्मे विजः सम॑नमन्त पूरवीरयमुग्रो विडव्यो यथासत्‌ ॥९॥ (२) २४ 
च्ुपः पिता मन॑सा हि धीरो यतमेन अजनननम्नमने । 

यदेदन्ता अरद्हन्त पूथै आदिद्या्वापुथिवी अंप्रथताम्‌ ॥१॥ २५ 
विश्वक॑मा चिम॑ना आद्िह॑या घाता विधाता प॑र॒मोत सुदक्‌ । 

तेषामिष्टानि समिषा म॑दान्ति यत्रां सप्त कषीन्पर एकमाहुः ॥२॥ २६ 
यो न॑ः पित्ता जनिता यो विधाता धामानि वेद मुर्व॑नानि विर्वा । 

यो देवानां नामधा एक॑ एव त संप्र भुव॑ना यन्त्यन्या ॥३॥ २७ 
त आय॑जन्त द्रविण समस्मा ऋष॑यः पूर्व जरितारो न मृना | 

अत स्ते रज॑सि निपत्ते ये मृतानि समङ$ण्विमानिं ॥४॥ २८ 


प॒रो दिवा प्र एना पंयिव्या परो देवेभिरसंरेयदस्वि । 


कश्खिद गभर प्रयमं दध्र आपो यत्रं देवाः स॒मप॑श्यन्त॒ पूं ॥५॥ २९ 
तमिद्धभं प्रधमं दध्र आपो यत्र॑ देवाः समगच्छन्त विध | 

अजस्य नाभा अष्येकमर्पितं यस्मिन्‌ विश्वानि येर्वनानि तस्थुः ॥६॥ २० 
नतं रतिदायं य दमा जजानान्ययुप्माकमन्तरं बभूव । 

नीहारेण प्रावता जल्प्या चासुतृप उकध॒ासंधरन्ति ॥७॥॥ ` २१ 
विश्वक॑मी चच॑निषट देव आद द्॑न्धर्वो अमवद्‌ द्वितीयः । 

तृतीयः पिता ज॑नितैय॑घीनामपां मभ त्य॑दघाल्पुस्त्रा ॥८।। (र) ३२ 


आश्चः यि्यानो वपम न भीमो वनावनः धोभणशप॑णीनाम्‌ | 
संक्रन्दनोऽनिमिष एकवीरः धरत सेना अजयन्माकमिन्द्र॑ः ॥१॥ ३३ [२०१] 


॥ 1 


[७६1 शय -यद्वैदीय [ अध्यायः १८1३४४८ 


सं कन्द॑नेनानिमिपेणं जिष्णुना युच्छारेणं दुख्च्यवनेनं धृष्णुना । 


तदिन्द्रेण जयत तत्सहध्वं यथो नर इषुहस्तेन वष्णां ॥२॥ ३४ 
स इषुहस्तैः स निपङ्धिभिवंरी सध्सष्टा स यथ इन्द्रो गणेन । । 
ससष्टाजत्सोमपा बहुशन्यग्रघन्वा प्राताहताभस्स्ता 1[२॥ ३५ 
चृहस्पते परिदीया रथ॑न रक्षोहामित्रो २ अपवाधमानः । 

भ्रभञ्चन्त्सेनाः प्रमणो यधा जयननस्माकमध्यपरिता रथानाम्‌ ।।४॥ २३६४ 
बलविज्ञाय स्थविरः प्रवीरः सर्हस्वान्‌ बाजी सहमान उग्रः । 

अमि्ीरो अभिसत्वा सहोजा जेत्र॑मिन् रथमातिष्ठ गोवित्‌ ॥५॥ २७ 
गोत्रभिदं गोविद वजबाहं जयन्तमज्म प्रमणन्तमाोजसा । 

इम < स॑जाता अं वीरयध्नामिन्द्र< सखायो अन्‌ सश्रंभध्वम्‌ ॥६॥ ४ ३८ 
अभि गोत्राणि सहसरा गाहमानोऽदयो वीरः शतमन्यरिन्द्रः 

दुश्य॒वनः पतनापाख्युध्योऽस्माक< सेना अवतु अर युत्सु 11७1 २३९ 
इन्दर आसां नेता वृहृस्पविदेक्षिणा य॒ज्ञः पुर एतु सोम॑ः 

देवसेनानामभिमज्ञतीनां जय॑न्तीनां म॒रुतो य॒न्त्वग्र॑म्‌ ॥८॥ ४० 
इन्द्रस्य वृष्णो वरुणस्य राज्गं आदित्यानां मरुता श उग्रम्‌ । 

म॒हाम॑नसां शुवनच्यत्रानां घोषो देवानां जय॑ताचुर्दस्थात्‌ ॥९॥ ४१ 
उद्धपय मघवनायुघान्युत्सत्वनां मामकाना मनास्मि । 

उद्रब्रहन्‌ वाजिनां वाजिनान्युद्रथानां जय॑तां यन्त॒ घोष{ः ।१०]॥ ४२ 
अस्माकमिन्द्रः सखरतेषु ष्वजेष्वस्माकं या इषवस्ता जयन्तु | 

अस्माकं वीरा उत्तरे भवन्त्वरस्मोर उ देवा अवता हवेषु ॥११॥ ४२ 
अमीपो चित्तं प्रतिलोभयन्ती गृहाणाद्ान्यप्तरे परेहि । 

अभि प्रेहि निह इत्स शओदैरन्धेनामित्रास्वम॑सा सचन्ताम्‌ ।१२॥ ४४ 


असु परापत शरव्ये जर्सश्रिते । गच्छामितरान्प्रप॑च्स्व मामीषां कञनोच्छिषः ॥१३॥ ४५ 
मेता जय॑ता नर इन्द्रो बः शभ यच्छतु । ग्रा व॑ः सन्तु वादवोऽनाधृष्या यथासथ ॥ १४॥ ४६ 
असां या सेना मरुतः परेपामय्येत्तिं न ओजसा सपघमाना | 
तां गहत तमसापव्रतेन यथामी अन्यो अन्यं न जानन्‌ [[१५॥ ४७ 
यत्र॑ वाणाः संपतन्ति मारा विशिखा इव । 
तन्न इन्द्रो बृस्पतिरदंतिः शभ यच्छतु विश्वाय च॑ यच्छतु | १६॥ ४८ [१०४६] 


अध्यायः १८।५८९-९५ काण्व-संहिता 1 [७७] 


ममोणि ते कभेणा छादयामि सोम॑स्त्वा राजासतेनारंवस्ताम्‌ । 
उरोर्वरीयो वरुणस्ते कृणोतु जरन्तं त्वानु देवा म॑दन्तु ॥१७॥ (४) ४९ 


उदेनुच्तरां नयाग्ने घृतेनाहुत । रायस्पोषेण स्खल प्रजया च वहु ईथि ॥१॥ ५० 
इनद्ेमं प्रतरां नय सनातान।मसद्वी । समेन बचैसा सृज देवानां भागदा अंसत्‌।।२।।५१ 
यस्य॑ कुर्मो गृहे हविस्तम॑मे बघया त्वम्‌ तस्मै देवा अ्धित्रूवनरयं च बह॑णस्पतिः ॥३।॥ ५२ 
उदु त्वा विश्वै देवा अग्ने मर॑न्तु चिविभेः। स नो मव शिवस्त्व < सुप्रतीको विभावसु;॥४। ५३ 
पश्च दिशो दैवीयैज्ञम॑बन्तु देवीरपाम॑तिं दुर्मतिं याधमानाः। 


रायस्पेयिं यत्ञप॑तिमाभज॑न्ती रायस्पोषे अधिं यज्ञो अस्थात्‌ ॥५॥ ५४ 

समिद्धे अमा अधिं मामहान उक्थप॑न्र ईच्यों गरभीतः । 

त॒ धमं प॑रिगरद्यायजन्तोजां यद्यज्ञमय॑जन्त देवाः ।६॥ ५८५ 

दैव्याय ध्वे जेष्ट देवश्रीः श्रीर्मणाः शतपयाः । 

परिगयं देवा यज्ञमायन्‌ देवा देवेस्यों ऊष्वर्यन्तों अस्थुः ॥५७॥ ५६ 

चीत हविः शंमित्त< शमिता यजध्यै तुरीयो यज्ञो यरं हव्यमेत्ति । 

ततो वाका आशियों नो जयन्ताम्‌ ॥८॥ ५७ 
घरथैरस्मिैरिकिशः प्रस्ता त्सविता ज्योतिर्दर्यो२ अर्जम्‌ । 

तस्य॑ पपा ्रसवे यांति विदान्त्छंपद्यन्विश्चा युनानि गोपाः ॥९॥ ५८ 
विमानं एष दिवो मध्य॑ आस्त आपप्निवात्रोदसी अन्तरिक्षम्‌ । 

स विश्वाचीरभिचषे घताचीरन्तरा पूेमपरं च केतम्‌ ।१०॥ ५९. 

उक्षा स॑मद्रो अरुणः संपणेः पूतस्य योनि पितुरा्िंवेश 

मध्ये दिवो निर्हितः पृश्चिरदमा विचक्रमे रजसस्पात्यन्तं ॥११॥ ६० 


इन्द्रं विश्वा अवीवृषन्त्समुदरव्य॑चसं गिर॑ः । रथीठम < रथीनां वाजाना६ सत्प॑तिं परिम्‌ ॥१२।।६१ 
देचहर्यन्न आ च॑ वघसमुश्नहूयैत् आ च॑ वक्षत्‌ । यक्॑द्िदेवो द्वौ आ च॑ वक्षत्‌ ॥१३।॥ ६२ 
बाज॑स्य मा प्रसुव उ॑द्रामेणोदग्रमीद्‌ । अथां सपदानिन्द्रौं मे निग्रामेणाध॑रोर अकः | १९६॥ ६३ 


उद्वाम च॑ निग्रामं च बह्म देवा अवीन्‌ । 
अषां सपत्ानिन्दराप्री म॑ विपचीनान्व्यस्यताम्‌ ॥१५॥ (५) ६४ 


कमंप्वमाभिना नाकमुख्य ६ दस्तेषु बिश्र॑तः। दिवस्पष्ठ र स्वंगेत्वा पिशा देवेभिराष्वम्‌।। १।।६५[१०३३ 





[७८1 


प्राचीमु प्रदिशं प्ररि विद्ानरेरमे पुरो अग्निमेवेह । 

विश्वा आदा दीद्यानो विभाय नो धेहि द्विपदे चतुष्पदे २ 
पयिज्या अहयुदन्तरिमारुहमन्तरिधािविमारुहम्‌ । 

दिवो नाकस्य पृष्ठात्‌ स्वन्यातिरगामहम्‌ 11२11 

स्वयेन्तो नपेक्षन्त॒ आ श्रा रोहन्ति रोदसी ! 

यज्ञं ये विश्वतोधार< सविं ध्सो वितेनिरे ॥४।॥ 

उम्र परि प्रथमो देचयत्तां च्ु्देवा्नामित सत्यानाम्‌ | 

इयक्षमाणा भयभिः सजोषाः स्वंयन्तु यजमानाः स्वत्ति 1५] 
नक्तोषासा सम॑नसा चिस्पे धापयेते रि्मेक< समीची 1 
दयावाक्षामा स्क्मो अन्तर्विभाति देवा अगिं धरयन्‌ द्रविणोदाः ॥६॥। 
अन सहस्राक्ष शतमृधेज्छतं ते प्राणाः सहसरं व्यानाः । 

स्वर सहिसस्यं राय ई्षिपे तस्मे ते विधेम वाजाय स्वाहां ॥७॥ 
सप्णऽसि गरुत्मन्‌ पटे पृथिव्याः सीद । 

भासान्तरिक्षमाप॑ण ज्योदिषा दिवयुच॑मान तेज॑सा दिद उरई श्ट 11८1 
आजुह्वानः सम्रतीकः प्रस्तादये स्वं योनिमासीद साधुया । 
अस्मित्त्सधस्थे अध्य॒त्तरस्मिन्विशव देवा यजमानथ सीदत ॥९॥ 
ता सवितुबैरे्यस्य चित्रामाहं वृणे सुम॒तिं विश्वजन्याम्‌ 1 

याम॑स्य॒ कण्वो अदुहमपीना< सहस॑वारां पय॑सा महीं माम्‌ ॥१०॥ 
विधेम ते परमे जन्म॑ने दिषेम स्तोमेरबरे सधस्थे । 
यस्म्रा्यनिंख्दारिथा यले तं प्र ख इवी ध्यं जुहरे समिद्धे ॥११॥ 


{ अघ्यायः १८1६६-८० 


६६ 


६७ 


६८ 


६९ 


1५9 


७१ 


७२ 


७३ 


७४ 


७५ 


दधौ अग्रे दीदिहि परो रोऽजंखया सुम्या यचिष्। चरा चश्वन्त्‌ उपयन्ति दाज(11 १२1७8 
अचे तमया््चं न स्तोमः क्रतुं न म॒द्र< दटिस्परम्‌ । ष्याम त अहः ॥१३॥ ७७ 


चित्ति जुहोमि मनसा घतेन्‌ यथा देवा इहागमन्वीतिदत्रा ऋतवः । 


परत्यं निश्वस्य भूमना जहाम विश्वक्मण दश्वाहादास्यर दिः 1१८ 


सप्त ते उप्र समिषः सप्र जिह्ाः तप्त कपयः स॒प्त घामं प्रियां । 


७८ 


स॒प् होत्राः सप़षा त्रा यजन्ति सप्त वोनीरापुणस् घृतेन स्वराय ।॥ १५ (६) ७९ 


शकन्पोतिथ छित्रल्योनिय सत्यल्योंतिश ज्योतिप्मा स्य । युक्रयं ऋतपा्ात्यं सदाः ॥ ११1८० [२०५८] 


अध्यायः १८; ८१-८६; १९ )- ६ ] काण्व-सष्ता । [ ७९ ५ 


दृच्ड्‌ चान्याच्ट्‌ च॑ सृष्ट च प्रतिसटङ् च । मितश्च संमितथ सभराः ॥२॥ ८१ 
तजि सत्यजिच॑ सेनि सुपेण॑थ । अन्तिमित्रथ्ं दुरे अंमित्रध गणः ॥२॥ ८२ 
कतं सृत्य धरुचश्च धरुण । धृतो च॑ विधर्ता च॑ विधारयः ॥४।॥ ८३ 
ईटक्षांस एतारक्षास ऊ पु ण॑ः सक्षसः प्रविसदक्षास् एवन । 

मितार्सश्च संमिगासो ना अद्य सर्भरसो मरुतो यज्ञे अस्मिन्‌ ।॥५॥ ८४ 


स्वत॑वाध्थ प्रयासी च॑ सान्तपनं गृहमेधी च । क्रीटी च॑ जाकी चोज्ञेषी ॥६॥ ८५ 
इनदरं दैवीर्िश। मरुतोऽनुवर्मानोऽमवन्यथेन्द्रं दैवीर्विशो मरुतोऽचुवरमानोऽभ॑वन्‌ । 
एवमिमं यजमानं दैवीश्च विशो मानुषीधाचवरत्मानो मृयासु; 1७ (७) <६[१०८४] 


अदमन्नूर्ज परञ्वद्द्च ॥१५॥ अश्निस्तिगमेन नव ॥९॥ चश्चुपः पिता अष्ट ॥८॥ सद्युः शिन्ानः सप्तददा॥२७॥ 
उदेनं पञ्चदश ॥१५॥ करमध्घमभ्िना पञ्चदद्या " १५ ॥ शुक्रज्योतिश्च सप्त 11 ७॥ 
सप्तानुवाकषु पडश्चीत्तिः 11८दे॥ 
इति श्ुद्धयजुःकाण्वसेहितायां अण्रादन्लोऽध्यायः 1 १८ ॥ 


अयैकोनविश्ोऽध्यायः। 
इम < स्तनमूर्जस्वन्तं धयायां प्रपीनमगत्रे सरिरस्य मध्ये । 


उत्तं जुषस् गतर्घारमर्बन्त्समद्विव < सद॑नमार्विशषस् ।१॥ १ 
घतं मिमिक्षे घ॒तम॑स्य योविर्ते धरितो धृतम्ब॑स्य धाम॑ । 

अनष्वघमार्ह मादयस्व स्वाहाकृतं वपम वक्षि हव्यम्‌ ॥२॥ २ 
समुद्रादुभिर्मधुम उद्‌।रदुपा्यना सर्ममृततर्मानय्‌ । 

घतस्य नाम गुद्यं यदस्ति लिहा देवानाममृ॑स्य नाभिः ।३॥ ३ 
वयं नाम्‌ म्रतर॑वामा वृतस्यास्मिन्‌ यत्ते धारयामा नमोभिः । 

उप॑ व्रह्मा श्रुणवच्छस्यमांनं चतुंःरज्खोऽवमीद्वौर एतत्‌ ।४॥ ४ 
चत्वार श्रद्धा त्यों अस्य पादा दे श्ीर्पे सप्ठ दस्तारो अस्य | 

तिषा ब॒द्धो वुपमे रोरयीति मरे देवो मर्व आरि ।॥५।) ५ 
त्रिषां हितं पणिभिर्गह्मानं गिं देवासो घतमन्द॑विन्दच्‌ 1 

इन्दर एक खय एकं जजान वेनदेक< स्वधया निरतश्च ॥६॥ ६[१०९०] 


एता अर्पन्ति हय।त्खमृद्राच्छत्तरला रिपणा नादचघे । 
ठस्य धारां अभिचाकशीमि दिरण्ययें वेतसो मध्य॑ जाताम्‌ । 


[ €^ ] श््-यञुवेद्छेय [ अध्यायः १९ 1 ७-१८ 


सम्यङ्‌ सरवन्ति स्तो न धनां अन्तहदा सनया पयमनाः | 


एते अषेन्त्यमयों घृतस्यं मगा इव धिपणोरीष॑माणाः ॥७॥ ७ 
सिन्धोरिव प्राध्व शूघनासो वात॑प्रमियः पतयन्ति यहाः 

यृवस्य॒ धारा भरे न गजी कष्टा भिन्दन्तूरषेभिः पिन्वमानः ॥८॥ ८ 
अभिभ्रवन्त समने योषः कल्याण्यः स्मय॑मानासो अभिम्‌ । 

मृतस्य धाराः समिधो नसन्त ता जुषाणो हंति जातवेदा; ॥९॥ ९ 
कन्था इव बहतुमेतया उ अल्य॑ज्ञाना अभिचाकशीमि । 

यत्र सोम॑ः सयते यत्र॑ यज्ञो पृत्तस्य धार अभि तत्प॑वन्ते ॥१०॥ १० 
अस्यत सुति गव्य॑माजिमस्माखं मद्रा द्रविणानि धत्त | 

इमं य॒ज्ञं म॑यत देषत्ता नो धृतस्य धारा मधुंमरपवन्ते ॥११॥ ११ 
धामे ते विश्वं यु॑नमाधं भ्रितमन्तः समुद्रे हृयन्तरायुषि । 

अपामनीके समिथे य आभतस्तम॑श्याम्‌ मधुमन्तं त उमम ।१२॥ (९) १२ 


वाजय मे प्रस॒वश्च॑ मे अ्यतिथ मे प्रसितिश्च मे। 
धीतिश्च मे करतुं मे स्वरं मे शोक मे| 


श्रावश्च मे श्रुति मे ज्योति मे स्व॑श्च मे यज्ञेन कस्पन्ताग्‌ ॥१॥ १३ 
प्राणश्च मेऽपान॑ मे व्यानश्‌ मेऽ च मे । चित्तं चम आधीतं चमे वाक्‌ चमे मन॑मे। 
चक्चुथमे श्रोत्र चमे दर्ध॑श्च मे चरं चं मे य॒ज्ञेन कस्यन्ताम्‌ ।[२॥ . १४ 
ओज॑थ मे सद॑ म आत्मा च॑मे तनृश्च॑मे | शम चमे वर्मं च मेऽङ्धानि च मेऽस्थीनि चमे। 
परश्पि चमे शरीराणि च म्‌ आयुश्च मे जरा च॑ मे यज्ञेन कल्पन्ताम्‌ ।२॥ १५ 


य्येष्ठये च म्‌ आधिपत्यं च मे सन्य मे भाम॑थमे। 
अमंश्च मेऽम्म॑ मे जेमा चमे महिमा च॑मे वरिमा चमे प्रथिमा चमे वपिंमा चमे द्राधिमा च॑मे। 


वृद्धं च॑ मे वुद्धि मे यु्तेनं कल्पन्ताम्‌ ॥४।। (र) १६ 
सत्यं चमेश्रद्धाच॑मे जम॑चमे धनं चमे) विश्व॑ चमे म्ह्धमेक्रीठार्चमे मोदमे। 
जातं च॑ मे जनिष्यमाणं च मे सृक्तं च॑ मे सुकृतं च मे यज्ञेन कल्पन्ताम्‌ ॥१॥ १७ 


वित्तं च॑मेवेचँचमे मृतं मे मविष्यच॑मे | सुगं च॑मे सुपथ्यं चम कदं चम्‌ शरर्दिमे। 
क्त च मे क्सप्िव मे मृतिश्च मे उमतिं मे यत्तेन कल्यन्वाम्‌ ॥२॥ १८[११०२] 


सध्यायः १९। १९-२९ | काण्य-संदिता। [८९] 


यन्ताच॑मे धताच॑मेधमथमे धर्तिधमे | विश्वै चमे मर्दय मे संचिच॑मे न्नात्र चमे। 
सीरं चमे व्यथ मे प्रथ॑मे प्रष्ठ मे यज्ञेन कस्पन्ताम्‌ ॥३॥ १९ 
दर ष्व॑मे म्य॑थमे प्रियं च॑ मऽसुकामथ॑मे । फाम॑थ मे सोमनसथ॑मे भ्म॑धमे द्रविणं चमे। 
भद्रं चमे त्रय॑ मरे वसीयश्च मे यश्च॑ मे युतचेनं कस्पन्ताम्‌ ।॥४॥ (३) २० 


उक मे सूतां च मे पयं घृतं च॑मे मधुं चभ्रे स्धिश्वमे सपीतिश्चमे। 
च 


रं 
कपिम वर्ध्र मे यौ मे यज्ञेन कटपन्ताम्‌ ॥।१॥ २१ 


क्रते च॑ मेऽमृतं च मेऽ {मयच मे 

जीवातुश्च मे दीर्घाय च॑ मेऽनमित्रं च मेऽयं च मे। 

सुगं च॑मे दनं चमे सृपाशच॑मे सुदिनं च मे यज्ञेन कल्पन्ताम्‌ ॥२॥ २२ 
रयिश॑मे राय॑थमे पुष्टं च॑मे पुमे । विभुच॑मेप्रमु च॑मेपृणं चमे पूर्णतरं चमे। 
कुयवं च मेऽक्षितं च मेऽन्नं च मेऽ्चुच मे यत्नेन कर्पन्ताम्‌ ॥२॥ २३ 
त्रीह्य॑थ मे यर्वा मे मारपा मे तिलांव मे. मुदाशर॑ मे खल्वांथमे प्रिय््धवश्च मेऽणवश्च मे। 
श्यामाकाश्च मे नीवार्यशच मे गोधूमा मे मघ्ररांथ् मे यत्नेन कस्पन्ताम्‌ [४॥ (४) २४ 


मर 
मर 


4 


` आदम च मे मुक्तिका च मे गिरयंध मे पर्व॑ताश्च मे । 
सिक॑ताश्च मे बनस्पत॑यथ मे दिर॑ण्यं च मेऽय॑थ मे। 
सीस चमे रपुंचमेग्यामे च॑मे लोह च मे यत्नेन कटपन्ताम्‌ ॥१॥ २५ 
अभनिश्च॑ म आप मे वीरुध म योपंधयश्च मे | 
कष्टयच्याथं मेऽकृ्टपच्याश्च मे ग्रास्याध्रं मे पराच आरण्या मे । 


वित्तं च॑मे विचिं्मे भूतं च॑मे भूतिं मे यत्नेन फल्पन्ताम्‌ ।॥२॥ २६ 
चसु चमे वस॒तिध॑मे कमै चमे शकतिथमे। 
अर्धृधमे याम॑थम इत्या चमे गर्त मे य॒न्नेन॑ कल्यन्वाम्‌ ॥२।। (५) २७ 


अग्रिश्च॑म्‌ इन््र्धमे सोम॑थम्‌ इन्द्र मे। 

स॒विताच॑म्‌ इन्द्र मे सरस्वती चम्‌ इन्द्रघमे। 

पुपाच॑म्‌ इन्द्र मे बदस्पर्तिथ म इन्दर॑प मे यत्तेन कत्पन्ताम्‌ ॥१॥ २८ 
मित्रम्‌ द्टर्मे वररणश्रम्‌दद्र॑भमे। घाताच॑मइनदर॑धमे वट चम द्रम 


मस्ते म॒ दन्द्रषमे विदवंचमे टवा इन्द्र॑ मे यदनेन कट्पन्ताम्‌ ||२।॥ २९[१११ ] 
१६ 


141 छेड्ध-यजुकेदीय [ अध्यायः १९ 1३०-३७ 


पथिवी च॑ म॒ इन्द्र मेऽन्तरिं चम दनद्रथमे | चौर्यं म इन्दरधमे समाम इन्द्रं मे। 
नक्कलाणि च म॒ इन्द्रथ मे दिशं म॒ इन्द्र॑ मे यद्ञेनं कट्यन्वाम्‌ ।३॥ (६) ३० 


अशुश्च मे रस्मिश्च मेऽदाम्यश्च मेऽर्धिपतिथ मे। 

उपाशुं मेऽन्तयामश्चं म रेन्द्रवायुचश्च मे मेत्रावरुणथं मे | 

आश्विनश्च मे प्रतिप्रस्थानं मे शुक्रश्च मे मन्थी च॑ मे यज्ञेन करपन्ताम्‌ ॥१॥ ३१ 
आग्रयणश्च मे वैश्वदेवं मे श्रुवयं मे वरेशवानरथं मे । 

रेन्स मे म॒हावंदेवश्च मे मरुत्वतीया मे निष्फरेवरस्वश मे । 

सावित्रं मे सारस्वतश्च मे पालीवतशथं मे हारियोजनं मे यत्नेन करयन्ताम्‌ ।[२।। २९ 
सच्च मे चया मे वायव्यानि च मे द्रोणकलशं मे 1 

ग्रावाणथ मेऽधिपर्बणे च मे पूतमृच॑ म आधवनीय॑थ मे | 


वेदि मे वहिथं मे खगाकारथं मेऽवमथश्चं मे यज्ञेन कर्पन्ताम्‌ ॥३। - ३३ 

अयिश्वं मे घमं मेऽकेश्चं मे घय मे प्राणश्च मेऽश्मेषथं मे पथिवी च मेऽदितिध्रम्‌। 
दिति मे चौं मेऽङ्गट्यः श्रयो दिश॑श्च मे यज्ञेन कल्पन्ताम्‌ ॥४।। ३४ 

तरतं च म क्रतर्थश्च मे संबत्सुर्चं मे तपश्च मे । 

अहोरात्रे उं्षठीमे बृहद्रथन्तरे च॑ मे यद्ञेमं करपन्ताम्‌ ॥५॥ (७) ३५ 


एकां च मे तिश मे तिश्च मे पश्चचमे पश्चं चमेसप्तच॑मेस॒प्त्चये मव चमे 
नवैचम्‌ एकौदश चम एकदश चमे त्रयोदश चसे त्रयोदश चमे) 

पच॑दश च मे पथ्चदश च मे सुप््दश च मे सदश च मे नव॑दश च मे नदश चम्‌ 
एकविध्तिश्च म एक॑विध्यतिय मे त्रयोविध्यतिश्च मे जयोविश्यततिर्च मे । 

पञ्चविः्शतिश्च मे पर्चवरिश्छतिश्च मे सुपति श्यति मे स्वि स्यति मे नर्वुवि ध्यविशमे 
नवविध्शरिथ्च म॒ एरवत्रि शच म॒ एकेत्रिश्दाच्च मे त्रय॑िश्यच्च मे युत्चेनं करपन्ताम्‌ ॥१॥ २६ 
चरस्थ मेऽ च॑ मेषी च॑मे दादशच मे दादल्ल चमे पोठंचमे पोर चमे विध्टयविश्चमे 
विध्यति मे चतुंवि <सति मे चतु ्शिश्च मेऽ्टादिःध्छतिथ् मेऽ्ावि श्यति मे । 

दात्रं स्छच्च मे दात्रिश्यच्च मे पटति ससचच मे पृट्तर श्च्च मे चत्वारि ध्यय मे चत्वारिष्टशं मे 
चर्ुषत्वारि णच मे चतुंत्वारि रश मेऽशाच॑त्वारि ध्य मे यतेन करपन्ताम्‌ {1 २। ३७[११९१] 


अध्यायः १९1 ८-८३; २०1१-४ ] काण्व -संदहिता। [८३1 


च्यव मे ज्यवीच॑मे दित्यवाट्‌ च॑मे दित्यौही च॑मे। 
पश्चाविश्च मे पञ्चावी च॑ मे त्रिवत्सश्च मे त्रिवत्सा च॑मे। 


तर्यवाद्‌ च॑ मे तोही च॑ मे यज्ञेन कल्पन्ताम्‌ ॥३॥ ३८ 
पष्ठवाद्‌ चमे पष्ठी चम उक्षाचमेवल्ला्चमे। 
क्रपमश्चं म वेदच्च मेऽनडवाय मे घेनुथं मे यज्ञेन कल्पन्ताम्‌ ॥४॥ (८) २९ 


वाजाय स्वाद प्रघठवाय स्वाहापिजाय स्वाहा कत्वे स्वाहां । वसंवे स्वाहाहर्पत॑ये स्वाहा । 

अहं मगधाय स्वाहा मग्धायं वैन निनाय स्वाहां विनभ्यिन आन्त्यायनाय स्वाहान्त्याय 
भौवनाय स्वाहा भुव॑नस्य॒ पत॑ये स्वाहाधिपतये स्वाह प्रजापतये स्वाह। ॥१॥ ४० 
दयं ते राण्मित्राय॑ं यन्तासि यर्मनः | ऊर्मय खा वृष्टं त्वा प्रजानौ त्राधिपत्याय ।(२।॥ ९१ 
आधुन्नेन कल्पतां प्राणो यत्नेन कल्पतां चक्च्त्ेनं करपत्रा शरोत्रं यत्नेन कस्पताम्‌ | 

वाग्यननेन कल्पतां मनों यत्नेन कल्पतामात्मा यत्नेन कट्पतां पष यनेन कल्पताम्‌ । 


ब्रह्मं यत्नेन करपतां यज्ञो यज्ञेन करतां ज्योर्वियज्ञेनं कस्पता< स्वये्ञेन कस्पताम्‌ ॥३।॥ ४२ 
स्तोम॑श्च यजुश्च ऋक्‌ च साम॑ च वृहच्च रथन्त॒रं च॑ । 
स्वर्देवा अगन्मामृता अभूम प्रजापतेः प्रजा अभूम्‌ वेय स्वाहा ॥३॥ (९) ४३ [११२०] 
दमं स्तने दादश ॥९२॥ वाजश्चतम््ः 1९1 सत्यं चतचखः 1४11 ऊक्चं चतस्रः 12॥ अदमा च तिखः]३॥ 
दितीयोऽग्रिश्च लिनः ॥2॥ अदुः पञ्च ।\4॥ पका चतस्रः ॥2॥. वाजाय चतस्रः ।९॥ 
नवानुवकेषु त्य्धत्यारिदात्‌ ॥४२॥ देनं स 
दति च्॒धयजुःक्ाण्वसंदिनायां ए्तोनविकनोऽध्यायः ॥१९॥ 


अध विदोऽध्यायः। 
वाज॑स्य नु प्र॑स॒वे सारे महीमदितिं नाम्‌ वच॑सा करामहे । 
यस्यामिदं विश्वं युर्वनमाविवेभ तस्या नो देवः स॑विवा घर्म साविषद ॥१॥ 
विश्व॑ अद्य मरुतो विश्व॑ ऊती विश्वं भवन्तसयः सरमिद्राः। 
विश्व नो देवा अवसा्ममन्त विश्वमस्त द्रविणं वाजो अस्मे ॥२॥ 
वाजं नः सप्त प्रदिक्वधव॑सो वा परावतः । वाजो नो विदवेधन॑साता उदायत ॥३॥ 
वानां नो अच प्रसर॑वाति दान्‌ बाज दरवार दताभः कन्पयाति । 
वाजो हिमा सकवीरं चकार स्वा आघा वाज॑पतिमपरेयम्‌ ।४॥ 


म 


[०। 


०१४) 


८ [११६६] 


[ ६8) शुङ्क-यदुवेदीय [ अभ्याव; ०।५-१५ 


वाज॑ः पुरस्तादत मध्य॒तो नो बाजों देवाच्‌ हविषां वधेयाति । 

वाजो हि मा सरैवीरं चकार धिश्वा आशा वार्जपतिर्जयेयम्‌ !(५॥ प 
सं मा छजामि पय॑सा पथिव्याः सन्मां चुजाम्यद्धिरोष॑धीभिः । सोऽहं बाज < सनेयममर ॥६॥ 8 
पर्य! पथिष्यां प्य ओष॑धीषु परयो दिव्यन्तरिधे पयोधाः । 
पयस्वतीः प्रदिशः सन्तु ममू । देवस्य ता सवितुः भ्सत्रेऽधिनेवाहुभ्यां पएृष्णो दस्तभ्यिम्‌ । 


सर॑स््त्ये वाचो यत्तर्यस््रेणभः साम्रव्यिनाभिर्ि्वामि ।७॥ (१) ७ 
त्रताषाठतधामाभरिरीन्धवैः । तस्योपुधयोऽप्सरसो यदो नाम॑ । 
सनं इदं ब्रह्मक्षत्रे पातु तस्मे स्वाहा बट्‌ ताभ्यः स्वाह ॥१॥ ८ 
सश्टितो विश्वसामा दयौ गन्यर्पः । तस्य मरीव्योऽप्परस आयुवो नाम । 
सनं इदं ब्रह्य त्रं पांत तस्मे स्वाहा बार्‌ ताभ्यः स्वाह ॥२॥ ९ 
सपस्णः सथैरक्मिशन्द्रमां गन्धर्वः । तस्य तक्षत्राण्यन्सरसों भेङ्ध्यो नाम॑ । 

सनद बरह्म ्त्रं पात्‌ तस्त स्वाहा बाट्‌ ताभ्यः सवाह ।॥३॥ १० 

इपिरो विश्वव्य॑चा बातों गन्धवेः । तस्यापो अप्॒रस्र उर्जा नाम॑ | 
स न॑ इदं ब्रहम धरं पातु तस्म स्वाहा बाट्‌ ठाम्य॒ः स्वाहां ॥४॥ ११. 
छु सुपर्णो यन्नो म॑न्धर्वः 1 स्र दा्षिणा मप्परससतावा नाम॑ | 
स नं इदं ब्रह त्रं पातु तस्मे स्वाहा बाट्‌ ताभ्यः खाहां ॥५॥ १२ 
प्रजापतिर्विश्वकमां मनों गन्धैः । तस्य॑ ऋक्सामान्यप्सुरस एष्टयो नाम॑ । 
स न॑ इदं जरह क्षत्रं पात्‌ तस्मे स्वाहा बाट्‌ ताभ्य॒ः स्वाह ॥६॥ १३ 
स नों भुवनस्य पते प्रजापते यस्य॑ त उपरि गृहा यस्य वेह 1 
अस्मै बणिऽस्मे कषत्राय महि चम यच्छ स्वाह! ।५७॥। १४ 


समुद्रोऽपि नमंस्वानाद्रेदानुः शरम्भू्योभूरभि स बाहि स्वाहां । 
भारुतोऽति मरुतां गणः शम्भूकयोभूराभ मा वाहि स्वाहां । 


अवस्युरसि दुव॑स्वच्छम्भृभ॑योभूराभि स॑ वाहि स्वाहा 1 ॥८॥ १ 
यास्तं अचे सूरये रुचो दिनंमतन्वन्ति रस्मिभिः । 
तार्भूर्नो अद्य सचौमी रुचे जनाय नस्कृधि ॥९॥ १९. 


या बँ देवाः सूर्ये रुचो गोष्वषु या स्व॑ः । 
इनद्र॑प्री ताभिः स्च॑सी रुचं नो धन्त वृहस्पते ॥१०॥ १७ [१९४४] 


अच्यायः ०1 १८-३१ } छाण्व-सदिता 1 [ £“ ] 


रुच॑ नो धेहि जादणेषु स्व < राजसु नस्छृधि । 


स्वं विद्यु शद्रे मयि धेहि रुचा सच्‌ ॥।११॥ १८ 
त्व यामि ब्रह्मणा बन्द॑मानुस्तदाशचास्ते यज॑मानो हविर्भिः । 

उरदिखमानो वस्णेह बोष्युरूकश्स मा न आयुः प्र्ौपीः ।१२॥ ९९ 
स्वर्णं धर्मः स्वाहा स्वणाकंः स्वाहा स्वर्ण शकः स्वाहा ! 

सवण ज्योतिः स्वाहा खणे स्रयेः स्वाहां ॥१३) (२) २० 
यमनं युनञ्पि श्रव॑सा घतेन दिव्य सुपण वय॑सा वहन्तम्‌ । 

तेन॑ गमेम वधस्य विष्टप € स्वो रदांणा अधि नाकमुत्तमम्‌ ॥१॥। २९१ 
इमी तें क्षा अजरौ पत्रि वाभ्यार रक्षाध्स्ययहश्स्यध्रे । 

ताम्यौ पतेम सदवां येकं यद्र कपयो जग्मुः प्र॑थमजाः पराणाः ॥२॥ २२ 
इन्दुद्॑; श्येन क्रुतावा दिशण्यपक्षः शक्नो शुरण्यु! 1 

महान्त्स॒षस्ये ध्रव आ निपत्तो नम॑स्ते अस्त॒माम्‌। हिसीः ॥३॥ २३ 
दिवो मघी प्रयिव्या नाभिरूगैपामोष॑धीनाम्‌ 

विश्वायः दर्म सप्रथा नर्मस्पये ॥४॥ २४ 
विश्व॑स्य मृधनधिं तिष्ठति श्रितः समुद्रे त दर्द॑यमुप्स्वायुरपो द्॑तोदधि भिन्त । 
दिबस्पजरन्याद॒न्तरि्ात्पृथिन्यास्ततों न वृष्ट्या ॥५॥ २५ 
इषो यत्नो भयुभिरा्रीदा बसंभिः | तस्य न इष्टस्य श्रीवस्य द्रविंणेदागमेः ।६।॥ २६ 
इष्टो यत्रिरादुतः पिपत न इष्ट६ हृविः । स्वगेदं दवभ्यो नम॑ः ।[७॥ (३) २७ 


यदार्र॑तात्वरमर्युख्ोदटृदो वा मन॑सो वा संभृतं चश्रुपो वा। 


तदन प्रतं सकृताय लोकं यत्र ऋषयो जगुः प्र॑थमजाः पुराणाः ॥१॥ २८ 
एत ६ स॑धस्थ परं ठे ददामि यपावर्दाच्टेवधिं जातवेदाः । 
अन्वरागन्वा य॒त्रप॑तिर्तौ थत्र तर स्म॑ जानीय परम व्योमन्‌ ॥२॥ २९ 


एतं जानाथ परमे व्येमन्देवाः सधस्था बिद स्यम॑स्य । 
यदुगच्छाखथिभिंदवयानरिएपुरत इणवयािर॑स्म ।॥३।। 
उरदुष्यस्वग्ने प्रविजागृहि च्विटपूर्ते स ध्रजेयामयं च| 
अस्मिन्त्सधस्य अप्युनतरस्पिन्विदं देवा यज॑मान सीदत ।४॥ ३१ [१९५८] 


१५ 
1० । 


१ 


[५4 1 श॒ङ्क-यदुवेदीय [ सध्यायः २०1 ३२-५६ 


येन्‌ वहसि सदस येने सववेदसम्‌ । तेनेमं यजं नो नय॒ स्त॑देबेषु गन्तवे ॥५। ३२ 
्रस्तरेणं परिधिनां सचा वेचां च बर्हिषां ¡ ऋचेमं यजं नो नय स्वदवेषु गन्तवे ।1६॥ ३३ 
यदत्तं यत्परादानं यत्पतं याश्च दर्धिणाः । तदिरकर्म॑णः खदेवेषुं नो दधत्‌ ॥७॥ ३४ 
यत्र॒ धारा अन॑पेता मघोंषेतस्यं च याः । तदर्मिरशकर्मणः स्त॑देगेषुं नो दधद्‌ ॥८॥ ३५ 


ये अग्नयः पाञ्च॑जन्या अस्यां पंथिव्पामयि । तेषामसि ्वञुत्तमः भ्र नो जीवातवे सुब।९।।(४१३६ 


वर्भरैहत्याय॒ वसे पुतनापाह्याय च । इन्द्र तावर्तयामसि ॥१॥ ३७ 
सदस पुरुहूत शियन्त॑महस्त्िनद्र संपिंणक्‌ इणासुप्‌ । 

अभि वतर वर्धमानं पि्यास्मपादं मिन्द्र तवसा जघन्ध ।२॥ ३८ 
वि न॑ इद मृधो जहि नीचा य॑च्छ पृतन्य॒तः । 

यो अरस्मोर अभिदासत्यधरं गमया तम॑ः ।३॥ ३९ 
मृगो न भीमः इचरो भिरिष्ठाः परावत आजंगन्था पर॑स्याः । 

सक सध्शायं यविर्भिनद्र पिग्मं वि शतरन्तान्ि वि मृधो नदस्र ॥४॥ ४० 
चैश्वानरो न छत्तय आ प्र यातु परावतः | अधिर्भैः सुष्टवीरुपं 1५ ४१ 
पुष्टो दिवि पुष्टो अभिः पुधिव्यां पुष्टो विश्वा जोप्ीरा विवेश | 

वैश्वानरः सर्हसा पृष्टो अभिः स नो दिवा स रिषस्पात्‌ नक्तम्‌ ।६॥ ४२ 
अश्याम्‌ तं काम॑मग्रे तवोती अरयामं रयि रयिवः सवीर॑म्‌ । 

अश्याम वाजमभि वाजयन्तोऽश्याम द॒स्रम॑जराजरं ते ।1७॥ ४३ 
वयं त अद्य रिमा हि काम॑युत्तानहस्ता नम॑सोपसयं । 

यजिष्ठेन मनसा यक्षि देगानचेधता सन्ना विग्र अरे ॥८॥ ४४ 
धामच्छदगिरिन्द्रौ वद्या देवो वहस्पदहिः 1 

सचेतसो विश्वै देवा य्न प्रावन्तु नः दुमे ॥९॥ ४५ 


। । 
तवं य॑विष्ठ दादयो नृ पाहि यृणुधी गिर॑ः । रक्षं तोकमुत त्मना ॥१०।(५)४६ [११७६] 
घाजस्यलु स्त 9) तापाद्‌ घयोददय ॥१२॥ अर्न दुनञ्मि सप्त 191 यदाकूवाशव ५९१ वार्रदत्य्य .द्र५९९ 
पञ्चादुवाकेषु पट्‌ चत्वारिशत्‌ 1४४ 
॥ शति श्युह्धयसुःकाण्वसंहि तायां सवश्चोऽघ्यायः ॥ २८ ॥ 
॥ शति चितीयो दुद्यकः २ ॥ 





सष्यायः २३1 १-१० ] काण्व-संटिता । {८७ ] 
अथ दृतीयो दलकः ॥ ३॥ 
एकविरोऽध्यायः 


स्वादं स्वा स्वादुनां तीव्रां तीत्रेणागरतामग्रतेन । 
मधुमतीं मधुमता सृजामि सर सोमेन । 


सोमेौऽस्यशचिभ्यां पच्यस्व सर॑स्वत्यै पच्य॒खेन्द्रौय सुत्राम्णे पच्यस्व ॥१॥ १ 
परीतो पिता सुतस सोम्‌] य उत्तम< हविः | 

दघन्वा यो नर्या अप्न्ठरा सषाव सोममद्रिभिः ॥२॥ १ 
वायोः पतः पव्त्रंण प्राङ्क्सोमो अतिरतः । इन्द्रस्य य॒ज्यः सखा । 

वायोः पठः यवण प्रत्यदसोमो अ्िद्रतः। इन्द्रस्य य॒ज्यः सखा ॥३॥ ३ 
पनां ते परित < सोम॒ < खस्य दहिता । वारेण शश्व॑ता तना ॥४॥ ¢ 


व्रह् क्षत्र पवते वेनं इद्िय < सुर॑या सोम॑; सुत आसुतो मदाय । 
शक्रेण देव देवताः पिपभ्धि रसनां यज॑मानाय घेहि 1 
क्विदङ्ग यवमन्तो यवं चिद्यथा दान्स्य॑नुपवं वियुयं | 

इदेदेपां कृणुहि भोजनानि ये बर्हिपो नमं उक्ति न जग्पुः 
उपयामगरंहीतोऽस्यचिम्या त्वा सर॑स्वत्यै ववनद्राय त्वा सुत्राम्णे । 


एष ते योनिस्तेजसे त्रा वी्यौय तवा बलाय ता 1॥५॥ ५ 
नाना दि वाँ देवर्ित < सर्दस्करतं मा स संक्षाधां परमे व्योमन्‌ । 

सरा त्वमसि रम्मिणी सोमं एप मामा हिध्सीः स्वां यो्निमाविश्षन्तीं ।६॥ & 
उपयामगुहीतोऽस्याधिनं तेज॑ः सारस्वतं कीर्मेन्द्रं वर॑म्‌ । 

एप ते योनिमोदाय त्वानन्दाय॑ खा महसे त्वा 1७ ७ 


तेजोऽसि तेजो मयं धेहि ीथेमसि वीर्यं मिं पहि 
व्द॑मसि वलं मपि घेवोजोऽस्योनो मिं षेदहि । 


मन्युरंमि मन्युं मिं पेटि सहोऽसि सहो माव पेदि ॥८॥ ८ 
या व्याघ्रं विपूचिक्तोभो धद च रक्ति। 
श्येनं पतत्रिणं सि स्द् सेमं पाट रचसः ॥९॥ ९ 


यदापिपेषं मातरं प्रः प्रमुदितो घयन्‌ । 
एतद्रे अनणो भ॑वाम्यहंतो पितरो मयां ।१०॥ १० [२६.२] 


[<< ] ॥ शाष्क-ययवदीय { यच्वायः २१] ११-२४ 


संपृच॑ स्थ॒ सँ म॑ अद्रेणं पृङ्क्त । विपृच स्थ षि मा प्पिनं पृङ्क्त ॥११॥ (९) ११ 


हि 


देवा य॒घम॑तन्वत भेवलं भिषजाश्विना । 


वाचा सरस्वती भिषगिन्दरायेद्धियाणि दष॑तः ॥९॥ १२ 
दक्षाय रूप शम्पंणि प्रायणीयस्य तोक्मानि । 

क्रयस्य सुप सोम॑स्य लाजाः सोमाश्शवो मधु 1\२॥ १३ 
आतिथ्यरूपं मासरं महावीरस्य नयडः। 

रूपम॑पसदामेततिसो रात्रीः सुरास॑वा ॥३॥ ` १४ 
सोम॑स्य रूपं रीतस्य परिसुर्परिषिच्यते ! 

अश्िस्यां दुगं मेपजमिन्द्रयिन्द्र सर॑स्वत्या ॥४।॥ १५ 
ाघन्दी रूप राजासन्यै वेच कुम्भी सुराधानी ! 

अन्त॑र उत्तरवेद्या स्यं कारोतरो भिषङ्‌ ॥५॥ १६ 
चेदया वेदिः समाप्यते विषां वहिरन््रियम्‌ । ` 

युपेन यूपं आप्यते प्रणीतो अभिरथिना 11६1 १७ 
हविषौनं यदश्चिनासरीधरं यत्सर॑खती । 

इन्द्रायंन्द्र < सद॑स्कृतं प॑त्तीसाठं गा्हैपत्यः 1७ १८ 
म्रषेभिः भ्रेपानासोत्याप्रीभिराभ्रीयन्चस्यं । । 

भ्रयाजेरभिरुयाजान्वषटूकषारेभिराहतीः 1८1 १९ 
पञ्चभिः पुद्यलासोति पुरोर्ेदर्वीश्प्या । 

छन्दोभिः सामिषेनीया्याभिरवैपट्ङारान्‌ ॥1९॥ २० 
धाना; करम्भः सक्तवः परीवापः पयो दधिं | । 

सोम॑स्य रूप हविषं आमिक्षा वाचि मघुं ।॥१०॥ २१ 
धानानां स्पं इव॑टं परीवापस्यं गोधूमः । 

सक्तृना६ रूपं वर्दरयुपवाकः करम्भस्य ॥११॥ रर 
पय॑सो सूपं यद्वां द्रो सूपे कर्कन्धूनि । 

सोमस्य स्पं राथ सौम्यस्यं स्पमामिघां 11 १२॥ २२ 


आश्रादयेदिं स्तोत्रिया; प्रत्याश्रावो अनुरूपः । 
यजेति षाय्याखूपं भ्रगाथा यंयजामहाः ॥ १३॥ २४ ११९५) 


ध्यायः २१1 २५-३९ ] काण्व-सहता । {<९1 


अर्थं ऋचैरुक्थान।९ सूपं पदैरामोति निविदः । 


अणवः शसखाण।९ रूपं पय॑सा सोम॑ आप्यते ॥१४॥ २५ 
अभ्य प्रावःसवनमिन्दरेणेनद्रं माध्यंदिनम्‌। 

वैश्वदेव सर॑स्वत्या तुतीय॑माप्त< सव॑नम्‌ । १५॥ २६ 
चायन्यै्वा यन्यान्यामोति सतेन द्रोणकललम्‌ । 

कम्भीभ्यामम्भृणो सते स्थालीभिः स्थारीराप्नोति ॥१६॥ २७ 
ययुभिराप्यन्ते ग्रहा ग्रहै स्तोमां विष्रतीः | 

छन्दोभिस्क्थाशसराणि सास्नाबभृथ आप्यते ॥१७॥ २८ 
इक।मिर्भक्षानाप्नोति घक्तवाकेनाशिष॑ः । 

शौयुनौ पलीसयाजान्त्॑मिष्टयजुपां स॒ श्स्थाम्‌ ॥१८॥ २९ 
व्रतेन दीक्षामाप्नोति दीक्ष्याप्नोति दर्धिणाम्‌ । 

दार्धणा श्रद्धामाप्नोति श्रद्धयां सत्यमाप्यते ॥१९॥ २० 


एतावेद्रपं यतस्य यदेवैेह्॑णा कृतम्‌ । त्देतत्सतरमाप्नोति यज्ञे सनामणी सुते ॥२०।॥८२) २१ 


सुर॑चन्तं वर्हिषद < सुवीरं यज्ञ < हिन्वन्ति महिषा नमोभिः 


दर्घानाः सोमं दिवि देवतांस मदेमेन्द्रं यजमानाः स्वकोः ॥१। २२ 
यस्ते रस॒ः संमत ओष॑धीषु सोम॑स्य युष्म: सुर॑या सृतस्य॑ । 

तेन॑ जिन्व यज॑मानं मदेन सरस्वतीमश्विना हन्द्रम्निम्‌ ॥२॥ ३३ 
यमधिना नम॑चेरास॒रादयपि सर॑स्यत्यसुनोदिन्दियायं । 

दमं त शुक्रं मधुंमन्तमिन्द < सोम < राजानमिह मंकयामि ॥३॥ ३४ 
यद्र रप्र € रसिनः सतस्य यदिन्द्रो अरपिवच्छचींमिः | । 
अहं तदस्य मन॑सा शिवेन सोम राजानमिह भ॑क्षयामि ।४।॥ २३५ 
पिठभ्य॑ः स्वधायिभ्यः स्वघा न्मः पितामहेम्यः स्वधायिभ्यः स्वधा नम॑ः | 
प्रपितामहेभ्यः स्वश्ायिस्यः स्वधा नर्मः | ५॥ ३६ 
अक्स पितरोऽमीमदन्त पितरोऽसींतुपन्त पितरः । पितरः शुन्धध्वम्‌ ॥६॥ २७ 
पनन्त मा पितरः सोम्यास; “नन्तुं म पितामहाः पनन्त प्रपिंठामहाः 

पवित्रेण प्रतायुपा ।७] ३८ 


पनन्त मा पिताम॒हाः पनन्त प्र्धितामहाः । पृक्ण शतायुषा विश्वमाय्द॑त्रै ।।८॥ ३९ 
ष 
ध [१२१२] 


४3 


शष्-यक्तवैद्यीय 


[ सन्यायः २१] ४०५५ 


अग्र आय\्दि पवस आ सवोजमिषं च तः | अरे बाघस्व दच्छनाम्‌ ॥९॥ ४० 


यत्ते पवित्रमार्चेष्यग्ने पित॑तमन्तरा । ब्रह्म वैन पुनातु मा ।॥१२॥ 


तुं मा देवजनाः पुनन्तु मन॑सा धिय॑ः । पुनन्तु विश्वा भूतानि जाङवेदः पुनीहि मा॥ १०।४१ 
पवित्रेण पुनाहि सा शुक्रण दव दात्‌. अरं रखा कतृश्रयु ।॥११॥ 


४२ 
9२: 


पवमानः ' सो अद्य चः पवित्रेण विच्षणिः। यः पोता स पुनातु मा 1१३॥- ४४ 
उभाभ्यां देव सितः पक्तरिंण सवेन च । मां पुंनीदि विश्वतः | ९४॥ ४५ 


वैश्वदेवी पुनती देव्यागाचस्याभिमा वहर्चस्तन्वों बीतपुषठाः । 
तया मद॑न्तः सधमादेषु वय स्याम पत्यो रयीणाम्‌ ।१५॥ 
ये समानाः समनसः पितरों यम॒रा्ये । 

तर्षौलोकः स्वधा नमों यज्ञो देवेषु कल्पताम्‌ || १६॥ 

ये समानाः सम॑नसो जीवा जीवेषु मामङाः। 

तेषा श्रीमयिं कल्पतामस्तिोके शत < समाः ॥१७॥ 

ढे सृती अशृणवं पितृणाम्‌ देवानामुत मरत्योनाम्‌ 1 
ताम्यामिदं विश्वमेजत्समेति थरद॑न्तरा पिर मातरं च 1१८ 
इद < हविः प्रजननं मे अस्तु द्वीर्‌ < सवगण ६ स्वस्तये । 
आ्मसनिं प्रजासनि पशुसनि रोकसन्यं मय सनिं । 

अभिः प्रजां बहुलां मे करोत्वन्नं पयो रेतों अस्मां घतत 1१९ (३) 


उदीरतामव॑र उत्पयस उन्मध्यमाः पितरः सोम्यासः । 

असुं य इयुरवृका ऋतज्ञास्ते नोऽवन्तु पितरो हवेषु ॥१॥ 

त्वर सम्‌ प्रचिकितो मनीपा त्वर रजिष्ठमनु नेपि पन्थाम्‌ । 
तवर प्रणीती पितरो न इन्दो देवेषु रतमभ्जन्त॒ धीराः ॥२॥ 
त्या हि न॑ः पितरः सोम पूर्व कमणि चक्रुः पवमान धीराः | 
यन्वन्नव।तः परिषी रपो वीरेभिरमेघवां भवा नः ॥३॥ 
त्व सोमः पितभिः संविदुानोऽन द्यावापृथिवी आ ततन्थ । 
तस्म त इन्दो हविषां विधेम चय स्याम्‌ पठयो रयीणाम्‌ ॥४॥ 
वर्हिषद; पित्र उत्यवागिमा वों हव्या चंछृमा जुपप्वम्‌ | 

त आ गतताच॑सा शन्तमेनाथा न; शं योररपो दधात 1५] 


४४७ 


४८ 


५५ [१२२८] 


| 


शस्प्रायः २१।५९-७० 1 काण्व -संदिता । 


उप॑हूताः पितरः सोम्यासो बर्हिष्येषु निधिषु प्रियेषु । 

त आ म॑मन्तु त इह शरु॒न्त्वा ्ुबन्तु तेऽवन्त्वस्मान्‌ ॥६॥ 
आं पितृन्त्सविदर्ज २ अवित्सि नपातं च विक्रम॑णं च विष्णोः । 
विदो ये स्वधया सुतस्य भज॑न्त पित्वस्त इहागमिष्ठाः ॥७॥ 
अर्धिष्वात्ताः पितर्‌ एह ग॑च्छत॒ सदःसदः सदत सुप्रणीतयः । 
अक्ता हवी रपि प्रय॑तानि वर्हिष्यथां रायि £ सवैवीरं दधातन ॥८॥ 
आ य॑न्तु नः पितरः सोम्यासोंऽषष्वात्ताः पथिभिर्देवयानैः 
अस्मिन्‌ य॒ते स्वघया सद॒न्तोऽथि तुबन्तु तेऽवन्त्वस्मान्‌ ॥९॥ 

ये अप्िष्वात्ता ये अनप्निष्वात्ता मध्यं दिवः स्वधय। मादयन्ते | 
तेभ्य॑! स्वरारसनीतिमेतां य॑थावन्चं तन्व कस्पयाति ॥१०॥ 
अ्रिप्वाच्तानृतुमतों हवामहे नारा ध्से सेमपीथं च आशुः । 

ते नो विग्रासः सुहवां न्तु वय^ स्याम्‌ पत॑यो रयीणाम्‌ ॥११॥ 
आच्या जानुं दक्षिणतो निपचेमं यतमम गुणी विश्च । 

मा हि<सिषट पितरः केन॑ चिन्नो यद्र आग॑ः पुरूपता कराम ॥१२॥ 
आसीनासो अरुणीनामुपस्थे रयिं धत्त दाशुषे मरत्यय । 

पतरभ्य॑ः पितरस्तस्य वस्वः प्र य॑च्छत॒ त इदो दधात ॥१२॥ 


त्वमंप्र ईत जातवेदो वाङ्ग्यानिं सुरमीणिं कृत्वी । 


प्रादाः पितृर्य॑ः सवधया ते अक्षन्नद्धि चं देव्‌ प्रयता हवी र्पिं ॥१६॥ 


इदं पित्भ्यो नमे अस्त्य ये पूर्वासो य उपरास ईयुः । 
ये पार्थिवे रनस्या निप॑त्ता ये वां नून सुवृजनासु विष्ठ ॥१५७॥ 
ये चेह पितरो ये च नेद याध्व॑ विन्रर्यो२ डच नप्र॑जिग्र | 
सवं वेत्थ यति ते जातवेदः स्वधाभियज्ञ < सुरतं जपस्य ॥१८॥ 
अधा यथौ नः पितरः पर॑सः प्रत्तासों अग्र कुतमांद्चपाणाः । 
शचीर्दयन्दीर्धितियुक्यश्षासः क्षामः भिन्दन्तो अर्णीरपं चन्‌ ॥१९॥ 
उशन्तस्त्वा नि धींम्यणन्तः समिंधीमदि । 
उश॒ते आ व॑ह पितर्‌ दिप अर्तवे ॥२०॥ 

>) 


[९१ | 


॥ ३ ६ 


षच्‌ 4 \9 


ष [4 


५९ 


६० 


६१ 


६२ 


६२ 


यम॑ कन्यवाहन्‌ सख॑ चिन्मन्यसे रयिम्‌ । तन्नौ गीभिः शवाय्यं देवत्रा पनया युज॑म्‌ ॥१४॥ ६४ 


यो अभिः क॑च्यवार्हनः पित्रन्यक्षटतावृध॑ः । परेदु हव्यानि वोचति देवेभ्य॑थ पित्भ्य आ॥ १५॥६५ 


== € ~= 


१.९ 


६७9 


६८ 


&९ 


७० {१२६३ ] 


[९२] शुङ्क-ययुर्वेदीय [ अध्यायः २१ \ ७१०८० 
अपां केन नतेः रिरं इन्द्रोद॑वेयः । विश्वा यदज॑य॒ सपुरः ॥२१॥ (४) ७१ 


सोमो राजञामुत॑ < सुत ऋनीपेणाजहान्मृत्युम्‌ । 
ऋतेन सत्यमिंन्धरियं विपान॑< शुक्रमन्॑स॒ इन्द्रस्येन्दरियमिदं पयोऽमृते मधुं ॥१॥ ७२ - 
अद्यः श्वीरं ्यपिवत्‌ कु्दिरसो पिया । 

ततेन सत्यभिन्दियं प्िपान॑ < शक्रमन्धस॒ इन्दरस्यन्द्रियमिर्द पयोऽगतं मधुं । 
सो्मम॒द्यो व्यपिवृच्छरन्द्सा हध्सः शंचिषत्‌ । 
ऋतेन सत्यमिन्दरियं विपान॑< शक्रमन्ध॑स इन्द्रस्येद्धियमिदं पयोऽमृतं मधं । 
अन्नात्परिसुतो रसं बर्यणा व्य॑पिवत्‌ त्रं पयः सोम प्रजापतिः । 
क्रतेन सत्यिन्दरियं विपान < शुक्रमन्ध॑स इन्द्रस्येद्दियमिदं पयोऽमतं मधु ।॥२॥ ७२ 
रेतो मूत्रं वि जंहापि योनिं प्रिरादिन्दरियम्‌ । 
गर्म ज॒रायुणावत॒ उल जहाति जन्म॑ना । 
तेन॑ सत्यमिन्दरियं विपान॑< शक्रमन्ध॑स इ्द्रस्यन्दरियमिदं पयोऽमृतं मधुं ॥३॥ ५७४ 
द्रा स्पे व्याकरोत्‌ सत्यानुते प्रजापतिः । 
अश्र॑द्रामनृते द॑घल्छृद्धा सत्ये प्रजार्पतिः । 
ततेन सत्यमिदं विपान॑< शक्रमन्ध॑स टन्दर॑स्येन्धियमिदं पयोऽमतं धुं ॥४।॥ ७५ 
वेदेन स्पे र्यपिवत्‌ सुतासतो प्रला्पतिः । 
क्रतेन सत्यमिन्द्रं विपान॑ € दुक्रमन्ध॑स्‌ इन्द्रस्यन्द्ियमिदं पयोऽमृतं मुं । 
दृष्टा परिसुतो रसं शक्रेण शक्रं व्य॑पिवत्पयः सोमं प्रजापतिः । 
तेनं सत्यमिद्धियं विपान॑< डक्रमन्धंस इन्दरस्येन््ियमिदं पयोऽमृतं मधुं ।५॥ (५)७६ 


सीसेन तन्त्रं मन॑सा मनीषिणं उणोसत्रेणं कवयो वयन्ति | 


अशिनां यज्ञ < संवित्ता सरखतीन्द्रस्य रूपं वरणो भिपय्यन्‌ ॥१॥ ७७ 
तदस्य सूपममृत्‌ < शचीमिस्तिस्रो द॑पुदेवताः सश्रराणा; । 
लोमानि श्यैवेहुषा न तोक्म॑भिस्तग॑स्य मा ऽसमभवन्न लाजाः ॥२॥ . ७८ 
तदुश्विना भिपजां सद्रव॑सनी सर॑स्वती वयति येनो अन्त॑रम्‌ । 
अस्थि मजानं मास॑रेः कारोत्तरेण दध॑तो गवां सवि ॥३॥ ७९ 


सर॑स्वती मनसा पेश वस्‌ नासत्याभ्यां वयति दर्जतं यषः । 
रसं परिस्रुता न रोहितं न॒प्रुर्धीरस्तसरं न वेष ॥४॥ ८० [६२५३] 


| प्यायः २१1 ८१-९३ ] काण्व-संदिता 1 [ ९२) 


पय॑सा ुक्तम्रतं जनित्र < सुरया मूत्राजनयन्त्‌ रेत॑ः । 


अपास॑तिं दुर्मतिं वाथमाना उतैष्यं वाद सव्वं तदुदरात्‌ ॥५॥ ८१ 
इन्द्र; सुत्रामा हदयेन सत्यं पुरोखकञैन सविता जजान । 

य्त्‌ क्ोमानं वरुणो भिप्यन्‌ मत॑स्ने वायव्येन मिनाति पित्तम्‌ ॥६॥ ८२ 
आन्त्राणि स्थालीमेधु पिन्वमाना गुदाः पत्राणि सुदुघा न धेनुः । 

द्येनस्य पत्र न ष्डीहा शचीभिरासन्दी नाभिरुदरं न माता ॥७॥ ८३ 
कुम्भो व॑निष्टुजैनिता शचीभिवस्मिननगर योन्यां गर्भौ अन्तः । 

प्टाशिन्ध॑क्तः शतधार उत्सो दहे न कममी स्वधां पितर्य; ॥८॥ ८४ 
मुल सर्द॑स्य शिर इत्‌ सतेन जिह्धा पवित्रमृधिनासन्त्सरस्वती । 

चप्पं न पायुर्थिषगंस्थ बालों वस्तिनं शेषो हरसा तरस्ी ॥९॥ ८५ 
अधिम्यां चश्षुरमरतं ग्रहाभ्यां छेन तेजो हविया शते । 

पक्ष्माणि गोधूमैः कुवलैरुतानि पेयो न शक्रम वसाते ॥१०॥ ८६ 
अविन मेषो नसि वयय प्राणस्य पन्था अमतो ग्रह।भ्याम्‌ । 

सरस्वत्यपवाकै्यानं नस्यानि वरिवद॑रेजजान ॥११॥ ८७ 
इन्द्रस्य सूयरमुपमो वरल कणास्यार श्रोत्रममृतं ग्रहांम्याम्‌ । 
यवु न विवि केसराणि कवन्धं जज्चे मधुं सारघं युखा॑त्‌ ॥१२॥ ८८ 
आत्मसुपस्ये न वुक्स्य लोम्‌ युखे मश्रणि न व्यघ्रोम । 

केरा न चछीषन्यक्चसे धिये शिखा सिरहस्य लोम चिपिंरिन्दरियाणिं | १३॥ ८९ 
अङ्गान्यारमन्‌ भिपजा तदधिनात्मानमङ्गः सम॑धात्‌ सर॑स्वती । 

इन्द्र॑स्य रपर प्रतमानमा्ुन्दरेण ज्याविरम्तं दधानाः ॥१४॥ ९० 

सर॑स्वती योन्यां गरमन्तरधिम्यां पत्ती सुतं विभर्षि । 

अपार रसन्‌ वरणो न मान्न धयै जनय॑ननम्सु राजां ॥१५॥ ९१ 


तेजैः पगना हविररिन्ट्रियायत्‌ परिसुता पय॑सा सारघं मधु । 
अशि्या दुग्धं भिपजञा सर॑स्वत्या सुतासुताम्याममृतः सोम इन्दुः ॥१६॥ (६) ९२ 


प्रस्य ना्भुरसि क्षत्रस्य यो्निरमि! मात्वा हिस्सीम्मामां रिध्सीः 
निप॑साद भरतत्रतो चरणः पस्त्यास्वा } सा्राल्याय स॒क्रतुः 1 मरयोः पाहि विदोत्पाहि । 
देषस्यं त्वा सवितुः प्र॑सवेऽध्िने्ादस्यां पएप्णो हस्त्यम्‌ ॥१। ९३ [१२६६] 


[९8 | शयुष्च-यजुंदीय [ मध्याय २१।९४-१०६ 


अथिनोगेषज्येन तेज॑से बहव्च॑सायाभि पिवामि सर॑स्वस्ये मेष॑न्येन धीयौयाा्यायामि विंनामि। 


इन्द्रस्येन्दरयेण चराय शये यस्षसेऽमि पिख्वापि ॥२॥ ९४ 
कोऽसि कतमोऽसि कस्म खा काय॑ ता 1 सुश्ठोक सुमंङ्गर सत्य॑राजन्‌ ॥२॥ ९५ 
रिरो मे श्रीर्यशो खं चिषिः केशा श्मश्रूणि । 

राजा मे प्राणो अमृत॑ स॒प्नाट्‌ च्चिराट्‌ शोत्रम्‌ ।।४॥ ९६ 
निहा मे भ्रं षाङ्‌ महो मनो मन्युः स्वराड्‌ भाम॑ः । 

मोदाः प्रमोदा अङ्कखीरङ्गानि मिं मे सर्हः ॥५॥ - ९७ 
बाहू मे वर॑मिन्दिय< हस्तो मे कम वीयैम्‌ । आत्मा क्षतरहरो मग ॥६॥ ९८ 


पीनं राष्टप्रदरम ससा ग्रावद्च श्राणा । उरू अर्ता जाना वद्या मेऽङ्गानि सवेत; ॥७॥ ९९ 
ना मम चित्त विज्ञान पायमऽपाचतिमंसत्‌ । 


आनन्दनन्दा आण्डा म भगः सोभाग्य पसः ॥<॥ १०० 
जह्लम्यां पद्धयां धर्मऽसि विचि राजा प्रतिष्ठितः । 

प्रतिं कषत्रे प्रतिं तिष्ठामि रषे प्रत्यश्ैषु प्रतिं तिष्ठामि गोषु ॥९॥ १०१ 
्रत्यद्धैषु प्रतिं तिष्टाम्यात्मन्‌ प्रविं शरणेषु प्रतिं तिष्ठामि पे । 

प्रति चा्बापुयिन्योः प्रतिं तिष्ठामि यदे ॥१०॥ १०२. 
त्रया देवा एकादश त्रयचिश्शाः सुराध॑सः । 

बृहस्पतिपुरोहिता देवस्य सवितुः सवे । देवा देवैरवन्तु मा ॥११॥ १०३ 
प्रथमा द्विीयेदिंतीयस्तृती्ेस्त॒तीय।; सत्येनं । 

स॒त्यं यज्ञेन यज्ञो यजुभिर्यज'पि साम॑भिः ॥१२॥ १०४ 
सामान्यभ्मिक्रर्चः पूरोऽ्ठुवाक्याभिः पुरोऽनुवाक्या याज्यामियौज्यां वषट्कारः । 
वुषट्कारा आहुतिभिरा्हतयो मे का मान्त्सम॑धयन्तु भूः स्वाहां ॥१२॥ १०५ 
लोमानि प्रय॑तिमंम त्वङ म॒ आनतिराग॑तिः । 

माध्सं म उर्पनतिवेस्स्थि मजा म॒ आनतिः ॥१४।७॥ १०६ [१२७९] 


स्वार कादश ॥ १६; देवा यत्त एवडाविः १२०॥ सुरावन्तमेकोनवि शतिः ॥१९॥ उदीरतामेकावंदातिः ॥२९॥ 
सोमो राजा पञ्च 1५1 सीसेन तन्नं षोखश्च ॥ १६।। प्रस्य नाभिश्चत्दश ॥ १४॥ 


॥ सप्ता्वाकेएु प्रदुत्तरद्तम्‌ ॥ २०६ ॥ 


॥ इति द्युङ्कयुःकाण्वमेहिनायां णकविक्षोऽघ्यायः ॥ २९ ॥ 


ध्यायः २२1 १-३३ ] काण्व-सहिता। [ ९५१] 


दादिश्ोऽध्यायः। 


यदेवा देवदेड॑नं दर्वासथद्रमा वरम्‌ । अमा तरमादन॑सो विश्वानधुञ्चस्व ऽ्द॑सः ।1१।॥ १ 
यदि दिवा यदि नक्तमेना<सि चक्रमा वयम्‌ । 


वायुमा तस्मदेनसो विश्वान्युश्त्व हसः ॥२॥ २ 
यदि जाग्र्यदि स्वमन एना सि चकृमा वयम्‌ । 
घ्प मा तस्मदेन॑सो विश्वन्युखस्व श्टसः ॥३॥ ३ 


यद्‌ ग्रामे यदरण्ये यत्सभायां यिन्िये । यच्छद्रे यद्य यदेनश्चकृमा यम्‌ । 
यदेकस्याधि घर्मेणिं तस्यावियज॑नमसि । 
यदापो अध्या इति चरुणेति शपामहे ततोँ वरुण नो मुञ्च | 
अर्वयथ निचुम्पुण निचेरुरंसि निचुम्पुणः । 
अर्वदवे्दवङ्तमनोंऽयश््यव म्यमेत्यैछ्ृतं पुरुराव्णो देव रिपस्पारि । 
| समुद्र ते हर्दयमप्पन्तः सं त्वा वरिशन्त्वोपधीरुतापः । 
` समि्निया न आय्‌ ओष॑धयः सन्तु दुमिंतरियास्तस्मैः सन्तु । योऽस्मन्देषटि यं च॑ वयं द्विष्मः॥।४॥ ४ 
दरयदादव ुयुचानः सिनः स्नातो मखादिव । पृतं पवत्रिणेवाज्यमा्पः शयन्धन्त मन॑सः ॥५। ५ 
उदयं तमसस्परि स्वः पठ्यन्त उत्तरम्‌ । देवं देव॒त्रा सूव॑मग॑न्म ज्योतिरुत्तमम्‌ ॥६।। ६ 
अपो अचान्वचारिष < रसेन्‌ सम॑सृक्ष्महि । 
पयंस्वानप्न आग॑म ठं मा स संल वच॑सा परजया च धनैन च 


एषोऽस्येधिपीमहिं समिदसि तेजोऽसि तेतो सय भेदि 11७ ७ 
स॒माद॑वतिं एथिवी समुषाः सम्‌ सूरयः । समु विश्वमिदं जग॑त्‌ 1 
वैानरज्योतिभूयासं विभृन्कामान्व्य॑शचवे भूः स्वाहां ॥८॥ (१) < 


.. अभ्या द॑धामि स्मिधमग्नं ्रवपते त्रिं । वतं च श्रद्धां चेपिमीन्धे त्वां दीपितो अहम्‌ 1१ ९, 
यत्र॒ जहम च त्रं च॑ स॒म्बच्छो चरतः सह । तं ठकं पूष्यं प्रेदं यत्र॑ देवाः सहाप्रिन 1२ १० 
यपरन्द्र॑ यायु स॒म्यश्ो चर॑तः सद ! तं लोक्तं पण्यं प्रहपं यत्रं सेदिर्न धिये) ११ 
अर्युनां ते अध्डः पच्यतां परया परः । गन्धस्ते सोममत मदाय रसो अच्छ॑ठः 1] १२ 
सिजन्ि ५रिफिज्वन्तयुल्धिखन्ति पनन्त च । सुराय व्यै मदे किन्त्व च॑दति ङिन्तः 11५1! १३ 
{२२९२} 


[९६ श्- यजुवद [ सध्यायः २२1१४२८ 


धानावन्तं करम्मिणमपपर्वन्तमकिथनम्‌ । इन्द्र प्रातरषस् नः ॥६॥ १९ 
बहदिन्द्र।य गायत मरुतो वरत्रहन्तमम्‌ । 
येन ज्योतिरज॑नयन्रृताधों देवं देषाय्‌ जागरुवि ॥७॥ १५ 


- 


अध्वयो अद्रिभिः सुत सोम पावित्र आ नथ । पुनीहीन्द्रय्‌ पवि ॥८॥ (२) 


यो भतानामधिपतिर्यसिंलोका अथि भिताः । 


य ईश महतो महा शस्तेन गृह्णामि त्वापह माय गृहामि तामहम्‌ ॥९॥ १७ 
उपयामगरहीतोऽस्यधिभ्यौँ त्वा सर्स्वत्यै देन्द्रय त्वा सत्राम्णे | 
एषं ते योनिरधिस्यां त्वा सरस्वत्ये सेन्द्रा॑य स्वा सत्राम्णें ॥२।॥ १८ 


प्राणपा मै अपानपार्धक्षष्पाः श्रोत्रपाश्चं मे । वाचो म विश्वंभैषजो मन॑सोऽसि ` विरायकः।२॥ १९ 
अधिनंङृतस्य ते सरंखविकृतस्येनदरेण सत्राम्णां कृतस्य । उपहत उपंहूतस्य भक्षयामि ॥४। (२१२० 


समिद इन्द्र उषसामनीके पुरोरुचा पूवेकृदावधानः । 


त्रिमिरदमैखिध्यता बज॑बाहूर्जानं वृधं वि दुरो ववार ॥१॥ ९१ 
नराशध्सः प्रति शरो मिमानस्तन्‌नपात्प्रतिं यज्ञस्य धाम । + 
गौभिवैपावान्मधुना समञ्जन्‌ दिरण्येशन्द्री य॑जति प्रचेताः ॥२॥ २९ 
$ितो देवेररि्बो२ अभिषिराजहयानो हविषा शर्धमानः । 
पुरन्दरो गोत्रभिद्र्जवाहुरा यातु यज्ञयुप॑ नो जुषाणः ॥३॥ २१ 
जषाणो बहिदेरिवान्‌ इन्द्रः प्राचीन सीदतप्रदिशः पृथिव्याः 
उरुप्रथाः प्रथमान स्योनमादित्यैरक्तं वरभिः सजोषा; ॥४॥ २४ 
इन्द्र दुर॑ः कवष्यो धाद॑माना वर्षाणं यन्त॒ जन॑यः सपतीः । 
द्वारो देवीरभितो विं भ्रयन्ता< सदी वीरं प्रथ॑माना महोभिः ॥५॥ ५ 
उषासानक्ता इती वृहन्तं पय॑स्वती स॒टुपे बुरामिन्द्रम्‌ । 

दन्तं ततं पेशसा संयंन्ती देवानाँ देवं यजतः सुरुक्मे ।६॥ २९. 
देव्या मिमाना मयंपः पस्त्रा दतरा इन्र प्रथमा स॒वाचां । 

मृषेन्यज्ञस्य मघुंना दधःना प्राचीनं ज्योविईेपा वृधातः ॥७।॥ क 


विसो देवीरबिषा वधैमाना चन्द्रं जुपाणा जनयो न पती: । 
अच्छि तन्त पय॑सा सरस्तीरं देवी मार॑ती चिश्वतचिः ॥८॥ २८ [१३०७] 


(भः २२।२९-४२ } काण्व-संहिता 1 [९७] 


त्वष्टा दधच्छुष्पमिन्द्रांय रष्णेऽपाकोचि्ट्यशसे पुरूणि । 


वृषा यजन्वु॑णं भूरर मृैन्य्ञस्य॒ सर्मनक्तु देवाच्‌ ॥९॥ २९ 
वनस्पतिरर्वसष्टो न पारस्त्मन्या समञ्ज्छमिता न देवः 

इन्द्रस्य हृव्येटरं पणानः दाति यद्घं मधुना धृतेन ॥१०॥ ३० 
स्तोकानांमिन्दं प्रति शर इन्द्रो यपाय्माणो चयमस्तुराषाट्‌ । 

पृतप्रषा मनसा मोदं मानाः स्वाहा देवा अमृतां मादयन्ताम्‌ ॥११।॥ (४) ३१ 
आ यालिन्द्रोर्वस उप॑ न इह स्तत; सधमार्द॑स्त शुर; । 

चावधानस्तविंषीर्यस्य॑ प्वीचने क्षत्रमभिभुति पूष्यात्‌ ।१॥ २२ 
आन इन्द्रो दरादा न॑ आसाद॑भिष्टृदकसे यासद्ग्रः। 

आजि्िभिनैपतिर्वजबाहु; संगे समत्सु तुर्वणिः पतन्युच्‌ ॥२॥ ३२ 
आ न॒ इन्द्रो हरिभि्यात्वच्छकवीचीनोऽव॑से राघ॑से च । 

तिष्ठाति वजी मघां विरष्शीमं यज्ञमय नो वाजसातौ ॥३॥ ३४ 
त्रातारमिन्द्रमवितारमिन्द्र € हवेहवे सहव शरमिन्द्रम्‌ । 

हयांमि शक्रं पुरुदतमिन्द्र< स्वस्ति नों मध्वा धाचिरद्रः ॥४॥ ३५ 
द्रः सुत्रामा स्वर्वो२ अवोभिः सुश्खीको भ॑वतु विश्ववैदाः 

जाध॑तां द्वेषो अभ॑यं कृणोतु स्वीयस्य पत॑यः स्याम ॥५॥ ३६ 
तस्य वय सुमती यज्ञियस्यापि भद्रे सौमनसे स्याम्‌ | 

स स॒त्रामा स्वर्वौँ२ इन्द्रा अस्मे आराद्‌ दपः सन॒तदयोत्‌ ॥६॥ ३७ 
आ म॒न्दररिद्ध हरिभियौहि मयूररोमभिः 

मात्वाके चिखि य॑मन्धि न पारिनोति धन्वेव तौर इदि ।७॥ ३८ 
हवेदिन्द्रं वष॑णं वयाहं वचिष्ठासो अभ्य॑चन्त्यर्के। । 

स न स्तुतो वीरर्वदधात गोमयं पात स्वस्तिभिः सदा नः 1८] (५) ३९ 


समिद्रो अभिरश्विना ष्ठो धर्मो पिराट्‌ सतः । 

ददे धेचुः सर॑स्वती साम गाक्रमिहेन्दियम्‌ 11९1) ४० 
सूषा भिषजां सृतेऽश्विनोभा सर॑स्वती । मध्वा रजा श्वीद्दियमिन्द्रौय पथिभिर्वहान्‌ ।२।॥ ४१ 

बन्द्रायेन्दु < सर॑स्वती नराखध्संन नब्रुम्‌ । 

माताम मं मेषजं भिषज सते ।३॥ ४२ {६३२९} 


{९८ 1 ा्छ-यद्ुवदीय , [ चथ्यायः २२ [ ४३-६४ 


द्‌घः४॥ ४३ 


आवा सरस्वतीन्द्रवेद्धियाणि ववि । इ्याभिरध्िना इय < समू < सर 
दिष्य पाकेत्े ॥५।॥ ४१ 


अश्विना न्चेः सत < सोय < राक्र परिख॒तां 1 सर॑स्वती तमा भख 

कवष्यो न व्यचस्वतीरधिर्म्यान दरो दिशः 

इन्द्रा न रोदसां उम दुं कामान्त्सरस्वत! ।६॥ £ 
उपासानक्तमश्रिना दिवन्दर< सायमिन्द्रियेः । संजानाने सुपर्चसा सम॑ञ्ञाते सर॑स्वत्या 1७॥ ४ 
- पातं नो अधिना दिवां पाहि नक्तं < सरस्वति ! 

दंन्या होतारा भिषजा पातासेन्द्र सचा सतं 1८॥ ४४ 
तिसखस्रेधा सरस्वत्यश्विना भारतीखा 1 तीव्र परिष्ठता सोममिन्द्राय स्पुबमेदम्‌ ।९॥ ९८ 
अधिनां भेषजं मघ भेषजं नः सरस्वती । इन्द्रे त्वष्टा यशः धियं < रूपर्र्यमधुः स॒ते 11 १०॥ ४९ 
ऋतधेन्द्रो वनस्पतिः शचमानः परिखता । कौलाल्यधिस्यां मध इहे धसुः सरस्वती 1२१॥ ५० 
गोभिर्न सोर्ममथिना मासरेण परिसुता । स्मघात ९ स॒र॑सन्या स्ाेन्द्रं स॒तं मधुं ॥१२।। (६) ५! 


४ 

५ 

म 
न्द्रा 
क्ट 


अधन हविरिन्दियं न्युचधिया सरस्वती 1 आ सुक्रमस्राटरसं मधमिन्द्राय भिरे ॥१॥ ५२ 
यमश्विना सरस्वती हविपेन््रमव॑धयन्‌ । स विभेद वरुं सघं नयंचा पायुर सर्चा ॥२॥ ५२ 
तमिन्द्रं पवः सचाश्चिनोभा सरस्वतत । दधाना अरम्यनृपत हविषा यज्ञ इन्द्रियैः ॥३॥ "४ 


इन्द्र इन्द्रियं दघः सविता चरण ममः ! सःसत्रामां इविष्प॑तियेचमानायं सञ्चत ॥४। ५५ 


सिता वरुणो दध॒द्यजमानाय द्रादयेषं । आदत्त नयचेवेसुं स॒त्रामा बलमिद्धियम्‌ 1५1 ५६ 
चरुणः क्षत्र्थिन्ियं भरन सविता भियमर ! सूत्रामा यद्ंसा वं दधाना यज्ञमाश॒त ॥६।- ५४ 
अधिना गोर्भिरिन्दरियर्देभिवींयं वकम्‌ ! इव्िन्दर 2 रर॑स्वती यर्डपमानमवधंयस्‌ ।७1 = ५८ 


1 


ता नासत्या सुपे॑स॒ा हिरंण्यदत॑नी नरा । सर॑स्वती हविप्मतीन्द्र कर्मसु नोऽवतत 1८1 ५९ 
ता भिषजां सुक्मणा सा सुदुघा सर॑स्वती ¦ स च्रहा शतक्तरिनद्राय दधरिनद्धियम्‌।९। ६ 
युव < सुराममाच्वता नञा जासुरं इचा । किपएपानाः सरस्वतान्दर कर्भस्वावत ॥१०॥ ६१ 


पतर्मिव पितरा अधिनोमेनद्रावथुः का्व्यैदे सनाभिः । 4 


यत्सरामं च्यर्पिवः शचीभिः सर॑स्वती त्वा मघवनमिप्णर्‌ ॥९१॥ ५ 
यस्मिन्नश्वास ऋरय॒मासं उक्षणो वशा मेषा अवसृष्टास आहृताः 1 
कीरालय सामृष्टाय वेधे टदा मतिं जनय चारुमग्नये ।।१२॥ ६२ 


अरन्ये हविरास्ये ते सुचीव धतं चम्वीव सोम॑ः । । 
वाजसनिं < रयिमस्मे सीरं ्रक्षस्तं धरि यश्चसं बहरन्दम ।१३।। (७) ६४ [१२१४] 


भधष्यायः २२1 <*-७4; २३1१-५} काण्व-संहिता 1 [९९ ] 


अश्विना तेज॑सा चश्च प्राणिन्‌ सर॑स्वती वीरथम्‌ । ब्राचेन्द्रो षछेनेन्द्र॑य दघुरिन्धियम्‌ ।1१॥ ६५ 


गोम॑द्‌ पु णांसत्याश्ववदयात्तमधिना । वतीं शद्रा नपा््यम्‌ ॥२॥ ६६ 
न यत्परो नान्तर आदधपेद्रषण्वश्च । दःशध्सो मर्त्या रिपुः ॥३२॥ ६७ 
तान्‌ आ वेग्दमश्िना रथिं पिश सेदशम्‌ । धिष्ण्या वरिवोविदम्‌ ॥४॥ ६८ 
पावका नः सर॑स्वती वजेभित्रौजिनींवती । यन्घं व॑ धिया्व॑सखः ॥१५॥ ६९ 
चोदयित्री सूनृतानां चेत॑न्ती सुमतीनाम्‌ । यज्ञं द॑ये सर॑स्वती ॥६॥ ७० 
महो अर्णः सरस्वती प्र चेतयति केतुना । धियो विश्वा बि राजति ॥७॥ ७१ 
इन्द्रा यारि चित्रभानो सुता इमे त्वायवः । अण्वीभिस्तना प्रतास॑ः ॥८॥ ७२ 
इन्द्रा याहि धियेपितो विप्र॑जूतः सुताव॑तः । उप॒ नह्यामि वाषर्वः ॥९॥ ७३ 
इन्द्रा याहि तृत॑जान्‌ उप्‌ व्रण हरिवः । सृते दधिष्व न॒श्चन॑ः ॥१०॥ ७४ 
अधिनां पिचतां मधु सर॑स्वत्या सजोर्पसा 1 

इन्द्रः सुवामां वरहा जुपन्ता< सोम्ये मधु ॥११॥ (८) ७५ [१३६] 


यदेवा मष्ट ॥ ८ ॥ अभ्यादधामीत्यट ॥ <€ ॥ यो भूतानां चतस्ः॥ ४॥ समिद्ध इन्द्र पकादश। १२॥ 
अयात्वषट ।८1 समिद्धो अग्निद्धाददय ॥९२॥ अभ्विना ह विखयोदडा ॥१३॥ मभ्विना तेजसैकादश्च ॥११॥ 
1 अण्राुवाकरेचु पञ्चसप्ततिः ॥ ७५ ॥ 
॥ इनि श्ुङ्कयजुःकाण्वसंदितायां द्वाविदोऽध्यायः॥ २२ ॥ 


श्रयाविकहोऽध्यायः। 


[१ 


दमे म वरुण श्रुधी हव॑मया च॑ मख्य । सवामवुस्युरा चके ॥१॥ 
तत्त्वां यामि त्रह॑णा न्द॑मानस्तद। शास्ते य्जमायो हविः ] 
अददकमानो वरुणेह वेष्युरुशस्ध मा न आयुः प्र मोषीः ॥२॥ २ 
स्वं नोँं अग्ने वर्रणस्य विद्वान्‌ देवस्य देव्ये अव यासिसीष्ठाः | 
य्िष्ठो वितमः शोट्ुचानो विश्वा देषा शसि प्र भुमुरच्यस्मत्‌ 1 २॥ 
सत्वं नं अप्रेऽव॒मो भवोती नेदिष्ठो अस्या उषो व्यौ | 

अप यक्ष्व नो बरंण < रराणो वीहि म॑खीक< सहवों न एधि ।४॥ % 
महीम पु मातरर सुव्रतानामदस्य पत्रीमर्वसे हेम । 

त॒विकषत्रामजरन्तीम्रूची २ सृञर्माणमर्दिनि ई सप्रणीनिम्‌ ॥५॥ " [२२५९] 


(^, 


९४) 


{ १००] सुद्ध-यदुवदीय [ अप्यायः २३ 1ई- 


सुत्रामाणं पृथिवीं यामनेहसं < भुरामणमदिति सुप्रणीतिम्‌ । 
देवीं नाव॑ स्वरित्रामनागसस्बन्तीमा रहेमा स्वस्तये ॥ 


सनावमा रहेयमसबन्तीमन।गसस्‌ ! रताः स्वस्तये ॥७।। 


आ नीं मित्राररुणा पुतैरन्युंतियक्षतम्‌ । मध्वा रजा<पि सुक्रतू ॥८॥ ८ : 
म्र चाहा सिसृतं जीवस न आ नो गब्यतिगुकषतं घतेन । 

आ मा जने ्रवयतं युवाना श्रुतं म मित्रावर्णा हवेमा 1९] ९ 
शं नो भवन्तु वाजिनो हरु देदतांता मितद्रवः खकोः 

जम्भयन्तोऽहिं वक < रक्षा सि सनेम्यस्मद्यंयवन्चमीवाः ॥१०॥ १० 

ते मो अकरैन्तो हवनश्रुतो हवं धि शुण्न्तु वाजिनो मितद्र॑बः । 

स॒दसरसा मेधसाता इव त्मना महो ये घन॑< समिथेषु उभिरे ॥११॥ ५. 
वाजेवाजेऽवत याजिनो नो घनेषु विप्रा अमृता ऋवड्ाः 

जस्य मध्व॑ः पिबत मादयस्व तृता यात पथिभिर्देवयानैः ॥१२।॥ (१) १२ 


सिद्धो अभिः समिषा ससंमिदधो सरण्यः ¡ गायत्री छन्दं इन्दरियं ज्यािगे्बयों दधुः ॥१॥ १३ 
तननपाच्छचित्रवस्वनपाव सरस्वती । उष्णिहा छन्दं उद्धियं दित्या गोधैयों दधुः ॥२।॥ १४ 


पृञाविगवियों (५ 


इखांभिरपिरीव्यः सोमो देवो अमलः । अनष उन्द्‌ इन्ियं दधुः ।३ १५ 


--.> ~+ 
| 


सवहिरेमिः पपण्वन्त्स्तीणेवंिरम॑त्येः ! वृहती छन्दं इद्धियं तिवत्सो गौचेयों दधुः ॥४। १६ 
द्रो देवीदि्ों मरीर्चद्या देवो वृहस्पतिः | 
पञङक्तिश्छन्दं इेन्धिये तयवाट गौर्यो दधुः 11५11 १७ 
यदी सुपेशसा विशे देवा अम॑त्ीः । तिष्ट छन्दं इहेद्धियं पष्ठवाड्‌ गवये दधुः ॥५॥ १८ 
देव्या होतारा भिषजेन्द्रेण सयु यजा । जग॑ती छन्दं इन्द्ियमनडवान्‌ गोवेयो द्रः 11७1 १९ 
ति इव्य सरस्वती भार॑ती मर्तो बिः । विराट्‌ छन्द॑ इेद्धियं घेदगौनं वयो दधुः ॥८॥ २० 
स्ट तुरीपो दुत हन््रामी पुिवर्धैना । दिप॑टा छन्द उद्धियमृक्ा गने वग दधुः ॥९॥ २१ 
शमिता नो वनस्यतिंः सविता भरनुबन्‌ मरम्‌ । | 
कङूप्‌ छन्दं इहेन्दियं इश वेददययों दधुः ॥१०॥ भि 
स्वाहां यद्ये वर्णः सुक्षत्रो भेषजं क॑रत्‌ । 
अतिच्छन्दा इन्दं बृदरपमो गवयो दषुः ॥११॥ (२) २३ [१२०२] 


२0: 


। 


प. १८५ 0 


| 


भष्यायः २६९।२४-३७ काण्व-संटिता 1 [ १०९१1 


ब॒सन्तेनं कऋतुन। देवा वसंवचिषतां स्तुताः । रथन्तरेण तेज॑सा हविरिन्द्रे वयो दधुः ॥१॥ २४ 
्रप्मेणं ऋतुना देवा रुद्राः प॑ञ्चद॒शो स्तुताः । बृहता यद्च॑सा बल« हविरिन्द्रे बयं दधुः ॥२।॥ २५ 


र्षाभिक्रतुनादित्या स्तोम सप्तदशे स्त॒ताः 

वैस्पे्णं विशौजसा दृविरिन्द्रे ययो दधु‡ ॥३॥ २६ 
शारदेन तन देवा एंकवि \श ऋभ्व स्तताः ॥ 

धराजेन॑ शिया भरि < हबिरिनद्रे यों दधुः ॥४॥ । २७ 


हेमन्तेन तुना देवाखिणवे मरुतं स्तताः । वंठेन रकरीः सहाँ हविरिन्द्रे वयों दधः ॥५॥ २८ 
शैशिरेण ऋतन! देवास्॑यचि ध्ोऽग्रतां स्त॒ताः । 
सत्येनं रेवतीः श्र < हविरिन्द्रे बयो दधुः ।६॥ (३) २९ 


होता यक्षत्समिधाप्रिमिकस्पदेऽशिनेन्द्र < सर॑स्वतीमजो धम्रो न गोधूमः कृ्लेर्मेषजं मधुं । 
कष्य तेज॑ इन्द्रियं पयः सोम॑, परिसरतां धतं मध व्यन्त्वाज्य॑स्य होतर्यज ॥१।॥। ३० 
होता यश्चत्न्‌नभात्सरंस्वतीमर्विरमेषो न मेपजं पथा मधुमता मररन्धिनेन्द्राय वीम । 
जरद्रेरुपवारूमिमेपजं ताक्म॑भिः पयः सोम॑ः परिसुतां घृतं मधु व्यन्त्वाज्य॑स्य दोवर्यज॑ ॥२। २१ 
¦ ह्येतां यक्षशनरा्श््सं न नम्रं पति स॒रया मेयजं मेषः सर॑स्वती भिपग्रथो न चन्द्विनोरवेपा इन्द्रस्य 
वीर्यम्‌| मरदरैरुपवाकांमिर्भेषजं तोकर्ममिः पयः सोमः परिसुता रतं मधु व्यन्त्वाज्य॑स्य॒ होतर्यज २।३२ 
र्ता यधदिैडित आजुदनिः सरस्वतीमिन््र कहन वृरधर्नूपमेण गवेन्दियमधचिनेन्द्राय मेप॒जम्‌ । 
यवैः कर्षरन्धुमिरमधं लाजै मासरं पयः सोम॑ः परिसृता वरतं मधु व्यन्त्वाज्य॑स्य होतर्यज ।४॥ ३३ 
शेत यशद्वरदिरुणेप्रदा भिषङ्‌ नास॑त्या भिपजाधिनाश्चा यिश्ुमती भिपगधेनुः सर॑स्वती भिषक्‌ । 
दुह इन्द्राय भेषजं पयः सोम॑ः परिसुतां धृतं मधु व्यन्त्वाज्य॑स्य दोतयंज ॥५॥ ३४ 
होता यक्षदरो दिष्च॑ः कवष्यो न व्यचस्वरीरश्िभ्यां न दुरो दिशा इन्द्रो न रोद॑सी दये टे घेन 
सरगस्वत्युशचिनेन्द्राय मेपजम्‌ । 
कं न ज्योरदिरिन्दियं पयः सोय: परिसुतां धृतं मयु व्यन्त्वाज्य॑स्य होतर्यज ॥६॥ ३५ 
. होता यक्षत्सुपेदयसोषे नक्तं दिवाश्िना समञ्जाते सर॑स्वत्या लिपिमिन्द्रे न भपजम्‌ | 
येनो न रज॑सा हृदा धिया न मासरं पयः सोम॑ः परिसुत। धतं मध व्यन्त्वाज्य॑स्य दोतर्यजं ।[७।॥३६ 
रोवां यषटैष्या होवारा भिषजाधिनेनच्छं न जागृवि दिवा नक्तं न भेषसैः | 
शष < सर॑स्ववी भिषक्‌ सीसेन दह उद्धियं पयः सोमः परिसुतां 
षुतं मयु स्यन्त्वाज्य॑स्य होतु्यजं ।८॥ ३७ [१३९१] 


[ १०२] 


श्ङ्क-यजुवंदीय [ अध्यायः २३।३८-५ 


होता यक्षत्तिस्रो देवीरन भेषजं त्रय॑खिधातंबोऽपसो रूपमिन्दरं हिरण्यय॑मभिने्ा न मार॑ती । 
वाचा सर॑स्वती मह इन्द्राय दह इद्धियं पयः सोम॑ः परिसुतां 

धृतं मधु वयन्तार्ज्य॑स्य॒ होतयैजं ।९॥ ३८ 
होतां यक्षद्‌ सुरेत॑समपभं नयौपपरं त्षटारमिन्द्रमश्विनां भिषलं 
न सर॑स्वतीमोजो न सृतिरिन्धियं वको न रभसो भिषक्‌ । 
यजः सुर॑या भेषज भरिया न मार्सरं पयः सोम॑ः 
परिद्धता घते मध च्यन्त्वाज्यस्य होतयेज १०] २९ 
होठं यक्षदनस्पति < शमितार < शतक्रतं भीमं न मन्य < राजौनं व्याघ्रं नम॑साश्चिन।। 
साम ६ सर॑स्वती भिषगिन्द्राय दुह इद्धियं पयः सोम॑ः 
परिखुतां धृतं मधु ्यन्त्वाज्य॑स्य होतय॑जं ११ ४० 
होतां यक्षदभि  स्वाहाज्य॑स्य स्तोकाना < खहा मेदसां 
पृथक्‌ स्वाहा छाग॑मश्विभ्या € स्वाह मेष सर॑स्वस्ये । 


स्वाह ऋषभमिन्द्रय सिश्दाय सह॑स इन्द्रिय < स्वाहारं न भषज९ स्वाहा -सोर्ममिद्धियम्‌ । 
स्विन्दर < सुतरा्माण < सवितारं वरुणं भिषजां पति स््राहा वनस्पतिं प्रियं पायो न भेष॒जम्‌ । 
स्वाहां देवा अन्यपा ज॑षाणो अभरिभैनं पयः सोम॑ः . 

परिघुतां पतं मथु ्यन्त्वा्यस्य॒ होतर्यज ॥१२॥ (४). ४१ 


होता यक्चदश्चिनो छाग॑स्य वपाया मेद॑सो उपेत!५ इविर्होतयंजं । 
होतां यक्त्सरस्वतीं मेषस्य॑ वपाय मेदसो जुषतां < हविर्होतियंज । 
होतां यक्षटिन्द्रमयमस्यं चएाया मेदसो अषर्ता< हविर्हतय्ज 11 १।॥ ४२ 


होता यक्षदुश्िनो सर॑स्वतीमिन्द्र< सत्नामाणमिमे सोमाः 

सुर्माणरछागेने मेपेक्रभेः सताः | 

रष्पेनं तोक्म॑भिलौजेमेदस्वन्तो मदा मास॑रेण परिष्कृताः 

दक्राः पय॑स्वन्तोऽमताः प्रस्थिता वो मय॒डन्युतस्तानधिना सरस्व 

स॒त्रामां वचरहा अषन्ता६ सोम्यं मघं | 

पिवन्त्‌ मर्दन्त॒ व्यन्त होतर्यज (२॥ ४२ [१३९] 


दोतां यक्षदशचिनौ छागस्य हविष आतप म॑ध्यतो मेद उद्धतं पुरा दबो स्यः पुरा पौरुषेय्या 
गभः 1 घस्तां ननं घासे अजाणां यर्दसप्रथमाना समत्घ॑राणा ६ शतरुद्रियाणामपरप्वासानां 





यनः २३1 4४-१८ ] काण्व -सष्टेता। 1 २८२] 


पीवोपवसनानाम्‌ । पाश्वतः श्रोणितः रिंतामत रत्सादतोऽङ्कदज्ञादवत्तानां शर॑त एवा - 
विना जेतां ६ उविद्दौतयलं । रोता यक्चत्सर॑स्वतीं मेषस्य हविष आवद संध्यतेः मेद 
उद्धत प्रा दपोँभ्यः "परा पेार्पेव्या गमेः | घसन्ननं घासे अंज्ञाणां चवसप्रथमान!< 
समर॑राणा < सतरुद्वियणामभिष्वात्तानां पडोपचरननाय्‌ । पाश्ेतः श्रोणितः सितामुत् 
उत्सादतोऽङकादद्गादव॑तानौकरंदेव < सरस्वती जपत हविहोतयजं । होता यथदिन्दर॑मप- 
भस्य॑ हयिव आव॑यददय मध्यतो मेद्‌ उद्धतं प्रा द्रेपोस्यः परा पोरुपेग्या गमः । पमन 
घासे अज्राणां यव॑सग्रथमाना< स॒मरक्षराणा< शवरुद्रियाणामशिष्यात्तानां पीवीपचसनानाप्‌ । 
पार्वतः श्रोणितः शितामत उस्सादतोऽङ्गादज्गादव॑तानां करंदेवमिन्द्रो जपता रषिहतियजं 
† ॥३।। ४४ 

रोतां यधदनस्पतिंमभि दि पिष्टतमया राभिष्टया रशनया्धित । 

यत्राश्िनोरछाभस्य हविषः प्रिया धामानि यत्र सर॑स्वर्या मेषस्य हनिषंः 

मिया धामानि यत्रनद्रस्य कपुभस्यं हविषः श्रिया धामानि । 

यत्रामेः प्रिया धामने यत्र सोम॑स्य प्रिया धामांनि यत्रेनद्र॑स्य सुत्राम्णः प्रिया धामानि } 

यत्र॑ सवितुः प्रिया धामानि यत्र वरुणस्य प्रिया धामानि यत्र॒ बनुस्पतैः धरिया पाध।र्सि ॥। 

यत्र॑ देवानांमाज्यपाना प्रिया धामौनि यत्रामत: भिया धामानि | 

तत्रैतान्परस्तत्येयोपस्तत्येवोपावसक्षद्र मीयरा इव कृत्वी करदेचं देवो 

चनेस्पतिजंपतां < हविर्हत्यज ।॥४॥ ७५ 

होतां यक्षद र सिष्टकृतमयाकभिरशिनोङ्काग॑सय हधिष॑ः प्रि धामान्ययादू 

सरस्वत्या मेपस्यं हदिषः परिया धामान्ययाण्न्स्य ऋप॒भस्यं हविर्पः प्रिया धार्मानि । 

अयासः पिया धामान्ययाद्‌ सोम॑स्य प्रिया धामान्ययाचिन्द्र॑स्य सद्राम्ण॑ः प्रिया घामांनि] 

अर्या सवितुः प्रिया धामान्ययाड्‌ वरुणस्य प्रिया धामान्ययाड्‌ वनस्पत; प्रिया एरान । 

अयाद्‌ देवानोमाज्यपानौ प्रिया धामानि यभ॑दग्ररेहिः परिया धामानि ! चक्षत्छं 

म॑हिमानमाय॑ंजतामेज्या इप॑ः कृणोत सो अंप्वरा जात्वंदा जुपतता< दविेतिवल \।५॥ ४६ 


देवं यर्दिः सर॑स्वती सुदयमिन्द्रं अश्विना । 
तेजो न चधुरकष्योवहिषं दधुरद्धियं कंशुवनं वमुधय॑म्य व्यन्नु यञ ॥१॥ ४७ 
देबीदीरो अधिना भिषजेन्द्रे सर॑म्बती ! । 

प्राणे न वौयः नसि रौ दपुरिन्टिये वेनुवने वनुधयंम्य च्यन्त्‌ यजं ॥२॥ ४८ [६५ 


४ 
£ 
2२] 


[ १८४] शुङ्-यञ्जुवर्द्य [ उघ्यायः २३1९-५ 


देवी उषासा अश्विन सुत्रामेन्द्रे सर॑स्वती । 
चहं न बाच॑मास्यं उपास्यं दपुरिन्धियं सवने बसुधेय॑स्य व्यन्त यज॑ 1३! ४९ 
देवी जेठी सरस्वत्यश्विनेनदर॑मधंयन्‌ । र 
भो न कणैयोर्यो जेटीम्यां दधुरिन्ियं वसुवने वसुषेय॑स्य व्यन्तु यजं ।18॥ = ५० 
देवी उन्ती दुध सुदुबेनद्रे सर॑स्वत्य॒शिनां भिपजावतः । 
शक्र न ज्योति स्तनयोराहती धत्त इन्दियं वसवनें वसधेय॑स्य व्यन्त यज ॥५॥ ५! 
देवा देवानां ^ -जा होतारा इन्द्रमधिनः वषदटृकरिः सरखती लिपि न हदये पतिम्‌ 1 
दोतुम्यां दधुरिद्धियं वसवनें बसधेय॑स्य व्यन्तु यञ 1६1 पर्‌ 
देबीस्तिखस्तिस्रो देवीरश्विनेव्मा सरस्वती 1 
शष न मध्ये नाम्यामिन्द्रंय दधुरिन्धियं वसवे बसुषेय॑स्य व्यन्तु यज॑ ॥७॥ ५३ 
देष इन्द्रो नराश ध्स॑खिवरूथः सरस्वत्यािम्यांमीयते र्थ; । 
रेतो न सूपममद जनित्रभिन्द्राय त्वष्टा द््दिन्दरियार्णिं चसधेर्यस्य व्यन्तु यजं -॥८॥ ५४ 
देवो देवेर्बनस्पतिहिरण्यपणी अश्विम्या< सर॑स्वत्या सुपिप्यल इन्द्राय पच्यते मघं । 

ओजो न ज॒तिक्षैवमो न मामं वनस्पतिना दधद द्धिया्णिं वसबने वसुधेयस्य व्यन्तु यञ॑ ॥९।५५. 
देवे बहिवोरिवीनामष्रे स्तीणमधिम्यामू्णैश्रदाः सरंसत्या स्योनर्िनद्र ते सदः 
इश मन्यु राजान बर्हिषां दधुरिन्ियं वसुवने वमूषेय॑स्य व्यन्तु यजं ॥१०॥ ५६ 
देवो अभिः सिषटदेवान्य॑शयथायथ होता इन्दरमधिर्ना ॑ 
वाचा बाच सरस्वतीम सोम॑ < खिषटकृत्‌ 
सिषं इन्द्रः स॒त्रामां सविता वर्णो भिषगिष्टो देवो वनस्पतिः खिष्टा देवा अन्याः । 
खिष्टो अभ्रिरमिन्‌ा होता हतर सिष्टङयन्नो न दशदिद्धियमूजैमप॑चितिर स्वधां 
वसुवने चुषेय॑स्य व्यन्तु यज॑ ॥११॥ ल 
अप्रिमद्य होतारमवृणीतायं यज॑मानः पचन्‌ पक्तीः 
पर्चन्‌ पुरोरारान्‌ ब्मविम्यां छाग सर॑स्वत्यै मेषमिन्द्राय ऋषभम्‌ । 
सन्वभद्धिम्पा सर॑स्वत्या इन्द्राय स॒त्राम्णें सुरासोमान्‌ ॥१२॥ ५८ 
स॒पस्था अद्य देवो वनस्यदिरमवदुश्विभ्यां छिन सर॑स्वत्यै मेषेणेन्द्राय ऋषमे्ण 
असुःस्तान्‌ भदुस्तः प्रदिं पचतागूमीषरावीवेधन्त परोसलरपुरश्िना सर॑स्वरीरद्र सतरामा 
स॒रापामान्‌ ।॥ १२॥ ५९ [१६९३] 


सभ्यायः २३। ६०; २४] १-८ ] क्राण्वु-संदितः । [ १०५] 


त्वामुदय गरष आर्ैय ऋषीणां नपादवृणीतायं यजमानो बहुभ्य आ संगतेभ्य एष मै देवेषु 
वसु वायोर्यक्ष्यत इतं । 

ताया देवा दवे दानान्यद्स्तान्यस्मा आ च शास्वा च॑ शुरसरेषितश्चं होतरसि भद्रवाच्याय 
श्रषिंतो मार्ष; घक्तवाकायं सक्ता ब्रूहि ।॥१४॥ (६) &° {१९४ 


षम मे वरुण द्वाद्वा " १२ 1 समिद्धो अग्निरेकादर ॥ १९१ ॥ चसन्तेन षट्‌ ॥ ६ ॥ दोता यक्षद्‌ 
द्वादश 1१२ ॥ होता यक्षदभ्विनो छागस्य पञ्च ॥५॥ दवं वर्दिश्चतुर्दह ॥ १४६ ॥ 
॥ षडजुवाकेषु दण्टिः ॥ ६० ५ 


॥ इति शद्कयजुःक्ाण्वसंहितायां त्रयोविज्ञोऽध्यायः ॥ २२ ॥ 


अथ चतुर्विह्ोऽध्यायः } 


तेजोऽसि शक्रमस्र्वमायप्पा आयुर्मे पाहि । 


देवस्य त्वा सवितुः प्रसवेऽधिनेवीहुरभ्यां पएष्णो हस्ताभ्यामा द॑दे ९! १ 
इमामगरभ्णन्‌ रशनामतस्य पूर्वं आयुंपि विदथेषु कल्या । 

सा नों अस्सिन्त्सुत आ ब॑भूव ऋतस्य साम॑न्त्स॒रमार्पन्ती ॥२\ "२ 
अभिधा असि श्चनमसि यन्तासि धर्ता । 

स त्वम॒प्निं वैधानर < सम्र॑थसं गच्छ स्वाद।कतः स्वगा स्वौ देवेभ्य॑ः ॥२३॥ ३ 


प्रजापतये ब्रह्मनश्वं भन्त्स्यामि देवेस्य॑ः प्रजापतये तेन॑ राध्यासम्‌ । 
तं ब॑धान देवेम्यः प्रजापतये तेनं राष्युहि। 
प्रजापतये त्वा जष्टं परोक्षमीन्द्राभिम्यां व्वा जष्टं प्रोक्षामि वायवेत्वा जुष्टं प्रोक्षामि 


चिश्वम्यस्त्वा देवेभ्यो जुं प्रोक्षामि सर्वम्यस्त्वा देवेभ्यो जुष्टं पोक्षमि ॥४॥ \ 
यो अधैन्तं जिघ।सति तमभ्य॑मीति वर्रणः । प्रो मतैः प्रः शा ॥५॥ (१) ष्‌ 
अभ्रये स्वा सोमाय स्वाहायां मोदाय स्वादं सवित्रे स्वाहां यायते स्वाहा विष्णवे स्वाद। । 
इन्द्राय स्वाहा बृहस्पत॑ये स्वहा मित्राय स्वाहया चरणाय स्वाहां ॥९॥ (२) 8 
हिङ्काराय स्वाहा दिदुताय्‌ स्वाहा कन्दते स्वाहावङ्न्दाय स्वाह 1 
प्रोध॑ते सवां प्रप्रोथाव स्वाहा गन्धाय स्वाहा घ्रावाय स्वाह! ॥१॥ ७ 
निषिंशाय स्वादोप॑विष्टाय स्वाहा संदिताय साहा र्गते स्वाह । 
आसीनाय स्वाहा शयानाय स्वाहया स्वरप॑ते स्वाहा जाग्र॑ते स्वाहां ।॥२॥ < [ १४२२] 


१६ 


| 
1.1 
[1 

क०॥ 


चयुङ्क-यसुवेदीय { सस्यायः २५ १९-२६ 


क्रत स्वाहा प्रबडाय्‌ स्वाहा विजम्पमणायु स्वाद ठचत्ताच्‌ सह ह 


हनाव खादहीपास्यताय्‌ स्वाहायनय्‌ स्वहा प्राणाय साह 1 ९ 
य॒त स्वह ववतं सद्यदादायव्‌ स्वाह्दवयु ताव्‌ स्वरहह्य हा | 
न्नायं स्वहा जङ्रताय स्वाह्य रिपण्णाय्‌ स्वाहुपन्यताय्‌ स्वह [श १५ 


उवाय स्वाहा बर्लय स्वाह विवतमानाय साह विवरत्ताय स््ाहा | 

विधन्वानाय स्वाहा विधूताय स्वाहा शुश्रपमाणाय्‌ खहा व्रप्वुठं स्वाहा 141 ११ 
ईघमाणाय स्वदशचिनायु स्वाद्मा बीशविताव्‌ स्वाहां निमेषाय स्वाहा । 

यदकति तस्मै स्वाहा यविति तस्ते साह्य यन्य क्तेति तस्मे स्वाहा 


करवैते सखवाहां कृताव्‌ खाय ॥६॥ (३) १२ 
तत्विहुषैरेण्वं भगो देवस्य धीमहि । धियो यौ न॑ः प्रचोदयात्‌ 1१॥ १३ 
हिरण्यपाणिमूतये सविदारषटपं हये 1 स चां दवता पदम्‌ 1२] १४ 
देवस चेततो महीं अर संवितुर्दबामहे 1 समति सत्यराघसम्‌ 11२ १५ 
मुष्ति समतीवधों गति सवितुरीमे ! म्र देवायं मतीविदें 1४ १९ 
गाति सत्प॑ति महं सितारयुपं हये ! आसं टेवदींवये 11 १७ 
दुवस्य स्ितुमततमामुचव दव्यम्‌ 1 धिया सग मनामह 118 १८ 
अनि स्तोमेन बोधय स्मियानो अमंयंम्‌ ! व्या देवेष नो दघत्‌ [७] १९ 
स हैव्य॒वा्म॑तयं उशिन्दृतयनोंहितः । अमनिर्विवा सर्प्वति 11८॥ २१ 
चं त्वं धृतन्न इमहे चित्र॑मानो स्ववि । दरवो २ आ उीतयें वहे 1९॥ २१ 
अघि दुं पुरो द॑घ हव्यबाषुपं जु । दर्वोर आ सदयादटिद्‌ १०१ (४) द्द 


क, क 


भजीजना हि परमान छं विघार्‌ च्चा पवः ! सोजींर्या रद्टमाणः पुर्या 1१ (५) २३ 


विमूमात्रा परभुः पिवरा्ौऽनि दवोऽस्वत्योऽनि सवोऽस्यर्वीसि सिरि याल्य॑नि वर्षामि नृमपां अति। 


ययुनामापि विुरनामांस्याटित्वानां परान्दिहि 11२॥ ९ 
दवा आगापाला गतं देवेन्योऽथं मघाय ओत रदत । 
इद्‌ रन्तिर्डि र॑मतामिह धर्दिरिद ग्वष्रतिः स्ता 11२ (६: २५ 


काय॒ स्ाहा कन्म स्वाद्यं क्नमस्मै साहा । 
स्वाह्मधिमाघोताव्‌ म्बा मनः प्रलपंनवे स्वाहां सिचं विद्वां 11१} रद [६४२५] 


| 
| 


वायः २४ ॥ २७-३६ ] काण्व-सोहिता 1 [ १०७ | 


अदित्यै स्वाहादित्ये मरै स्वाहादित्यै सुमृलीकाय स्वाहा । 

सर॑स्वत्यं स्वाहा सर॑स्वत्यै पावकायै स्वाहया सरस्वत्यै बृहत्यं स्वाहां ॥२॥ २७ 
पष्णे स्वाहा पृष्णे प्रपथ्याय स्वाहां पृष्णे न्रन्धियाय स्वाह। । 

त्वष्ट स्वाहा त्वं तरपव स्वाहा त्वष्ट पुरुरूपाय स्वाहां । 


विष्यति स्वाहा विष्ण॑वे निभूयपाय स्वाहा विष्ण॑वे शिपिविष्टाय स्वाहां ॥३॥ २८ 

विश्वौ देवस्य नेतमेत वुरीत सख्यम्‌ । 

विश्वो राय ईपु्यति युघ्नं वृणीत पुष्यसे स्वाहा ।४।॥ (७) २९ 

आ जन्‌ ब्राह्मणो बर॑हवर्च॑सी जांयतामा राष्ट रजन्यः । 

श्रूं इषच्योऽतिच्याधी महारथो जायताम्‌ ॥१॥ । , ३० 
दोरधीं धेनर्वोन्हानडवानाद्ः सिः पुरंधिर्योषा । 

जिष्ण्‌ रथेष्ठाः समयो युवास्य यज॑मानस्य वीरो जायताम्‌ ॥२॥ ३१ 

निकामेनिकामे नः पर्जन्यो वपतु फएल॑बत्यो न ओप॑धयः पच्यन्ताम्‌ । 

योगक्षेमो न॑ः करपताम्‌ ॥३।! (८) ३२ 

प्राणाय स््राहांपानाय स्वाहां व्यानाय स्वाहा । 

चुप स्वाहा श्रोर्वराय स्वाहां वाचे स्वाहा मर्नसे स्वाहा ॥१॥ (९) ३३ 


प्राच्यै दिङ्ञे स्वाहावच्ैं दिशे स्वाहा दर्षिणायं दिशं स्वाहावच्य दिते स्वाहां | 
ग्रतीच्य दिशे स्वाहावौच्यै दिले स्वाहोदीच्ये दिशे स्ाहावाच्यं दिशे सवाहा । 
रष्वा दिशे स्वाहावच्य दिशे स्वाहावच्यि दिदो स्वाहाचोन्यं दिशे स्वाहां ॥ १।(१०)३४ 


अद्धयः स्वादं चाभ्येः स्वार्दोदुकाय स्वाद तिष्ठन्तीम्यः स्वाहा 
सर्वन्तीभ्यः स्वाहा खन्दंमानाभ्युः स्वाहा । 

सूप्याम्यः स्वाह ष्याभ्य॒ः स्वाहा घायास्यः 
स्वाहार्णुवाय स्वाहां समुद्राय स्वाहां सरिराय स्वाहां ॥१1 (११) ३. 


बाता स्वादं धूमाय स्वाहाघ्राय्‌ स्वाहां मेवाय स्वाहां विद्योतमानाय स्वाहां स्तनयते स्वाहा | 

अवस्पफृजते स्वादा वधते स्वाहप्रव्ते स्वाहोग्रं वप॑ते स्वाहां 
शीध्रं वर्धते स्वादोँटदुते स्वादाटदीताय्‌ स्वाहां । 

्रशनते स्वाहा शीकायुते स्वाहा प्रप्वाभ्यः स्वाहां 
हदुन(भ्यः स्वाहा नीहाराय स्वाहा 1१।॥ (१२) 


९ 
॥ 


३ £ { २४२ | 


[ १०८] शुक्क-यज्ैदौीय | । { भध्यायः २४ ३५१५ 


अग्रये स्वाहा सोमाय स्वहिनद्राय स्वाहा पृथिव्यै स्वाहान्तरिक्षाय स्वाहा । 
दिवे सवाहा दिरभ्यः स्वाहाशभ्यः 
स्वह दिशे सवाहावाच्यै दिते स्वाह ॥ १।।(१३) ३५. 


नधत्ेम्यः स्वाह नत्रियेभ्यः स्वाहाहोरात्रभ्यः स्वाहाैमासेभ्यः स्वाहां । 
मासेभ्यः स्वाह ऋतुभ्यः स्वाहांतैवेम्यः स्वाहां 
संवत्स॒राय॒ स्वाहा चावापथिवीम्या< स्वाहा ॥*॥ ३८ 
चन्द्राय स्वाहा द्थौय स्वाहा रस्मिभ्यः स्वाहा बसुम्यः स्वाहा । 
रदरेम्यः स्वाहादित्येभ्यः स्वाहां सरुडचः स्वाहया विशरैभ्यो देवेभ्यः स्वाहां ।॥२।(१४)३११ 


मूठेभ्यः स्वाहा शाखाभ्यः स्वाहया वनस्पतिभ्यः स्वाहां । 
पुष्पेभ्यः स्वाहा फलैम्यः स्वाहोपघीम्यः स्वाहा ।१।(१५) ४० 


पथिव्यै सखाहान्तरि्षाय स्वाहां दिवि सखवाह्य दर्यौय साहा । 
चन्द्राय स्वाहा नशत्रेभ्यः स्वाहाद्यः स्वाहौषधीभ्यः स्वाहा । 
वनस्पतिम्यः खाहां परिरम्य खाहां चराचरेभ्यः स्वाहां सरीसृपेभ्यः खाई।। १।८१६)४१ 


। 
असवे खहा वसंवे खाहां तिथे स्वाहा विनस्ते स्वाहां । 9 | 


गणश्रिये स्वाहां गणप॑तये स्वाहाभिभुवे स्वाहाधिपतये स्वाहां ॥१॥ ४२ 
शूयाय स्वाहां स्स॒पौय स्वाहां चन्द्राय स्वाहा ज्योतिषे स्वाहा 1 
मलिम्डुचाय्‌ स्वाहा दिवां पतयते स्वाहां ॥२॥ (१७) ~ , ध 


मर्वे साह्य माध॑वाय स्वाहां शक्राय स्वाहा श्युच॑ये स्वाहां । 
नभसे स्वाहा नभस्याय स्वाहेषाय स्वाहोजाय सादा । 
सहसे स््रादां सहस्याय साहा तप॑से स्वरा तपस्याय स्वाद{र्दसस्पतयु सादा ॥ १।।(१८) ४४ 


| 


वार्जाय्‌ स्वाह प्रसवाय स्वाहापिजाय स्वाहा कठ॑वे स्वाहा । 
स्वः स्वाहां मरे स्वाहां व्यर्नूतरिने स्वाहा | 
अन्त्याय स्ाहान्त्यांयनाय स्वाद! मौवनाय स्वाहा 
भुवनस्य पवये स्त्राहाधिपतये स्वाहां प्रजापतये स्वाहां ॥१॥ (१९) ४५ [१४५१] 


भादः २४ २६८७; २५५१-३ | काण्व - संहिता । [ १०९] 


आयुयद्नेनं कलयता स्वाहां प्राणो यज्ञेन कव्यता < स्वाहापानो युतरेन॑ कल्पता स्वाहा 
व्यानो यत्वेन कल्पता स्वाह । 

दानो यद्ेनं कटपता स्वाहां समानो यत्रेन कल्पता< स्वाहा चकुर्वजञेनं कल्पता ९ स्रा 
श्रोत्रं यत्नेन कल्पता स्वाद । 

बाग्यञ्चेनं कल्यता< स्वाहा मनो यत्वेन कल्पता < स्वादात्मा यत्नेन कल्पता स्वाहां 
पष्ट यत्नर्न रल्यतता< स्वाद । 

ज्म यनेन कल्यत < स्वाहां य॒च्चो यत्रैनं कल्पता स्वादा ज्योर्विय्नेन॑कल्यता श्ाहा 
स्व॑यत्रेर्म कल्पता स्वाह ।॥१।॥ (२०) * ४६ 


एकस्मै साहा दास्या स्व्रादा गताय स्वैभखताय स्रा 1 
व्यय स्वाहां स्वर्गाय स्वाह ॥१॥ (२९१) ४७ [२४६१] 


तेजोऽसि पञ्च ॥५॥ अग्नय पका ॥१॥ ह्िद्धासाव पट्‌ ॥5॥ तत्सवितर्दश्च ॥ १० ॥ अज्ीलना द्श्ना १॥ 
बिमद्धं ४२१ काय चतन्नः॥॥ आव्र्यस्तिन्नः ०३१ प्राणयेका ॥?॥ धाच्यायैका 1१ 
अन्ध पका पदा वातायंक्रा रण अग्नय इत्यका एदा नक्त्रेम्या द 1२1 मृखभ्य एका 721 
पथिभ्या इत्येका ॥९॥ असच द ॥२॥ मघव पका दा वाजार्येका ५ २1 
आयुयेनेका 1९ पकस्मा इत्यक [गरा 
1 पक्ाचश्त्ययुवाकषु सत्रच्त्तरास्श्वन्‌. 1४७॥ 


1 इति युक्रयजुम्काण्वसहिनायां चतुविश्चादध्यायः पच्छा 


अथ पर््विदोऽध्यायः। 


हिरण्यगर्भः स्मवतेतप्र भृवस्य॑ जातः पतिरेक आप्तीत्‌ । 

स दा॑षार पयिवीं द्रामतेमां क्म दवाय हविषां विधेम ॥१॥ १ 
उपयाम्गरहीवाऽमि प्रजापतय चा उषं यृद्वाम्येप त योनिः म्रर्स्ते मिम । 
यस्तेऽरहन्त्सवत्सरे महिमा संबभूव यस्त वाया अन्तरे महिमा सँवभूर्वं 1 

यम्वै दिवि व्रं महिमा चभ दमं ते महिन्र प्रलाप॑तये न्वादां देतेभ्व॑ः ॥२॥ (१) २ 


यः भणते निमिषतो म॑टितक इद्राजा जग॑तो बभूत । 
य शं अस्य दविपदश्चतुप्पदः कं देवायं हविषां विपरेम 1१\} ३ [४२४] 


[ ११० 1 शयुक्क-यज्ुवंदीय [ भष्यायः २५।४-१८ 


भ 


उपयामगृहीतोऽसि प्रनाप॑वये स्वा जु गृह्णम्येष ते योर्निश्वन्द्रमांसते महिमा । 
यस्ते रात्र संवत्स॒रे म॑हिमा संव॒भूवं यस्ते प्थिव्याम्नो संहिमा संबभूव । 
यस्ते नषत्रेषु चन्द्रम॑सि महिमा संवभूव तस्म ते महिने प्रजापतये देवेभ्यः स्वाहां ॥२॥ (२) ४ 


यञ्चन्ति ब्रधरम॑रुपं चरन्तं परिं तस्थुष; । रोचन्ते रोचना दिवि ॥१॥ ५ 
युज्ञन्त्य॑स्य काम्या हरी विपक्षसा रथं । शोणा धृष्णू नवासा ॥२॥ ६ 
यद्वातो अपो अगनीगन्तरियामिन्द्रस्य तन्वम्‌ | 

- एत < स्तेतरनेनं पथा पुनरशवमावेतेयासि नः ॥२॥ ७ 
वरसंबस्त्वाञ्ञन्तु गायत्रेण छन्दसा रुद्रासत्वांजन्तु तरेषटुभन छन्द॑सा । 
आदित्यास्त्वांज्न्त जाग॑तेन छन्दसा ॥४॥ ८ 
भूथेवः स्वसंजीदञ्छाचीरेन्यनव्ये गब्ये । 
एतदग्नमत्त देवा एतदन॑मद्धि प्रजापते ॥५॥ ९ 
कः लिदेकाकी च॑रति क उ सजायते पुर॑! ।, 
किर सिद्धिमस्यं भेषजं किम्बावरपनं म॒हत्‌ ॥६॥ । १९ 
पथं एकाकी च॑रति चन्द्रमा जायते पुन॑ः । 
अगिर्हिमस्य॑ भेषजं भूभिरावपनं महत्‌ ।(७॥ ११. 
का सिदासीत्पूवचित्तिः किर स्विदासीद्‌ वृदद्रयः 
का स्िदासीयिर्पििल का खिदासीषिशङ्धिसा ॥८॥ १९ 
दोर।सीत्पूवेवचिंतिरश्चं आसीद्‌ बहदयंः । | 
अविरामीतििरिगप्पिला रा्ररासीपििश्षद्धिला ॥९।(३) ११ 
यायु पचतैर॑वत्वपितग्रीवश्छागेः । न्यग्रोध॑थमसैः शंस्मरिरवदर्था ॥१॥ १४ 


एष स्य राध्यो वपां प्डमिश्वतुर्भिरेद॑गन्‌ । व्रह्मा कष्णश्च नोऽवतु नमोऽप्रये ॥२॥ १५ 
सश्दवितो "रश्मिना रथः सश्क्षिंतो रश्मिना हयः 


रितो अप्सवप्ुजा चहया सोम॑पुरोगवः ॥२३॥ १६. 
स्वयं वाजिधस्तर्न्वे करपयस्व स्वर्यं य॑जस्व स्वयं जुपस्व । 
महिमा तेऽन्येन न संन ।॥४॥ ५ 


न वाउ एतन्ध्रियतसे न रिष्यसि देवर इदेषि पाथेभिः सगेमिः | 
यत्रास॑ते मुतो यत्र ते ययुस्तत्र त्वा देवः स॑थिता दधातु ॥५॥ १८ [१४०९ 


स्यादयः २५। १९३०] काण्य- संहिता । [ १९१] 


अनिः पद्युरापनीत्तेनायजन्त स एतं लोकम॑जय्यसिन्नमिः । 

खत लोको विष्यति तं ष्यामि पिवैता अपः, 

वायुः पृ्यरंस्ीततेरनायजन्त॒ स एते छोक्मजयद्यस्मिन्वायुः । 

स ठ लोको विष्यति ठं जेष्याम पिवैता अयः । 

प्रयः पञ्ुरासीत्तेनायजन्त स एतँ लोकम॑जयद्यस्मिन्त्छर्धः । 

सते छोको भविप्यति तं जेष्यसि पिवरिवा पः 1६) (४) १९ 


प्राणाय खाह्यपनाय स्वाहा व्यानाय साहा । अम्ब अस्िकेऽम्बालिक्‌ न मां नयति कथन । 


ससंस्त्यशक्ः सुभद्रिकां काम्पीलवासिनीम्‌ । १॥ ६ 
गणानां खा गणपति हवामहे प्रियाणां ता प्रियपति < हवामहे । 
निषीनां त्वां निधिपति < हवामहे वसो मम ॥२॥ २१ 
आहमजानि मभधमा चर्मलापि र्मम्‌ । ता उभ चतुरः पदः संप्रसांरयाव । 
स्वने लके प्रो्व्था वषां वाजी रेतोधा रगो दधातु ।[३॥ (५) २२ 
उत्संक्थ्या अद सदं यहि सम्चि चा॑रया वपन्‌ ! य कीणां जीवभोजंनः ॥१॥ २३ 


यक्षासकौ शंकुन्तिकाहटगिति कति । आहन्ति गमे पसो निगल्गलीति धारका ॥२।२४ 
यकेऽस शंङकन्तक आदटगिति वशति । 


विवर्त इव ते मुखमध्व॑वौ मा नस्त्वममि सापथाः ॥३॥ २५ 
मावाच॑ते पिता च तेऽ वृषस्य रोदतः। 

प्रिंलामीपिं ते पिता गमे मिम ्सयद्‌ ॥४॥ २६ 
माठाच॑ते पिता च तेऽरं वक्षस्य क्रीट्वः 

चिर्॑श्षत उव ते मुखं जह्मन्मा त्वं चंदो बहु ॥५॥ २७ 
ऊभ्बामिनायच्डांपय गिरौ भार दर॑भिव । 

अथास्यै म॑घ्यभेघता< शति वाते पुननिव ।(६॥ । २८ 
ऊष्वैमेनमुज्टयताटिरौ भारर इरंनिव । 

अयास्य मघ्य॑मेलत सीते वति पुनन्निव ॥७]। २९ 


यदस्या अष्टभ्यः कृषु स्वूलमुपाठसत्‌ । 
मुका इरदस्या एनतो गोफ य॑कला ईव ॥८॥ २० {६५ 


[ ११२] ्॒ङ्क-यलुर्वरदीय [ भध्यायः २५।३१-४४ 


यदेवा लराम॑गं प्र विंहीमिनमा्विषुः 1 


सक्धा देदि्यते नारी सत्यस्यक्षिथवों यथा ॥९॥ ` , ३१ 
यद्धरिणो यवमह्ति न पृष्टं पशु मर्न्यते | 

शद्रा यद्थैजारा न पोषाय धनायति ॥१०॥ । ३२ 
यद्ुरिणो यमति न ए्टं बहु मन्य॑ते । 

श्रो यदर्य॑यिं जारो न पोषमनु मन्यते ॥१९१॥ ३३ 
दधिक्राव्णो अकारिषं जिष्णोरश्वस्य चाजिर्नः । 

सुरमि नो लां करल ण॒ आयुश्पि तारिषत्‌ ॥१२॥ (६) ३४ 
गायत्री त्रिषजर्भत्यनृष्प्पङ्क्त्या स॒ह । 

ब्रहत्यण्णिहां कङप्सचीभिः शम्यन्तु त्वा ॥ १॥ ३५ 
दविषदा याचतंष्पदाखिपदा या षट्पदा 

विच्छ॑न्दा याश्च सच्छ॑न्दाः सृचीभिः शम्यन्तु ता ॥२॥ २६ 
महानाम्न्य शेषत्यो विश्वा आर्शाः प्रभूरवरीः 1 

भेधीर्विदयुतो वाचः सृचीर्भिः शम्यन्त॒ त्वा ॥३॥ २७ 
नायैस्ते पल्न्यो सोम॒ विर्चिन्वन्तु मनीपया । 

देवानां पत्यो दिशः सुचीर्थिः शम्यन्तु त्वा ॥४।। ३८ 
रजता हरिणीः सासा युओं युज्यन्ते कमेभिः । 

अश्व॑स्य वाजिर्नस्त्वचि सिमाः शम्यन्तु श्र्म्यन्तीः ॥५॥ ३९ 
कुविदङ्ग यनर॑मन्तो यव॑शचिधथा दान्त्य॑पुवे विगूय॑ । 

देषां णहि भोजनानि ये वृर्हिपो नम॑ उक्ति न जगमुः ॥६।। (७) ४० 


कस्त्वा छ्यति कस्त्वा षिश।स्ति कस्त गात्राणि शस्यति । क उ ते शमिता कतिः। १।४१ 
करतवस्त ऋतुथा पै छमितारो वि शासतु । 


सेवत्सरस्य तेज॑सा शमीभिः शम्यन्तु त्वा ॥२॥ ४२ 
अर्धमासाः परू ध्पि ते मासा आ छच॑न्त शम्य॑न्तः 
अहोरात्राणि मरुतो विरिष्ट £ प्रुदयन्त ते ॥३॥ ४२ 


दैन्यं अष्वरयैवस्त्वा छन्त वि च॑ चासतु । 
गात्राणि पवैश्स्ते सिमाः कृणवन्त शम्यन्तीः ।४॥ ४४ [१५०५] 


धेष्यायः २५।८५-५७ ] क्राण्व-संदहिता। [ १९१1 


यस्त पाथेव्यन्तरिक्षं वायुर्छिद्रं ष॑णातु-ते । 

वयैस्ते नक्षत्रैः सद्‌ लोकं णोत साधया ॥५॥ ४५ 
शं ते परेभ्यो गत्रस्यः शमस्त्वर्वरेभ्यः 

शमस्थभ्यों मज्ञम्यः सम्बस्तु तन्धे तवे ॥ ६ (८) ४४६ 


कः स्विदेकाकी च॑रति क ड खिज्ायते पुन॑ः । 


किथ सिद्धिमस्यं मेपजं किम्बावप॑नं महत्‌ ॥१॥ ४७ 
खै एकाफी च॑रति चन्द्रमां जायते पुन॑ः । 

अभिहिमस्य॑ मेज भूभिरावप॑नं महत्‌ ॥२॥ ४८ 
ऊ सित्छ्यै्मं ज्योतिः किर संम॒द्रस॑म्‌ < सरः 

किर स्विस्परथिव्य वर्षीयः कस्य मात्रा न वियते ॥३॥ ४९ 
ब्रह्म स्रथैसमं ज्योतिर्योौः समद्रसंम < सरः । 

इन्द्रः प्रथिव्यै वर्षीयान्‌ गोस्तु मात्रा न वियते ॥४॥ ५० 
पच्छामिं त्वो चित्यं देवसख यदि त्वमत्र मन॑सा जगन्थ | 

येष पिष्णुंच्िषु पदेष्वेषटस्तेषु विश्वं थु्र॑नमा विवशा ॥५॥ ५१ 
अपि तेयं त्रिषु पृदेष्व॑स्मि येषु बिश्व भूर्वनमा विवे । 

सद्यः पयैमि पृथिवीमुत दयामेकेनाञ्ञैन दिवो अस्य पृष्ठम्‌ ॥६॥ ५२ 
केव्वुन्तः पुरुष आ विश्च कान्यन्त पुरूपे अर्पितानि । 

एतद्‌ अंढन्लुष॑ं बहामसि व्वा कि खिन्नः रविं वोचास्यत्रं ।॥७॥ ५३ 
पञ्चस्वन्तः पुरुप आ विवेश तान्य॒न्तः पुरपे अर्पितानि । 

एतत्तात प्रतिमन्वानो अस्मि न माययां भवस्युत्तरो मव्‌ ॥८॥ (९) ५४ 


का सिदासीत्पमैवित्तिः कि स्विदासीद्‌ वहदय॑ः । 


का सिदासीयिर्षिरा का सिदासीदिशद्धिखा ।१॥ पथु 
यर्स॑सीपपर्वचिततिरश्व आसीद्‌ वहदर्य॑ः । 
अर्विरासीपिरिणििखा रा्रिरासीखिश्यङ्धिखा ।२॥ ४६ 


का मरे पिशङ्गिला का ई डुरु पिशङ्धिखा । 


क ईमा स्कन्द॑मर्ति क ई पर्या वि सरषति ॥३॥ ५७ [षश] 
१५५ 


[ ११४ { श्ुङ्क-यजुवेदीय [ अध्यायः २५।५८-६७ 


अजां पिशङ्धिला शाषिर्रु पिशङ्धिख 


शरश आस्कन्दंमर्षत्यहिः पन्थां बि संपति ॥४॥ ५८ 
कत्यस्य विष्ठाः कत्यक्षरांणि कति होमांसः कतिधा समिद्धः । 

य्ञस्यं त्वा विदथां पुच्छमन्र कति होतार ऋतुशो य॑न्ति ॥५॥ ५९ 
पटस्य विष्ठाः श॒तमक्षराण्यशीतिहमाः समिधो ह तितः । 

यज्स्यं ते विदथा प्र ब॑बीभि सप होतार ऋतुशो य॑जन्ति ॥६॥ ६० 
को अस्य वेद्‌ युव॑नस्य नाभिं को दावांष्रथिवी अन्तरिक्षम्‌ । 

कः घयैस्य वेद वहतो जनित्रं को वेद्‌ चन्द्रम॑सं यतोजाः ।७।॥ .६१ 
बेदाहमस्य थुव॑नस्य नाभि वेद चावापथिती अन्तरम्‌ । 

वेद्‌ चयस्य वृहतो जनित्रमथो वेद चन्द्रमसं यतोजाः; ॥८॥ ६२ 
पृच्छामि त्वा परमन्तं पृथिव्याः पृच्छामि यत्र मुर्वनस्य॒ नाभिः । 

पृच्छामि ला वृष्णो अश्व॑स्य रेत॑ पृच्छामि वाचः परमं व्योम ९1} ९२ 

इयं वेदिः परो अर्तः पृथिन्या अयं य॒ज्ञो युव॑नस्व नाभिः । 

अय< सोमो वृष्णो अश्व॑स्य रेतो त्रहययं वाचः परमं व्योम ॥१०॥ ६४ 

सुभूः खंयम्भूः प्र॑थमोऽन्तमह््यणये । 

दुषे ह मभमृखियं यतो जातः प्रजापतिः ॥११॥ ६५ 
होता यक्षत््रनापंति< सोम॑स्य महिन्नः । 

जुषतां पिवतु सोम्‌< दोतयजं ।१२।॥ ९६ 


परजायते न त्वदेतान्यन्यो विर्वा रूपाणि प्रि ता ब॑भूव 1 
यत्कामास्ते जुहुमस्तने। अस्तु वय स्याम्‌ पत॑यो रयीणाम्‌ ॥१३।८१०) ९७ (श्५र्थ] 
दिरण्यगभो दधे ॥२॥ यः प्राणतो द्धे] २॥ युखन्तिनव॥ ९१ वायुष्ट्वा पद्‌ ॥९॥ प्राणाय चिखः। ११४ 


उत्सछक्य्या दादश ॥९२॥ गायत्री षट्‌ 1६1 कत्स्वा पट्‌ ॥६॥ कः स्विद्ट 1८॥ का स्वित्‌ श्रयोदश "1 १३५ 
1 दद्याद्धवाकेयु सेक्षपष्टिः 1 ६७ ॥ 


¶ स्ति श्ुङ्खयजुःकाण्वसंहितायं पच्चविङोऽष्यायः ॥ २५7 


( २६1 १-१३ 1 काण्व-संटिता। [ १९५ 
अथ षड्विंशोऽध्यायः । 


अरश्वस्तपरो मोमगस्ते प्राजापत्याः कष्णगरीव आग्नेयो ररारे । 


प्रस्तास्सारस्यती मेष्यधस्तादन्वोंः ।॥१।॥ १ 
आश्चिना अघोर।मौ बाहोः सौमापोष्णः श्यामो नाम्या< सोर्ययामौ | 
शत्व कुष्ण पाश्वयोः ॥२।। २ 


त्वा्टौ ठोपशसंक्थौ सक्थ्योवयव्य॑ः श्वेतः प्रच्छ इन्द्राय खपस्यांय वेदैष्णवों वामनः | 
रोहितो धप्ररो हितः करकन्धुरोहितस्त सौम्या व्रभुररुणवश्रुः छ्कवश्ुस्ते वारुणाः ॥३॥ ३ 
शितिरन्ध्रोऽन्यतंःशितिरन्धरः समन्तशरितिरन्धस्ते सावित्राः रिंतिवाहुरन्यत॑ः 


शितिनाहः समन्तर्षितिबादस्ते याहस्पस्याः । 


पर्॑ती कषद्रप॑पती स्थलप्पती ता भँत्रावरुण्यः ॥४॥ ` ¢ 
शुद्धवालः स॒वैशुदधगारो मणिवाट्स्त आंधधिनाः । 

श्येतः श्येताक्षोऽरुणस्ते सुद्रायं पदपततये कणायामाः ।५।॥। प 
अवणिप्ता सैद्रा नभोरूपाः पाजंन्याः । पश्चिस्िरथीनए्शिरर्षवपुिस्ते मारुताः ॥६॥ ६ 
परगूलहितोणीं प॑लकषी ताः सरस्त्य॑; । 

फीटाक; शण्टाकणाऽध्यारोहकर्णस्ते ताः ।७॥ ७ 
कृष्णग्रीवः शितिकक्षोऽञ्ञिसक्थस्त रन्द्रामाः 

कृष्णाङ्ञिरव्पाज्ञिमरालचिस्त उपरस्या; ॥८॥ ८ 
शिरपा रैषदेव्यो रोरिण्यस्त्यव॑यो वाचेऽविज्ञाता अदितये | 

सरूपा धात्रे व॑र्सत्यौ देवानां पलीभ्यः ॥९॥ (३) ९ 
कृष्णग्रीवा अचियः शिंतिभ्तरो वघ॑ना रोहिता सद्रा्णाम्‌ । 

श्वेता अंवरोकिणं आदित्यानां नर्या; पार्जन्याः ॥१॥ १० 
उन्नत पमो वामनस्त रेन्द्रा्प्णवा उनतः द्वितिवाहः ित्तिपष्ठस्त देन्द्रावारस्पत्याः । 
शु्करूषा वालिना: कल्माषां आस्निमारुताः श्यामाः पौष्णाः ॥२॥ ११ 
एतां रेन्ट्राय्रा दिरूपा अंसरीपोमीयां वापना अनद्वाहं आभ्रावष्णवाः । 

यशा भ॑तरावरूण्योऽन्यतं एन्यो भेज्यः ॥३]। १२ 


कृष्णर्ीवा आश्नेया वुञव॑ः सोम्याः श्वेता वायव्या थर्वित्नाता अदित्यै । 
सरूपा धात्रे च॑र्मतुर्यो देवानां पनीभ्वः ॥४॥ १३ [१५४] 


द 


{ ११६ ] श्यद्ध-यजुरवेदीय [ भष्यायः २६।१४.२४ 


कृष्णा भौमा ध्रा अन्तरिक्षा वहन्तीं दिव्याः । 


शवर वेद॒ताः सिष्मास्तारकाः; 1५1 (२) १४ 
धृम्रान्वस॒न्तायाल भते शवेतान्प्रीष्मायं कष्णान्वषोम्योंऽरुणाञ्छरदे | 
पुर्तो हेमन्ताय पिशङ्गाच्छिरिराय ॥१।॥ १५ 
त्ययो गाय॒ज्ये पश्चावयचिष्भें दित्यवाहो जग॑त्यै । 
त्रिवत्सा अनष्टमे तयबाहं उष्णिहे 11२ १६ 
पष्ठबाहो विराजं उक्षाणो बृहत्या ऋषभाः ककुभे । 
अनडवार्ह; पड्क्त्ये धेनवोऽरिच्छन्दसे ॥३॥ ४ 
कृष्णग्रीवा आश्नेया वभ्रथः सोम्या उपध्वस्ताः सा॑तिता त्सतः सार्रत्यः श्यामाः पौष्णाः। 
पर्चयो मारुता बहुरूपा उशवदेवा वशा चावापरथिवीया; ॥४॥ १८ 
उक्ताः सैचरा एतां एेन्द्राग्राः । 
कृष्णा वारुणाः पृश्च॑यो मारुताः -कायास्तृप्राः ॥५॥ (३) १९ 
अस्रयेऽनींकवते प्रथमजानारंमते म॒रुद्ध्यः सान्तपनेस्य॑ः सत्रास्यान्मरुद्यों गृहमेधिभ्यो बर्हान्‌ । 
मरुद्धय॑ः कीरिम्य॑ः सश्सष्टान्मरुद्धवः स्वत॑बद्धयोऽनुसृषटान्‌ ॥ १॥ । २०. 
उक्ताः संचरा एता द्दरागराः 1 प्राशुङ्खा महिन्द्रा बहुरूपा वैश्वकर्मणाः ॥२॥ २१ 
धृम्रा बभ्रुनीकाशाः पितृणा सोम॑वतां व॒म्रो धृभ्रनीकाशाः पितणां र्हिपदाम्‌ । 
कृष्णा वश्युनीक्राशाः पितृणाम॑भिष्ाच्ाना कृपणाः पूर्यन्तसतैयम्वकाः ॥२॥ २९ 
उक्ताः संचरा एताः शुनासीरीयाः । शेता चायुव्याः श्वेताः सौर्यः ॥४॥ २३ 
यसन्ताय कपिञ्ज॑लानारमते ग्रीप्मायं करविङ्कान्वपौम्य॑स्तितिरीच्छरदे वर्तिकाः | 
हेमन्ताय फक॑रान्छिदिराय विककरान्‌ ॥५॥ (४) २४ 
सम॒द्रायं शिशमारानारमते पर्जन्याय म॒ण्डकानद्भयो मत्स्यान्‌ । 
मित्राय ङीपयान्वरणाय नाक्रान्‌ ।॥ १॥ ९५ 
सोर्माय हध्सानारंभते वायवं बराकां इन्द्राभिभ्यां ऊशान्‌ । 
मित्राय मदन्वरुणाय चक्रवाकान्‌ ॥२॥ २६ 


अरय कुटरूनाठमते वनस्पतिभ्य उर्वूकानगरीपोमौम्यां चाषान्‌ । 
अधिस्या मयूर्यस्ित्रावर्णास्यां कपोवान्‌ ।1२॥ २७ [१५५५] 


| भध्वायः २६ { २८-४० ] काण्व-सीहैेता | [ ११७ ] 


सोमाय लबानाङभते त्वे कोलीकन्मिंपादीर्दवानां पलीभ्यः | 


करीका देवजामिभ्योऽग्रयें गृहपतये पारुष्णान्‌ ॥४॥ २८ 
अहं पारा्वतानारमते रान्य सीचापूरंहोरात्रयोः संधिभ्यों जतः । 

मासेभ्यो दात्योहान्त्संवत्छराय महतः सुंपणान्‌ ॥|५। (५) २९ 
भूर्या आखूनारुमतेऽन्तरिकषाय पाङ्क्तान्दिवे कर्शान्‌ । 

दिगम्यो नकरुलान्वरुंकानवान्तरदिजाम्यः ॥१॥ ३० 
वस्य ऋरयानारंमते रुद्रेभ्यो रुरूनादित्यभ्यो न्यदरन्‌ । 

विर्स्यो देवेम्य॑ः पृप॒तान्त्साघ्यम्य॑ः इल्द्गान्‌ ॥२॥ २१ 
ईशनाय परंस्वत आरभते मित्राय गौरान्वरूणाय महिषान्‌ । 

यहस्त॑ये गव यास्तव उदरान्‌ ॥३॥ ३२ 
प्रजापतये पुरुषास्‌ हस्तिन आरभते वाचे हुपीन्‌ । 

चर्ुपे मशकाञ्छत्राय्‌ भृद्।ः ।४।॥ ३३ 


्रजाप॑तये च वायवे च गोमृगो वररणायारण्यो मेषो यमाय ष्णो मचुष्यगाजायं म॒र्कट॑ः । 
शादरायं ोिद॑प॒माय॑ गवयी चिपरद्येनाय्‌ वतिका नीलंद्धोः किमिः समुदरायं 


शिशमारों हिमवते हस्ती ॥५॥ (६) ३४ 

मयुः प्राजापत्य उरो हशिक्ष्णो वषद ध्यस्ते धात्रे दिशां कङ्को धुरक्षप्नियी । 

कटविद् लोहितादिः पप्करसादस्ते दाष्रा वाचे करखः ॥१॥ २५. 
सोमाय “कुरङ्ग आरण्योऽजो न॑कुरः शक्रा ते पोष्णाः क्रोष्टा मायोरिन्द्रस्य गोरमगः । 
पिदो न्यट्कुः कक्करस्तेऽ्चुमत्ये प्रतिश्युत्कयि चक्रवाकः ॥२॥ ३६ 
सारी वराक! शागः खंजञयः शयण्ण्डंकृस्ते मेवाः सर॑स्वत्यै शारिः पुरुषवाक्‌ श्वाविद्धौमी । 
शादृलो शकः पुदङस्ते मन्यवे सरस्वते सकः पुरुप॒वार्‌ ॥२३॥ ३७ 
सुपण: पजन्य आआतिर्वहसो दिंदा ते वायव बृहस्पतये वाचस्पतये पैद्रराजोंऽलज आन्तरिधः | 
शवो मदृरामेरस्यस्ते नैदीपतये यावापथिवीयः कमः ॥४॥ ३८ 
पुरुपमगश्नन्द्रम॑सो गोषा कालका दवाघारस्ते वनस्पतीनां छृक्वाकः सावित्रो हश्सो वात॑स्य । 
नाक्रो मकरः इुलीपयस्तेऽकूपारस्य हिये शल्यकः ॥५।[ (७) ३९ 


एण्या मण्डको मूषिका तित्तिरिस्ते सपाण लोपा आश्विनः ङष्यो रान्य | 
कर्षो उत्‌: सपिरीका त इतरजनानां जहका वैष्णवी 1१॥ ४० {९५६८} 


[ २१८ 1 शङ्क-यञ्ुवैदीिय [ अध्यायः २६ { ४१-४४; २७1 १-५ 


अन्यवापोऽधमासानामृदयो मयूरः सुपणस्ते ग॑न्धवाणामपायुद्रौ मासां क्यपः । 


रोदिर्वण्डणाची गोरतिङा तेऽप्प॒रसं सत्ययेऽसितः ॥२॥ ४१ 
वरपाहू्ःतुनामाखुः करो मान्थारस्ते पितृणां बलायाजगसरो वदनां कपिज्ञलः 

कपोत उर्खकः शशसते निररत्यै चरंणायारण्यो मेषः ।[३॥ ¢ 

शत्र आंदित्यानाय्ठो धणीवान्वार्धीनसस्ते मत्या अरण्याय समरो रुर रीद्रः 

कयि; कटर॑दात्यौदस्ते वाजिनां कामाय पिकः । ४] ४ 


खद्धो चैश्वदेवः श्वा कृष्णः कर्णो गदेमस्तरक्स्ते रक्षसामिन्द्राय क्रः । 
सिध्टो मारुतः कटासः पिप्पका शङकनिस्ते सरव्य यि विश्वेषां देवानां पपतः॥५।(८)४४ [१५५ 


अश्वस्तुपरो नव ॥ ९ ॥ कृष्णग्रीवा पञ्चे ॥ ५ ॥ धूप्रान्वसन्ताय पञ्च ॥ ५ ॥ अग्नयेऽनीकवते 
पन्च ॥ ५ ॥ समुद्राय शिद्युमारान्‌ पञ्च ॥\ ५॥ भूम्या आखून्‌ पञ्च ॥५१ मयु 
प्राज्ञापत्य पञ्च ॥ ५ ॥ पण्यह इति पञ्च ॥ ५ 
॥ अष्ानुवाकेषु चतुश्चत्वारिंशत्‌ ॥ ४४ ॥ 


1 इति शुद्घयजुःकाण्वसंहितायां षदूर्विशलोऽघ्यायः॥ २६ ॥ , 


अथ सप्र्विंखोऽघ्यायः। 


शाद दद्धिरव॑कां दन्तमरैभदं वदस्तेगान्द श्ण॑भ्या सर॑स्वत्या अग्रजिहं जिह्यं उत्सादम्‌ । 
अवक्रन्देन वाङ्‌ बाज इुम्पामप आस्येन दरषणमाण्डाम्याम्‌ ॥१॥ { 
आदित्यान्‌ उमश्रभिः पन्थानं भरम्पां याबापथिवी वर्तस्यां विद्युतं कनीनकाभ्य्‌ । 
शुङ्धाय स्वाहा छृष्णाय स्वाहा पायौणि प्ष्माण्यवायौ( इधवोँऽवायाणि पक्ष्माणि 
पार्य इवः ॥२। (१) । 


वातं प्राणेनापानेन नाके उपयाममध॑रेणेष्ठेत सदुचरेण । 
परकाशेनान्त॑रमनृङ्ारेन चा न्विष्यं मृ स्वनयित्लं नि्वाधेनारानिं मसतिष्डैण विघुतं 
कनीनंकाम्याम्‌ ।१॥ 
कर्णस्या भत्र र श्रर्राम्यां कर्णौ तेदनीम॑वरफष्ठेनापः शंष्ककण्ठेनं चित्तं मन्या॑भिः । 
अदितिर शर्मा निक्तं नि्यजल्येन श्ीरष्णा संक्रोरीः प्राणान्‌ रेष्माण॑ < स्तुपेन॑ ॥२।॥ (२) * 


मर कान्केदीरिन्द्र स्वर्पसा वहेन व्रहस्यति शङुनिसदिन॑ कर्मान्‌ । 
ककफेराफम॑ण ६ स्यराभ्यामक्षलांभिः कपिद्खलान्‌ ॥१॥ ५ [१५५१] 


| भप्यायः २५।६-१५ ] छाण्व-खंिता 1 { ११९] 


जवं जह्वाम्यामर्वानं वाहुरम्यां जाम्बीरेनारण्यममिरमतिरू््याम्‌ । 
पूषणं दोस्यामधिना अध्साम्या< सद्र रोराम्याम्‌ ॥२। (३) ६ 


अग्रः पश्चतिषायोर्नि्॑षतिरिन्द्रस्य ततीयापां चतं । 
अदित्यं पञ्चमीन्द्राण्यै पष्ठी मरुत।< सप्तमी वदस्पतेरषमी । 
अयम्णो नवमी धातु्दैगमीन्द्रस्यैकादश्ची वरणस्य द्ादस्ची यमस्य अयोदुस्ी।।१।॥ (४) ७ 


इन्द्रास्योः पक्षतिः सर॑स्वत्यै निप॑क्षतिमित्रस्यं तततीया सोम॑स्य चतरथीं | 

निक्रत्ये पश्चम्यसरीपोम॑योः पष्ठी सपणा< सपमी विष्णोरषटपं । 

पष्णो न॑वमी च्ुद्मीन्दरस्येकादली वरुणस्य द्वादशी यम्यै ्र॑योदरी । 

ावांपयिव्योदै्धिणं पाश्वं विशेषा देवानात्त॑रम्‌ ॥१॥ (५) < 
सरुत।<. स्कन्धा विश्वेषां देवानां प्रथमा कीकसा रुद्राणां द्िठीयांदितयानां तृतीयां वायोः पुरच्छ- 
मग्रीपो्मयोमीसंदौ । करश्चौ भोभिंम्यामिन्दरावहस्पतीं ऊरुभ्यां मित्रावरुणा अल्गाभ्य(माक्रम॑ण 
स्थराभ्यां घरं इ्ठाभ्यामगर्‌ ॥१।। (£) ९ 
पयण बरिष्नान्धारीन्तस्थ॑रगुदयां सर्पान्युद।मिवंहुतं आन्त्ैरपो वस्तिना वुर्पणमाण्डामभ्य॑म्‌ । 
वाजिन शेपेन प्रजा ६ रेत॑सा चार्पास्पित्तेनं प्रद्रान्पायुनां करमार्जव्छकपिण्डः ।१।। (७) १० 


इन्द्र॑स्य फ्रोढोऽरदित्यै पाजस्यं दिशां जव्रवोऽदिंत्ये भसत्‌ । 

जीमृतान्हृदयौ पशेनान्तरिषं पुरीततां ।१॥ ११ 

नम॑ उदर्येण चक्रवाको मत॑स्नाभ्यां दिव वृकास्यौ भिरीन्ारिर्भिः। 

उप॑लान्दष्या वद्मीकान्छोमभिग्खोभिर्गव्मान्दिराभिः सब॑न्तीः । 

हदान्कुिंस्या समुद्रमृदरेण वेश्ानरं भस्म॑ना ।२॥ (<) १२ 
विधृतिं नास्या धृत रसेनापो यप्णा मरीचीविप्रद्भिरनहारमप्मणा शीनं वसया प्रष्वा अश्रुमिः। 
हादुनी्दषीकभिरस्ना र्षा <सि चिव्राण्यद्धैनेक्ष॑त्राणि स्पेणं पथिवीं तचा ुम्वरकाय 


स्वाहां ॥१। (९) १३ 
दिरण्यगर्मः सम॑वर्ुवप्रं भूतस्य॑ जातः पतिरेक आसीच्‌ । 
स दांघार पथिवीं चामतेमां कस्म देवायं हविषां विपेम ॥१॥ १९ 


यः प्रणतो निमिषतो मषितक्‌ इद्राजा जर्गवो वभूव | 
य ईट अस्य द्टिपदचतुप्पदः कस्मै देवायं इविपां विधेम ॥२॥ १५ [५८७] 


{ १२० ] 


यस्येमे हिमवन्तो मदि यस्य समुद्र < रसया सहाहुः 1 

यस्येमाः प्रदिशो यस्यं जाह रस्म देवाय हमिषां विधेम २ 

य आत्मदा चठदा यस्य विश्वं उपासंते ्रदिषं यस्य देवाः । 

यस्य॑ छायामूतं यस्य॑ मृत्युः कस्म देवायं हविषा विधेम ¦1४॥ (१०) 
आ नो मुद्राः कठबो यन्तु विश्वतोऽदन्धासो अप॑रीतास उद्धि्दः 1 
देवा नो यया सदमिद्‌ वृषे असन्नप्रायुवो रक्षितारो विवेद ॥।१॥ 


देवानं भद्रा संमतिश्चजूयतां देवान[< रातिरभि नो निचतैताम्‌ | 


देवानां < सख्य्ुपसेदिमा वयं देवा न आयुः पर्विरन्त॒ जीवते ॥२॥ 
वान्पू्वैया निषिदां हृमंहे वयं भगं मित्रमदितिं द्षमल्िषम्‌ । ` 
अ्ैमणं वरण < सोममश्विना सर॑स्वती नः सुभगा मर्यस्करत्‌ ३ 
वल्लो वातौ मयो वातु मेषं तन्माता पयि तत्पिता चोः । 

तद्‌ ग्रावाणः सोमसुतो मयोधे्रस्तदंिना शृणुतं धिष्ण्या युवम्‌ ॥४।॥ 
तमीर्शानं जगंतस्तस्थुपस्पतिं धियं जिन्वमदसे हूमहे यम्‌ । 

पूषा नो यथा बेद॑साम्दूषे रिदा पायुरदब्धः खस्तयें ॥५॥ 
स्वस्ति न इन्द्रौ बद्ध॑वाः स्वस्ति न॑ः पा विश्ववैदाः | 

स्वस्ति नस्ताक्ष्यो अरिष्टनेमिः स्वस्ति नो बहस्पपिदेधातु ।६।। 
एषद्श्चा मरुतः पुश्चिमावरः शुभंयावानो विदयेषु जग्मयः । 

अथिलिह्वा मन॑ः ध्टंवक्षतनो विशवे नो देवा असागंमननिह 11७] 

भद्रं कर्णभिः यणुयाम देवा भद्रं प॑च्येमाक्षभियेजत्राः । 
ष्थिरेरदस्तुष्टवास्स॑स्तन्‌भिव्य॑शेम देवि यदायुः 1८] 

शतमिन्रु शरदो अन्ति देवा यत्रा नद्रक्रा जरसं तनूनाम्‌ 1 

पुत्रासो यत्र पितरो भव॑न्ति मा नों मध्या रीसिितायगेन्वोः ९ 
अर्दितिरयारर्दिविरन्तरिक्चमरदितिमाता स पितास पत्रः] 

विधे देवा अर्दितिः पञ्च जना अदितिजीतमदिंतिजेनित्वम्‌ 11१०! (१९१) 


मा नो भित्रो वरणो अर्यमायुरिनद्रं कमक्षा मरुतः परिख्यन्‌ । 
यद्ाजिनों देवजतस्य सतः प्रवक्ष्यामो विदथं कर्याणि ॥१॥ 


दङ्क-युवैदीय { अध्यायः २७ 1 १६-३८ 


१६ 


१७ 


१८ 


१९ 


२१ 


ट 


२२ ` 


२२ 


२४ 


२५ 


२६ 


२७५ 


२८ [१६००] 


अध्यायः २७१२९-८१ ] काण्व-संदटिता । [ १२१ ] 


यनिर्णिज्ञा रेक्णसा प्रादतस्य गति गंमीतां शुखतो नय॑न्ति । 


सप्राडजो मेम्य॑दविं्रप इन्द्रपुप्णोः प्रियमप्येति पाथ॑ः ॥२॥ २९ 
एष च्छार्मः पुरो अवन वाजिनां पूष्णो भागो नीयते विश्वदेव्यः । 

अभिप्रियं यत्पुोाञ्चमधैता त्वषटदेन < सौश्रवसाय जिन्वति ॥३॥ ३० 
यद्॑विप्य॑सृतुशो देवयानं त्रिमौनुंपाः पर्यव न्॑न्वि । र 

उतर पुष्णः प्रथमो माग एति यङ्ग देवे्म्यः प्रततव्रिदय॑न्नजः ॥४॥ २१ 
रोर्ताघ्वर्युरात्रया अभिमिन्धो ग्रावग्राभ उत शर्स्ता सुविप्रः | 

तेनं यतेन स्व॑रंङतेन सिषटेन वक्षणा आ पंणध्वम्‌ ॥५॥ ३२ 
युपत्रस्का उत ये यंपवादाश्चपालं ये यंश्वयुपाय्‌ तक्ष॑ति । 

ये चा्॑ते पचन संभ॑रन्त्यतो तेपामभिगुतिन इन्वतु ॥६॥ ३२ 
उप प्रागात्समन्मेऽधायि मन्म देवानामाक्षा उप॑ वीतपृष्ठः । 

अन्तवनं विप्रा ऋषयो मदन्ति देवानो पुट चकृमा सुबन्धुम्‌ ।।७॥ २४ 
यद्वाजिनो दाम॑ संदानमर्वेता या सीपण्यां र्ना रन्छुरस्य । 

यद। घास्य प्रभतमास्ये वृण सर्था ता त अपिं देवेष्वस्तु 11८॥ (१२) ३५ 


यदश्व॑स्य क्रविषो मघधिकाय यद्रा स्तम स्वधितौ रिप्तमस्ति | 


यद्धस्त॑योः शमितु्य॑न्रसेषु सवरौ ता त॒ अपिं देरेप्॑स्तु ।१॥ २६ 
यदूर्॑ष्यमुद्रंस्यापवाति य आमस्य क्रविषो गन्धो अस्ति । 
सुकृता तच्छमितारः कृण्न्तत मेधं < श्रृतपाक्रं पचन्तु ॥२॥ २७ 
यत्ते गात्रादुभिनां पच्यमानादभि श्ट निरह॑तस्यावधाध॑ति । 
मा तद्धम्यामाश्थिपन्मा त॒णेषु दवभ्यस्तदरद्धये! रातभ॑स्तु ।॥३॥ ३८ 
ये वानं परिपयन्ति पकं य दथाहः सरभिनिहरेतिं । 
ये चार्ध॑तो माऽसभिक्ामुपासंत उतो तपामभिगृर्चिनं इन्वतु ॥४॥ ३९ 
यभ्रीध॑णं मारस्पचन्या इखावा या पत्राणि युष्ण ्रासेच॑नानि | 

ऊष्मण्यापिधाना चरूणाम॒द्राः सूनाः परिं भूपन्त्य््स्‌ ॥५॥ ० 
मा त्वाभिष्वनयीदमम॑न्िर्मखा भराजन्त्यभि विक्त जर्धिः | 
ष्टं वीतमभिर्मतत वषटूक्रतं तं देवासः प्रतिं गुभ्णन्त्यश्वम्‌ ॥६।॥ ०९ [२६९३] 


कगुष्चर ९५ 


१२२ ] श्य्क-यसुवंदीय [ अध्यायः २७13 २८1१ 


निक्रमणं निषदनं विवठैनं यच पदीरम$तः | 


यच पपो यच्च वारिं जघास सवा ता ते अपिं देवेष्वस्तु 1७1} (१३) 


यदश्वाय बास उपस्तणन्त्यघीवासं या हिरण्यान्यस्मे | । 
सदान मवन्तं पडा प्रिया द्वेष्वा यामयन्ठि 1१} (१४) 


दमा चु कं भवना सीषधामेन्द्रध तिने च देवाः | 
आदिव्येरिन्द्रः सग॑णो सरुद्धिरस्मभ्ये भेषजा करत्‌ । 

यङ्ग चं नस्तन्यै च प्रजां चादिव्येरिनद्रः सह सीषधाति ॥१॥ 
उपरे त्वं नो अन्तम्‌ उत राता शिवो सवा वरूथ्यं; 
वसुरमिवेसु्रवा अच्छां नक्षि दयमत्तमस< रयि दाः 


त खां सोकषठ दीदिवः सस्नायं नृनमीमटे सरखिम्बः ॥२ा (श्प). - ४५ [धग्‌ 
शणं दद्धं ॥२९ चतं ध्रागन द्वे परा मश्चक्तान्केरिति दे ॥२॥ अग्नेः पश्ठविरेका 7९ इृन्राम्योः 


पश्चतिरेप्ता १९॥ मास्ता ९ स्कन्या पका 0९1 पूषणं वनिषटनेत्येको 1९" इन्द्रस्य कोर्टो दे परर 
विधुतिमेका ५२१ दहिरण्यग्श्चतखः 1 आ नो दज 1६] मानोऽ 1८ ॥ 
यदन्यस्य सप्त 131 यदभ्चायक्ता ९1 समाचष्ट दा 
दश्चायुवाकेषु पञ्चचत्वारिंशत्‌ ॥ध 


1 इति शुद्खयजुःच्ण्वसेहिवायां सत्तविज्लोऽप्यायः 11७ 


अधाष्टाविरोऽध्यायः 1 
अम्निश्रं पथिवी च संनते तेमे सं न॑मतामदो वायुश्वाऽन्तरिं च संन॑ते 
सुप्र स्स अष्मा भतसाघना 1९१ 
सकामो २ अष्व॑नस्कुर संन्ान॑मस्तु मेऽुनां । 
यथेमां वाच॑ कल्याणीमावद।नि जनेस्यः ॥२॥ 
तरहराजन्याम्या< वृद्रायु चारयोय च्‌ खाय्‌ चार॑णाय च। 
प्रियो देवानां दक्विणायें दातुरिह भुयासमयं मे कामः स्म॑भ्यतायुपं मादो न॑मतु ॥३॥ (१) 


वृहस्पते अति यदय अहाद्‌ दय॒मद्विमाति करतुमञनेषु । 
यदीदयुच्छवस्र ऋतप्रजात्‌ तदुखासु द्रर्दिणं घेहि चित्रम्‌ । 


उप्यामगृदीवाऽसि वहस्पवये त्वेष ते योानिवहस्पवये त्वा 1 १।। (२) 9 [१६२१] 


४३ 


४३ 


४४ 


च संन॑तेतेमे सं नमतामद 
आंदित्यद् चौधर संनते तेमे सं च॑मतामद आप॑ वरुणद संनते तेमे सं न॑मतामरदः। 


१ 


३ 


सध्यायः २८1५-१४ ] काण्व-संहिता । [ १२३ | 


इन्र गोमाजिहा याहि पिवा सोम॑< शतक्रणो ! विचद्धि्रायभिः सुतम्‌ 1 


उपयामगृहीतोऽसीन्द्र॑य त्वा गोम॑तत एय ते योनिरिन्द्राय खा गोमते ॥९॥ (३) ५ 


ऋतावानं वैश्वानरमतस्य ज्योतिषस्पतिम्‌ । अजस धम्मीमहे | 


1. 


उपयामर्महीतोऽसि वैश्वानरायं द्वैप ते योनिर्विश्वान्राय त्वा ॥१। (४) 


ह 3) 


वैश्वानर द॑वामद्‌ रतस्य ज्योतिषस्पतिम्‌ । अजघ्ं घममीमहे । 
उपयमगंहीवोऽसि वैश्वानराय तेप ते योनिवशवानरायं चा ॥१॥ (५) ७ 
मश्वानरो न॑ तय आ प्र यातु परावतः । अभिस्क्थेन वासा । 


1 


उपयामगुही तोऽसि वश्वानुराय सवेष ते योनिरविश्वानराय खा ॥१।। (६) (. 


्रैश्वानरस्य॑ समतौ स्याम राजा हि कं युवनानामभिश्रीः । 
इतो जातो विश्वमिदं वि चे वैश्वानरो यतते चयण । 


[> 


उपयामम॑द्यतोऽसि वैश्वान॒राय॑ चप ते योनिर्वानराय त्वा ॥१।॥ (७) ९ 


मरत्वौ२ इन्द्र वपभो रणाय पिवा सोममसुप्वध मदाय । 
आसिश्वस्व जट मध्यं उर्मि च राजासि मर्विपत्सतार्नाम्‌ | 
उपयामर्गृहीतोऽसीन्द्राय स्वा मरत्व॑त एते योनिरिन्द्राय त्वा म॒रुतते ।1१। (८) १० 


मर्ह २ इन्द्रो वज्रदस्तः पोडशी सम यच्छतु । दन्त पाप्मानं योऽस्मान्द्रटिं । 
उपयामगुदीतोऽसीन्द्रय त्वा पोढशिनं एष ते योनिरिन्द्राय स्वा पोठरिने ॥१॥ (९) ११ 


अष्रिकरपिः पव॑मानः पाञ्चजन्यः प्रोदितः । तमीमहे महागयम्‌ ॥१। (१०) १२ 
अन्‌ वीरन्‌ पुष्यास्म॒ गोभिरन्वश्वरनु सवण पुष्टः । 
अनं द्विपदान्‌ चतष्पदा चय दबा नो यज्नमतधा नयन्त ।[१। (११) १३ 


अ चौ गोत्रा दहि गोपते गाः समस्मभ्यं स॒नया यन्तु वाजाः । 
दिवकषां आसि वपभ सत्यश्च॑ष्मोऽस्मभ्य्‌ र सुमवयन्‌ वाध गदाः ।१॥ (१२) १४ [१६३१] 


अश्चिख तिद्ध: 1121) पृषहस्पत एका शा दद्दर गोमन्नक्य ॥1द॥ च्टृतावानमक्ता ॥द॥ वन्वनिस्मक्ता 141 
सैभ्यानर पका 1९५ केभ्वानरश्य सुमतविक्ता दध मख्तवार चन्दर पशन महू दन्द पका ४१ 
अरिनिक्पिरका ५९५ अनुरयारेरेक्ा पर्ष आना याच्राद्त्यस् पदा दद्रतचुचाक्पु चतुद ५ ८५ 


॥ इति शुहयजुःकाण्वल्तेदितायां तष्टावद्यऽष्यायः ॥ २८१ 
| 


[ १२४ शु्क-यजुवदीय [ भव्यायः २९।१-१५ 


अथैकोनदिरेऽध्यायः | 


स्मास्तराप्र ऋतवो व्यन्तु संवत्सरा कपष॑यो यानिं सस्या । 


सं दिव्येन दीदिहि रोचनेन विश्वा आ माहि प्रदिशश्चतस्रः ॥१॥ १ 
सं चेष्यस्वनचि प्र च॑ बोषयैनमुचं तिष्ठ महते सौभगाय । 
मा च॑ रिषदुपस॒त्ता त अरे बहमाणंस्ते यशसः सन्तु मान्ये ॥२॥ र 
त्वामग्ने वणते ब्राह्मणा इमे शिवो अग्रे संवरणे भवा नः | 
सपलहा नो अभिमातिनिच स्वे गये जागद्यम्रयुच्छन्‌ ।३॥ र 
इहैवाप्ने अधिं धारया रयिं मात्वा नि ऊन्पू्चितेो निकारिणः; । 
्षत्रम॑म्रे सयम॑मस्त त॒म्ययुपसत्ता व॑धेतां ते अरितः ॥४॥ ¢ 
क्त्रेणघ्रे सवायः स रभस्व मित्रेणाम्रे मित्रधेये यतस्व । 
सजातानां मध्यमस्था एपि राज्ञमित्रे विहव्यं दीदिहीह ॥१५॥ ५ 
अति निहो अति सिधोऽत्यर्चित्तिमत्यरातिमप्रे । 
विश्वा द॑ दुरिता सहस्वाथासभ्य॑ < सदर < रथिं दाः ॥६॥ 8 
अनाघष्यो जातवेदा अर्निषटतो विरास्मे भरव्रभूर्दीदिदीह 
विश्वा जरला: प्रमुञखन्मा्ुपीभियः शिवािरच परिं पाहि नो वृधे ॥७॥ ५ 
वृदैस्पते सवितवोषयैन < सरितं चित्संतरा< सर धिश्वाधि । 
वर्धनं महते सौभ॑गाय विश्वं एनम मदन्तु देवाः ॥८॥ ८ 
` अमुत्रभूयादध यद्यमस्य वस्ते अभिरशंस्तर्युश्चः । 
ग्रत्योहतामश्विना मत्यु्मस्मादेवानांममे भिषजा राचींभिः ॥९॥ ९ 
उद्वयं तमसस्परि स्वः पर्यन्त उर्चरम्‌ । 
देवं देवत्रा छयमर्मन्म्‌ ज्योतिरुत्तमम्‌ ॥१८।। (१) १० 
ष्वा अस्य समिधो मवन्त्यध्वा क्रा गोचीश्प्यप्रेः | 
दयमत्तमा सप्रतीक्स्य स॒नोः ॥१॥ । ११ 
तनृनपादसुरो विश्ववेदा दवो देवेषु दवः ¦ पथो अनक्त सघ्व्र धृतेन ॥२॥ १२ 
मध्वा यख नक्षसे प्रीणानो नराय ध्मों अग्रे । सृक्रदेवः स॑विता विन्धवारः ॥३॥ १३ 


अच्छायमेति शव॑सा घृतेन ानो वहिर्मम॑सा । अपिर सुवो अध्वरेषु प्रयत्सु ॥४।॥ १४ 
स यंक्षद्स्व महिमान॑म्ेः स ई मन्द्रा सुध्रयसंः । वरसुथेविषटो वनुधाव॑मथ ॥५॥ १५ [२९४१] 


सघ्यायः २९।१६-३३ 1 काण्व-सोदेता 1 [ ९२५ ] 


दारो देवीरन्त॑स्य विधं तरता ददन्ते अमेः । उरुग्यचसो धाम्ना पत्यमानाः ॥६॥ १६ 


ते अस्य योपणे दिव्ये न योन उपासानक्तां । इमं यज्ञम॑वतामध्वरं =; ॥५७॥ १७ 
देव्यां होतारा उष्वम॑ष्वरं नोऽमेजिदामभि गंणीतम्‌ । कृण॒तं नः सिम्‌ ॥८॥ १८ 
तिस्रो देबीवेरिरेद< स॑दन्त्विव्य सरस्वती भारती । मरी गणाना ॥९॥ १९ 
तन्नस्तरीपम्धतं पुरश्च तष्टा सुवीरम्‌ । रायस्पोषं चि प्यत्‌ नार्भिमसे ॥१०॥ २० 
वनस्पतेऽव सुजा रराणस्त्सनां दत्र । अधिटव्य र शामेता स्दयाति । ११॥ २१ 
ञ्चे स्वाह इृणुहि जातवेद इन्द्राय व्यम्‌ ] 

विशव देवा हविरिदं जंषन्ताम्‌ ॥१२। (२) २२ 
पीवों अनना रयिवर्धः समेधाः वेतः सिपक्ते नियुतामभिश्रीः । 

ते वायवे समनसो वि तस्थर्विेन्रः स्वपत्यानि चक्रः ॥१॥ २३ 
राये न॒ यं जज्ञत रोदसीमे राये देवी धिषणां धाति दवम्‌ | 

अध॑ वायुं नियुतः सश्चत स्वा उत शेतं वसंधितिं निरेके ॥२॥ २४ 
वायुरग्रगा यज्ञप्रीः साक गन्मनसा यज्ञम्‌ | 

रिवो नियुद्धिः शिवाभिः 1३॥ २५ 
प्र याभिर्यासि दाश्वा<समच्छौ नियुद्धिवोय इष्टये दुरोणे । 

नि नों रयि सभोजसं य॒स्य नि वीरं गव्यमश्व्यं च राधः !४॥ २६ 
वायो ये त सद्चिणो रथासस्तेभिरा गहि । नियुचवान्त्मोम॑पीतये ` ॥५॥ २७ 
एक॑या च दुर्भि स्वभूते दाम्यामिष्यं वि ध्टती च । 

तिसर्भिश्च बरसे विध्यता च नियुद्धिवाय इह ता षि यश्च ॥६॥ २८ 
नियुत्वान्वाय आ ग॑द्यय< शुक्रो अयामि ते । गन्तासि सुन्वतो गुहम्‌ ॥७]॥ २९ 
वायौ श्षक्रो अयामिते मघ्ो अग्रं दिर्धिषटिषु। 

आ याहि सोमपीतये स्पार्हा देव नियुत्वता ।८] ३० 
आ नं नियुद्ध: श्रतिनीभिरष्वर< संहसिणीभिरुप याहि यज्ञम्‌ । 

यायो आ्मन्त्सवैने मादयस्व युयं पांत स्वस्तिभिः सदां नः ॥९॥ ३१ 
तवं वाय ऋवस्पते त्वषटु्मातर त । अवास्या इणीमहे ||१०॥ (३) ३२ 


ॐ  ¶ 


हिरण्यगर्भं इत्येषः ! येन यौर्पा पयित = 
| 
ट 


रि 


द्न्दायेन्‌ स्वं स्तभितं येन नाक; ] 
विप। विधेम ॥१॥ ३३ [१६३९] 


् 


यो अन्तरिक्षे रजंसे प्िमानः कस्म देबायं 


[ १२६} ` हाङ्क-यजुवैदीयं [ अध्यायः २९।२४-४८ 


यं क्रन्दसी अव॑सा तस्तभाने अभ्येकषेतां मन॑सा रेज॑माने । 


यत्राधि घर्‌ उदितो विभाति कस्म देवाय हविपां विधेम ।॥२॥ ३४ 
अपो ह यद्भुहीर्विश्वमाय॒न्ममं दधाना जनय॑न्तीरम्निम्‌ । 
ततोँ देवाना सम॑वतंतासुरेकः कस्म देव्रायं हविषां विधेम ॥३॥ ३५ 


यथिदापों महिना पयेष॑श्यदकषं दधाना जनयंन्तीयज्ञम्‌ । 
यो देवेप्वाधं देव एक आसीत्कस्मै देवाय हविषां विधेम । 


मा नँ हिश्सीजनिता यः प॑थिव्या यो वा दि॑९ सद्यष॑मा जजान । 

यशचापशवन्द्रा वृहतीजेजान्‌ कस्म दवाय हचिपां विधेम । 

ग्रजौपते न खदेतान्यन्यो विश्वां जावानि परि ता रव॑भूव । 

यत्कौमास्ते जुहुमस्तन्नो अस्तु वय स्याम्‌ पतयो रयीणाम्‌ ॥४॥ (४) ३६ 
अग्र आयुं स्पि पवस॒ आ सुषोजमिषं च नः । आरे ब॑धस्व दुच्छुनाम्‌ ॥१॥ ३७ 
अन्ने पव॑स्व स्वपा अस्मे वचैः सुवीयेम्‌ । दधद्रयिं मयि पोष॑म्‌ ॥२॥ ३८ 
अभिक्रपिः पव॑मानः पाञ्च॑जन्यः पुरोहितः । तमीमहे महागयम्‌ ॥३॥ २९ 
अभि स्वा शर नोनुमोऽदुग्धा इव पे नव॑; । 

ईशानमस्य जग॑तः स्वरशमीशानमिन्दर तस्थुष॑; ।॥४॥ ४० 
न स्वार्वोर्‌ अन्यो दिव्यो न पार्थिवो न जातो न ज॑निष्यते । 

अश्वायन्तो मघवन्निन्द्र वाजिनं गव्यन्तस्त्वा हवामहे ॥५॥ ४१ 
तरामिद्धि हवामहे सातो वाज॑स्य कारवः । 

त्वां वृतरेथिन्द्र सत्पतिं नरस्त्वां काष्टासव्भैतः ॥६॥ ४९ 
स तं नंतर चजहस्त ध्रप्णुया म॒हः स्तवानो अद्रिः । 

गामश्वं < रथ्यमिन्द्र सँ किर सत्रा वाजं न जिग्युपै ।1७॥ ४२ 
कया नधित्र आ भुवदूती सदावृधः सख ! कया शविं्टया वृता ॥८॥ ४४ 
कस्त्वां सत्यो मदानां मरहिठो मत्स॒दन्ध॑सः । इक्हा चिदारुजे वस ॥९॥ ४५ 
अभौ पु णः सखीनामविता जरितृणाम्‌ । श॒तं भंबास्यृतयें ॥१०॥ ४६ 
यज्ञायज्ञा वो अग्रं गिरार्भिरा च दक्ष॑ते । 

प्रभ वययरृतं जातवेदसं परियं मित्रं न श रसिपम्‌ ।११॥ ४७ 


ऊजा नपात्‌ स हिनायम॑स्मयुदशिंम हव्यदातये । 
मुवहाजेप्वविता सवंदध उत त्राता ठनूलाम्‌ ॥१२॥ (५) ४८ [१६०५ 


“1 २९।४९-५०; ३० | १-८ काण्ड-सदिता) [ 2२७ ] 


संवत्सरोऽसि परित्सरोऽषीदावत्परोऽसीदत्परोऽसि चत्सरोऽसि । 
उपर्सस्वे कष्पन्ामहोरात्रास्तं कल्पन्तामथेमासास्त कल्पन्तां मासास्ते कल्पन्ताम॒तरवस्त 


कर्पन्ता < सवल्सरस्तं कल्पताम्‌ ॥१॥ ४९ 
रत्या ण्यै सं चाश्च म्र च॑ सारय । 
सुपर्णचिद॑सि तर्या देवतंयाङ्धिरस्वद्‌ ध्रुवः सीद ॥२॥ (६) ५० [१६८६] 


[५५] 


समास्त्वा दश्च 1 १०॥ ऊर्ध्वा द्वादद्च ॥ १२ ॥ पीवो यचान्द्या ॥ 2० ॥ हिरण्यगर्भश्चतस्नः ॥ £ ॥ 


अम्न जायु पि दादश ॥\ १२ ॥ संवत्सये द्रे ॥ २1, प्रडनुवाकेपु पञ्चत्‌ ॥ ० ॥ 
1 दति गुद्धयजुःकाण्वसंहितायां एकोनतिखेाऽध्यायः ॥२९॥ 


अथ जिहोऽध्यायः। 
दोता यकषत्समिचेन्द्रमिकस्पदे नाभां पृथिव्या अर्थि । 


दिवो वम्मन्त्समिंष्यत ओजि्ट्पेणीसहां वेताल्यस्य होतर्यज ॥१॥ १ 
होता यक्षत्तनूनपातमूतिभि्र्तारमयंराजितम्‌ । 

इनदरं देव स्वर्विदं पथिभिर्मधुंमत्तमैनराय सेन तेज॑सा बेखाव्य॑स्व दोतयज ॥२।॥ २ 
दोव यक्षदिकभिचिनदरमीव्वितमाजुद्यानममंत्म्‌ । 

देवो देवैः सवीय वज्र॑हस्तः पुरंदरो वेलवाज्य॑स्य होतयैज ॥३॥ ३ 
होता यक्षदर्दिषीन्द्रं निषदरं वपं नया॑पसम्‌ । 

वसुभी रैरादिव्यैः चयुग्धिरवहिरास॑ददेताय्य॑स्य होतर्यज ॥४।] \ 


होतौ यक्चदोजो न वीर्ये सहो द्वार्‌ इन्दर॑मवर्षयन्‌ । 
सुप्रायणा अस्मिन्यञ्े वि प्रयन्ताए्तावृयो हार्‌ इन्द्रौ मी्ुपे व्यन्त्वाज्य॑स्व॒ होतय्ज॑।।५।।५ 
होता यकषदुपे इन्द्रस्य धेनु. सुदु मातरा मही । 


सवातरौ न तेजसा वत्समिन्द्र॑मव्धतां वरीतामाल्य॑स्य दोतर्यलं 1६॥ ६ 

रोता यक्षदैव्या होतारा भिज्ञा सखाया हविपेन्दर॑ भिषस्यतः । 

कवी ददी प्रचैतसा इन्द्रय धत्त इद्धियं वीतामाज्यस्य रेतर्यजं ।1७॥ ७ 

होता यक्षतिस्यो देवीम भेष त्रय॑च्चिषात॑व्रोऽपम इचा सरस्वती मापती महीः; 1 
पत्नीरकिप्म॑ती # ¢ 1 ~ ६1 

इन्द्र पत्नीटिष्म॑तीव्यन्त्वा्ज्यम्य दोतयेञं ॥८।॥ ८ 


होता यञ्रच्वष्टारमिन्दरं दवं भिषजं सुयजं घरतश्रियम्‌ 
पररूपं < मुरेक॑सं मयोनमिन्द्राय त्वष्टा दधदिन्दियाणि चेाज्य॑स्य दोतर्यञ॑ ॥९॥ ९[२६९-] 


[ १२८] छ्ु्-यजुवेदीय [ अध्यायः ३०।९-२० 
होता यश्दरन सपति शमितारं < शतक्रतं धियो जोष्टारमिन्दियम्‌ । 
मध्यं समञ्ञन्पथिभिः सुगेभिः स्त्रदाति युगं मधुना वृतेन वेत्वाज्यस्य होतर्यज ॥ १०।१. 
होता यकषदिनदर < स्वाहाञ्य॑स्य स्वाहा मेदसः स्वाहा स्तोकाना< स्वाहा स्वाह्यटृतीना < सखाहा 
इव्यसुक्तानाम्‌ । स्वाह देवा आल्युपा र॑षाणा इनदर आच्य॑स्य॒ व्यन्तु होतर्यज ।॥।११॥ (१) ११ 


देवं बुहिरन््« सदेवं देषे्ीरव॑त्सतीरण तरच मघेयत्‌ । 


वस्तोरयृतं ्ाक्तोर्भ॑त< राया वरहिष्मतोऽत्यगादसयने वसुधेयस्य वेतु यजं ॥१॥ १ 
देवीर इन््र« संघाते वीड़रया्मन्नवर्धयन्‌ । आ वत्सेन तरंणेन कुमारेण च मीवतापारवीणर 
रेणुककाटं नदन्तो वसुवने वसुधेय॑स्य व्यन्तु यजं ॥२॥ १२ 

देवी उषासानक्तन्द्रं यज्ञे प्रयत्यह्ेताम्‌ । 

देवीविशः प्रायासिष्टा< स॒श्रीति सुधिते वसवे वसुधेयस्य वीतां यजं ॥३॥ १४ 

देवी जोष्ठी वसुधिती देवमिन्द्र॑मवर्धताम्‌ । अ्यव्यन्याघा देषास्स्यान्या व्॑षद्प 

वार्यणि यज॑मानाय शिधिते वसुवने वसुधेय॑स्य चीतां यजं ॥४॥ १५ 

देवी ऊर्जाहुती दुवे सदये पयसेन्द्र॑मवर्धताम्‌ । 


इपमूममन्या वक्षस्सभ्धि९ सपींतिमन्या नवेन पूवं दयमाने पुराणेन नवमघंतामूमृजौहती 
ऊजेय॑माने वस वार्याणि यज॑मानाय हिधिते बंस॒बनें वसुधेयस्य वीतां यज॑ ॥५॥ १६ 
देवा देव्या होतारा देवमि्द्रमवधेताम्‌ । 
हताधंशभ्सा आभां बस वायीणि यज॑मानाय चिधितो ब॑सवनें वसधेय॑स्य बरीतां यजं ॥६॥ १४ 
देवीस्तिखस्तिसो देवीः पतिमिन्द्रमवधेयन्‌ 1 
असपृकषद्ारंती दिव॑< स्द्रैरयज्ञ < सर॑स्वतीठा चस॑मती 
गृहान्वसुवनें वसुधेय॑स्य व्यन्तु यजं ॥७॥ ६८ 
देव इन्द्रो नराश्संदिवररूथद्धिवन्धुसे देवमिन्दर॑मवधयत्‌ । 
शतेन शितिपुष्ठानामार्दितः स॒हस्नैण॒ प्र वर्तते मित्रावस्णेद॑स्य होत्रमर्हतो 


बृहस्पतिं स्तोत्रमशिनाघ्व॑यैवं वसुवने वसुधेय॑स्य वेतु यज॑ ॥८॥ १९५ 
देवो देवेवेनस्पतिर्दिरंण्यपर्णो मधुशाखः सुपिप्पलो देवमिन्द्रमचधैयत्‌ । 
दिवमप्रेणास्पक्षदान्तरिक्ं पायिवीम॑दध्टीदसवनं वसधेयं॑स्य चेत यज॑ ॥९॥ १ 


द॑ वर्हिवारिनानां देवमिन्द्र॑मवर्षयत्‌ । 
स्वासस्थमिनद्रेणासंन्नमन्या वहीं शप्यम््भूद्सुवने वसुधेय॑स्य वेतु यज॑ ॥१०॥ २१ [१७०२] 


यायः ३०२२-३ ] काण्घं -सहिता। [ १९९ ] 


देवो अभिः सिषटदेवमिन्द्रमवर्धयत्‌ । 

खिट कर्षन्‌ स््षटकृस्िविएटमथय करोतु नो वसवने वसथधेय॑स्य वेत यज॑ ॥११॥ २२ 
अभनिमय रोतारमवणीतायं यजमानः पचन्पक्तीः पचन्परोराशं वधनिन्द्राय च्छम्‌ | 
सपस्था अद्य देको चनस्पतिरमभवदिन्द्रंय च्छगैन । 

अपततं मेदस्तः प्रतिं पचवाग्रभीदवीवधतपुरोरेन । खापध प्रप ॥१२॥ (२) २२ 


होतां यकषत्समिधानं महयश्नः सुसमिद्धं परेण्यमिमिन्द्रं वयोधरस॑म्‌ | 


गायत्रीं छन्द इन्द्रियं तयविं गां वयो दधदेताञ्यस्य होतर्यज ॥१॥ २४ 
होता यक्षत्तन्‌नपातमद्धिदं यं गभमदितिदेपे श्चिमिन्द्र॑ योधम्‌ 

उण्णिरं छन्दं इन्दियं दित्यवाहं गां वयो दधद्ेत्वाज्य॑स्य होतर्यज ॥२॥ २५ 
होता यकषदीरेन्य॑मीरठिते वुत्रहन्त॑ममिस॑भिरीडघ९ सहः सोममिन्द्र वयोधसम्‌ । 

अनष्ट छन्द इन्द्रियं पञ्चाविं गां वयो दधद्धत्वाज्य॑ख होतय॑जं ।२॥ २६ 
होता यक्षस्सुवर्हिपं प्पण्वन्तममर्त्य < सीदन्तं यपि प्रियेऽस्तेन्द्रं वयोधसम्‌ । 

बृहती छन्दं शद्धियं त्रिवत्सं गां व॑यो दधदवेतान्य॑स्य होत्यज॑ ॥४॥ २७ 
होता यक््यच॑स्वरीः सुप्रायणा करतावृधो दरों देवीिरण्ययी्ाणमिन््रं वयोधसम्‌ । 
-पराकति छन्द इेन्दियं त॑येवाहं मां वयो दघद्वयन्तवाज्य॑स्य होतर्यज ॥५॥ २८ 
होता यकषत्सपेद॑सा सुशिल्पे बहती उमे नक्तोषासा न द॑शते बिश्वमिन्द्रं वयोधसम्‌ । 
्रिष्टभं छन्दं इदेन्धियं पष्ठवाहं गां वयो दध॑द्रीतामाज्य॑स्य होतर्यज ॥६॥ २९ 
होवा यक्षतसरचैतसा देवानित्तमं यश्चो होत्रा देव्यां फ्वी सयुजेन्द्रं वयोधसम्‌ । 

जग॑ती छन्द इन्दरियमनद्धाहं गां वयो दध॑दरीतामान्पस्य होतयेजं ।।७]। ३० 
होत यक्षवयेशचस्वतीस्तिसो देवीहरण्ययीसारतीरवहती महीः पतिमिन्द्रं वयोधर्स॑म्‌ । 

मिराजे छन्द इटेन्धियं पं गां न वयो दधद्ववन्त्वाज्य॑स्य तार्य होतर्ययं ॥८॥ ३१ 
होत॑ यकषतसुरेत॑सं त्रे पु्टिविध॑न € रूपाणि विभ्तं पृथक्‌ पृष्टिमिन्द्रं वयोधस॑म्‌ । 

द्विपदं छन्दं उन्द्रियसक्षाणं गां न ययो दधद्ेत्वाञ्य॑स्य होतर्यज !९॥ २२ 


होत पकषदनस्पति < शमितार ६ शतक्रत ४ 
हिरण्यप्णमस्थिर्न रशनां चिरतं वक्षं भगमिन्द्र वयोधसम्‌ । 
कर्भ छन्द इन्द्रियं वशां वेहतं गां वयो दद्ेत्वाञ्य॑स्य होत ।।१०॥ ३३ 
होता य्त्स्वाहाकृरीरमिं शदप॑तिं पथम्वरुणं भेषजं छविं कत्रमिन्दरं वयोधसं 1 
अर्विर्छन्दस छन्दं शद्धियं बृहरटपमं गां वयो दषदयन्त्वाज्प॑स्य दोतयन॑ ११८२३३४ [१०६.) 


क्य १७५ 


{ १३० ] छयुद्ध-यङव॑दीय ` ` { मघ्यायःं ३०1 ३५-४६ 


देवं वहिमैयोधततं देवमिन्द्र॑मवधंयत्‌ । 


गायव्या छन्दसेन्द्रियं चररिन्द्रे बयो दर्धद्सवनें बसुधेय॑स्य वेतु यजं ॥१॥ ३५ 
दवीढोरो वयोधसं < शचिभिन्द्रमवधेयन्‌ । 

उणिहा छनन्दसन्धियं प्राणमिन्द्रे वयो दधद्सुवने बसुधर्यस्य व्यन्त यजं ॥२॥ ३९ 
देवां उषासानक्ता देवमिन्द्रं वयोधसं देवी देवसवधताम्‌ । 

अनष्टभा छन्दसेद्धियं बठमिन्द्रे वयो दघट्रसुचनें वसुधेयस्य वीता यज | ३॥ ३७ 
देवी जोषी वसुधिती देवमिन्द्रं वयोधसं देवी देवमवधताम्‌ । 

वृहत्या छन्द सेन्द्रिय भरोत्रमिन्द्रे बयो दर्घदरसुवनें वसुधेयस्य वीतां यजं ॥४॥ ३८ 
देवी ऊजाहूती दषे सुदुये पयसेन्द्र वयोधसं देवी देवमवधताम्‌ । 

पङ्क्त्या छन्दसेन्द्ियः. श्रक्रमिन्द्रं यो दधद्रस॒यने वस॒धेयस्य वीतो यज ॥५।} ३९ 
देवा देव्या होतारा देवमिन्द्रं वयोधसं देवो देवमवधताम्‌ । 

्रिष्टभा छन्द॑सेन्दियं लिपिमिन्दरे वयो दधदस॒वन वसधय॑स्य बीता यञ ॥६॥ ४० 


देवीस्तिखस्तिसो देवीैयोधसं पतिमिन्द्रमधधेयन्‌ । 
जगत्या छन्दसेन्दिय € शमिन्द्रे वयो द्धद्सूवने वसुधेयस्य व्यन्त यर्ज ७] ४१ 


अ = च अ 


देवो नराक्ञध्सो देवमिन्द्रं वयोधसं देवो देवमनधेयत्‌ । 


विराजा छन्द॑सेन्दरिय ^ रूपमिन्द्रे वयो दध॑द्रसुचनें वसुघेय॑स्य वेतु यजं ॥८॥ ४२ 
देवो बन॒स्पतिरदवमिन्द्रं वयोधसं देवो देवमवधंयत्‌ 1 

दविपदा छन्दसेन्द्रियं भगमिन्द्र षयो द्धदसुवनँ यसुधेयस्य वेत॒ यजं ॥९॥ ४३ 
देवं व्िवारिंतीनां देवमिन्द्रं वयोधसं देष देवमवधयत्‌ । 

कड्या छन्दसेद्धियं यश्च इन्द्रे षयो दधंदसुवनं वसुधेयस्य वेतु यज ॥१०॥ ४४ 


देवो अश्रिः सिष्टकृदेवमिनद्रं वयोधसं देबो देवर्मवधयत्‌ 1 
अरतिच्छन्दसा छन्दसेन्द्रियं क्षत्रमिन्द्र वयो दथ॑द्यस॒वनें वसघेय॑स्य देत यजं ॥११॥ ४५ 
उभ्िमर्य हो्तारमवरणीतायं य्यमानः पचन्पक्तीः पच॑न्प्रोखदौ वधानेन्द्रधप वयोधसे छार्मम्‌ । 
सृपस्था अदय देवो बनस्पतिरभवदिन्द्रय वयोधसे छागेन । 
अयन्त भदस्तः प्रठिपचताग्र॑ंभीदवीधधपुरोन्र्शेन । त्वामद्य ऋषे ॥१२॥ (४) ४६ [१७२५] 
ता यक्षदेकादश ॥१९॥ दवं वर्दिद्रद्य ॥१२॥ होता यक्षदेकादद् ॥१९॥ देवं वर्दिद्धाददशा ॥१२॥ 
॥ चत॒रड्धवाकेषु पट्चत्वारिश्त्‌ ॥९६॥ 
1 इनि श्ुद्धयदु-क्लप्वसंदिता्चां धिदातितमेऽस्यायः 1३२ 
1 इति ठवृतीयो दश्यकः ॥ 


अथ चतुथा द्दाकः ॥ 
अथैकचिरोऽध्यायः) 


समिंदो अजजन्छर्दरं मतीनां धवमत्रे मर्धुमसििनन्वमानः 

चाजी रन्ालिनं जातवेदो देवानां क्षि प्रियमा सधस्थम्‌ ॥१॥ १ 
ध॒तेनाञ्नन्त्सं पथो देव यानन्प्रजानन्वाल्यप्येतु देवान्‌ । 

अनुं स्वा सपने प्रदिशः सचन्ता< स्वधामुस्मे यज॑मानाय धेहि ॥२॥ ३ 
दडचश्वासि बन्य॑थ बाजिनायथासि मेध्यं रते । 

अभिष्टा देवै्सभिः सजोषाः प्रीतं बहि वहतु जातवेदाः ॥२॥ ३ 
स्तीण बर्हिः सुष्टरीमा डषाणोरु पृथु प्रथमानं प्रयिव्याम्‌ । 

देवेभियंक्तमदिंतिः सजोषाः स्योनं इृण्वाना सुविते दधातु ।४॥ र, 
एवा उ वः समर्गां विश्वस्या षि पक्षोभिः श्र्यमाणा उदतैः । 

कष्वाः सदी कवषः शुम्भ॑माना दयसे देत्रीः सुप्रायणा भवन्तु ॥५॥ ष्‌ु 
अन्तरा मित्रावर्णा चर॑न्ती एखं यज्ञानामभि स्बिदाने । 

उषासा वा सुदहिरण्ये सुंकषिल्पे ऋतस्य योनां इद्‌ सादयामि 1६॥ ६ 
प्रथमा वा सरथिना सुचरणो देवो पदय॑न्तो युवनानि विश्वां । 

अपिंप्रयं चोदना वां मिमाना होतारा ज्योिः प्रदिर्ां दिशन्ता ।७॥ ७ 
आदिय भारती वगर य्न < सरस्वती सह रदेन अत्‌ । 

इरोपहतता वस॑भिः सजोषा यज्ञ नौ देवीरमतेषु धत्त ॥८॥ ` ८ 
त्वष्ट वीरं देवकामं जजान च्वष्टर्व जायत आशरः । 

व्वषटदं विश्वं य॑ जजान वहोः ऊतारमिद यधि दोतः ॥९॥ ९ 

अनौ घतेन त्मन्या समक्त उप॑ दरवार तशः पाथं एतु । 

नस्पदिर्देवलोकं प्रनानखधिन हव्या स्व॑दिवानिं वक्षद्‌ ॥१०॥ १० 

प्रजापतेस्तपसा पावृघ्ानः सयो जातो दधिपे यज्ञम । 

स्वाह।कृतेन हविषा पुरोगा याहि साघ्या हविरदन्तु देवाः ॥११॥ (१) ११ 


केत कुप्वसन॑केतते पेशो मया अपेशसे । समुषद्धरलाययाः ॥१॥ १२ 
जीमूतस्येव भवनि प्रतीकं यदूर्मी याति समदामुपस्यं। 


अनाविद्धया तन्वा जयतव म त्वा वर्मणो महिमा पितुं ॥६॥ १२ [१७२०] 


[ १३९1 ङ्ध-यजुवेदौयं [ भध्यायः ३१ १४-२४ 


धन्व॑ना गा धन्वनाजिं जयेम धन्व॑ना तीवाः समदीं जयेम । 


घनः शत्रोरपकामं णोति धन्व॑ना सर्व; प्रदिशो जयेम ॥३॥ १४ 
ते आचरन्ती सम॑नेव योषा मातेवं पुत्रं विंभतामपस्ये | | 
अप॒ शत्रचिध्यता< संविदाने आरी इमे विंष्फरन्ती अमित्रान्‌ ॥४॥ - ५ 
वक्ष्यन्तीवेदा गनीगन्ति कण प्रिय < सखायं परिस्वजाना । 
योपैव शिङ्क्ते बितवाधि धन्वन्‌ ज्या इय < सम॑ने पारयन्ती ॥५॥ १६ 
अहिरि भोगैः परति बाहं ज्यायां हेतिं प॑रिवाध॑मानः । ध 
हस्तधो विश्व! वयुनानि विदवान्पुमान्पुमा्सं परि पातु विश्वतः ॥६॥ १५७ 
बहीनां पिता बहरंस्य पत्रधिधा णोति सम॑नावगयं । 
इषाधिः सङः पतनाश स्वः पृष्ठे निन॑द्धो जयति प्रतः 1७ १८ 
सुपण व॑स्ते मगो अस्या दन्तो गोभिः संन॑द्धा पतति प्रता । 
यत्रानरः संच विच द्रव॑न्ति तत्राखभ्यमिषवः सभे यध्सर्‌ ॥८॥ १९ 
वरनस्पते वीद्ुहनो हि भया अस्मत्सखा प्रतरणः सुवीरः 
गोभिः संनद्धो असि चीखय॑स्वास्थाता त जयत्‌ जेत्वानि ॥९॥ २० 
रथे विष्ठ॑लयति वाजि्यः प्रो यत्रयत्र कामय॑तं सुषारथिः । 
अभीश्चूलां महिमानं पनायत मन॑ः पश्चादङुं यच्छन्ति ररमय॑ः ॥१०॥ २ 
आ अङ्कन्ति सान्वेषां जनौ २ उप॑ जिघ्नते | । 
अश्वाजनि प्रचैतसोऽश्वान्त्समत्सं चोदय ॥१९१॥ २९ 
उप॑ श्वासय पथिवीमुत चां पुत्रा ते मदुतां विष्ठितं जगद्‌ । 

दुन्दुभे सजूरिन्द्रेण देवैदेरादवीयो अपं सेध॒ रत्रन्‌ ॥१२॥ (२) २९ 
यदश्न्दः प्रथ॒मं जाय॑मान उचन्त्स॑मुदरादुत वा पुरीषात्‌ । 
स्येनस्यं एषा ईदरिणस्यं बाहू उपस्तुत्यं महिं जां ठै अर्वन्‌ ॥१॥ २४ 
यमेनं दतं क्रित पनमायुनगिन्द्रं एणं प्रथ॒मो अष्यतिष्ठत्‌-। 
गन्धन अस्य रशनाम॑गम्णात्छरादशवं वसवो निर॑तष्ट ॥२॥ ५ 
असिं यमो अस्यादित्यो अंर्वन्नपिं रिवो युन वरतेन । 
असि सोमेन समया विरक्त आहुस्ते त्रीर्णिं दिवि बन्ध॑नानि 11३1 २६ 


तरीणि द आहदिवि उन्घंनानि घनानि त्रीण्यप्सु त्रीण्यन्तः संमदरे । 
उतेदं मे वरुणद्डन्तस्यवैन्यत्रां व आहुः परमं जनिम्‌ ।४॥ २७ [२०४] 


३१ ।२८-४१1 कण्व-सहेता । [ १३३ } 


इमा तं बाजिश्नषमाजैनानीमा शफान।४ सनितुर्निधाना । 


त्रा ते भद्रा रना अपश्यमृतस्य या ज॑भिर्न्ति गोपाः ॥५॥ २८ 
आत्मानं ते मनसारादजानामवो दिवा पततय॑न्तं पतम्‌ । 
हिरो अपर्य पथिभिः सुगेभिरेणभिर्जह॑मानं पतत्रि ॥६॥ २९ 
अत्रा ते रूपयुत्तमर्मपरयं जिमीपमाणमिष आ पदे गोः । 

यदा ते मता अन्‌ मोगमानमादिद्‌ अशठ ओषघीरजीगः 1{७॥ ३० 
अदु त्व रथो अनु म्य! अर्व्॑ननु गावोऽनु भर्गः कनीनाम्‌ । 

अन्‌ बार्तसस्तवं सख्यमीय्रु देबा म॑मिरे वी ते ॥८॥ ३१ 
दिरण्यश्रञ्खोऽयो अस्य पादा मनोजवा अव्र इन्द्र॑ आसीत्‌ । 

देवा इद॑स्य हविरयंमायन्मे अैन्तं थमो यध्यातषठद्‌ ।1९॥ २२ 
हृमौन्त॑सः सि्हिंकमध्यमासः स श्ररणासो दिव्यासो अत्य; । 
हसा इव श्रेणिशो यन्ते यदारिपुर्दिव्यमन्ममश्वाः ॥॥१०॥ ३३ 
तव॒ शरीरं पतविष्ण्व॑वन्तवं वित्तं बां इव ध्रजीमान्‌ । 

तवु शरङ्गाणि विष्ठिता पुरुत्रारण्येषु ज्रराणा चरन्ति ॥११॥ ३४ 
उपग्रागाच्छसंनं वाज्यवी। देवद्रीचा मर्नसा दी््यानः 

अजः पुरो नीयते नाभिरस्यालं पथात्कवयों यन्ति रेमाः ॥१२॥ ३५ 
उप प्रागात्परमं यरछधस्थमतरी २ अच्छा पितरं मातरं च । 

अया देषाजु्टतमो हि गम्या अथा शस्त दश्च वार्यणि ॥१३॥ (३) ३६ 

भिद्धो अच मदुपो दुरोणे देवो देवान्यजसि उातवेदः । . 
आं च चहं मित्रमहधिकित्वान्त्यं दतः कविरपि भ्रचैताः ॥१॥ ३७ 
तनूलपासथ पवस्य यानान्मध्वां समजन्त्स्वंदया सजिद । 
मन्मानि धीभिरुत यज्ञमन्घन्देवत्रा च ृणुद्यष्यरं नः ॥२॥ ३८ 

नराश्व॑स्य महिमानंमेषाुपं स्तापाम यजतस्य यत्तैः 
ये सुक्रवेव; शुचयो ियंघाः स्वदन्ति देवा उभयानि हन्या ॥३॥ ३९ 
आजद्वान रंडयो वन्यश्वा यांद्य्रे अस॑मिः सञष।‡ 

त्वं देवानामसि यह होता स रपनान्यक्षीपितो यजीयान्‌ ॥४॥ ४० 


प्राचीने बर्हिः प्रदिशं पृथिन्या वस्तोरस्या वुंज्यते अपरे अष्टम्‌ । 
युं प्रथते बितुरं दरयो देवेभ्यो अदितये स्योनम्‌ ॥५॥ ४१ [9६८] 


[ ९३९] श्ङ्क-यञुवद्यीय [ अध्यायः ३१।५२-५१ 


व्यच॑सर्तीरर्विया वि शरयन्तां पदिम्यो न जन॑यः शुस्भ॑मानाः । 


देवीस॑ते इृहतीविंधमिन्वा देवेभ्यो भवत सुप्रायणाः ॥६॥ ` ४१ 
आ सष्वयन्ती यजवे उपाके उषासानक्ता सदतां नि योन । 

दिन्ये योषणे वृहती सुंरु्से अथि भिय॑< शुकरपिरं दधाने ॥७॥ ४१ 
दैव्या होतारा प्रथमा सवाचा मिमाना यत्नं मनुषो यज॑घ्ये । 

प्रचोदयन्ता विद्येषु कारू प्राचीनं ज्योदिः प्रदिश्चा दिशन्ता ।॥८॥ ४४ 
आ नो यज्घं मार॑वी तूर्यमेिखं मनुष्वदिह चेतय॑न्ती । 

तिस्रो देवीरमहिरेद स्योन < सर॑स्वती स्वप॑सः सदन्तु ॥९॥ ४५ 
य इमे चार्वाए्थिवी जर्नित्री स्पेरपिध्डद्ध्वनानि विश्वां | 

तमद होतरिषितो यजीयान्देवं त्वष्टारमिह य॑क्षि विद्राच ।॥१०॥ ४६ 
उपाव॑चज त्मन्या समञ्न्देवानां पाथं ऋतुधा इवीस्पिं 

बनस्पदिः शमिता देवौ अभिः स्तर्दनतु हव्यं मधुना पतेन ॥११॥ ४५ 
स॒द्यो जातो व्य॑मिमीत यज्ञममिर्देवानममवत्पुरोगाः 

अस्य रोतु प्रदिद्यतस्यं वाचि स्वाहाकृत £ हबिरदन्तु देवाः ॥१२॥ (४) ४८ 


अप्रयै गायत्ाय॑ तरिदते राथ॑न्तराया्टादपाल इन्द्राय तरठंभाय प्शचदशाय ाैतायैकादशचकपाो 
रिशवैम्यो देवेभ्यो जाग॑तेभ्यः पदेभ्यो वेरूपेभ्यो द्ाद॑शकपालो मित्रावर॑णाभ्यामानुटुमा 
म्यामेकवि ध्शाम्या वैराजाभ्यम्‌ ! पयस्या बृहस्पतये पाङ्क्ताय त्रिणवाय शाक्ररायं चरुः सवित्र 
जओष्णिहाय त्रयद्धिश्लायं रैवताय दवाद॑शकपारः ्राजापत्यश्वरर्दित्यै विष्णुपत्न्यै चर्ये 
वैश्वानराय दादश्चकपालोऽदुमत्या अश्टाकपालः ।९॥ (५) ४. 


आप्रेयः कृप्यग्रीवः सारखुती मेषी वभ्रुः सौम्यः पौष्णः श्यामः रवितियृष्ठो बारदैसपत्यः तिस्य 
चेश्वदेवः । रेन्द्रौऽरणो मारतः कल्माषं रेन्द्रामः स॑श्िवोऽघोरामः सावित्रो वारणः कष्ण 
एकदितिपातयेत्वंः ॥१॥ (६) ६५ 


अप्येऽनींकवते रोहिवाल्ञिरनङ्ानघोर॑मौ सावित्रौ रौव्णौ श्नठनामी वैदे पिङ्च तपरं । 
मारवः करमां अघ्रेयः कृष्णोऽजः सारसी मेषी वारिणः वेव; ॥१॥ (७) ५१ [१००५] 
समिद्धो अञ्जक्नेकादश्च ॥१९॥ केतु रूप्यन््ादद्य ०१२४ यदक्रन्द्खयोदश्च १३५ खमिरो अद्य दादश 1६२, 
भन्नये गायक्रायेका ॥९" सान्नेयः रुष्णप्रीव एका ॥ १} अद्मयेऽनीकयत इत्यक 1 १॥ 
1 सत्ताजुद केष्वेकपस्चाश्त्‌ ५ ५९१४ 
# धति श्ाङ्धयजुःकाण्वसंदितायमिकर्चिदयतिवमों ऽध्यायः ॥३९॥ 


प्यायः ३२।१-१९ ] छाण्व-संदिता । [ १३५] 


अथ द्राजिचोऽघ्यायः) 


अस्याजरासो दमामरित्रा अचेद्मासो अग्रय॑ः पाचकाः | 
धितीचय॑; शवात्रासो युरण्ययों वनर्षदो वायवो न सोम; ॥१॥ 
हर॑यो धूमदैतवो वात॑जूता उप॒ चवि । य्व॑न्ते दूरथगु्य॑ः ॥२॥ 
यजां नो मित्रावरुणा यजां देवो २ ऋतं वृहत्‌ । अग्ने यक्षि स्वं दम॑म्‌ ॥२॥ 
य॒क्वा हि दैवहृत्॑मौ२ अश्वौ२ अग्रे रथीरिव । नि होतां पव्येः सदः ॥४॥ 
दे विरपे चरतः स्वथं अन्यान्यां वर्समप॑ धापयेते । 

हरिरन्यस्यां भर्व॑ति स्वधावच्छक्तो अन्यस्यां ददे सवच ।५। #। 
अयमिह प्रथमो धायि धातरभिर्होता यर्थिषठो अध्वरेष्पीदर्थः । 

यमस॑वानो भृग॑वो विरुसुचुवैनेपु चित्रं धिस्य विशेविशे 11६॥ ८ 
घ्रीर्णि श्रता जी सहरसरण्यपनं ति धया्च देवा नव॑ चासपर्यन्‌ । 

ओक्नपुतैरस्वणन्‌ वहिरस्मा आदिद्धोतारं न्य॑सादयन्त ॥७॥ ७ 
मृधोने दिवो अरति पंयिग्या यैधानरमत आ जातमघिम्‌ । 

कवि सम्राजमविथिं जनानामासन्ना पात्र जनयन्त देवाः ॥८॥ ८ 
अभिर्वत्राणिं जद्वन्‌ द्रविणस्यु्धिपन्यय। । स्भिदः क्र आर्तः ॥९॥ 

विश्वेभिः सोम्यं मध्यम इन्द्रेण वायुना । पिया भिन्नस्य धामभिः ॥१०॥ १० 
आ यदिये नृपतिं तेज आनट्‌ शछचिरेतो नि्िक्तं दयोरमीरै | 

अभ्रिः शर्धमनवं य॒वान £ स्वाभ्यं जनयत्स्द्य॑च |) ११॥ ११ 
अग्रे शधं महते सौभगाय तव॑ य॒स्रान्य॑त्तमानिं सन्त्‌ । 

संजास्पत्य८ सयममा ङृणप्व शात्रयतासमि तिष्ठा सह।ध्सि ॥१२॥ १२ 
स्वा दि म॒न्द्रवममरकोकधवमहे मरि नः श्रोष्ये | 

इन्द्रं न स्या शव॑सा देवत्त। वायं एणन्ति राध॑सा चृत॑माः ॥१३॥ १३ 
खे अत्रे स्वाहते प्रियासः सन्त सूरय॑; | 

यन्ता ये मघवानो जनानामरन्द्य॑न्त मोनाम्‌ 1१४] १४ 
श्रुधि ्र॑त्कर्णं व्ठिभिरदेवेरमे सयावभिः | 

आसीदन्तु दिप मित्रो यंवा प्रातर्यावाणो अध्वरम्‌ ॥१५॥ १५ 
विश्विपामदिततियंसियानां विन्धैपामदिथिमोदुपाणाम्‌ | 

यर्मि्देवानामयं आव्रणानः सु॑मृटीको भचतु जातवेदाः ॥ १६] १६ [६७९ 


< € „९ „© 


{ २३६ } 


महो अम्रः समिधानस्य शर्मण्यनागा मित्रे बरणे स्वस्तये । 
ष्ठं स्याम सवित॒ः सवीमनि तदेवानामवों अचा वृणीमहे ॥१७॥.(१) 


आप॑धिषिष्यु स्तर्यो न गानो नक्षन्नतं जरितारस्त इन्द्र । 

याहि वायन नियतोँ नो अच्छा ख हि धीभिर्दय॑से षि वाजान्‌ ।।१॥ 

गाव उपावतावतं मही यज्ञस्य रप्सुदा । उभा कणौ हिरण्यय ॥२॥ 
यद्च सूर्‌ उदितेऽनागा मित्रो अर्यमा । सुवा्िं सविता भर्गः ।३॥ 

आ सुते सिवत भिय्‌ < रो्दस्योरभि्ररयम्‌ । ` 

रसा दधीत वृष॒भम्‌ । तं प्रतथायं बेनोदयत्‌ ।1४।॥ 

आतिष्ठन्तं परि विश्वै अभूषच्छियो वसानश्चरति स्वरोचिः । 

महत्द्ष्णो अर्ुरस्य नामा विश्वरूपो असर्तानि तस्थौ ॥\५॥ 

र चौ महे मन्द॑मानायान्धसोऽची विश्वानराय विश्वाय । 

इन्द्रस्य यस्य सुम॑खु< सहो महि श्रवो न॒म्णं च रोद॑सी सपयर्तः 1६॥ 

वृहनिदिष्म पां भूरिं शस्तं पथु स्वरुः । येषामिन्द्रो युवा सखा ।1७॥ 
इन्द्रेहि मत्स्यन्ध॑सो विश्वेभिः सोमप्ैभिः । मर्हौ२ अभिष्टिरोजसा 1<॥ 

इन्द्रौ वृत्र्मबुणोच्छधेनीतिः मर माथिनाममिनाहर्पेणौतिः । 

अहन्व्यं <समुश्चधग्बनेष्वाषिर्धेन{ अदरणोद्राम्याणम्‌ ॥९॥ 

इुतस्त्व्मिन्द्र माहिनः सन्नेको यासि सत्पते किं त इत्था | 

स पंच्छसे समराणः शुभानिवोचिस्तमों हरिवो यत्ते अस्मे ! 

मर्दी २ इन्द्रो य ञओर्जसा कदा चन स्तरीरसि कदा चम भर्युच्छसि ॥१०॥ 
आ त्च इन्द्राय वः पनन्ताभि य उं गोम॑न्तं तितत्सान्‌ ! 

सडत्सं ये भुरपुत्रां मही £ सहस्रारं वृहरीं दुद्‌ ॥११।॥ 

द्मां ते धियं प्र भरे महो महीमस्य स्तोत्रे धिषणा यत्तं आनजे । 
त्तमे च॑ प्रसवे च॑ सासहिमिन्द्रं देवासः शवसामदन्ननु 1१२१ (२) 


विभ्राट्‌ वृहर्तिबतु सोम्यं मध्वायुर्दष॑यक्ञप॑ता -अविहुतम्‌ । 

वातजूतो यो अभिरत स्मन प्रजाः पुपोष परुषा वि राजति ॥१॥ 
उदु त्य जातवेदसं देवं वहन्ति केत्तदंः । दरे विश्वाय वयस्‌ 1२॥ 
येना पावक्‌ वर्ध॑सा भुरण्यन्तं जर्नौर अनु । त्वं व॑रुण पश्य॑सि ।२॥ 


ञङ्क-यसुर्वेदीय [ सष्यायः ३२ 1 १०-३९ 


१७ 


१८ 
१९ 
२० 
२१ 
२२ 
२३ 
२४ 
२५ 


२६ 


4, 


२८ 


२९ 


३०५ 
३१ 


२२ [१८१०] 


गायः ३२। ३३-५८ ]} काण्व-संहदिता। [ २३७ ] 


देव्या अध्व आ गतर रथ॑न सूर्थत्वचा । मध्वा युज्ञ< सम॑ञ्चाये । 


स प्रलथायं वेनथोदयचि््रं देवानाम्‌ !\४॥ ३२ 
आन दस॑मिर्विद्ं सुशस्ति विश्वानरः सषिवा देव एतु । 

अपि यथा युवानो मत्सथा नो विश्वं जगंदनिपिचे नीपा ॥५॥ ३४ 
यदद्य कय॑ वुत्रहस्रदग। यमि यं । सवं तर्दिनदर ते चशे ॥६॥ २५ 
तरणिरविंदैकंतो व्योतिष्कर्दति घय । विश्वमा भसि रोचनम्‌ ।1७॥ २३६ 
तत्सर्स्य देवत्वं तन्म॑हिखं मध्या कर्तावित॑त < सं ज॑भार । 

यदेदयुक्त हरिवः सघस्थादाद्राप्री वासस्वसुते सिमस्मं ।८।॥ ३७ 
तन्सित्रस्य षरुणस्याभिचक्षे सर्य रूपं दृणुते चोरुपस्ये । 

अनन्तमन्यद्ररदस्य पाजः कमष्णमन्यद्रितः सं भरन्ति ॥९॥ ३८ 
चण्मँ २ अंति घय ब्दित्य मर्हौर असि । 

मस्ते सतो महिमा प॑नस्यतञद्धा दैव मर्होर असि ॥१०॥ ३९ 

वट्‌ स्यं श्रव॑सा मर्ह असि सत्रा दैव मौर अस्सि। 

म्वा देवान।मस्थ॑ः परो्दितो विय ज्योतिरदाभ्यम्‌ ॥१२॥ ० 

श्राय॑न्त इवं सयं विेदिन्द्रस्य भक्षत । 

वर्सनि जाते जनमान ओजसा प्रचि भागं न दीधिम ॥१२॥ ४१ 

अधा देषा उदेता सृयस्य निर श्टसः प्पिता निरवयाद्‌ । 

तकन मित्रो वरुणो मामहन्तामदितिः सिन्धुः परथिवी उत योः ॥१३॥ ४२ 

आ कृष्णेन्‌ रज॑सा वतमानो निवेद्य॑न्नमृतं मत्वं च । 

हिरण्ययेन सविता रथेना देवो याति सुय॑नानि पन्‌ ॥१४॥ (३) ४२ 

प्र वानरे सप्रया बरिरधामा वित्परठीच वीरि इयति । । 

विशामक्तारुपसंः प्वहंतो वायुः पपा स्वस्तय नियुत्वान्‌ 1९।॥ ४ 

इन्द्राय वृहस्पति पित्रापि पुपणं भग॑म्‌ । आदित्यान्मारुतं गणम्‌ ॥२॥ ४५ 

वरणः प्राविता यवनिमित्रो विश्व॑मिरूतिभिः । कर॑तां नः सराघ॑सः ॥२॥ ४६ 


अधिं न इन्द्रपां विष्णो सजात्यानाम्‌ 1 इता मरुतो अश्विना) 
तं प्रतथायं वेनयेदवये देवास्न आ न इखामिवि्मिः सोम्यं मघ्योम।सथपेणीधुवः ॥४।। ४७ 
अग्र इन्द्र रूण मित्र देवाः यैः प्र य॑न्त मार्तोठ विष्णो | 


उणा नासत्या रुद्रो अघ ग्रा; पुवा मगः सर॑स्वरी जुषन्त ॥५॥ ४८ [ १८२६) 
र" १८ 


{ १३८] श्ु्-यचुवेंदीय [ भव्याः ३२।४९-६४ 


इन्द्रा्ी मित्रावसुणादिंति€ स्वः प्रथिवी धां भरतः पवैर्तो२ अपः 


हवे दिष्य प्षणं ब्रह्मणस्पतिं भगं ख श <स < सवितारमृतये ॥६॥ ४९ 
अस्मे रुद्रा मेहना परथैतासो युत्रहस्ये भरहूतौ सजोषाः । 

यः शसते स्तुवते धायं पज्र ह्द्रव्येष्ठा अरस्मो२ अवन्तु देवाः ॥७॥ ५० 
अर्वाश्वो अद्या भ॑वता यजत्रा आ वौ हादिं भयमानो व्ययेयम्‌ । 

त्राध्वं नो देवा निनुरो कस्य राघवं कृताद॑वपदों यजत्राः ॥८॥ ५१ 
विश्वे अच मरुतो विश्वं ऊती विश्वं भवन्तभ्रयः समिद्धाः 

विश्व नो देवा अवसा ग॑मन्त विश्वमस्तु द्रविणं षाजी अस्म ॥९॥ पर 
बिश देवाः श्रृणुतेमर हवं मे ये अन्तरिंसषे य उप यविष्ठ । 

ये अं्रिजिह्ा उत षा यज॑त्रा आसचयास्मिन्युहिपिं मादयध्वम्‌ ॥१०॥ पर 
देवेभ्यो हि भ्र॑थपरं यक्ञियेस्योऽमतत्व < सवरि मागमुत्तमम्‌ । 

आदिदामान< सचितव्धू्ैपेऽन्‌ चीना जीवित्ता मादपेभ्यः ॥११॥ (४) ५४ 
पर वायुमच्छा वृहती स॑नीपा वहद्रयिं विश्ववार < रथप्राम्‌ । 

चयुताम नियुतः पत्य॑मानः कविः कृविर्मियक्षपि प्रवस्यो ॥१॥ ५ 
इन्द्रवायू इमे सता उप्‌ प्रयोभिरा ग॑तम्‌ । इन्द॑वो बामुशतति हि ॥२॥ पृष्‌ + 
मित्र हषे पृतं वरुणं च रिथादंसम्‌ । धियं घृताची < साधन्ता ॥२॥ ५७ 
दसं य॒वाकंवः सृता नासत्या वृक्तवैहिषः । आ यांत रुदरववंनी । 

तं प्रलयाय वेनथोदयत्‌ ॥४॥ ५८ 
विद्यदी सरमां सणमद्ररमहि पार्थः पृव्ये< सृ्रय॑कः 

अँ नयस्सुपक्षराणामच्छा रवं प्रथमा जान॒ती गद्‌ ।(५॥ ५९ 
नहि स्यञ्ञमर्विंद्न्यमस्मद्ैश्वान॒रास्ुर एतारमभेः । 

एमेनमवधमनश्रता अम॑त वैश्वानरं क्षेत्रजित्याय देवाः 11६॥ ६० 
उग्रा दियनिना मघं इन्द्रायी ह॑वामहे । ता नँ मगात इट्शं ।॥७॥ ६१ 
उपास्मि मायतता नरः पव॑मानायेन्द॑मे । अमि देरवो२ द््॑षते ॥८॥ ६२ + 
ये त्वाहटिदत्ये मधव्रनर्धन्ये साम्बररे हरिवो ये ग ईं । 

ये सवा मूमम॑नमरदन्ति विप्राः पिन सोम्‌ सग॑णो मरुटिः ॥९॥ ` ६३ 


जर्निष्ठा उग्रः सहते त्राय मन्द्र॒ ओजिष्ठो वहराभिमानः | 
अ्व॑धश्निन्दरं मरुदिदत्रं माता यद्धीरं दधनद्धनिष्ठा ।॥१०॥ ६४ [१८४२] 


सध्यायः ३२१ ६५-८० 1 काण्ब-सं्टिता | [ ९३९ } 


आतु न इन्द्र वत्रहलस्माकमधमा गहि! सहान्महीभिरूविभिः ॥११॥ ६५ 
त्वमिन्द्र प्रत॑तिष्वभि पिश्वां असि स्पूर्घः । 

अज्लुस्तिहा जनिता विश्वत्रसि त्वं चयं तरुष्यतः ।१२॥ ६६ 
अदु ते चुष्मं त्रय॑न्तमीयतुः क्षोणी शिक न माठर | 

विश्वास्ते स्प॑ः श्रथयन्त मन्यत्र व्रं यदिन्द्र ति ।॥१३॥ ६७ 
यद्यो देवानां प्रत्येति सस्नमादित्यासो भवता बृख्यन्तः 

आ पोऽर्वाचीं समति्वत्यादध्टोकचिंया व॑रिवोवित्तरासत्‌ ॥१४॥ ६८ 
अद॑न्पमिः समितः पायुभिष्ट< शिवेभिरद्य परं पाहि नो गयम्‌ । 

हिर॑ण्यजिक्ः सुविताय न्यसे रक्षा मार्दिनों अधश <स इंशत ॥१५॥ (५) ६९ 


प्र सीया श्रुच॑यो दद्र बामघ्वयुभिमेधुमन्तः सुतासः । 


वह चायो नियुतो यायच्छरा पिवां सृतस्यान्ध॑सो मदाय ॥१॥ ७० 
गात्र उपावताचतं मदी यज्ञस्य रप्सद। । उभा कर्ण हिरण्यया ॥२॥ ७१ 
काव्ययोराजानिष्‌ करटा दक्षस्य दुरोणे । रिशादसा सधस्थ आ ॥३॥ ७२ 
देव्या अध्ये आ ग॑त॒ रथ॑न घ्॑त्वचा । 

मष्वां यत्त ८ सम॑ञ्ञाये । तं प्रतथायं वेनधोंदयत्‌ ॥४।॥ ७३ 
तिरथीनो वित॑तो ररिमिरेपासधः स्विदासी ३दुपरि सिदासी ३्‌ । 

रेतोधा आसन्महिमान आसन्स्सरधा अवस्तात्प्रयतिः प्रस्तात्‌ ॥५॥ ७४ 
आ रोद॑सी अपणदा स्व्मृहज्ञातं यदैनमपसरो अधारयन्‌ । 

सो अध्वराय परि णीयते कविरत्यो न वाज॑सातये चनेहितः ।1६॥ ७५ 
उक्येभि्वत्रहन्वमा या मेम्दाना चिदा गिरा । आङ्गपेराविव।सतः ॥७॥ ७६ 
उप॑ नः सुनवो गिरः ुष्वन्त्वमृतस्य ये । सुमद्धीरा भ॑वन्तु नः ॥८॥ ७७ 
जह्माणि मे मतयः र< सतासः चप्मं इयति प्रभूतो मे अरिः | 

आ शंसते प्रति हर्यन्त्युक्थेमा हरीं वहतुस्ता नो अच्छं ॥९॥ ७८ 
अन॑तमा ठे मधवन्नक्िनं न रू > अस्ति दवता विदानः 

न जायमानो नक्ते न जति यानिं कारिप्या इगुषहि प्रवृद्ध ।१०॥ ७९ 
तदिदास यु्॑नेप ज्यं यतो जतत उग्रस्तेपरदम्णः 

सयो हानो नि रिणाति यत्रनन्‌ य धिये मदन्त्यृमः ॥१६१॥ ८० [ष्८५्य 


शे 








[ ४०} युद्क-यज्ञवदी [ सध्वाचः ३९ } ८१-८४ ३३ । १-९ 


इमा उ ता पुस्बसो सिरो बशन्त॒ या ममं । 
पावक्वणोः शुचयो दिपधितोऽभि स्तोपिरन्‌पत ॥१२॥ ८१ 
यस्यार्थं विश्च आयो दासः देदधिपा अरिः । 
तिरि रुशमे पवीरवि तुभ्येत्सो अन्यते रयिः ॥१३॥ ८२ 
अय सहसरश्रपिंभिः सहस्कृतः समुद्र ईव पप्रथे 1 
सत्यः सो अ॑स्य महिमा गणे यवो यज्ञेषुं निप्रराव्यें ॥१४॥ ८३ 
अदंन्वेभिः सचितः पायुभिष्ट< िवेभिरय परि पाहि नो गस॑म्‌ ¦ 
दिरण्यजिहः सुविताय नग्य॑से रक्षा मावि्ना अधरं <स ईत ॥१५॥ (&) ८४ [१८६२] 
अस्याजरासः सक्तदश्च ॥९७ आपश्िद्‌ दादरा ॥९२॥ विश्राद्‌ चतुदेदा ॥ ९४१ प्रवात्रज एकादश ॥१९॥ 
भ्रवायुं पञ्वद ॥९५॥ भ्रदीरयेति च पञ्चदशा ॥९५॥ पडञुबाकूषु चतुरशीतिः १८४॥ 
॥ इति शुङ्खयजुःकाण्वसंदहित्ायां द्वानिरो ऽध्यायः ॥३२॥ 


^ | 


अथ च्रयदिरोऽप्यायः। 


यजञग्रतो दूरमुदैति देवं तडं सु्स्य तथैवेति । 

दूरंगमं ज्योतिषां ज्योपिरेकं तन्मे मन॑ः चिवसेकल्पमस्तु ।१॥ ‹ 
पितुं च॒ स्तोपं महो धमोणं तविषीम्‌ । यस्य॑ त्रितो व्योजसा वुं वि पवमदरयत्‌ ॥२॥ 
अनिविदनुमते त्वं मन्यसि चं च नस्कृधि । 

तरे दक्षायनो हिनु प्रण॒ आयं शवे तारिषः ।॥२३॥ ३ 


=) 


सिनीवारि पृथुष्टुके या देवानामसि स्वसा । जुपस्व हव्यमाहुतं प्रजां देवि दिदिह्धि नः ॥४।। ४ 
पञ्च॑ नुः सरस्वतीमपि यन्ति ससौतसः । सर॑स्वती तु प॑शधा सो दशेऽभ॑चत्सुरित्‌ ॥५॥ ५ 
त्वमत्र प्रथमो अद्धिरा ऋपिंदेवो देवानामभवः जिवः सखा | 
तव॑ वरते कवयो विद्रनापसोऽलांयन्त मरुतो भार्जच्छयः ।1६॥ & 
त्वं नो अग्रे तवं देव पायुभिर्मघोनो रक्ष त॒न्व॑श्च वन्य । 
त्राता तोकस्य तन॑ये गचांमस्यनिमेप रक्चमाणस्तव्‌ं चते ॥७॥ ७ 
उचानायामवं भरा चिङ्कितान्त्सद्यः प्रवीता वुप॑णं जजान । 
अस्पस्तंम स्यंदस्व पाज इम॑यास्प्रो वयुर्नेऽजनिषट ॥८॥ ८ 


इखा॑यास्त्वा पदे बयं नाम, प्रयिव्या भं । 
जातवेदो निधीमद्यरे हव्याय वोच्छदे ।॥२॥ ९ [१८७६] 


भध्यायः ३६३1 १०-२३ 1 काण्य-खंदिना) [ १४१ ] 


प्र ्मन्महे शवसानाय श॒पमांङ्गपं गि्धैणसे अद्धिरस्वत्‌ । 

स॒वक्तिभिं स्तुवत कम्मियायार्चीमाकं नरं धिश्रुताय ॥१०॥ १० 
ग्र वो महे महि नसो मरष्वमाद्गृष्यं < शवसानाय साम्‌ । 

येना नः पू पितरः पदज्ञा थधैन्तो अङ्धिरघो गा अविन्दन्‌ ।११॥ ११. 
इच्छन्ति स्वा सोम्यासः सखायः सन्यन्ति सोमं दधति प्रयामि । 

तिरविधन्ते अभिशस्ति जनानासिन्द्र सवदा कश्चन हि केतः ॥१२॥ १२ 
नते द्रे षमा चिद्रनाध्स्या तु प्र याहि इरिवो हरिभ्याम्‌ 

९ १सय्‌ वृष्णे सच॑ना कृतेमा युक्ता ग्रावाणः समिधाने अपरौ ॥१३॥ १३ 
अपान्ं यत्स परत॑नासु पश्रि स्वपामप्पां वृजनस्य गोपाम्‌ । 


1. ८ 


भरेयजा सधिति < सश्रव॑सं जय॑न्तं त्वामनु मदेम सोम ॥१४॥ १४ 
समो घेठु< सोमो अवन्तमागु< सोमो वीरं कमण्यं ददाति | 

सादन्यं विदुध्य॑< सभ्यं पितृश्रैवणं यो ददशद्मे ॥१५॥ १५ 
त्यमिमा ओषधीः सोम्‌ विश्वास्त्वमपो अंजनयस्लं गाः | 


(1 व ० | 


त्वमा त॑तन्थोरवन्तरिक्षे खं ज्योतिषा वि तमो चथ ॥१६॥ | १६ 
देवेन नो मनसा देव सोम रायो भाग संदसावद्लसि युध्य | 


[9 


मात्वा त॑नदीर्धिपि वीयस्योभयम्यः प्र्चिक्षिता ग इष्टो १७ १७ 
अष्टौ व्य॑ख्य्छकुभः पयिव्याची धन्व योजना स॒प्त सिन्धन्‌ । 

हिरण्याक्षः संत्रिता देव आगादधद्रलं दाुपे वार्यणि ॥१८॥ १८ 
रिरण्यपाणिः सिता विच॑र्षणिरुमे या्ाप्ृरयिवी अन्तरीयते । 

अपामीवां वाधते चेति सयमभि कृष्णेन्‌ रजसा यामणोति ॥१९॥ १९ 
हिरण्यदस्तो अररः सुनीथः सुभरकीकः स्वा याद्वर्षार्‌ ) 

अपसेध॑व्र्षसों यातधानानस्थोदेवः प्रतिदोपं गणानः ॥२०॥ २५ 
ये ते पन्याः सवितः पृव्योसोऽरेणवुः सकता अन्तरिक्षे] 

. तेभिर्नो अद्य पथिभिः सुगेभी रक्षा चनो अधि च व्रि देव ॥२१॥ २१ 
उभा पिंयतमध्िनोमा नः गर्भं यच्छतम्‌ । अचिद्रिया्िरतिभिः।२२॥ २२ 
ञसस्वतीमधिना वाचमस्मे कृतं नो दस्रा वृषणा मनौपाम्‌ 1 
अदयत्येऽच॑से निद्यये वां वृधे च नो भवतु बाजमाती ॥२३॥ २२ [२८८९] 


[ १४२] शयङ्क-यलुर्वेदीय [ अघ्वायः ३३1२४३८ 


युभिरक्त॒भिः परं पावमस्मानरिषटेभिरधिना सौभगेभिः । 


स मित्रो वरणो मामहन्तामदितिः सिन्धुः परथिवी उत दौः ॥२४॥ २४ 
आ कृष्णन्‌ रजसा वतमानो निवेशयन्नमृत्‌ मत्ये च । 
हिरण्ययेन सविता रथेना देवो यांति युनानि पश्य॑न्‌ ॥२५।।(१) २५ 


आ रात्रि पार्थिव रज॑ः पितरप्रायि धाम॑भिः 


1 €. 


दिवः सदासि बृहतीं वि एिष्ठस आ त्वेषं षतेत तमः ।। १॥ २६ 
उपस्तचित्रमा भरास्मभ्यं वाजिनीवति । येनं तोकं च तनय च धामहे ॥२॥ २७ 
भ्रातजितं भगमग्र < हतेम वयं पत्रमरितेर्यो विधां | 

आध्रधिचं मन्य॑मानस्तरथिद्राजां चिद्यं मगँ म्षीस्याहं ॥२॥ २८ 
पृपन्तवे चते वयं न रिष्येम कदा चन । स्तातारस्त इदस्मसि ।४॥ २९ 
पृथस्प॑थुः परिपतिं वचस्या कामेन कृतो अम्यांनव्कंम्‌ । 

स नो रासच्छुरुधशन्द्राग्रा धि्॑धिय < सीषधाति प्र पृषा ॥५॥ ३० 
त्रीणि पदा वि च॑क्रमे विष्णुर्गोपा अद््‌॑स्यः। अतो घमौणि धारयन्‌ ।1६।॥ ३१ ` 
तद्विप्रासो विपन्यवो जागवाध्सः समिन्धते । विष्णोर्यत्परमं पदम्‌ 11७॥ ३२ 
घृतर्वती युवनानामभिभ्ियोवी पथ्वी मृद्धं स॒पेदंसा 1 

दयावांए्थिची वरणस्य धर्मणा वि्ण्कभिते अजरे भूरिरेतसा ॥८॥ ३३ 
. ये न॑; सुपल्ञा अप ते मंवन्त्विनद्रामिस्यामवं दाधामहे तान्‌ । 

वसवो रुद्रा आदित्या ईपरिस्पक्ं मोग्रं चेत्तारमधिराजम॑क्रन्‌ ।1९॥ २४ 
आ नासत्या त्रिभिरैकादुदोरिद देवेभिर्यातं मधुपेयमश्विना । 

प्रायुस्तारिष्टं नी रपांसि सक्षत सेधतं देषो म्बत सचाथुव्र! ॥१०॥ ३५ 
एष व स्तोमो मरुत इयं गीर्मौन्दुायेस्य मान्यस्य कारोः । 

एषा यासीष्ट तन्दं बयां वियामे्ं वृजनं जीरदांचुम्‌ ॥११॥ ३६ 


सहस्तोमाः सहछन्दस आवतः सदश्रमा ऋष॑यः स॒प्त देव्याः । 

पर्वणां पनन्यामनुदश्य षीरौ अन्वाटभिरे रथ्यो न रूमीन्‌ ॥१२॥ २७ 
आयुष्यं वचस्य < रायस्पोषमीद्धिदम्‌ 1 

इद ९ हिरण्यं बसञैत्रायाविंधानाट्‌ माम्‌ ॥१३॥ २८ {१९०५} 


१ 
भष्यायः ३३1 ३९-८६९; ३४११-४] काण्व-संदहिता। [ ४३ ] 


न तद्रकषाश्सि न पिंलाचास्त॑रन्ति देषानामोज॑ः प्रथमृन दतत्‌ । 
यो बिभर्सि दाक्षायणः दिर्॑य९ स देवेषु कृणुते दीथेमायुःस मनु््य॑षु ठृणुते दीर्घमायुः ।। १४॥ ३९ 
यद्‌ार्वघन्दाक्षायणा हिर॑ण्य य॒तानीकाय सुमनस्यर्मानाः। 


तन्म आ ब॑धामि शवशारदायायु्माज्ञरद॑षिर्यथासंम्‌ । १५॥ ४० 
उत नोऽरि; शणोत्ज एकपात्पुयिवी समद्र 

विशवे देवा ऋतावृधो वाना स्तता मन्त्रः कयिश्चस्ता अवन्तु | १६॥ ४१ 
इमा गिर॑ आदिव्येम्ये घुतस्न॑; सनाद्रार्जम्यो जुदा जुहोमि । 

श्णोतुं मित्रो अर्यमा भगं नस्तुविजातो वरुणो दधो अधश; ।॥ १७] ४२ 
सप्त कप॑यः प्रतिहिताः शरीर प॒प् रधन्ति सदमम्रमादम्‌ । 

सप्तापः स्तो लोकममीयुस्तत्रं जागृतो अस्वप्नजौ सत्रसदौ च देवौ ।॥१८॥ ४३ 
उर्सिष्ठ ब्रह्मणस्पते देवयन्त॑स््वेमरे । 

उप भ्र य॑न्तु मरुवः सदान॑व इन्द्र प्रारर्मवा सच। ।१९॥ ४४ 
प्र नूनं त्रह्मणस्पतिमतर चदत्यक्थ्यम्‌ । 

यस्मिन्निन्द्रो चरणो मित्रो अयमा देवा ओकसि चक्रिरे ॥२०॥ ४५ 


ब्रह्मणस्पते स्वमस्य यन्ता सक्तस्य योधि तन॑यं च जिन्व । 
विश्वं ५८६> यदर्वन्ति देवा वहददेम विदथं सवीराः 
य इमा विश्वं विश्वकंमौ यो नः पितार्जपततेऽ्स्य नो देदि ॥२१॥ (२) ४६ [१९०८] 


$ ्धर्विश ति. 1 २१ आरामे विद्ातिः ) २१ दयोरुवाकयोः $ >: & 
य्ना्रतः पद्चर्विशातिः ।' २५ 11 आराञेकर्चिद्यातिः ॥ २१॥ दयोरचुवाकयोः षट्चत्वारिंशत्‌ ॥४९॥ 
॥ दति श््यसुःकाण्वसददितायां भ्रयासिश्योऽभ्यायः ॥ ३६ ॥ 


अध चतुखिरोऽध्यायः। 


देव॑ सवितः प्रव य्ं प्रच यज्ञपतिं भगाय । 


दिव्यो मेन्धर्वः केतपूः केतं नः पुनातु वाचस्पतिर्वाचं नः स्वदतु 1१॥ १ 
तत्संवितु्वरध्यं भगो देवस्य धीमहि । धियो यो नै; प्रचोदर्याद्‌ ॥२॥ २ 
विश्नि देव सवितर्दुरितानि परां सव ! यद्भद्रं ठन्न आ स॑व ॥२॥ < 


विभक्ता € हवामहे वसोरस्य रथस! । सवितारं नृचधैसम्‌ ।।४।॥ £ [२९१] 


[ २९] शुङ्-यलुदीय [ जप्यः २८१५-१ 


त्रह्णे ब्राह्मणं शत्रायं राजन्ये मरुदधयो वेयं तपसे द्र तमसे तस्करं नारकाय 
वीरहणम्‌ । पाप्मने हीवमक्रियायां अयोगं कामाय पुध्यट्मदिक्रु्टाय मागधम्‌ ॥५।॥ ५ 
नचायं सुतं गीताय रेलृषं घमीय समाचरं नरिष्ठये मीमलम्‌ । नाय॑ रेभः दसाय 
कारिभानन्दायं खीपसं प्रमद इमारीपत्रं मेधे रथकारं धंयोय तक्षाणम्‌ ॥६॥ ६ 
तप॑से कोलारे.मायायं कमा रूपाय मणिकरार < जे ३१९ शरव्याया उपुकार < 
हेतये ध॑सुण्कारम्‌ । करमणे ज्याकारं दिष्टाय रज्युस॒जं म॒त्यवे मगयुमन्तकाय श्वनिरनम्‌ 11७॥७ 
नदीभ्यः पोङ्ञिषटमक्षीकाभ्यो नैषादं पुरूषव्याघ्रायं मेदं --"वाप्॒रोभ्यो त्रात्यम्‌ । 
्रयुगभ्य उन्म॑त्त: सर्पदेबजनेम्योऽग्र॑त्तिपदमयेस्यः . . श्यताया अकिंतवं 
पि्ञाचेभ्यों विदलक्षारीं यातुधानेभ्यः कण्टकीकारीभ्‌ ॥८॥ (१) „+ -4& 


संषये जारं गेहायोपपतिमाल्यं परवित्तं निऋतये परिविविदानमराश्या एदिधिषुःपतिं 
निष्कत्यै पेशस्कारी € संज्ञानाय स्मरकारीम्‌ । प्रकामोचयांयोपसदं वणौयानुरुधं 
वलयोपदाम्‌ ।1९। ९ 


[4 


उत्सादेभ्यः ऊजं प्रयुदं वामनं द्राभ्यः घछामर स्वमायरान्धमधमोय बधिरं पवित्राय 
भिषजम्‌ । प्रज्ञानाय नक्षत्रदशेमांशिक्षयं प्र्निन॑युपशचिक्षायां अमिग्रश्चिन मयोदयिं 
प्रभ्विचाकम्‌ ।२]] ९० 


अर्मम्यो हा्तिपं जवायांशवपं पुष्टं गोपारु वीयायाविपारं तेज॑सेऽनपारमिरये कीनादम्‌ । 
कीलालाय सुराकारं भद्राय गृहपः प्रेय॑से वित्तधमा्यक्षायानुप्त्तार॑म्‌ ॥२॥ १९१ 
भ्ये दार्कहारं प्रभायां अग्नं व्रधस्यं विषटपायाभिपेक्तारं वर्षिष्ठाय नाक्र॑य परिवेष्टारम्‌ । 
देवलोकाय पेरितारं मनुप्यलोकायं प्रकारिवार€ सर्वभ्यो रोकेम्यं उपसेक्तारमवं क्त्यै 

भ९। [,*4 9 = €^ 1 ^ + 
वृधायोपमन्थितारं मेर्घाय बासः्पस्पृरीं ्रक्रामायं रजयित्रीम्‌ ।४॥ १२ 
तये स्तेनर्हदयं ेरंहत्याय॒पिदचुनं विविक्ते पत्तारमो्द्रष्रयायानुक्षत्ारं 
वरायानुचरं मृम्े परिष्कन्दम्‌ । प्रियाय प्रियवादिनमरिशया अश्वस्राद र च्र्गायं 
दकाय भागदूष वपिष्ठाय्‌ नाक्ताय परिवेष्टारम्‌ 1५।} (२) १२ 


मन्यत्रऽयस्तापं क्रोधाय निसुरं योगाय वोक्तार < श्ाक्रायाभिसतीरं पेमाय तरिमोक्ताः 
य॒त्छ्लनिदुलेर्पचिष्िनम्‌ । वर्थपे मानस्कृत कीलावाज्नीचखरीं निकरत्य कोशकारीं 
यमायाद्म्‌ ॥१॥ १४ (१९२१ 


अध्यायः ३४।१५-२२ ] काण्व-संटिता । { १४५ ] 


यमाय॑ यमद्मर्थवैभ्योऽ्वतोका< संवत्सराय पयौयिर्णीं परिवत्स॒राया्रिजातामिदादत्सराया- 
तीत्व॑रीमिद्रत्सरायांतिष्करीम्‌ । त्रस्सराय॒ बिल॑जंरार संवत्सराय परिंक्रौमृथम्योऽजिनस॒न्ध 
साष्येस्य॑मेश्नम्‌ ॥२॥ १५ 


सोम्यो चैवरमुपस्थावराभ्यो दां वैशन्ताम्यों वन्दं नडवलाम्युः क्ष्क॑टम्‌ । 
पाराय॑ मागौरम॑गारायं केवपैं तीर्थेभ्य आन्दं विप॑मेस्यो भेनारम्‌ । 
स्वनेम्यः पकं गुहाभ्यः किरात सानुम्यो जम्भकं पतेम्यः किंपूरुषम्‌ ।३॥ १६ 


बीभत्सायै पौल्कसं वर्णय हिरण्यकरं तर्य वाणिज प्॑ादोपायं ग्लाविनं विश्वैम्यो 
भृतेभ्य॑ः सिष्मलम्‌ । भूर्य जागरणमभू॑त्यै स्वपनमार्स जनवाद्विनं व्युद्धया -अपगरभ 
स॑ध्डरा्यं प्रच्छिदम्‌ ॥४॥ १७ 


अक्षराजाय कितवं कताय।दिनवदुर त्रेतायै कस्पिन दापरांयाधिकसिनमास्कन्दायं 
समास्थाणुं मत्यत्रे गोच्यच्छमन्तकाय गोघातम्‌ । क्षपे यो गां विकन्वन्तं भिधुमाण 
उपतिष्ठति दुष्कृताय चर॑काचार्यं पाप्मने सैगम्‌ ॥५॥ (३) १८ 


्रचिश्रत्कंया अवैनं घोपाय भषमरन्वाय बहुवादिन॑मनन्ताय मूक श्द्याठम्बरा- 
घातम्‌ । मर्हसे वीणावादं क्रोशाय तणवश्मर्मवरस्परायं शङ्खष्मं वर्नाय वनपम॒न्य- 


तोऽरण्याच दावपम्‌ ।१॥ १९ 
नीयं पुध्थद्< दसाय कारिं यादंसे शाबव्यां अरामण्यं गण॑कमभिक्रोश॑कं तान्मह॑से । 
वीणावादं पाणित्तं च॑णवष्मं ताम्नत्ताय।नन्दायं त्वम्‌ ॥२।॥ २० 


अम्रये पीवानं पथिव्यै पीटस॒रपिणं वायवे चाण्डालमन्तरिक्षाम वध्टानतिनं दिवे 

संलति९ सूर्यीय हव॑म्‌ । नत्रेम्यः किमिरं चन्द्रमसे किरासमदे शकं पिञ्गक्षथ 

राच्यं कृष्णं पिंक्षम्‌ ॥ ३ ॥ २१ 

अयैतानष्टौ विस्पाना ल॑म॒तेऽतिं्चङ्कं चाविङृप्णं चाविंदीरयं चाद च । 

अविस्पूं चाविंङृद्यं चार्विंङसवं चातिंरेोम्रं चार्द्रा अनराह्मास्ते प्राजापत्याः । 

मगषः पुल छीन रिंतवोऽद्रा _अन्राह्यणास्ते प्रनापत्याः ॥४1। (४) २२ [९९३०] 
गब सकवितिरष्ट ॥ ८ ¶ संघये जारं पञ्च 7५१ मन्यवे पञ्च५१४ प्रतिश्रुत्कायै चतस्नः॥€॥ 


अतुरलुषाकेष अचरतिः ।२२॥ इति शृङ्कयञ्जुःकाण्वसंहितायां चतुद्ि्मे ऽध्यायः 1३8१ 
॥ >}, 61 ९ 


[ १४९ ] श्च्क-यजुेदीय { सष्वायः ३५१ १-१३ 


अथ पथ्वर्चि्ोऽध्यायः । 


सदस॑शीर्षा पुरपः सहचराः सहस्ंपाद्‌ । = 
स भूमिं < सुधैव स्पत्वाप्य॑ति्ठदशङ्लम्‌। १) १ ` 
पुरुप एवेद स्व यद्धतं यच्च भार्व्यम्‌ | 

उतापतत्वस्येशषांनो यदन्नँ शतिरो्हति ॥२॥ , २ 
एताव\नस्य महिमातो अयाय शय पूरुषः 

पादोऽस्य विश्वं भतानिं त्रिपादस्यामृतं दिवि ॥३॥ ३ 
तरिपादर््यं उदैत्पुरुषः पादौऽस्येदाभवद्पनंः । 

ततो विष्वङ्‌ व्य॑क्रामत्सारशनानशमे अमि 11४1 - ¢ 
ततों विरजाय विराजो शधि पूरुषः । 

स जातो अत्यरिच्यत पथाद्धमिमथों प्रः ॥५॥ । प 
तस्मांचज्ञात्संबेहुतः संभृतं पृषदाज्यम्‌ 1 

पञ रस्ता वायव्यानारण्या ग्राम्याश्च ये ।६] ६, 
तस्मांध्॒ञात्स॑वेहुत ऋचः सामांनि जद्धिरे ! 

छन्दासि जद्विरे तस्मा्यजुस्तस्मादलायत ॥७॥ ५ 
तस्मादश्वा अजायन्त ये के चौमया्द॑तः | 

गावो ह जङिरि तस्मात्तस्माज्जाता अंजावय॑ः ॥ ८] ८ 
तं यजं वर्िपि प्रोध्पुरुपं जातमग्रतः ॥ 

तेन॑ देवा अयजन्त साध्या छष॑यञ्च ये ॥९॥ । ९ 
यतपुरुपं व्यदधु; कतिषा व्य॑कल्पयस्‌ | 

म॒खं किम॑स्यासीर्कि बाह किमरू पादा उच्येते १० १० 
जाह्मणोज्स्य युख॑मासीद्वाहू राजन्यं; कतः । । 

ऊरू वदस्य यद्वैश्यः पद्या श्रो अंजायत ॥ ११ ॥ १९. 
चन्द्रमा मनसो जावथक्षोः चर्यो अजायत ! 

्रोत्राद्रायश्च श्रणश्च युखदुमररजायत ॥१२॥ १२ 


नाम्यं आसीदुन्तररिक्ष < शीर्ण दौः सर्मवर्वव । 
पद्यां भूमिदिशः श्रोत्राचथां सोक २ अकस्पयस्‌ ॥ १३ ॥ १२ [१९४३१] 


सध्यायः ३५। १४-२९ 1 काण्व-संदिता। [ १६७ | 


यपुरषेण विया देवा युज्ञमरदन्वत । 

व॒सन्तोऽस्थासीदा्यं ग्रीष्म इन्मः शरद्रविः ।॥१४॥ १४ 
सप्तास्यापन्परिवयदिः सप्त समिर्थः दताः । 

देवा यदयद्घं त॑च्ाना अवर॑घन्पुरुष पयम्‌ ।॥ १५॥ १५ 
यत्वेन यद्चम॑यजन्त देवास्वानि धर्मणि प्रथमान्यासन्‌ । 

ते इ नाकं मदिमान॑ः सचन्त यत्र पूर्वं साध्याः सन्ति देवा; ॥१६। (१) १६ 


अद्यः संभवः पृथिव्यं रसाच विश्वकर्मणः सर्मवर्ततग्र । 
तस्य चटा विदर्द्रपतरेति दन्त्यस्य देवत्वमाजानमर ।॥१॥ १७ 
बरेदादमेतं पुरुयं मदान्व॑मादित्य्वणं तम॑सः प्रस्ताव । 

तमेव विदित्वादिं मल्युमेति नान्यः पन्था विद्यतेऽयनाय ॥२॥ १८ 
प्रजाप॑तिथरति गभ अन्वरजायमानो ब्हधा वि जायते | 

तस्य योनिं परि परयन्ति धीरास्तसमिन्द तस्थर्थुवनानि विश्वा ॥२३॥ १९ 
यो देवेभ्यं आवपति यो देवानां परेरदिवः । 

पूर्वो यो देवेभ्यो जाठो नमो रुचाय बाह्ये ॥४॥ २० 
रुच॑ ह्यं जनयन्तो देवा अग्रे तद्वन्‌ 1 
यस्तव ्द्यणो ियाचस्यं देवा अपतन्वर ।।५॥ २१ 
श्रीश्च ते ठक्ष्मी परल्यां अदोर्‌त्रे पारं नक्षत्राणि रूपमश्चिनो व्यात्त॑म्‌ | 
इष्यर्रिषाणामं म॑ दषाण सवद्कं म॑ इपाण ॥६।। (२) २२ 
तदेवाभिस्वदादित्यस्तट्राचुस्तदु चन्द्रमाः । 

तदेव गुक्रं द्‌ व्रह्म तदापः तच्प्रनाप॑तिः ॥१॥ २३ 
सर्वं निमेषा जठिरे विद्युतः पुरुादधि । 
नेनंमृष्यं न तिर्य न मध्ये परं जप्रमद्‌ ॥२॥ 


२४ 
न तस्यं प्रतिमा अस्ति यस्य नामं महयर्थः 
हिरष्यगर्म इत्येषः 1)३॥ २५ 


एषो द देवः प्रदि्ोऽनु सत्री पूरी द जातः स॑ ड यं अन्वः। 
स एव ऊातः म जनिप्यर्माणः प्रत्यद्‌ जनांस्तिष्टति सरमैतोद्खः । 


यस्माम्र जात इत्येषः ॥४॥ २६ [२९५६] 
न्न ५ क 


[ <] शद्क-यजुवेदीय [ प्यायः २५।२५-४ 


बेनस्तत्प॑श्यननिहितं गुहा स्त्र विश्वं भवत्येकनीछम्‌ । 


तस्मिभिदध् से च वि चैति सर्व< स ओतः प्रोथ विभः प्रजासु ।॥५॥ २७ 
प्र तद्भौचेदमृतं खु विदवान्॑न्धर्बो घाम वितं गुह्या सत्‌ । 
त्रीणि पदानि निर्हिता गुहास्य यस्तानि वेद स पितः पितासत्‌ ।६॥ २८ 
स नो बन्धंजनिता स विधाता धामानि वेद युनानि विर्वा । 

यत्रं देवा अमत॑मानश्चानास्तृतीये धाम॑न॒ष्यैरेयन्त ।1७॥ २९ 
प्रीत्य भृतानि परीत्य लोका्परीत्य सीः प्रदिश्षो दिशं । 

उपस्थायं प्रथमजामृतस्वात्मनात्माग॑ममि सं विवेश ॥८॥ ३० 
प्रि चयावाप्रथिवी सद्य इत्वा परि रोकान्परि दिशः परि स्व॑ः । 

रतस्य तन्तुं वित॑तं विच्य तदंपद्य॒त्तदमवृत्तद।सीत्‌ ।(९॥ ३१ 


सदसस्पतिमरहतं प्रियमिन्द्रस्य कास्यम्‌ । सनि मेधामयासिषृ € सवाहा ।१०॥ ३२ 
` यां मेषां देवगणा, पितर॑शरोपासंते ! तया माम भेधयाप्ने मधार्विनं ईरु-स्वाहां ॥।११। ३३ 
इदं मे ह्म च क्ष्रं चोभे भियमद्लुताम्‌ । 


भयं देवा द॑घतु भियष््त॑मां तस्यै ते सवराह ॥१२॥ (३) ३४. 
अपेतो य॑न्तु पणयोऽसुन्ना देवपीयवः । अस्य लोकः सुतावतः ॥१॥ ३५ 
दयुभिरदोभिरस्ताभिव्यैक्तं यमो ददात्ववसानमस्मै | 

सिवा ते शगीरेभ्यः पृथिव्यौ लोकमिच्छत्‌ ! तस्म युज्यन्तामसि्याः ॥२॥ ३६ 


वारः पुनातु सविता पुनात्रेभराज॑सा सूर्यस्य वर्चसा । षि शरंच्यन्तामुसिर्याः ॥३॥ ३७ 
अश्वत्ये षो निषदनं पणे वों बसतिष्कृता । गोभाज इककिरांसथ यत्सनर्बथ्‌ पूर्षम्‌ ॥४।३८ 
सविता ते शरीराणि भातुरुपस्थ आ पतु ! तस्मै पथिवि श्चं म॑ब | 


प्रजाप॑ती स्वा देवतायायुपोदके रोके नि द॑धाम्यसौ ॥५॥ २९ 
परं मृत्यो अनु प्रेहि पर्या यस्त अन्य इत॑रो देवयानात्‌ 

चरुभ्सते शृण्वते ते वीमि मा न॑ः प्रजा रीरिषो मोत वीरान्‌ ॥६॥ ४०. 
श्वत; चछर्हिते धरणिः श्चं ते भवन्त्वि्टकाः 

शे ते मबन्तप्रय॒; पार्थिवासो मा त्वाभि श्द्चन्‌ । ७ ॥ ४१ 


करपन्तां ते दिश््तुम्यमाप॑ः शिवत॑मास्तुम्यं मबन्तु सिन्ध॑वः 
अन्तरिशषर छिवं तुम्यं डसप॑न्तां ते दिद्चः सर्वाः ॥(८॥ ४२ [१९२] 


भव्यायः ३५।८३-५५ ] कार्व-संहिता । [ १६९ 1 


अदम॑न्वदी रीयते स रभष्वयुतचिष्ठत प्र त॑रता सखायः । 


अत्रा जहीमोऽचिवा ये अस॑च्छिवान्वययुत्तरेमाभि वाजान्‌ ॥९॥ ४३ 
अपाघमप्‌ किस्थिषमपं कृत्यामपो रप॑ः । 

अपांमागै त्वम॒स्मदप दुष्वप्न्यं < सुवं ॥१०॥ ४४ 
समितरिया न आप॒ ओपृवयः सन्तु दुभिघ्रियास्तस्मै सन्तु । 

योऽस्मान्देष्टि यं च॑ वयं दिष्मः ॥११॥ धयु 
अनडदमन्वार मामहे स्वस्तय । 

सन इन्द्र इव देवेभ्यो बाहः संतारंणो मव ॥१२॥ ४६ 
उद्वयं तम॑स॒स्परि स्वः परय॑न्त उर्तरम्‌ । 

देवं देवत्रा घयेमम॑न्म ज्योचिरु्तमम्‌ ॥१२॥ ४७ 
अग्न आयूर्पि पवस आ सुबोजैमिषं च नः । 

आरे गौधस्व द॒च्छुन।म्‌ ।॥१४॥ ४८ 
आयुष्मानपने विपां श्रधानो पृतम्र॑तीको धचयेनिरेधि ! 

घतं पीत्वा मध॒ चारं गव्यं पितेव पत्रम॒भि शतादिमान्त्स्वाहयं ॥१५॥ ४९ 
इमं जीवेस्य॑; परिधि द॑धामि ओेषां जु गादपरो अर्थमेतम्‌ । ॥ 
शतं जीवन्त शरदः परूचीरन्तमेत्युं दधतां पैतेन ॥१६॥ ५० 
परमि गःपरनेषत पर्भिम॑हषत । देवेष्य्रत्‌ श्रवः क दर्मोर आ दधर्षति ॥१७॥ ५१ . 
क्रज्यार्दमधि प्र दिणोभि दुरं य॑मराज्यं गच्छतु सिपरवादः 

इदेवायमिवैरो जातवैदा देवेभ्यो हव्यं वहतु भ्रजानन्‌ ॥१८॥ ५२ 
चह वपां ज।तबेदः पिकभ्यो यत्रैनान्वेत्व नि्हितान्पराके । 

मेदैसः कुल्या उपु तान्त्सैबन्तु सत्या एंवामाशिषः सन्तु कामाः स्वाह ॥१९॥ ५३ 
स्योना पथिवि नो भवानृक्षरा निवेशनी । 

यच्छ नः शमे सुप्रथाः । अपं नः शोश्च॑चदघम्‌ ॥२०॥ ५४ 
अस्माखमभं जातोऽसि त्वदयं जीयत पुन॑ः । असौ स्वगाय छोकायु स्वाहा | 

अप॑ न॒ः श्नोञ्धंचदषम्‌ ॥ २९ ॥ (४) ५२ [ ९९८५ 


सदस्दपिष्पं पोडदा ॥९६॥ जद्धन्पः संभृतः चट्‌ ॥21 तदेवाग्निर्दाद्‌ श ॥९२॥ 
अपेतो यन्त्वेकर्िदातिः ।२९॥ चतुरछवकेयु पल्दपन्यादात्‌ ¶॥ ५५॥ 
॥ शति शुङ्कयञजुःकाष्षसदहितायां पघ्चर्िन्तोऽध्यायः 1३५ 


{ १५० ] ञङ्क-ययुवैदीय [ ज्यायः ३६} १-२० 


अथ षट्‌न्रिहोऽध्यायः। 
अ, इ. 


ऋचं वाचं प्र पये मनो यजः प्रये साम्‌ प्राणं प्रपंचे चक्षः घ्रं ्र पये । 

वागोजः सहौजो मयिं प्राणापानौ ।१॥ 

यन्य च्छद्र चश्चुषो हृद॑यस्य मन॑सो वाविंवृण्णं बृहस्पतिम तदधात । 

श नो मवतु भुवनस्य यस्पातेः ।२॥ म्‌ 
युवः खः । तत्संवितु्ैरेण्यं भगौ देवस्वं षीमहि । धियो यो म॑! प्रचोद्याद्‌ ॥२॥ ३ 

कयां नथित्र आ अ॑वदतठी सदार्दघः सखा } कया शर्चिष्ठया वृता ॥४॥ ४ 


[^ 1 


- 


कस्तव! सत्यो मदानां म र्िष्ठो मत्सदन्धसः ! इब्हा विदार्ने वसुं ॥५॥ ष्‌ 
अभी षु णः सखीनामविता जरितणाम्‌ } शतं भवास्यूतिभिः ॥६॥ ६ 
क्या त्वं न॑ ऊउ्यासि प्र म॑न्दसे वृषन्‌ । कयां स्तोत्य आ भ॑र 1७] ७ 
इन्द्रो विश्वस्य राजति । शं नो अस्तु हिपदें शं चतुष्पदे ।८॥ < 


नो मित्रः शं वरुणः शं नो भवखयैमा । शं न इन्द्रो वृहस्पतिः शं नो षिष्णुरर्रमः।॥९॥ ९ 
द नो वादैः पवता शं न॑स्तपत्‌ पैः । शं नः कनिकददेवः पर्जन्यो अमि वपतु ॥१०॥ १० 
अहानि शं भ॑वन्तु नः श रात्रीः प्रति धीयताम्‌ | 

न॑ इन्द्रा भवतामवोभिः चं न इन्द्धवरणा रातहव्या । 


ह, 


शं न॑ इन्द्रापूषणा वाजसातौ शमिन्द्रासोमां सुविताय शं योः 1११॥ ११ 
शं नो देवीरभिष्टय आपो भवन्तु पीतये । शं योराभे संवन्तु नः ॥१२॥ १२ 
स्योना पुथिवि नो भवासूषरा मिवेनौ । यच्छौ नः शम सप्रथाः ॥ १३ १३ 
अपो हि ठा मयोसुवस्ता न॑ उञ द॑घावन । महे रणाय चर्षसे ॥१४॥ १४ 
यो चैः शिवठ॑मो रस॒स्तस्य॑ भाजयतेह नैः । उशतीरिव मातरः ॥१५॥ १५ 
तस्मा अरं गमाम षो यस्य॒ क्षयाय जिन्व॑ } अपो जनर्यथा च नः 1१६॥ १६ 
योः शान्तिरन्तारष < शान्तिः प्रथिवी शान्तिरापः शान्तिरोषधयः शन्विः । 

वनस्पतयः शान्तिः शान्तिरेव शान्धिः ।१७॥ १७ 


च्ठेटस्टमा मित्रस्य मा चषा सवौणि भवानि समीक्षन्ताम्‌ । ~ 
मित्रस्याई चकुषा सवौणि मृतानि समीक्षे 1 मित्रस्य चर्या समीक्षामहे ॥१८॥ १८ 
ते ष्टं मा। ज्योक्ते सुंट्विं जीव्यासं ज्योक्तं संदद्िं जीव्यासम्‌ ॥१९॥ १९ 
नम॑स्ते हरसे शोचि नम॑स्ते अस्त्वव । 

अन्यारस्वे अस्मर्चपन्तु हेतर्यः पावको अस्मम्य॑र दिवो मैव ॥२०॥ २० [९००५] 


ध्यायः ३६।२१-२४; ३७। १-७ ] काण्व-सदहिता 1 [ १५१] 


नम॑स्ते अस्तु विद्युते नमस्ते स्वनयित्ते । 

नम॑स्ते मगवन्नस्त॒ यतः स्व॑ः समीपे ।२१॥ २१ 
यतोयतः समीहसे ततां नो अर्यं डर । 

कलं न! कुर्‌ प्रजाभ्योऽम॑यं नः पथ्युम्यः ॥२२॥ २२ 
समित्रिया न आपु ओयधयः सन्तु दुमित्रियास्तसं सन्त्‌ । 

योऽखन्द्टि यं च वयं दिष्मः ॥२३।। २३ 


तदवि परस्वाच्छुकमुचरत्‌ । 
पद्येम शरदः शतं जीवेम शरद॑ः श्त शणयाम शारद; शतम्‌ ॥२४॥ (१) [२००९] २४. 


च्च वाचमित्येकाचुवाके चतुर्विशतिः ॥२8६१ 
॥ श्वि श्ुद्खयजुःकाण्वसहितायां परजिदे ऽध्यायः 1३६॥ 


अथ सप्रधिहयोऽध्यायः। 


देवस्य त्वा सवितुः प्र॑सवेऽश्िनेबाहुम्यां पुष्णो हस्ताभ्याम्‌ । आ ददे नारिरसि ॥१॥ १ 
युञ्जते मन॑ उव युन्जते धियो विग्ना विप्रस्य बृहतो विपिव॑ः। 


वि होत्रां दषे वयुनाविदेक इन्मद्यी देवस्य॑ सवितः परितः ।॥२॥ २ 

देवीं द्यावापृथिवी मखस्य बाम॒य शिरो राष्यासं देवयर्जने पृथिव्याः । 

मखाय त्वा मखस्य त्वा शीर्ष्णे ॥२॥ ३ 
देव्यो बभ्रियो भूतस्थं प्रथमजा म॒खस्य॑ बोऽय शिरो राध्यासं देवयजने पृथिव्याः । 

मखाय॑ त्वा मुखस्य त्वा शीर्णे ॥४॥ ¢ 

इयत्यग्र आसीमैखस्य॑ तेऽ रिरो राध्यासं देवयर्ज॑ने पृथिव्याः । 

मखायं त्वा म॒खस्य॑ त्वा शीर्ष्णे ॥५॥ ष 


इन्द्रस्योजं स्थ म॒खस्य॑ वोऽय शिरो राघ्यासं देवयर्जने पथिव्याः । 

मखाय॑ त्वा म॒खस्य॑ त्वा शीर्ष्णे । मखाय॑ त्वा मखस्य त्वा शीर्ष्णे । 

म॒सरायं त्वा म॒खस्य॑ ता श्षीर््णे ॥६॥ ६ 
भरत॒ जद्मणस्पतिः भ्र देव्यैत्‌ सूनृतं । अच्छा चीरं नथ पटाक्तिरांधसं देवा यसं न॑यन्तु नः । 
मखाय॑ त्वा मखस्य त्वा शीर्ष्णे । मखाय॑ त्वा म॒खस्य॑ त्वा शीर्ष्णे । 
खाय त्वा मखस्य ता शीर्ष्णे 11७ ७ [९०१६] 


{ १५२] दयङ्क-ययुर्धेरदीय { सथध्यायः ३७} ८-4 


म॒खस्य रिोऽसि ! मखाय॑ त्रा मखस्यं त्रा शीर्ष्णे ! मखस्य शिरोऽसि 1 

मखाय॑ खा मखस्यं खा श्रे ! मस्य शिरोऽसि 1 मखाय त्रा मखस्य तरा श्चीष्णं 1 

मञ्चायं त्वा मखस्य त्रा चीष्णे 1 मखाय॑ त्वा मखस्य तरा शीर्ष्णे 

सखायं त्रा मखस्यं त्वा शीष्णे 1८1 ८ 
अश्व॑स्य त्व दरष्णः शर्त धूपवामि देत्रयने पथिन्याः ! म॒खाय त्वा यस्यं ता र्णे । 
अर्शरस्य त्वा इष्णंः अक्ता धुंपयामि देवयर्वने पृथिव्याः । मखाय त्रा मखस्यं ता शीर्ष्णे । 
अश्वस्य त्वा वृष्णः यक्ता धूपयामि देवयजने पुथिन्याः 1 मखाय त्वा मुखस्य त्वा चीर्ण. 
मखाय॑ त्रा मखस्य त्वा शीर्ष्णे ! मखाय॑ त्रा मखस्य त्रा शीर्णे 
मखायं त्रा मखस्य त्वा शीष्णे 11९॥ । ९ 

लव त्रा साधे तरा सुकित्यै तवा 1 मायं त्रा मखस्य ता श्ीष्ठे ! 

मखाय॑ त्वा म॒खस्य॑ त्वा ीष्णँ । 

मखाय॑ तला म॒खस्य त्वा ओष्ण 1१०} (१) ॥ १० 


यमाय॑ ता मखाय॑ तरा ख्यस्य ता तपते | 

देवस्त्वा सविता मष्वनक्तु पथिन्याः स स्पु्चस्पाहि। 

अचिरतसि चोचिरसि रर्पोऽदि 1१1 ११ 
अनाधृष्टा परस््ताटमेरा्धिपत्य आयुर्मे दाः पत्ररती दक्षिणत इन्द्रस्यार्धिप्ये प्रवा मे दाः 
सुपदा पथादेवस्यं सवितुराधिपत्ये चक्ुमे दा आश्रुविरुचरतो घातुराधिपत्ये रायस्टोर्व मे दाः 
विरृतिरुपरिाट बरहस्पतेरार्थिपत्व ओवो मे दा वि्धाम्यो मा नुा्ास्यस्पाटि मनोर्रापि 1१२१२ 


स्वाहा मरुद्धिः परं श्रीयस् दिवः सस्सर्धस्पाहि } मघु मयु मधु 1३1 (२) १३ 
गर्भौ देवानां पिता मतीनां पदिः श्रजार्नम्‌ 1 
सं देवो देवेन सवित्रा गत॒ सर चर्येण रोचते 1१॥ १४ 
सम॒भ्निर्चिन गत॒ सं देवेन सवित्रा स सर्यणारोचिष्ट ! 
स्वहा सम॒भिस्तपसा गत्‌ सं दैव्येन सवित्रा स सर्यणारूरुचत ॥२॥] १५ 
धर्ता दिवो वि आति तपसस्पथिव्यां धर्ता देवो देवानामर्मत्यस्वपोजाः 1 
वाचमस्मे नि य॑च्छ देवायुवम्‌ 1२॥1 १६ 


अपञ्चं गोपामनिपद्यमानमा च॒ पर च पथिभिञरन्तम्‌ । 
स सुभ्रीचीः स विषुीवैरसान आ ॑रीवरतिं श्वनेषन्तः ॥९॥ १७ [२०२६] 


अष्यायः ३७।१८-२०; ३८।१-८ 1 काण्व-संहिता ! [ १५३] 


विश्वासां भुवां पते विश्व॑स्य मनसस्पते विश्व॑स्य चचसस्पते सर्मैस्य वचंसस्पते । 
दशरतं दैव षम देवो देवान्पादयत् परावीर वां देववीतये । 

मघ माश्वीस्यां मध्‌ माधूचीभ्याम्‌ । 

शदे त्वा सच॑से त्य दिवे स चर्याय खा ! स्ये अंष्वरं दिवि देवेषु घेटि (५५4! 
पिता नौऽसि पिता ने वोधि नम॑स्ते अस्तमा मं हिध्सीः। 

त्वष्टमन्तस्त्वा सपेम पुत्रान्प्ल्म्िं घेद्यरिष्राह € सह पत्या भूया्म्‌ ॥६॥ 
अरः केतन जुषता< सुञ्योति््योतिषा स्वाहा । 


१८ 


१९ 


रात्रि; केतुना जषता सुज्योपि््यो्दिपा साह! ।1७॥ (३) २० [२०२९] 


दैवस्य त्वा दृश 1१०) यमाय तिस्रः ॥३॥ गँ देवानां सप्त 1 त्युवाकेषु विहतिः ॥२०॥ 
॥ दति शुङ्कयजुःकाण्वसंहितायां सप्तत्िदोऽध्यायः ॥३७१ 


अथा्टत्िङोऽध्यायः | 
देवस्यं ता सवितुः प्र॑सवेऽधिने बहुस्यां पष्णो हस्ताभ्याम्‌ । 
आ ददेऽर्दित्यै शस्नांसि ॥१॥ 
इठ एद्यदिंत एटि सर॑स्त्येरिं । असवेदयसाविद्यसापेरिं ॥२॥ 
अदित्यै रा्॑सीन्दराण्या उष्णीषः 1 पूषासि घमौय॑ दीष्व 11३1} 
अभ्रिभ्यां पिन्वख सर॑स्वस्यै पिन्वखेन्द्रौय पिन्वस । स्वानदरत्स्वरिन्द्रवर्स्वदिन्दरवत्‌ ।॥४॥ 
यस्ते स्तन॑ः शशयो यो म॑योभूर्यो र॑त्तघा व॑स॒वि्यः सुदत्रः । 
येन्‌ विश्वा पुष्य॑सि बायोणि सर॑स्वति तमिह धाद॑वेऽकः । उर्व॑न्तारेश्षमन्वेमि ।॥५॥ 
गायत्रं छन्दोऽसि तेषटभं छन्दोऽसि चार्वापथिवीस्यां त्वा परिं गृह्वाम्यन्तरिधेणेपिं यच्छामि | 
इन््र॑श्विता मधुनः सारस्य घम पाति वर्सवो यज॑त॒ बाट्‌ । 
स्वाहा घयैस्य रहमरये वृष्टिवनये 1६॥ (१) 
समद्रायं स्वा बात॑य स्वराय सरिराय त्वा वार्ताय स्वाहां | 
अनाधष्यायं त्वा वाताय स्वादाप्रतिषष्यायं स्वा वाताय स्वाद ॥ 
अवस्यवे त्वा वाताय स्वाहांरिपिदायं त्वा वाताय स्वाद ॥१॥ 
इन्द्रप त्वा वरुमते स्द्रव॑ते स्वदिन्द्राय तादित्यकते स्वार । 


\७ 


इनद्रौय त्वाभिभातिपे स्वाहां सवित्रे त॑ मुमते बिभमते वाजवते स्वा बृहस्पतये तरा 
दिश्पदेव्पप्वत स्वाद १1२ ८ {२०३७ 


कःप्वु० २० 


{ 7५8] श्ुद्ध-यजुवेदीय [ स्यायः ३८ ९-२० 


यमाय त्वाङ्गिरस्वते यित॒मते स्वाहां ! स्वाहां घमीय॒ स्वाहा घर्मः पित्रे ।।२॥ ९ 
विश्वा आरा दक्षिणसत्वैन्देवारनयाछिह । । 
स्वाहाकृतस्य घर्मस्य मधोः पिवतम्िना ॥४॥। १० 


दिवि धां इमं व्॒ञमिमं यज्ञं दिवि धाः । सहाय यज्ञियाय शं यजुभ्यैः ॥५॥ ११. 
अर््ैना घमं पतर हाद्रानमहदिवाभिरूतिभिः 

तन्त्रायिंणे नमो चा्वपथिवी्याम्‌ ॥६। १२ 
अपांतामश्चिनां पूर्ममन्‌ धावापथिनी अंमध्सातम्‌ । इहेव रातयः सन्तु ॥७॥ १३ 
डे पिन्वस पिन्वस्व व्रणे पिन्वस्व क्षव्रायं पिन्वस्व चार्वापुथिवीस्यां पिन्व । 
धमौसि सुषममेत्यस्मे न॒म्णानिं धारय॒ ब्रह्म॑ धारय शत्रं धारय विद घारय ॥८।(२) १४ 


स्वाहां पष्णे शरसे स्वाहा प्रा्॑म्थः खारा प्रतिखेभ्य॑; । 
स्वाहां पिवरस्यं ऊन्टेवरिर्भ्यो घमेपावम्यः स्वाहा 
द्ावपृथिकीस्या € स्वाहा विर््धेम्यो देवेम्यः ॥१॥ ९4 
स्वाहा खराय सुदरहतये स्वाहा सं ज्योतिषा ज्योतिः । 
अहः केतनां जगता सच्योतिर्व्योदिषा स्वाहा रात्रिः केतनां जपता स॒ज्योति््योदिषा स्वाहा । 
मथु हृतमिन्द्रतमे अग्ना अश्याम ते देव धम नम॑स्ते अस्त॒मामां हिध्सीः 1२ (३) १६ 


अभीमं म॑हिमा दिवं विरो बभूव सप्रथाः । 

उव श्रव॑सा पृथिवी स सीदस्तर मुहा २ अघि रोच॑स देव्ीवमः । 

वि युमम॑नने अरुषं भंयेश्य सृज प्॑रस्त दशतम्‌ ।॥१।॥ (४) १७ 
या तै घम दिव्या श्चग्या गा॑यच्या९ विरामे । सा त आ प्यायतां निष्ट्यायतां तस्यै ठे स्वाहा! 


या ते धमौन्तरि्षे ग्या विषवम्याभरी्रे । सा त आ प्यायतां निष्ट्यायतां तस्यै ते स्वाहां । 
या तें घर्मं पूचेन्याई शुग्या जग॑त्या सदस्या 1 


सात आ प्यायतां निर्ध्वायतां तस्यै ते स्वाह! ॥१॥ १८ 
छत्रस्य स्वा प्रस्पाय ब्रह्मणस्तन्वं पहि । 
विशस्त्वा घणा वयमन कामाम सुविताय न्यसे ।२॥ १९ 


चतुःसक्तिनौभिक्रेतस्यं सप्रथाः सनो विश्वायुः सप्रथाः स न॑ः सवायः स॒प्रथाः। 
अप॒ देषो अप्‌ इरोऽन्यत्र॑तस्य साश्रिम ॥३॥ २० [२०४९] 


भष्थायः ३८। २१-२०; ३९।१-३ ] काण्व-संदिता । [ ५५] 


धर्मेतत्ते पुरीषे तेन पस चा च॑ प्यायस्व | 

वधियीमदहिं च वयमा च॑ प्यासिषीमहि ॥४॥ २१ 
अचिक्रददुषा हरहान्मि्रो न द॑द्चतेः । स घर्य॑ण दिद्युतद्दधिनिधिः ॥५॥ २२ 
सुमित्रिया न॒ आप्‌ ओष॑धयः सन्तु दु्मित्ियास्तस्ते सन्तु । 


योऽस्माच्धष्टि यं च॑ वयं द्विष्मः । £| २३ 
उद्भयं तम॑सस्परि स्वः पदय॑न्त्‌ उत्तरम्‌ । देव॑ देवया घूयैमम॑न्म ज्योतिरुत्तमम्‌ । 
एधोऽस्येधिषीमहि सापिद्‌पि तेजोऽसि तेजो मयं पेहि ॥७।(५) २४ 


यावती यावापुथिवी यार्व॑च सुप्र सिन्धवो वितस्थिरे । 

ताव॑न्तमिन्द्र ते ग्र््मजौं गृदयाम्यक्षितं मिं यृह्धाम्यर्धितम्‌ | १॥ २५ 
मयि त्यदिन्द्रियं व॒हन्माये दक्षो मयि रतुं; | 

घुमेखिश्चग्ि राजति धिराजा उ्योतिपा सह ब्रह्मणा तेजसा स॒ह ॥ 

पय॑सो रेत आभृतं तस्य दोहमश्रीमदुत्तरा्रा < समाम्‌ ।२॥ (६) २६ 


सविप॑ः संवक्‌ क्रे दक्षस्य ते सुपुम्णस्यं ते सुपुम्णाभ्निहुतः । 
इन्द्र॑पीतस्य प्रजप॑तिभक्षिवस्य मधुमत्‌ उपहत उपहृतस्य भक्षयामि ॥ १॥ (७) २७[२०५६] 


देषस्य त्वा पट्‌ ¶६॥ समुद्राय त्वार 1८1 स्वादः पूष्णे दवे ॥२1 अभीममेका ॥९॥ याते सत्त 1७1 
यावती दे ५२॥ च्विपःसंच्रगेका ॥‡॥ सप्ता दुवाकेषु स्तविक्षतिः ॥२७॥ 
दति शक्छयजुःका।ण्वसंदिनायां अत्रिद्तोऽध्यायः ॥द< 


अयैकोनचत्वारिरोऽध्यायः। 
स्वाहां प्राणेभ्यः सार्थिपतिकेम्यः पृथिव्ये स्वाहाय स्वाहान्तरिक्षाय स्वाहां वायवे स्वाहा 
दिषे स्वाहा बयौय्‌ स्वाह। । दिरभ्यः स्त्राह। चन्द्राय स्वाहा नक्षत्रेभ्यः स्वाटाद्धयः 
स्वाहा वर्णाय स्वाहां । नाभ्य स्वाहां पृताय्‌ स्वाह ॥१॥ (१) 


[= 


वाचे स्वाहां प्राणाय स्वाहां प्राणाय स्वाह। ] 

चक्रुषे स्वाह चक्षु स्वष्ट श्रोत्राय स्वाहा श्रेत्राय्‌ स्वाहां ।॥१॥ 
मन॑सः काममाकूतिं वाचः सरयमशीय । 

पशूना रूपमस्य रसो य्यः श्रीः श्रयतां मयि स्वाहां ॥२॥ (र) २ [२०५९] 
श्च 


0१ 


[ १५६] श॒ङ्क-युर्वेदीय ` { म्वायः ३९] ५१९ 


प्रनाप॑तिः संचियमांणः सम्राट्‌ संमतो वैश्वदेवः स॑श्सन्नो वर्मः अरवृक्तस्तेज उचत आश्विनः 
पय॑स्यानीयमानि पषा विंष्वन्दमानि मारुतः क्थन्‌ | 
नैतरः शर॑सि संताय्यमनि वाय्यो हियमांण आघ्रेयो दयमानो वायुतः ।1१॥ (३) ४ 


सविता प्र॑थमेऽदंनमिर्हिवीये बायुस्त्दीयं आदित्यशवतुर्थे 
चन्द्र्माः पञ्चम करतुः पे मरः स्मे बृहस्प्विरषटमे । 
गित्रो न॑वमे वरणो दुम इन्द्र एकादशे विश्वै देवा द्वदे [1 १८४) पु 


उग्रश्च भीमश्च प्वान्त॑ धुर्निथ्‌ । सास॒द्वाश्थामियुग्बा च॑ विक्षिपः स्वाहा ॥१॥ (५) ६ 
थमि< दद॑येनाशनि < हदयुप्रेणं पुयतिं छृत्स्नहृ्येन मवं यन्न ! 
दवं मद॑साम्यामीरनं मन्युनां महादेवमन्तःपदव्येनोगं 
देवं बनिष्टुनां वसिष्ठहनुः रिद्खीनि कोश्यःस्यांम्‌ ॥१।॥ (६) ७ 
उर लष्िविन मित्र< सोव॑त्येन्‌ रुद्रं दौवतयेनन्दरं मक्रीठैनं मरुतो वरेन साघ्याद्दा । 
॥ [. यदच्छरस्यं [4 1 [*। 
भवस्य कण्ठ्यः सद्रस्यान्तःपाशयं महादेवस्य यङच्छवेस्यं बनि्टुः पशुपतेः पुरीतत्‌॥१। (७) ८ 
ोम॑म्वः स्वाहा लोम॑म्यः साहा त्वचे स्वाहां वे स्वाहया छोर्हिताय्‌ 
स्वाहा लेर्हिताय स्वाहा मेदसे स्वाहा मेद॑स खाह। 
मा्सेम्यः स्वाहा माभ्सेभ्यः खहा स्ना॑भ्यः सराहा 
सा्व॑म्यः सखाहास्थम्यः स्वाहास्थम्यः स्वाहां मजम्यः स्वाहा म॒जस्य॒ः स्वाहा । 


रेत॑से स्वाहा पायदे साह्यं 1१।॥ (<) । ९ 
आयासाय स्वां परायासाय साहा संयासाय सादा वियासाय स्वाहोयासाय साहा 1 
कुचे स्वाह शोचते स्वाह शोकाय स्वाहां ॥१। वि. 
तप॑से स्वाह तप्यमानाय स्वाहा तप्ताय स्वादय । 

निष्त्यै स्वाहा प्राय॑विस्यै स्वाहां भेषजाय साहा ॥२॥ ११ 


यमाय स्त्राहान्त॑काय स्वाहां मृत्यवे स्वाहां । 
3. श्वैम्यो प 
जहमहत्याये स्वाहा विर्ैम्यो देवेम्यः स्वाहा यावाप्यिवीस्या९ स्वाहां । ३।८९)१२[२०६८] 
स्वादाप्राणेभ्य एका ।1१॥ वाचे दे ॥२५ भ्रजापतिनसम्श्रियमाण पकः ४११ सविता पथम पका १ 


५2८ क क 


उग्र्ेका 11१ अभ्निद्‌ इद्येनको ॥₹॥ उ््रे्धोदितेनैका 11९॥ छोमम्यः स्यादा येत्येका ॥९ 
मप्याघ्राय विख: 7३५ नवायुवाकषु दादश ॥६२॥ 


इति शुङ्कयजुःकाष्वसंहशिवायां कोनचन्वारशोऽप्यायः ॥३९४ 


सथ्यायः ४०।१-१६ ] काण्व-संहिता ! [ १५७] 


अथ चत्वाारतोऽध्यायः | 
दशा वास्य॑मिद < सर्व यत्कि च जगत्यां जरत्‌ । 


तेन त्यक्तेन यज्जीथा मा गुखः कस्य खिद्धनम्‌ ।॥१॥ १ 
र्मतयेद कमणि जिजीविेच्छत < समाः । 

एवं त्वयि नान्यथेतोऽस्ति न कभ रिष्यते नरं ॥२॥ २ 
असुयां नाम ते लोका अन्धेन तमसावृताः ॥ 

तारस्ते प्रत्याभिर्गच्छन्ति ये के चात्महनो जना; ॥३॥ ३ 
उनिंजदेकं मन॑सो जवीयो नेन॑देवा अप्ठुवन्पूवैमषेद्‌ । 

तद्धा्बतोऽन्यानत्यैति पिष्टतच्स्िखपो मात्रिशवां दधाति ॥४॥ ¢ 
तदेजति तन्नेज॑ति तद्रे तदम॑न्तिके । 

तदुन्तरंस्य सवस्य तदु सवैस्यास्य बाह्यतः ॥५॥ प्‌ 
` यस्तु सवीणि भूतान्यास्मन्नेबानुपदय॑ति । 

सर्वभूतेषु चात्मानं ततो न वि जुगुप्सते ॥६॥ ६ 
यस्मिन्स्सवौणि भूतान्यात्मेवादिजान॒तः । 

तत्र॒ को मोहः कः शोकं एकत्वमनुपश्यतः ।७॥ ७ 


स पर्यगच्छरुक्र्मकायर्म ्रणर्मस्नाविर ६ शुद्धमपापविद्धम्‌ । 
कविभ॑नीषी परिभूः स्तर यभूर्यीथावथ्यतोऽयौन्व्य॑द घाच्छाश्च ती स्यु; समाभ्यः ॥८॥ < 
अन्धं तम्‌! प्र विशन्ति येऽविंचामुपास॑ते । 


ततो भूय॑श्वते तमो यङ विद्यायां रताः ॥९॥ ९ 
अन्यदेवाहु्विययान्यद्‌ंदूरविंयया । 
इतिं शुश्रुम धीराणां ये नस्तदिचचक्षिरे ॥१०॥ १० 
रिद्यां चाविधां च यस्तद्वेदोभयं < सह । 
अचियया मत्यं तीत्व विययारत॑मस्चुते ॥११॥ ११ 
अन्धं तमः प्रविंदयन्ति येऽसंभूतिमुपासंते । 
ततो भूयं इवते तमो यड संभृत्या रवाः ॥१२॥ १२ 


अन्यदेनाहुः संमबादन्यद्‌हूरसं मवाव्‌ । 
इवि शुश्रुम धीराणां ये न॒स्तदिंचचष्ठिरे ।१३॥ १३ [२०८१] 


[ ९५८1 शुङ्क-यसुवैदीय [ भध्वायः ८० | १८१८ 


संभूतिं च विनां च यस्तदवेदोमर्य< सह । 


ननन मुय वीत्वा समम्भूत्यासर्॑मस्छुते ॥१४॥ १४ 
हिरण्मयेन प्रेण सत्यखापिंहितं मुख॑म्‌ । 
तचचं पूपन्पावुंणु सत्यधंमोय च्य ॥१५॥ १५ 


पू्॑न्नेक केः यम घूं प्राजापत्य व्पृह रमीन्त्समूह 
तेजो यत्त रूपं कर्स्याणतमं तत्ते पश्यामि । 


योऽसावसो पुरपः सोऽहर्मसि 11 १६॥ १६ 
वायुरनिकममृतमथेदं भसन्त< शरीरम्‌ । 

* ॐ क्रतो सरं कृत स्म॑र करतो स्मरं कृत स्मर ।॥१७। १७ 
अग्ने नय॑ सुपां राये अस्मान्विश्वानि देव वयुनानि विदान्‌ । 
युयोध्यस्मजुहुराणमेनो भूयिष्ठां ते नम॑ उक्ति विधेम ।॥१८॥ (१) १८ [२०८६) 


1 ईशावास्यामेव्येकानु वाके अष्टादश ॥९६८॥ 
1 इति श॒ङ्कयज्चःकण्वसंहितायां चन्वारिदाऽध्या यः १९० 


॥ स्ति शुद्धयजु ःकाण्वसदहिता समाप्ता । 


शुङ्क-यजुवंद-मन्ब-मूची । 


( बाजसनेयीसदितायाः काण्वसीदतायाश्च ‡ 




















मन्वा; | वजसनेवीयतसुर्येदे ! काप्वयदवैदे | मन्ना | बाजसनेयी | काण्वयुर्वेदे 
अध्यायः, म्रः | अध्यायः, सन्नः अध्यायः, त्रः | अध्यायः, मन्न 
अथ्शुनतेि २०, २७ २२, १२ । सनिं दूतं पुतो द्ये २, ९७ २४, २२ 
अशर्‌ यट देव ५, ७ च. ९ अमि युनज्मि शवसा १८, ५९१ २०, २१ 
मध्मुध्मे रदिमशच १८, १९ १९, ६१ अमि स्तोमेन वोधव २२, १५ २8, १९ 
अक्रन्करम कर्मकृतः ३, 8७ ३, ५५५ अमि <द्ृदयेनायानि ३९, ८ ३९, ७ 
सकन्दद्मि स्तनयन, १९, ६ १३, ७ अधि होतारं मन्ये १५, 8७ १६. ६९ 
१२, २१ १३, २२ अग्निः पङ्रासीन्‌ २३, ९७ २५, १९ 
१२, ३२ १३, ३8 अम्रः पृथुधर्मृणस्पतिः २०,२९ १९. 9? 
अक्षन्नमीमदन्त ३, ५९ ३, ५ अभिः प्रियेषु धामसु १२, १२७ १३, २९६ 
असुन्पितरोऽमः। १९, ३६ २१, ३७ अभरिमच्र होतारम्‌ २१,५९ २३, ५८ 
अभरपदक्तश्छन्दः १५, ५ १६, ६ २८, २३ ३०, २३ 
सश्चराजोयर किनं 2३५, १८ २४, १८ २८, ४द २०, ६ 
अगन्म ज्योनिरमृत्ता ८१ ५२ „ ३५९ अभिरस्मि नता १८, ३8६ 
समन आायूर्पि १९, ३८ ८, १९ अभनरप्रघर ने ८, ५६ ९,४२ 
३५, १६ २९, ४० अमिरेचरक्षरेण ९, ३१ १०, ४० 
२९, ३७ सभिक्छधिः पवमानः २६, ९ २८, ९२ 
६ अभ्निव्वेततिव्येततिरप्रः ३, ९ + 
सा ३२ ४६८ ३२, ४८ अम्नि्ज्योनिपं ता वायु २, ९ 
अम्मय च्व्यकाहनायं २, २९ २, ध ३, २० 
अभ्रच कुटरूनार्भते २, २३ २६, २७ अप्निज्येतिषा उ्योनिष्मान २३, १४, ४२ 
भप्नये गावत्राय २९, ६० २९, ४९ अग्निर्देवता वाती १९, २० १५, २२ 
भपय गृुपततचे १०, २ २१.३२ अभ्निनूधी वरिवः ३, ९२ २३, ८ 
अग्मये जुट गामि ६१ १० २, १६ १३. १९ १९६. £ 
अमन त्वा म्प ७, 83 ९, १२ १५, २८ 
अप्नयेऽनीस्नते २४. शद २६, २९ अभितत्राति जघन २३, ९ ३२, ९ 
५ ९,१९.. ` 2.4 अभिः पथिकौ च २६, २८, 
सपनम पवनम २०, २ २९, ३ अम्निश्र म जपथ १८, २१९. २६ 
समरये स्वेदारनये २, ९ २, ३७ अदिश म टन १८, १६ ५९. २८ 
सपय स्का से.मायं २, ६ २४, 8६ असनि मे घर्म १८, २२ १९, ३४ 
२२, २७ मष्ट, २७ अप्रिष्वान्याः पनर्‌ २९.५९ २९, ५८ 
भार5 पल वन््सवेदवेने <, ९९ ८ १० । अकरिवःगाटनुननेो ९९. ६१ 2: 
राव (अ) प्रिमरति ५, 2 ५, 8 समेट न्ववंमा १, २२ ५, ३८ 
सनित मन्ये ५, @ १६, ६३ ¡ सक्न्नग्येन दोना ९७, १६ १८, ६ 


{ १६० ] 


अगम्रीषोमयोरुजितिम्‌ 
अत्रे अच्छावदेह्‌ नः 
अपने अत्निरः श्तं ते 
अप्र गृहपतेऽभे 

अने गृहपते सुग 
अग्ने जाताग्प्रणुदा नः 


अग्ने तमयाश्वं म स्तेनिः 


अग्ने तव श्रवो बयो 
अग्ने तव नो अन्तम 


अग्ने तवं पुर्यो 
अग्ने त्व सु जागृहि 
अग्नेऽदन्धायोऽशीतम 
अग्ने दिवो अर्णमच्छा 
अग्ने नय सुपथा 


अग्ने पत्नीरिहा वह 
अग्ने पवस्व स्वपा 


अग्ने पातेक रोचिपा 
अग्ने परेहि प्रथमो 
` समग्ने ब्रह्म गृभ्णीष्व 

अग्नेऽध्यावर्तिलमि 
अग्ने यत्ने दिवि वर्चः 
अग्ने यत्ते श्यकं 

अग्ने यन्मे तन्वा 
अग्ने युक्ष्वा हिये 
अेरनीकमप 
अपजनिव्रमसि 
मपरजिंहासि 
अ्निमागोऽसि दीक्षाया 
सप्नवेऽपन्नगृहुस्य 
खगे बाक्पत्नि 
अग्ने वाजजिद्वाजं स्वा 
अग्ने वाजस्य गोमतः 
अपे बेन मेदुत्यम 
अपे ्रतपते बतं 


९, ९५ 
९, २८ 
१२, € 
३, ३९ 
र, २७ 
१५, १ 
१५) 8६; 
१७. ७७ 
१२, १७६्‌ 
३, २५ 
१५, 8८ 
२५, 9७ 
१२, ५९ 
8, १४ 
२, २७ 
१२, ४९ 
५, ३६ 
७, ४३ 
०, १९ 
६, २० 
८, ३८ 


१७, € 
१७, ६९ 
१, १८ 
९२, ७ 
१२, 8८ 
१२, १०४ 
३, १७ 
१३, ३६ 
<८१ २४ 
५, र 
१, ३० 
१४, चे 


६, २४. 


&, १९ 
४, ७ 
१५, ३५ 
क, ९ 
न. 


शक -यजुवेदीय 


२, ३० 


१०, ३५ 
१३..९ 
३, ४८ 
२, ४९ 
१६. १ 
१६, ६६ 
१८, ७$ 
१३, १५५ 
३, २३ 
१६, ७० 
२७, ६५ 
१३१ ६० 
४, १९ 
२, ३६ 
२३, ५९ 
५, &५ 
९१ ८ 
89, १८ 


८) २० 
२९, ३८ 
१८, ९ 
१८, ६९ 

१, २९ 
१३, € 
१३१ ४९ 

१३, १०३ 

३, २४ 
१९, ३८ 

९, २४ 

५ र 

१, ४८ 
१५, २७ 

६, ३ 

<, ९० 

२, १० 
१६, ५७ 

२, १३ 

१, € 


अमरे तपते चतम 


| अमे ततपस्तवें त्रतपा 


अत्रे श्म महते 
अप्वा तेजसा 

अम्ने सम्राभि द्‌ युत्रमभि 
अपने सहस्व पृतना 
अग्ने सहस्राक्ष रात 
अम्नेस्तनूरसि वाचो 
अग्नेस्तनूरसि विष्णवे 
अग्ने स्वाहा कृणुहि 
अग्नेः पक्षतिर्वायोः 
अग्नेः पुरीषमस्यप्सो 
अग्रे वृहन्तुषसा 
अप्रेणीरसि स्वावेदा 
अद्नान्यात्मन्मिषजा 
अ्गिरसो नः पितये 
अचिक्रदेदूवृषा दरिः 
अच्छायमेति शवसा 
अच्छिन्ञस्य ते देव 


अजखमिन्दुमस्वं 
अजरे पिदश्धिला 
अजीजनो हि पवमान 
अजो त्रेरजनिष्ट 
अजसा सत्यमुपभेषं 
अति निहो अति घिधो 
अति विद्वः परिष्ठा 
अत्यरन्यो २ अगान्‌ 
अत्र पितरौ मादयध्वं 


अत्रा ते रूपमुत्तमम्‌ 
अ्यैतानष्टौ शिल्पा 
भयो अन्नस्य कील्यल 
अदन्पेभिः सवितः 


अदितिर्रदिति 
अदितिष्टवा देवी 
अदिते्मागोऽसि 
अदित्यास्तरगस्यदिल्यै 
अित्याघ््तवा पृष्टे 


२, २८ 
५, ६:४9 
२३९, ९२ 
१३ ९३ 

३, ३८ 

९, ३७ 
१७, ७१ 

१, ९५ 

५, 
२७, २२ 
२५, 8 
१९. 
१२, ९३ 

६, २ 
१९, ९३ 
१९, ५९ 
३८, २२ 
२७, श्ट 

७, १९ 


१३, ४३ 
२३, ५६ 
२२, १८ 
१३, ५१ 
५, ५ 
२७, ६ 
१२, ८8 
५, ४२ 
२, ३१ 


२९, १८ 
३०, २२ 

३, &३ 
३३, ६९ 
३२, ८४ 
२५, २३ 
१९, ६१ 
१४, २५ 

४, २० 
१६, ५ 


२, ५३ 
ष ७ 
कद, ९९ 
१४, १९ 
२, ४७ 
१९ ३ 
१८, ७९१ 
१, २२ 
०. 
२९, २२ 
२७, ७ 
१६, ३ 
१२, ९8 
प २ 
२१, ९० 


३८, २२९ 
२९, १४ 
७, १३ 
७, १८ 
१४, ४५ 
२४, ५८ 
२४, २३ 
१४, ५३ 
२, ७ 
२९, $ 
१३, ८५ 
५, ५२ 
२, १५ 
२, ५ 
२३१, ३५ 
३४, २२ 
३, ५१ 
३२, ६९ 
३२, ८४ 
२.७, ९७ 
१२. परे 
१५, ३० 
४, ४९ 
१५, ५ 


अदिव्यास्त्वा मूर्धन्ना 
अदित्यै व्युन्दनमसि 
अदित्यै रास्नासि विष्णो 
अदित्यं रास्नासीद्धाप्या 
अदष्य रास्नासीन्द्ासय 
अदित्यै रास्नास्यदितिरे 
सदित्य स्वादादित्य 
अदृश्रमस्य केतवे 
अद्रयः क्षीरं न्यपिन्त्‌ 
अद्रपः सम्भृतः पृथिव्यै 
अद्भयः स्वादा वाभ्य 
मया देवा उदिता 
अद्विरसि वानस्पत्यो 
अधा यथानः पितरः 
अधा मि करतैर््रस्य 
अपिन दइददैषां विष्ण 
अधिपल्यत्नि वृहती 
अध्यवोचदधिवक्ता 
अव्ययो अद्रिभिः सुत ~ 
अनदवान्वयः पेकतिददटन्ये। 
अनदवीष्टमन्वार मामहे 
अनभित्रं ने 
अनाध्ष्टमस्यना 
अनाधृष्टा पुरत्ताग्ने 
अनाधृष्यो जातवेदा 
अनुते शुष्म तुरय 
अनुमा ते मघवन्‌. 
अनुत्वामादा 
भनुत्वारथा अनु 
अनु नोऽययानुमतिर्यने 
अनु वीरैरनु पुष्यास्म 
अनुम रेभन. 
अनेरदेकं मनसे) 
अन्नरभे रचा 
अन्तरा मिव्रावरणः 
अन्तधरति रोचनास्य 
अन्तरते दवःपूथिषी 


भनपन्ठमः प्रविधन्ि 


स्दन्ध स्यान्पेः वेः मक्षाद 


कश्पनेद्कस्य मेः 
२१ 


१८, ६ 
५, ५ 
३७, १२ 
२७. ७ 
३२, ६७ 
३३, ७९ 
४,२०५ 
२९, १९ 
२९, ९ 
२६, १९ 
१३, ५७ 
४, 
१२, १६ 
२९, ६ 
2, ७ 
७, ५ 
०, ९। १४ 
३,२० 
१, ८३ 





४, २९ 
२. र 
९, &७ 
३८, ३ 
१, ७ 


ष 
१२, ५९ 
२६, २७ 

<, २२ 
२१, ७३ 
३५, १७ 
२९७, २८ 
३२, ४२ 


~ 


७, ५ 
४०,९; १२ 
३१ २७ 
१२, < 


अन्ञत्परि्तो रसं 
अन्यदेवाहुः सम्भवाद्‌ 


अन्येदेवाहुर्वियाया (विंयया) 


अन्यवापोऽथमासानाम्‌ 
अन्या वे अन्या 
अन्वपस्यसा 
अन्विदनुमते त्वं 
अप्य गोपामनि 
अपदतर्रक्षो 
अपः पिन्वौपधी्जिन्व 
अपा ५ रसमुद्यस्र<. 
अपां गम्मन्त्सीद 
अपां त्वैमन्त्सादयामि 
अपां पृष्टमसि योनि 


अपां वेररस्यपे देवीः 
अपां फेनेन नमुचेः 
अपामप किंल्विय 
अपातामद्िना 
सपाधमदभिदास्ती 
अपामिदं न्ययन 


-अपाररद ( वन्या ) एथि्यै 


अपितेषुत्रिपुष्दे 
अपेत वीत विच 
अपेते। यन्तु पणयो 
अयो अद्यान्वचारिष. 
अपो देवा मधुमतीं 
अपो देवीदपख्ज 
अप्रस्वतीमद्विना 
अप्स्वग्ने सथिष्रव 
अप्स्वन्तरश्तमप्यु 
अतुषदं त्वा 
अगोध्यगिनिः समिधा 
अभि गेत्रायि मदृसा 
अभि त्यं देवे^ मयित 
अभित्वा चर्‌ मेरुम 
अभिधा अनेभुव 
सभिप्रवन्त ममेव 


१९, ७५ 
8, १० 
8०, १९ 
२४, २७ 
९२, <€ 
१९१, १७ 
३४, € 
३७१ १७ 

१, १६ 
१४, ८ 

९, ३ 
१३, २० 
१२, ५३ 
१९१, २९ 
९३, २ 

६, १० 
१९१ ७ 
24 ६९ 
३८, ९३ 
२३३, ९५ 
१७, ७ 

१, २६ 
२३, ५० 
१२, ५ 
२३५, ? 
२५, २२ 
१० १ 
१९१ ३८ 
२४, २९ 
१२, ३६ 
९, ६ 
९, रं 
९५, २४ 
१७१ ३९ 
2» २५ 
२.७, २५ 
२२, द 


१७, ९६ 


अभिभूर्‌ (स्वेतस्ते) स्ययानम १०, २८ 


सभि यज्ञं ग्ट 


२६, २६ 





[ भने 
[/) ?। 


[ १६२] 


अभीमं महिमा दिवं 
अमीषु णः सखीना 


अभ्यषैते सुष्टुतिं 
अभ्या दधामि समिषे 
अभ्यावतंस्व पुथिवि 
अभ्रिरसि नार्यधि 
अर्मः चित्तं प्रति 
असुत्रभूयादघ 
अमूर्या उप सूये 
अमेव नः सुहवा 
अयं वां मित्रावरुणा 
अयं वेनश्ोदयत्‌ 
अय सहखमरधिभिः 
अयभ्सो अभिनि 
अयित्वा 
अवमग्निः पुरीष्य 
अयमग्निः सहदिगो 
अयमन्िृहपतिः 
अयमभ्निर्वीरतमो 
अव्र प्रथमो 


जयसुत्तरत्संयद्‌ 
अवसुपयैवाग्वसुः 
अवं ते योनितो 


जयं दक्षिणा विश्वकर्म 
अयं नो अभिर्वरिव 
अयं पध्रादिशन्यचा 


अय पुरे भुवस्तस्य 
अवं परे हरिकेदाः 
सयत स्य रादा 
सधं वैद्यान्‌ 
ह पिति 
अपमः परू पिति 
अददं चन्य्ुदं च 


३८, १७ 
२७, &९ 
३६, ६ 
१७, ९८ 
२९, २९ 
१२, १९३ 
९१, १० 
१७.४४ 
२७, ९ 
2, र्ट 
२६, २९ 
७९ 
७, १६ 
३२, < 
१२, 8७ 
५, ६२ 
२३१ ४० 
१५५९१ 
३, ३९ 
१५, ५२ 
२३, ९५ 
१५, ए 
३३, ६ 
१५, १८ 
१५, १९ 
३, १४ 
९२, ५२ 
१५१ ५६ 
१३, ५५ 
१५ १६ 
५, ३७ 
७, ४४ 
१३, ५६ 
२५, ९७ 
१३. ५४ 
१५, १५ 
१५, ३ 
१९१ रष 
२३, ४१ 
१७, २ 


शु्क-यजुदेदीय 


|; ३८; १७ 
२९, ४९ 
रे, ६ 
१९, ११ 
१.९ 

१३, १०२ 
१२, १९ 
१८, ४४ 
१९; ९ 

६, ३५ 


७, ८ 
७, श्प 
२२, ८३ 
१३१ ४८ 
प, धष 


९१६, ४२ 

३, 8७ 
१६, ।./-1 

३, २९१ 
१६१ ४७ 
३२ ६ 
६, ३७ 
१६, ३९ 

३, २० 
१३१ षडे 
१६, ७८ 
१९, ५८ 
१६१ ३३ 

५, 8६ 

९; ९ 
९४, ६० 
१६, २३५ 
१४, ष्‌ 
१६, ३९ 
१९, ७ 
२२, २५ 
२५, ३ 
१८, ३ 





 [ अमभ्यो हतं ज्वा ३०, ११ 


अयमं वृहस्पति ९, २७ 
अको अदा भवता ३३, ५१ 
अवतत्य धनुष्ट्वः १६, १३ 
अवंपतन्तारवदन्‌ १९, ९१ 
अवग्धरय निचुम्पुण ३, ४८ 
< २७ 
अवयतीः समवदन्त १२, ९१ 
ॐव खमदीमह्यव ३, ५८ 
अवक्त रौद्रा नभो २४, ३ 
अवसृष्टा परापतः १७, ४५ 
अविने मेयो नसि १९, ९० 
अवेष्टा दन्दशचङ्मः १५, १ 
अवोचाम कवये १५९, रष 
अद्मन्नूर्छ प्ते १७, १ 
अरमन्वती रीयंति ३५, १० 
अमा च मे मृत्तिक्र १८, १३ 
अरमाम तं छममग्ते १८, ७४ 
अ्वत्ये वो निषदनं १२, ७९ 
३५, 
अश्वस्तृपरो गेोमृगस्ते २४, ९ 
अटृवस्य त्वा वृष्णः ३७, ९ 
सश्चावती सोमव्रती १२, ८१ 
अरवाव्रीनेमतीरम ३४, 8० 
अश्चिनकरतस्य ते २०, ३५ 
अश्चिना गोमिरिन्रियम्‌ २०, ७३ 
सश्िना धर्म पत्तर ३८, १२ 
अश्विना तेजसा चष्रुः २०, ८6 
अशिना नमुचेः सुतस २०, ५९ 
अशिना पिबतां मथु २०, ० 
अदिवना भेषजं नघ २८, ६४ 
अविना दविरिन्धियं २०, ६७ 
मद्वनेर्मैस्येन 2०, ३ 
अदिव्या चद्वुरमृतते १९, ८९ 
सश्चिभ्यां पच्यस्व १०, २९ 
अष्िभ्यां पिन्वस्व ३८, 
सक्विम्यां प्रातः खवनम्‌ १९, २६ 
- सद्यो धृतेन सन्या २९, १ 


अपादं (अयाब्द) दु एतना ३९, २० 
नपादा (न्ह) चि सट्माना १३, ९६ 


२४, ११ 
१९५, ३८ 
३२, ५१ 
१७, १३ 
१३, ९ 

$, पष 


१३१ ९९ 

३, ६६ 
र, ६ 
१८, &५ 
२१, ८७ 
१९, १८ 
१६, 8६ 
१८ २१ 
२५, 8३ 
१९, रथ 
२७, ४३ 
१३५ ८० 
३५, ३८ 
२६, १ 
२७, ९ 
१३, ८२ 


२२, २० 
२२, ५८ 
२३८, १२ 
२२, ६५ 
२२, 8४ 
२२, ५५ 
२२, &९ 
२२. ५२ 
२९, ९४ 
२१, ८2 
१९१, ४४ 
३८, 9 
२९,.२६्‌ 
३१. १९ 
३३, १४ 
१४, २७ 


ण 1 


1 


मन्व-सूी [ १६३] 





~ 


अष्टौ व्यख्यतकुमः २३९, २४ ३३, १८ अगन्म विश्ववेदसम्‌ ३, २८ २, ४६ 
असंख्याता सदघाणि १६, ५४ १७, चष्ट अभरियः कृष्णग्रीवः २९, ५८ २९, ५० 
असवे स्वाद वसवे २२, ३० २४, ४२ आपग्रयणश्चमे १८, २० ९१९, १२ 
असि यमो जस्यादित्यो २९, १ ३९, रप आ घा ये आपरिमिन्धते -७, ३२ ७, ३२ 
असुन्वन्तमयजमान १२, ६२ १३, ६३ माच्या जानु दक्षिणतो १९, ६२ २९१९, ६२ 
अघुरय नामत लेका ४०, ३ ४०, ३ आच्छच्छन्दः प्रच्छच्न्दः १५, ५ १, ६ 
असै। यस्ताग्रो मर्ण १६, १ १७, ६ आ जदषन्ति सन्विपां २९, ५० ३९, २२ 
भस! या सेना मरतः १७, ४७ १८, ४७ आजिघ्र कठं <, ४२ ९, ३२ 
असै। योऽवसर्पति १६, ७ १६, ७ अज्ञान ईव्यो २९, २८ २१, ४० 
अस्कनमथ देवेभ्यः २, € २, ११ आजद्रानः सुप्रतीकः १७, ७३ १८, ७३ 
अस्तान्यभि्ैर। ^ १२, २९ १३, ३० आजुद्वाना सरस्वती २०,५८ २२, ४३ 


अस्मद्राता देवत्रा ७, ४६ ९, १३ आ तत्त इन्द्रायवः ३३, २८ ३९ 
अस्माकमिन्द्रः समृतेषु १७, ४३ १८, 8२ अतिथ्यसूपं मासिर १९, १8६ २१, १४ 
अस्मात्वमधि जातेऽ््ति २५) २२ २५, २५ अतिष्टन्तं परि विधे २३३, २२ २, २२ 
भस्मादुन्नादस्य - २, २५ २, 8७ आतिषट वरहत्रथं €, ३३ <, ६५ 
अस्मिन्मदत्यणवे ९६१ ५५ १७, ५५ आत्‌ून न्दर २३, ६५ २२, ६५ 
सस्मै बह्म प्रवेतेऽस्मै ७, २९ ७, २१ आते चत्तो मनो १२, १९१५ १३, ११४ 
स्मे वे अस्त्वद्धियमस्मे ९, २२९ १०,२३० आत्मने मे वचेद। ७, २८ ९.2 

“ अस्मे रमस्वस्मिते ४, २२ ४, ३०५ आत्मन्नुपस्ये न वृकस्य १९, ९२ २१, ८९ .. 
अस्मे स्रा मेहना ३३, ५० २२, ५० अत्मानं ते मनसा ९९, १७ ३९१, २९ 
अस्य प्रलनामनु दूयुत्त^. ३, १६ ३, २२ आ त्वा जिघर्मि मनसा १९, २२ १२, २९ 
अस्यास ३३,- १९ ३२, ६ आ त्वादापैमन्तरभूः १२, १९१ ९३, १२ 
अस्यदधदधो वाग्रे ३३, ९७ अटदेऽप्षूवास्येन २, ११ २, २३ 
अदं प्रलादरमवस्ाद्‌ ८ ९ ८ ९ आदित्यै गभं पयसा ९३, ४१ ९४, ४३ 
अदः केनुना जपता ~ ३७, २१ ३७, २० अष्दिद्यान्‌ इ्मध्रुभिः २५, १ २७, २ 
आहर हरप्रयार्वं ९९, ७4 १२, ७३ भदित्थेने। भारती २९, € २९, & 
अदानि द भवन्तुनः ३६, ९१९ ३६, १९९ आधन्न पितरो गर्म २, ३३ २, ५९ 
अटाव्यतने दविरास्ये २०,७९ २२१ ६४ आन ददा (छ) भिर्विदये ३३, ३४ २२ ३ 
अ्िरिव मेनैः २९, ५९१. ३१, १७ आनदो दूरादा २०, ४८ २२, ३६ 
अर पारावतानःलभते २६, २५ २६, २९ आन दट्न््रो हरिभिः २०, ४९ २९, ३४ 
अहतमनत्ति दविभानं १ ९ १, १२ ञान एतु मनः ३, ५४ २, ६२ 
वमदतिम्न १९, ६६ ६२, ६७ अ! नासव्यात्रिमिद्ल ३६, 8 ३३, ३५ 
आश प्रयुजेऽभये ६, ७ ४, ८ आनो गोत्रा दर्ददि २८, १४ 
ओ क्प्यन रजस ३३, ४३ ३२, ४३ आने निगुद्धिः २७, २८ २९, ३९ 
३४, ३९ ३३, २५ ओ नो भद्राः क्रतवो २५, १४ २७, १८ 
ओं न्दुय रलम २९, ५५६ अः ने भित्रावस्ण १९, २३, ८ 
भकमैऽस्याकमयि १५, ९ ६६, १५ ःने। यज्ञ दिनिस्घदाम्‌ ३३, ८५ 

अकस्य यचिन्द्भिर्बम्‌ ११, १९ १२, १६९ आनो चञं भारती २९, ३३ २९, ६५ 
पर्य्‌ पास्दनबान्‌ ११, ६८ ६२, १८ अन्यि स्भारद्मधु १९, ८६ २१, ८३ 


[ 


1 
अस्थूरि णे गार्ह . २, २७ २, 4० आतं मंज सौश्रवसे १२, २७ १३, २८ 


[ ९६४ | 





आपतये स्वा (गामि) परिपत्तवे ण, प 


अप्रवे स्त्वाह 

सआप्वदख हिरण्यबददववत्‌ 
सापक्चित्िप्यु स्त 
आपो जलान्मातरः 
आपो देवीः प्रति्रम्मीत 
जपे ह वद्‌ दहतीर | 
अपोहि ष्टा मयौमुवा 


आप्यावयास्मान्‌ 
आप्यायघ्वमच्या इन्द्राव 
आप्यायस्व मदिन्तम 
आप्यायस्व समेतु ते 
आ त्ह्यन््राद्यणो 

आ मन्ैरिन् हरिभियं 
आमा वाजस्य असवो 
आमूरज ्रत्यावतं 

सायं गौः पृश्चिरश्मी 
सा यदिषे नृपतिं 

आ यन्तु नः पितरः 
आ यातमुय भूषतं 


आ याचिन्द्रोऽवस (न्धो) 


जायात्ताय स्वादय 
आयुर्मे पहि प्रा्भंमे 
अप्पुयेननेन कल्पतां 


अगयु्वनेन चत्पताश. 
सयुदान एधि मगो 
अआयुप्नानन्ने इविषा 
सयुष्वं वर्चस्व \राय 
सयेष्टूवा खदने 
खा रात्रि पापिवे 
सा रोदसी सपृयदा 
खआ वाची नष्यमद्ददु 
आ वायो नृप छचिपा 
अदिमर्य आदिनी 
आ विश्वतः प्रत्य 
आवो देवास्त इमहे 
आद्यः शिदाःनेो वषमे 
मटहिवृद्धन्तः 


९.२० 
<. ६३ 
३३, १८ 
8, २ 
२, ३५ 
७, रष 
१९, ५०. 
९, १४ 
५, १६ 
4 
२३ ११९४ 
१९, ११ 


४२. २२ 


५५१५६ 


२०, ५ 
९, १९ 
२९१ ५७ 
३, ६ 
३३, १९ 
१९.५८ 


२९, 8७ 
३९१ ११ 
१९६. १७ 
१२१ 
१, १९ 
२२, ३६ 
७, 8७ 
३५; १७ 
३४, ५६ 
१५, ६६ 
२३४, ३ 
३३१ ७4 
१५, ५९१ 
` ७, ७ 
१५, ९ 
१५९ 
४, ५ 
१७, ३३ 
१६, २३ 


श -यजुवेदीय 


अ 
१०, २७ 


२ १८ 
(7 ४4 
२९, २प्‌ 
३६१ १8 
ध्‌, १० 
१, र्‌ 
१३, १९३ 
१३, ९१९१ 
२६, ३० 
९२१ २८ 
९० यथ 
3... 8 


४ ४ 
३२१ ९९ 
२९, ५९ 
३३, ८८ 
२२, ३२ 
३९१ १०५ 
१५, २७ 
१९, २८ 
९९, २ 
२४, द 

९, १३ 
३५, ६९ 
३३, ३८ 
१६ 

२१ र्द 
३२, ७4 
१६१ ७३ 

७, 


४, 


वि | 
१) 
© ^ 


[कव 
0 „९ 


3 + 


९ 
“1 ५९ 


, 


१८, ३३ 


9 ॐ 


१५, देष 


साडिवना अधोरामौ 
आधराचयेति स्तेचिवाः 
सास्न्दी सपर राजा 
आसीनासो अस्णीनाम्‌ 
ख सुते सिवत श्रियर 
आ इष्वयन्ती चजते 
आल्माद्धेऽति चुकस्ते 
साहं पितृन्त्सुविदर्यौ 
साच्यलानि यर्भधना 
इच्छन्ति त्वा सोम्यास 
इड (८ ) एह्यदित एषि 


९ 


इदे विष्यार्विचक्रने 
द्‌ र हविः प्रजननं 
इद पित्भ्यो ननो 
इदमह >. रक्षोऽमिति 
इदमत्ेरिदमर्म^पो 
इद्म्‌ त वलग 


-----------------------------1--~------~-~ ~-~~-----------~---~--~~--------~- 





=+ 


9 
६५ 
» ९ 
[*, 
न्प 


इ दुमरह्‌ भवदप्यान्त्छद्‌ 
इदमापः प्रदेहतावदय 
इदम्रत्तरातखस्तस्य 

्मेदं दीर्य 


| ५ ५ ८ शः 4 "प. ५५ „५५ ह| 
4. ५१. ^ 2: 
2. 1 2. 
४ ५ 
= >, 
४ 


| 
| 


| 
(8 
५६ 
५ 2 ५ 
६ 


५५ 4 
५, 
4 


: पश्चादिन्ध 
नि दृदयं 
त्रन्ु स्यम्‌ 

मिटा याहि 


) ५५५ 
१ १ 


चच, 
ओ (८ 


०५५4 १ । 
# 


"~ ~~~ "^~ ~~ ^^ 
५५ 
9) ५५4 
५ 
९ 


इटा (का) निरभिसील्यः 
इडा (छा) निमक्नानाप्रोति १९, २ 

इडा (छा) मनने पुर्टस< १२, ५९१ 
इहा {त्न ) वात््वा पदे वयं ३४, १५ 
इडे (ठे) रन्ते हव्ये कम्ये 


प्रस्तन 


२६, १ 
१९ २४ 
१९१ १६ 
१९. ६२ 
३३, २१ 
९६ ३९ 
४, २४ 
१९. दं 
१३, १९ 
३8, १८ 
३, २७ 
३८, २ 
२१, १४ 


८9 ४३ 





रद्‌, २ 
२९१, ए 
२१, १६ 
१. ६३ 
३२, २९ 
३१, ४३ 
४, ३९ 
२१, ५७ 
२५, २९ 
३३, १२ 
३, ३५ 
३८, ए 
२३, १५ 
२१, २९ 
१३. ५ 
३३, ९ 
९, ३२ 
५, २० 
२९, ५० 
२१, ६७ 
¦, २१ 
१, ३२७ 


(१, 


२०, २३ 
१८, ४० 
२२, २५ 
१८, ८६ 
१३, ५७ 
९१६. ८२ 
१८, ६९ 
ष्क 

३. १५ 
२९, ८२ 
२२, ३९ 
भट, ५ 





भन्त-सची 1 [ १६५} 











इन्द्रषे.धस्त्वा वसुभिः ५, १६१ ८, श्य्‌ इमं मा दिर सीर्दिपादं १३, 8७ १६, ४९ 
इन्द मद्त्व इ पादि ७, २३५ ७, ३८ इमं माहिर्सीरेक्दाफं १३, ४८ १६, ५० 
दन्द्रमिद्धरी वदतो <, ३५ ८, १६ दयम व्ण श्रधी २९५ १ र्दे, १ 
दन्द वाजं जयेन्धराय ९,१९ १०, १६ साह ~ इहातधा ९१२, ४९ १४, ५१ 
द्रवाय इमे सृतता ७,. ८ ७, ७ इम स्तनमूस्वरन्तं १७, ८७ ९९, ९ 
३३, ५६ ३२, ५६ -ममूर्णायुं वद्यस्व १३, ५० १४, ५२ 
इन्द्रवायू बृहस्पतिं ३३, £“ ३२, ६५ द्मा पः शमुमे 8, ९ ४, २ 
इन्द्रवायू नुसन्द्या २३. ८६ हमा उ त्वा पुर्वे ३३, ८१ ३२, ८१ 
इन्दर मच्तश्च ८, ५५५ ९, ३९ हमा गिर्‌ जदित्येभ्यो २४, ५४ २३.४२ 
इन्द्रश्च सत्रादवद्णश्च <, ३७ ८, १८ द्मांते धिर्यंप्र भरे २२, २९ २३२, २९ 
दन्दस्य क्रोडो (टो) ऽ दित्ये रय, ८ २७, ११ इमा ते वाजिग्रव २९, १६ ३१, २८ 
इन्द्रस्य त्वा जटरे २, २५ इमानुकं भुवना २५, ४६ २७, ४४ 
इन्द्रस्य वजोऽसि स. १०, ७ इमामग्रभ्णन्‌ ९.९ २४, २ 
९०, २१ १९, ३१ इमामे म इष्टक १७, २ १८, २ 
दुन्स्य दञो मद्ता २९, ५४ इमा सट्राय तवसे ९६, ४८ १७, ४८ 
इदस्य वृष्ठे। वरणस्य १७, ४१ १८, ६९१ इम) ते पक्षाक्जरी १८, ५९ २०, २१ 
श्न्स्य सपमृषभो ९९, ९९१ २९, ८८ द्यं वेदिः पते अन्तः २२, ६२ २५, ६४ 
इन्द्रस्य स्यूरसन्द्रस्य ५, ३० प, ३८ इयं ते यज्चियातनु ४, १३ 8, १८ 
इग्दस्यौज स्थ मखस्य ३७, ६ ३७, 8 द्यं ते रान्नित्राय १८, २८ ६९, ४१ 
द्राप्री अपादियं ३२,९ दयत्यम्र मास्ीन्म (र्म) खस्य ३७, ५ ३७, प 
५ " इन्दाभी सन्ययमान। ९४, ११ १५, १४ इयदस्यायुरस्वायुर्ने १०, २५ १९, ३५ 
इद््राप्री सागतर मुत्त ७, ३६ ७१२९ इयमुपरि मतिस्तस्य १३, ५८ १९४, ६९ 
इन्द्राप्नी मित्रावस्णा २२, 8९ ३२, ४९ दुरञ्यन्नमै प्रथयन्व १२, १०९ ९३, १०८ 
इन्द्रागन्यो (र्योः) पक्षतिः ष्‌, ५ २७, € इरावती धेनुमती ५, १६ प, २१ 
श्रय त्वा वनुमते ६, २२ ३८, ८ दूषनमृजमदमित १२, १०५ १३, १०४ 
इन्द्राय स्वादाश्याय ९०, ११, १२ दपश्रोर्जश्च द्ारदा १८, शद १५, १६ 
श्रा यादि चिव्रभानेो २८, ८७ २२, ७ | पिते विक्वेव्यचा १८, ४९ २९०, १९ 
शद्रा यादि त्‌तुजान २९, ८९ २२, ७४ । इपे व्वेर्य त्ता १, १ १, ? 
शद्रा याहि पिचेपरिता २०, ८८ २२, रे थे पिन्वन ३८, ठं ३८, १ 
श्ना यादि दृत्रदनेन्‌ २६, ५ | इथे राये रम १२ ३५ १४, 3७ 
इन्दायेन्दु “सरस्वती २०,५७ २२. २ । ट्कर्तारमध्वरस्य १२, ११० १३, १०९ 
शनम प्रतरां नय १७, ५ १८, ५ { टच्टतिरनाम के १२, ८३ १३, ८४ 
नदि मस्यन्धतो २३३, २५ २९. .९५ । दषो सप्निसटूतः १८, ५७ २०, २७ 
दिस्य दानति ३६, < ३९, ८ | २ न्यनि १८.८६ = २०,९ 
श्यो युच्रमवृ्न ३३, रद २२, एद्‌ | द पुष्टिं पुष्टिपतति २, १३ 
शन्धानास्त्या शत हिमः ३, १८ ३ २४ | द्र रतिरिद रमध्वं ८, ५१ ९, ३६८ 
र्मे रविभ्यः परिरं , ६५ ३५, ५० ¦ ददद (स्तते) ल मापन ३, २९१ ३, २९ 
दमे देवा अनर्म ९.४० ९,९८ | ददै जथि यरय २७, £ २९, ४ 
१०, ६८ ११, 1 इनन स्वरेनिताद २, < २८, १२ 
शमनो देव्‌ नपि. १९, € ९९, € 1 इरि (दि) ते द्ररिवौ २०, ३८ २५, २६ 


[ ९8६ 1 





ईच्यश्वासि वन्यश्च 
ईरक्षास एतादृक्षास 
ईदृट्‌ चान्या्द्‌ च 





२९ ३ 
१७, ८8 
१७, ८९ 


ईमीन्तासः दि { सि) लिक २९, २१ 


इशानाय परखत 
ईशा वास्वमिदर सर्व 
उच्छः स्रा एताः 


उक्येमित्रहनन्तमा 
उक्षा समुद्रो जदणः 
उखां णोत शक्या 
उ्रदरोहितेन मित्र 
उग्रश्च भीमश्च ध्वान्तश्च 
उग्रा विधनिना यष 
उचा ते सातमन्धसो 
उच्छुष्मा ओषपीनां 
उच्छ्यखं बनस्पत 
उत नोऽदिडघ्न्यः 
उत स्मास्य व्रवतस्तु 
उत्तानायामव भरा 
उत्तिष्ठ ब्रह्मणस्पते 
उत्तिष्टनेजसा सह 
उतेदार्ना मयवन्तेः 
उत्ाम महते दौमगाव 
उत्थाय चहरत 
उरप्ुपो. विश्रुषः सं 
उत्सक्थ्या अव गुर्द 
उत्व्देभ्वः हुच्ञं 
उदक्मीटद्रविपोदा 
उदत्ने तिष्ट-प्रत्य 
उदश्युषा स्वदयुषो 
उवं ^स्वमानान्तरिक्ं 
खदीजीमारोद्‌ 
उदीरतामवर 
खदु तिष्ट स्वध्वरावा 
उदुचमं वर्म परश्च 
उदु स्यं जतिवेदं 


२६, २८ 
6, १ 
२४. १५ 
२४. १७ 
२६, १९ 
३६३, ७३ 
१७, ९० 
१९, ५७ 
३९ ९ 
३९, ७ 
३३, ९९ 
२६१ १६ 
१२, ८२ 

83 १९ 
३६. ५६३ 

९, १५ 
28, १४ 
२३९४ ५१६ 

< ३९ 
३, ३७ 
४९२९ 
२१९, ६8 


` २३७ रेद्‌ 


३०, १० 
१११ २२ 
१२३१ १२ 
४, २८ 
प, २७ 
१५, १३ 
१९, &९ 
१९, ४१ 
११, १२ 
७४, ४९ 
€, ४९ 
३३, ३६ 


शक्ष-यजुवेदीय 


३१, ३ 
१८, ८४ 
९८, ट्‌ 
३९, ३३ 
२८, ३३ 
©; 
६, १९ 
रद, २९ 
२६, २६३ 
३२, ७६ 
१८, ९९ 
१२, ५८ 
१९. 
३९, 
२२, द 


१३, ८३ 

8, १३ 
३३, १ 
१० २९ 
३३, ८ 
२३३, ४8 

<, २९ 


१२०२९ 


१२, दिदं 


२, ३८ 
२५, म 
३४, १० 
९२, २२ 
१६, -१२ 

२, प 


११, ९१ 
२१, ५१ 
१२. &१ 
१२, शर 

८) २३ 

९, 8 
३२७ २१ 


[00०0001 क्‌ 


॥ 


उटुत्वाविशविदेवा 


 उदेननुत्तयं नयमे 


उदेषां बाह 

उद्वाम च निग्रामं च 
उदधर्षैव मधवन्‌ 
उदवुष्यस्वाभ्ने अति 


उदयन्तमसस्परि 


उद्रत ऋषमो 

उप उ्मन्तुप वेतस 

खम त्वात्रे दिवेदिवे 

उप त्वपरे हविष्मतीः 
उप नः सूनवो निरः 
उप यन्तो अष्वर्‌ 

खय प्रागच्छडनं 

उप प्रायात्परमं 

उप प्रायाल्नुमन्ये 
उषयानगृ्ीतोऽपि च्छव 


उपयामगृहीकतेऽसि ्रजापतये 


उपयानमगृदीतेऽप्ति चहस्पति 


उपयामगृहीतोऽसि मधवे 
उपयामगृदीतेऽसि मस्ता 


उपयानगृदीतोऽसि स वित्रो- 


उपचामनृ्ीतेऽ सखाय 
उपयामगृदतिऽषि उदर्मा. 
उपवामगृहीतोऽस्यम्नये 
उपवामगूहीतोऽस्यन्त 
उपयाम दीतोऽस्यशिनच्यं 
उपयाननृीतोऽस्वाभ्र 
उपयामनृर्हीतेऽत्यादित्यै 
उपयामनूरतेऽस्धिनं 
उपवामगृष्ठतोऽसि हरिरसि 
उप श्राव एभिवी 
खयद्रतः इह याव 

उपहूताः पितरः 





१२. ३१ 
१७, ५३ 
१७, ५० 
१९, € 
१७, ६8 
१७, ४२ 
१५. ५९ 
१८ ६९१ 
२९, २९ 
२७, ९९ 
देष, १४ 
३८, २४ 
२४, ७ 
१७, ६ 

न्द 


§ *४। 


३, 8 
३३, ७.9 
३, ११ 
२९१ रद 
२९, २४ 
२५, 2० 
७, २०५ 
२३, २ 
२, £ 
€ € 
७, 2३० 
७, ३६ 
८, ७9 
७, २२ 
८; € 
८, ४ 
७ £ 
२०, ३२ 
७, २९ 
< ९ 
4 
८, १९ 
२९, ८५९५ 
३, &३ 
१९, ५७ 





उप्ता पृथिवी 
उपष्टतो यीध्ितो 
उषष्वरे गिरीणा 
उपारे 
उपावेग्रज च्मन्या 
उपावीरस्युप देवान्‌ 
उस्म गायता नरः 
उभा पिगतमश्विनो 
उमाभ्यां देव प्रवितः 
उभा वामिन्धरापी 
उभे मुश्वग्द्‌ सर्पिषो 
उई दिष्णो विक्रमसखो 


उरोरन्तरिपात्सन्‌ 
उशन्तस्त्वा नि धीमहि 
उदिक्त्वं देव सोमाप्नेः 
उक्िक्पःदन्रे अरतिः 
उश्निगसि कविरद्घा 
उक्िजा वयुभ्यो 
उधस्वशित्रमा 
उपासानक्तमधिना 
उधासनक्षा बृहती 
उये यही सपक्षा 





उश्वेतं (एतं) धृष (धूर्व) दी ४, ३३ 


ऊद चमे सृता 
ऊर्गस्यारिरस्यूर्ग 
ऊर्ज निग्रदधः सुमनाः 
ऊर्ज वहन्तीरमृतं 
ऊर्जं स्थोर्जं बो 
ऊर्ज नपाज्जातवेदः 
उरी नपात स 


ऊर्णं श्रदस्ं त्वा स्तृणामि 


ऊर्व ऊपु णते 
ऊरपवमेनमुचदयता 
कर्व संस्य समिधौ 
ऊष्वमातेह 
ऊ््वीमिनायुषपय 
ऊर्वो भव प्रतिडिष्या 


ऋुर्स.मयोः सिये स्यत्ते 


२, ९ २, च्छच वाचं प्र पथे ३६, १ 
4 २, १७ चऋचेत्वास्चेता १३, ३९ 
२६, १५ ऋचो नामास्मि १८, 8७ 
९, ३८ १९ ४ ऋजवे त्वा साधवे त्वा ३७, १० 
२९, ३५ २३९, ४७ ऋजीते परि ब्रदूधि २९, ४९ 
६, ७ द, £ ऋते च मेऽमृतं १८ पं 
३२, ६२९ ३२, ६२ ऋत «सलद्त ५. १९१, ४७ 
२३8, २८ २३, २२ शताजच सदया १७, ८३ 
१९, ४२ २१, ४५ ऋतधामासि स्वज्योतिः ५, २२ 
„ ३४१ ३, १९ तये स्तेनहृदयं ३०, १३ 
१५१ ४३ १६, ६५ ्रतवस्त ऋतुथा २३, 8 
५, ३८ २, ५९ ऋतवस्ते यज्ञं २६, १४ 
५१ ४१ ५१ £७ ऋतव स्य ऋतावृध १७, ३ 
५, ५१ ऋतश्च सूश्च १७, ८२ 
६, ११ ६, १४ रतावानं महिषं १२, ११९ 
१९१ ७० २९.७० ऋतावानं पश्वानर २६, ६ 
< 4 ८१ ३९ ऋतापाड्‌(क )तघामाभिः १८, ३८ 
१२, ९४ १३१ २५ ऋलुयेन््ो वनस्पतिः २७, ६५ 
५, ३२ ५, ० ऋददाः कर्मण्या 
१५, १ १६, ११ ऋषगित्या स मर्त्यः ३३, ८७ 
२६, २२ २३, २७ क्रपयस्त्वा प्रयमजा १५, १० 
२०, ६१ २२, ४६ १५, ११ 
२७, ४१ २२, २६ १५, १९२ 
२९१, १७ २२, शद १५, १२ 
४, ४५ १५, १४ 
१८, ९ १९, २१ एकया च ददशभिध २७, ३३ 
8, १०५ ४९१ एकयास्तुवत प्रजा १६, २८ 
३, ४९ ३, ४९ एक्विरदास्त्वा सोमः १५, ९२ 
२, ३४ ४, ६6 एक्स्त्वरष्टुरस्या २५, ४२ 
३, २५ ३, २८ एकस्मै खदा दाभ्या २२, ३४ 
१९, १०८ २३, १०७ एक चमे तिक्त १८, २४ 
२.७, ४8६ २९, ४८ एजतु दद्रामान्यो ८» २८ 
२, र २, ७ एण्यदो मण्डको २८, ३६ 
९९, ४२ १२, ४२ एत ^ सधस्थ परि १८, ५९ 
९३, २७ २५, २९ एतत्ते (एतेन) श्द्रावेसं (यमेन) तेन ३, ६१ 
२७, ११९ २९, ११ एता सर्पन्ति यान्‌ १७, ९३ 
१९, १४ १९, २२ एता उ दः मुभा २९, ५ 
२३, २६ २५, २८ एना देद्राप्ना दिरू्पा २६, ८ 
१३, ९३ १९४, १३ एतावदरपं यञ्स्य १९. ३९ 
४, ९ ४, १९ एतावानस्य महिमा ३९१, ३ 


2 
मन्त्र- सूची 


[ १६७ ] 


३६, १ 
१४१ ४१ 


३७, १८ 


१९, ९९ 
१२, ४७ 
१८, ८२ 

५, ४१ 
३४, १३ 
२५, ४२ 


१८, & 
१८, ८३ 
१३, ११०५ 
२८ प 
२6९, € 
२२, ५९ 
२, ४३ 


१६ १८ 
१६, २१ 
१६, २४ 
१६, २७ 
१६१ २० 
२९, २८ 
१५, ३२ 
१६, २६ 


२६, ४७ 
१९, ३६ 

९, २७ 
२६, ४० 
२०, २९ 

३, ७५ 
१९, ७ 
२३६९, ५ 
२६, १२ 
२९१, ३१ 
३५१) ३ 


[ १६८] 

एनेन द्रादसेन २, ६१ 
एतं जानाथ परमे १८, ६५ 
एतं ( एतत्‌ ) ते देव खवितर्य्ञं २, १२ 
एदमगन्स देवयजनं 8, १ 


एथोऽस्येधिषीमदि २०, २३; ३८, २५ 


एना विश्वान्य आ २६, १८ 
एना वे अधिं नमसा १५. ३२ 
एभिनेोऽञङभेवा नो १५, ४६ 
एवद्ढन्दो वरिवरछन्दः १५, 8 
एवर्छन्दो चरिवद्छन्दो १५, ५ 
एवेदिन्द्रं उषण २०, ५४ 
एष छागः भ्रुर अश्वेन २५, २६ 
एष ते गायत्रो भाग ४, २७४ 
एष ते निक्रैते ९, ३५ 
एष ते योनिः प्रजाः ७, १७ 
एप ते योनिर्वीरतां ७, १२ 
एष ते रद्र मागः ३, ५७ 
एष ब स्तोमो मस्त ३४, 8८ 
एप वः कुरे १०, १८ 
९) 86 

एष स्य वाजी क्षिपणिं ९, ९४ 

एष स्य राय्यो वृषा २३, १३ 
एषा ते अत्रे समित्तया २, १४ 

एषा ते शुक्र तनूः 8, २७ 

एषा वः सा सत्या ९, ९२ 

एषे ह देवः प्रदिडो ३९, £ 

एष्टा रायः प्रेषे भगाय ५, ७ 

एद्यु षु ताणि शद, १३ 


पडे (ढे) नैौषघाभिरेषधीः १५, ७ 


रिनद्रः प्राणे ञे ६, २० 
ओजश मे सदश १८,- ३ 
ओमासश्व्षणोधृतो ७, ३३ 
अओपधयः प्रतिग्रभ्णीत १९१, ४८ 


अःपधयः सम(सं ) वदन्त (न्ते) १२, ९६ 
ओओषीः प्रति (गृभ्णीत) मोदध्वं १२,७.७ 


ओषधीरिति मातरः १२, ७८ 
ओपपे त्रायस्व 8, १ 
प, २ 
६, १५ 


कङ्भ ८ ९८) रूपं श्यस्य ८, ४९ 


शह्-यरुवेदीय 


३, ७० 
२९, ३० 
२, २८ 
8, १ 
२२, ७ 
१६, ५९ 
१६. ५४ 
श६, ६८ 
शष्‌, 9 
१६, ८ 
२९२, ३९ 
२७, २० 
8, ३२ 
१९१, १ 
७, १७ 
७, ९२ 
२३, ९५ 
३३१ ३६ 
१९१ ११ 
११, २७ 
१०१ २० 
२५, १५ 
२, २७ 
8, २३ 
१०, १७ 
३५१ २ 
५, ९९ 


१६, १२ 
६, २६ 
९९, ९५ 
७, ३२ 
१२, ४९ 
९३, ९८ 
१३, ७८ 
१३, ७९. 
8, ९ 
५, ध 
६९, २० 
८, ३९ 


क्स्य विष्ठाः 
कदा चन ग्रयुच्छस्युभे 
कदा चन स्तरीरसि 


कन्या इव वहतुमे 
क्या त्वं उलयाभि 
कया नित्रा 


कर्णाभ्या५ श्रोत्र 
कल्पन्तां ते दिशस्तुभ्य 
कवष्यो न व्यचखती 
कः स्विदेकाकी चरति 


कर्यपस्य ज्यायुषं 
कर्त्वा छथति करवा 
कर्त्वा युनाक्ते 
कस्त्वा विसुख्रति 
कस्त्वा सयो मदानां 


का ईमरे पिशतनिला 
काण्डात्काण्डत्मरोहन्ती 
कामं कामदुधे धुक्ष्व 
क्रय स्वाहा कस्मै स्वाहा 
कापिरसि समुद्रस्य त्वा 
काल्ययो राजनिघु 

कर स्िदासौति्‌ 


मि ५स्ित्सूयंसमं ज्योतिः 


कि ९ स्विदासीदधिष्ठान 
कि ९ सििद्रनं क 
ङक्छुटोऽसि मजि 
कुतस्त्वमिन्द्र माहिनः 
कुम्मो वनिष्ुर्जनिता 
ऊरव्नवेह कमपि 
ऊुलायिनी धृतवती 
कुविदङ्ग यवमन्तो 


च््जते स्वाहा 
कृणुष्व पाजः प्रधित्तिं 


२३, ५७ 
< ३ 
२, ३8४ 


१७, ९७ 
३६, ७ 
२७, ३९ 
२३६, 8 
२५) २ 
३५, ९ 
२५, ६० 
द, ९ 
२२, ४५ 
२३, ६२ 
२३, ३९ 
१, ६ 
२, २२ 
२७, 8९ 
दे8ेः ५ 
२३, ५५ 
१३, २० 
१२१, ७२ 
२२, २८ 
६, २८ 
३३, ७२ 
२३, १२१ 
२३, ५३ 
२३, 83 
१७. १८ 
१७, २० 
१, १६ 
३२, २७ 
१९, <अ 
8०, 
१४, २ 
१०, ३२ 
१९, 8 
२३, ३८ 
२२, ७ 
१३५ ९ 


२९.५९ 
८; र 
२३, ४२ 
८) १ 

१९, १९ 

३६, ७ 

२९, 88 

२३९, 8 

२७, 2 

३५, ४२ 

२२, ४५ 

२५, १५ 

२५, £$ 
३, ७ 


२५, ४१ 


१, ९ 
२, ४१ 
२९. &५ 
दे, ५ 
२५, ५७ 
१४, २९ 
१३, ७३ 
२४, २९ 
६, ४१ 
२२, ७२ 
२५, १२ 
२५ ५५ 
२५, ४९ 
१८. १८ 
१८, २० 
१, २९ 
३२, २७ 
२९१, < 
89, २ 
१५, २ 
१९) + 
२९० ५ 
२५, ० 
२४, ९ 
१४, ९ 


मन््र-सूची । [ १६९] 


-~--- 








कृत्वाय सा महीमुखां १९, ५९ १२, ६० । धर्तत्ते पुरीषं तेन ३८, २९ ३८, २१ 
करर्ग्रो्ः रितिक २६, 2 २६, ८ | घृतं पृतपावानः ६.१९ ६, २५ 
कृष्णय्रीवा आत्रेयाः २४, ६ २६, १० | धृतं मिमिक्ष १७, << १९, २ 
२४, ९ २६, १३ धृतवती भुवनानाम ३४, ४५ २३. २३ 
[त २४, ९४ २६, १८ धृताची स्थो धुर्यौ २, १९ २, ३५ 
क्ष्णा भौमा धूम्रा २४, १० २६, १४ पृताच्यति जुहूरनाम्ना २, ६ २, ८ 
कृष्णैऽस्याखेरेष्रोऽग्रये २, ९ २, १ घृतेन दावप्रथिवी ष्‌, २८ „ २२ 
केलुं टप्वनेकेतवे २९, ३७ २३९, १२ घृतेन सीता मधुना १२, ७6 १३, ७६ 
केष्वन्तः पुष्प आ २३, ५१ २५, ५३ घुतेनक्तौ पर्ेघ्रयिया ६, १९ ६, १३ 
कोञस्यवद २२३, ५९ २५, ६९ पृतेनाअनसं पथो अ ३९, २ 
कोऽदात्कस्मा अदात्‌ ७, ४८ ९, १४ खड्पः पिता मनसा १७, २५ १८, २५ 
कोऽसि कतमोऽमि ७, २९ ९, चक्ुप्पा असि २१ १६ २, ३३ 
२८, २९, ९५ चतच्श मेष्णोचमे १८, २५ १९., ३७ 
क्रतूदक्षाभ्यं मे ७, २७ ९, २ चतुः सक्ति्नीभिः ३८, २० २८, २० 
क्रमभ्वमक्निना नाक ९७, ६५ ९१८, ६५ चतुखि < रात्तन्तवो ८, ६९ 
फरव्यादमर्भिं घ हिणोमि ३५, ९९ ३५, ५२ चतुद्ि.< दाद्वाजिनो २५, £? 
कषत्रस्य त्वा परस्पाय ३८, ९९ ३८, ९९ चत्वारि श्रे्रा चयो १७, ९९१ १९, ५ 
धच्रस्य योनिरसि (नाभिरसि) २०, १९ २९१, ९३ चन्रं त्वा चन्रेण ४, २६ ४, ३६ 
क्ष्रस्योल्वमसि १०, ८ १९, १५ चन्द्रमा अप्स्वन्तरा २२, ९० 
छतरेणाप्न खायुः सष < २७, ५ २९ ५, चन्द्रमा मनसो २९१, १२ ३५, १२ 
~“ -क्षपो राजन्नुत १५, ३७ १६, ५९ चन्द्राय स्वाहा सूर्याय २२, २८ २४, ३९ 
ख वैश्वदेवः २४, 89 २६, 8 चिर्निं जुरोमि मनसा १७, ७८ १८, ७८ 
गणानां त्वा गणप्ति ९ २३, १९ २५, २१ चिद्पतिमा पुना ४, ४ ४, य 
गन्धर्वा विद्वत्सु २, ३ २, ३ चित्रं देवानाम्‌ ७, २ ८, २४ 
गभः पनविचश ९४, २३ १५, २६ ९, ७ 
गभे सम्याधधीनां १२, ३७ १३, २३८ १२, ४६ १४, 8८ 
गर्भे देवानां पिता ३७, १8 २७, १४ चित्रावसो स्वसिते २३, १८ २३, २६ 
गायत्री ्रिष्ुव्जगलय २३, २२ २५, ३५ चिदसि तय्रा देवतया १२, ५ १२, ५४ 
गायत्रेण त्वा छन्दसा १, २७ १, ४४ चिदसि मनासि धरति ४, १९ 8, २५ 
गायषटम गायनं ६३९ ५४ १४, ५७ चोदयित्री सूनरतानां २०, ८५ २२, ७० 
गायत्रं छन्दे।ऽसि ३८, ६ ३८१ ६ जगत्या छक्समगक्समा १३, ५६ १९, ६१ 
गाव उपावतावतं ३६, १९ ३२, १९ जटूघान्यां पद्रयां धर्मोऽस्मि २०, ९ २९, १५८१ 
२२, ७६ २२, ७२१ जद्घाभ्यामध्वानं २५) २ २७) ६ 
गृहामुपदयामर ३, ४२ ३, ५० जनयये त्वा मर्यामि ९, २२ ९, ३६ 
गरदामा विभातिमा ३, ९ ३, ४८ जनस्य गौपा अजनिष्ट १५, २७ १६, ४८ 
गोत्रभिदं नेःचिदं ९७, २३८ १८, 2८ उनि उग्रः सदसे ३२, ६ ३२, ६8 
गोमि सोननश्रिना २०, ६६ ९२, ५ वाय वाहा वल्य २२, € २8, १ 
गमय. चस्या २०, ८२ २२, ६६ डवे! यन वाजिन्‌ ९... १०, १२ 
परहा ऊर्जीहुतये ९, 9 १९, ५ उायणएदिस्वे १०, २९ 
शच्मरः छुना २१, २९४ २३. २५ ) चिद्ामे भदट्र २५, दं २१, ९७ 





[ १७० ] 
जभमूतस्येव भवति २९. ३८ 
सुष.णो वहस्व. २०, ३९ 
ज्यैं च मज्द १८ ४ 
ज्योतिरसि विश्वरूपं पञ ३५ 
तं यन्तं वर्हि ३९, ९ 
तं वो दन्ममृतीपहं २६, १९१ 
त आयजन्त द्रत्रिणर १७, २८ 
तचसुवितं २६, २४ 
तते विराड (क ) जायत ३१, ५ 
तते.ऽ् तन्तुरस्यरनु 
तच्वा यामे त्रह्मणा १८, ४९ 
२२, २ 
त.सविनु्ैरेण्यं ३, ३५ 
२१.९६ 
३०, २ 
तत्सूर्यस्य देवतं ३२, ३७ 
तदश्विना भिषजा १९, ८२ 
तदस्य सूपममृते< १९, ८१ 
तरिदाति भुवनेषु ३२, ८० 
तदेजति तभैजति 8०, ५ 
तदेवामिस्तद्‌दित्यः ३२, ९ 
तदिभरासो धिपन्यवो २४, ४४ 
तद्िष्णे: परमं पदं द, ५ 
तनूनपातच्छचे्त २९, १३ 
तनूनपात्पथ ऋतस्य २९, २६ 
तनूनपम्द्सुरो २७, १२ 
तनृपा अमनेऽसि तन्वं ३, १७ 
तनृषा भिषजा डते २०, ५६ 
तंत एनमनु सेषं २, १७ 
तन्तुना रायस्परेपेण १५, ७ 
तंत्वा ृतन्न ईमहे 
तंत्वा जुषामहे प ४२ 
तंत्वा शोचिष्ठ दीदिवः ३, २६ 
तंत्वास्तमिद्धिरतनिरो ३, ३ 
ते देवेभ्यो देव्ता ६, २७ 
तद्नस्त॒रीपमदभुतं २७, २० 
तजनो वातो मयोभु २५, १७ 
तन्मित्रस्य वरणस्यरा ३३, ३८ 
तपश्च तपस्यश्च ९५, ५७ 
तपसस्तनूरसि £, २६ 


चङ्क-यसुवदीय 


२९, १३ 
२२, २४ 
१९, १8 

५, 8 
३५, ९ 


१८, २८ 
३६. २७४ 
३५ ५ 
२, ५२ 
२९०, १९ 
२२, र 

३, ४३ 
२४, १३ 
३४, २ 
३२, ३७ 
१.७६ 
२१, ७८ 
३२, ८० 
89, ५, 
३५, २३ 
३३, ३२ 

६, ६ 
२३, १६ 
३९, ३८ 
२९. १२ 

३, २३ 
२२, ४९१ 

२, २३४ 
१६, ११ 
२४, २९ 

५, ५२ 

३, २३९ 

३, ३ 

६, ४ 
२९, २० 
२७, २९१ 
३२, ३८ 
१६, ७९ 

9, ३७ 


तपसे कोलं 

तपसे स्व दा तप्यमा 
तप्तायनी मेऽसि 
तमिदर्भ प्रथमं 
तमिन्द्रं परावः सचा 
तर्मदा.नं जगतत्तस्थु 
तमु तवा द्ष्यद्दषिः 
तमुत्वापाय्यो वृधा 
तं पनीभिरनुगच्छेन 
तं प्रत्नथा पू्ैया 
तराणिर्वि्चद्तो 

तव भ्रमास आश्चुया 
तव वायव(ऋ)तस्पते 
तव शारीरं पतयिण्ण्व 
तवाय^ समः 

तस्म ऽअरं गमाम 


तस्मादश्वा अजायन्त 
तस्माच्जञ त्सर्बहुत 
तस्मायज्ञातसर्वहुतः 
तस्य वय ६ सुमतौ 
त्यस्ति सलसवसः 
ताश्सवितुर्वस््यस्य 
ता अस्य सूददोहसः 


उभौ चतुरः पदः- 


३०, ७ 
३९१ १२ 

4.3 
१७, ३6 
२०, ६९ 
२५, १८ 
११, ३३ 
११, ३४ 
१५, ५७ 
७, १२ 
३३, ३६ 
१३, १० 
२७, ३ 


२९. २२. 


२६, ९३ 
११, ५२ 
३६, १६ 
३९१, ८ 
३९१, ७ 
३९१, ६ 
२०, ५२ 
-9, ९८ 
१७, ७४ 
१२, ५५ 
१५, ६० 
२३, २० 


तानजा ओड (क्ट) मश्विना २०, ८३ 


ता नासा खुपेश्चसा 
तन्ूर्वया निविदा 

ता भिषजा सुकर्मणा 
तिरश्रीनो वितते 

तिष्ठ इडा ( खा) सरखनी 
तिन्रेधा सरस्वल्यश्िना 
तिलो देर्वरबरहिरेद < 
तिघ्ो देवी्ैविषा 
तोन्धोषान्करण्वते 

तुभ्यं ता अङ्गिरस्तम 

ते अघ्यं ये.षमे दिन्ये 

ते आचरन्ती समनेव 
तेजः पूना 


२०, ७४ 
२५१ शष्‌ 
२०, ७4 
२३३, ७४ 
२१, १९ 
२०, ६३ 
२७, १९ 
२९. ४३ 
२९, 8 
१२, ११६ 
२७, १७ 
१९, ४१ 
१९, ९५ 


३४, ७ 
३९, १९ 

५, १३ 
१८, ३० 
२२, ५४ 
२७, २९ 
१२, ३३ 
१२, २४ 
१६, ७२ 

७, ११ 
३२, ३६ 
१४, १ 
२९, ३२ 
३१, ३९ 


१२, ५३ 
३६, १६ 
३५; & 
३५, ७ 
३५ ६ 
२२, ३७ 

४, ४ 
१८. ७४ 
१३, ५६ 
१६, ८१ 
२५, २२ 
२२, ६८ 
२२, ५९ 
२७, २९ 
२३२, ६० 
३३, ७४ 
२३, २० 
२२, ४८ 
१९; १९ 
२२, २८ 


१३, ११५ 
२९, १७ 
३१, १५ 
११, १२ 


तेजसे तेज मयि 
तेजोऽसि शरुकममृत 
तेजेऽसि दुक्रमस्य 

ते नो अर्वन्तो दवन 


तेभ्य नमे अस्तु 


तेहि पुत्राकषो अदितेः 
श्रया देवा एद्रादु्र 
श्रातारमिन्द्रमित। 
त्रि ^ रद्धाम विराजति 
प्रिणवत्रयत्रि श्छ 
त्रिधा दितं पणि्भेः 
प्रिपादुध्पै उदैत्पुदपः 
रित्वा स्तेमः 
परिवृदसि चिवृतते त्वा 
निष्ुभः प्व.र < स्वार 
न्रीणि त आहुर्दिवि 
न्नीणि षदा वि चक्रमे 
प्रीणि श्रता न्नी सदक्ना 
चरीन्त्समुदरान्त्सममृपन्‌ 
द्रयम्बकं यज.मटे 
दसयचेये। गायत्यै 
श्ययिध्मे श्यवीचमे 
श्यायु्ं जमदेतनेः 
त्वं यथि दष्टो 


सवभ्सेम पिवृभेः 
स्वश्नेम प्रचिकिते 
स्वमप्र ददि (छि)तः 
त्वमपे दपुभिघ्वमानु 
त्वममे प्रथमो 
त्वमे प्रतेपः भसे 
त्वमड प्रर सिधा 
त्यम प्रवृदप्वभि 
स्वममा अपर्थाः पेम 
र्वम्‌ धमाष्योषपे 

(| 


९. 9 
क 
१, ३९ 
९. १७ 


१५ च १५- १९ 
१६, ६४-६९ 


२, २३ 
२०, ११ 
२6, ५० 

३, ८ 
१५, १४ 
१७, ९२ 
२३९, ४ 

९५, १५ 
९५. ९ 

९३, ५५ 

२९, ९५ 
२४, ४३ 
३२. ७ 
१३, ३९ 

३, ६०५ 

२४, १२ 

१८, २६्‌ 

३१ ६२ 

९३, ५२ 
१८, ७५ 

९९१ ५९ 

९९, ५२ 

१९. ६६ 

१९, २७ 

३४१ १२ 

9, षदे 
६, ३७ 

२३, ६६ 

२४, २२ 
१२, १९१ 


२९, ८ 
२६, १ 


१४, ३२ 
३,३८; ६९ 
२६१ १६ 
१९. ३८ 
२३, ७2 
९४, ५९ 
२०, ४६ 
२९, पठ 
२९१. ५२ 
२९१, ६६ 
१२, २७ 
२३, 8 
९, २ 
६, ५4< 
३२, ६६ 
३३, १६ 


३, १०० 


भन्ब-सची) 


¡ त्व॑नो अनरे त्वदेव 


न प न न भ 


त्वं नी अपने वदणस्य 
त्वया दिनः पितरः 
त्वष्टा ठुररषे अदभुत 
त्वष्टा दधच्युप्ममेन्द्राय 
त्वष्टा कीरं देव्छमं 
त्वाम दि मन्दतममक 
त्वां गन्धर्वा अखर्नस्त्वा 
त्वां चित्रश्रवस्तम 
त्व.मप्नेऽअद्विरसे। 
त्वममपने पुष्कराद्रध्य 


त्वाममे यजमाना 
त्वामप्ने व्रृणते ब्राह्मणा 
त्वामत्र हविष्मन्तो 
त्वामय छप अर्षिय 
त्वामिद्धि दवःमंदे 
त्वर लेमद्रघ्क्थी 
स्विपः सेर्‌ कत्वे 

त्वे अत्रे स्वदते 

दु <्राभ्यां मलिम्दलम्म्यैः 
दक्षिणमारेह 
सूधिक्र.स्णे, अश्नरेषं 
दधा युवकः सुता 
दिग्भ्यः स्वाहा चन्द्राय 
दिव ते धूमो गच्छतु 
दिवः प्रयिन्याः पयेज 
दिवस्परि प्रथमं जन 
द्विविधां दुम यने 
दिवे पृष्टे, अरेष्वता 
दिवि विष्पु््वर 
दिवे मृति पृथिव्या 
दिवे) चा विष्ण उत 
दिनः प्रद्िश्च अदि 
दीक्नाय सपर दोषन 
दौथुन्वःय स्नाय 
दःपवुकत ञ्य 
दुरो दकरद्णो 

द दन्नं दुर्य 


ददस्व देवि पूवे 


२४, १३ 
२१ ३ 
९९, ५३ 
२९, २० 
२०, ४४ 
9. ३ 
९२... 
१२, ९८ 
९१५, ३१ 
१५, २८ 
११, ३२९ 
१५, २२ 
१२, ९८ 
२७, २ 


९१, ६९ 
२७, २७ 
२४, १ 
३८, २८ 
३२. १४ 
१९१, ७८ 
१५, १९१ 
२३१, ३२ 
३३, ५८ 
३९, २ 
६, २९१ 
२९, ५३ 
१२, ९८ 
२८, ९२ 
इ २, ९९ 
२, २५ 
१६८, प्ट 
५.१९ 
६, ९९ 
१९, ६२ 


१२. १८६० 
२९, १द्‌ 
१,१९ 
१९. ६९ 


६५१ 


[ ९७२ | 





द्तेद्र्ह मा मित्रस्य 


टभहस्वमा हामते 
टृदयानो स्क्मऽउर्व्या 


टवा परिसुतो रस ^ 
दृष्टवा स्पे व्याकरान्‌ 
देव इन्तो नरा. 


५ 


देवं-देवं वेऽयसे 
यिः सरस्वर्ती 
वर्िरिन्र < 
देय वयोधसं 
देवं बवरितीनां 


(4 


द्वं 
ट्व 


५१ 


देव सितरेतं त्वा 

देव सवितरेष ते 
देवस्त्वा सविता पुनातु 
देवस्त्वा सवितेदपतु 
देवस्य चेततो मरही 
देवस्य त्वा सवितुः 


३९. १८ 
३६, १९ 
९ २६९ 
१२ १ 


"५ 


१९. ७९ 
९९, ७७ 
२९१, पष 
२८, १९ 
३३, ९९ 
२९१ ४८ 
२८, १२ 
२८, २३५ 
२९१, ५७ 
२८ २९ 
२८, ४ 

६, २० 

<, १३ 

५, ९७ 


१९, ७ 
२०, ९ 


५, ३९ 
१, ३ 
१९, ६३ 
२२, १९ 
१, १० 
११२१ 
१, रेट 
9 ५.4 
प, २२ 
च, रद्‌ 


+. 
६, ३० 
९, ३० 
९, ३८ 
१९) ९ 
१९, २८ 


~~~ ~~ 


शुङ्क-यजुवेद्ौ्य 


देवस्य त्वा सवितुः 


देवस्य सवितुमेति 


१८, ३७ 
२०, ३ 
३९." ए 
३८, १ 
२२, १९४ 


देव्या (स्य वय) ह < सवितुः ९, १० 


देवहूर्यज्ञ मा च 
देवा आद्यापाला एतं 
देवा गातु विदो गुं 


देवा देवानां भिषजा 
देवा दैव्या हतार 


देवानां त्वा 
देवःनामसि सितम 
देवानां मद्रा खमतिः 
देवान्दिवमगन्यन्न 
देवा यज्ञमतन्वत 
देवासो हि ष्मा मनवे 
देवी उपासानक्तः 
देवी उपासानक्तेन्धं 


देवौ उषासाव (अ ) धिना 


दवी ऊर्जाहुती दुध 


देवी जेट सरस्वति 


देवी यावापरथिवी 
देवारपएपवेो 
देकीरापः द्धा वोड्व< 
देवीराप अगरेयुवो 
देवीराप अपां नपाच्च 


देवीर इच्धर संघाते 
देवदसि अशिना 
देवंदति दफोधतर< 
देवीस्तिष्मलिष्रो 


९, १३ 
१७, ६२ 
२२, १९ 

२, २१ 

(8 
२१, ५३ 
२८, १७ 
२८, 9 
१९, ६९ 

१, € 
२५, ९५ 

€, ९० 
१९, १२ 
३३, ९8 
२८, २७ 
२८, १४ 
२९१, ५०९ 
२९१, ५२ 
२८, १६ 
२८, ३९ 
२९, ५ 
२८, १५ 
२८, ३८ 
३७, २ 
८, २६ 
६, १३ 

१, १२ 


९,२७ 


२८, १३ 
२१, ४९ 
२८, २६ 
२१, ५४८ 
२८, १८ 
२८, १ 


२० ७ 
२१९६ 
२७, ९ 
३८, १ 
२४, १८ 
१०, १४ 
१०, १८ 
१८, ६२ 
२६, २५ 

२१ २९ 

९,९६ 
२२, ५२ 
३०, १७ 
३०, ४० 
१२, ६३ 

२, १२९ 
२७, १९ 
९, ४९ 
२९.११ 


३०, ३७ 
३५, १8४ 
२३, ४९ 
२३, ५९१ 
३०, १६ 
३०, ३९ 
२३, ५५ 
३०, ३८ 
३०, १५ 
२७, ३ 
९, द्‌ 
६, १७ 
१, १७ 
६, ३९ 
१०५, € 
३०. १३ 
२३, ४८ 
३०, ३६ 
२३, ५२ 
३०, १८ 
३०. ४९ 


मन्ध-सुची ¦ [ ९७३1 








द्रविणोदाः पिर्पपति २६, २२ 
देवेन नो मनस। देव २४, २३ ३३, १७ द्रापे अन्धसस्पते १६, ४७ १७, 8७ 
देवेभ्यस्वा देवां (युव) गृहामि ७, २२ ७, २५ द्रुपदादिव सुमुचानः २०, २० २२, ५ 
देवेभ्य। दि प्रथमं ३२, ५४ ३२, ५९ घ्यन्वना गा धन्वनाजिं २९, ३९ २९, १8६. 
देव अग्निः स्विश्कृनू २१, ५८ २२, ५७ धतौ दिवे वि भाति ३७, ९६ ३७, १६ 
२८, २२ ३०, २२ धाता रातिः सवितेदं ८, १७ ९, १७ 
२८, ४५ ३०, ४५ धानाः कर्‌म्मः सक्तवः १९, २९ २९, २ 
देषो देतर्मेनस्पतिः २९, ५६ २३, ५५ धनाना रूपं कुवलं १९, २२ २१. २२ 
२८, २०५ २३०. २० धानावन्तं करम्निणे २०, २९ २२, १४ 
देवे नराश सो देव २८, ४२ ३०, ४२ धान्यमसि भ्रिनुदि १, २९ १, ३३ 
देवे। वनस्पतिर्देव २८, ४२ ३०, ४३ धामच्छदभिरिन्रो १८, ७१६ २०, ४५ 
देव्यौ व्ये (व्रियो) भूतस्य ३७, ४ ३७, ४ धामं त्ते विश्व १७, ९९ १९, {२ 
देदिमे ददामिते ३, ५० ३, ५८ भिपणासि पर्वती १, १९ ११ २९ 
दर्वी धियं मनामहे ४, ११ ४, ९५ धुम्रान्यसन्तायालभति २६. ११९ रद्‌, १५ 
दम्या अध्वथवस्त्व। २२, ४२ २५, 88 धूम्रा बर्दनीकादाः २४, १८ २६, २२ 
दैव्या मिमाना मचः २०, ६२ २२, २७ धूरसि धवं भूषन ९८ १९६ 
दैव्याय कर्मणे १, ९३ १, १९ धृष्टि रस्यपाप्न १, १७ १, २७ 
दैव्याय धर्म जेघ्र १७, ५६ १८, ५६ भस्वक्षितिःश्वयोनिः १८, र १९..१ 
शव्याच(अ)भ्वर्यू आ गत ३३, ३९ २१३३ भ्द्वसदं त्वा नृषदं ९, -२ १०, 
३३, ७३ ३२, ७३ भवं धस्वेण मनसा ७, २५ ७, २८ 
दैव्या देतारा ऊर्व २७, ९८ २९, १८ ध्मवमसि प्रयिर्वा रद्‌ १, ९७ १, २८ 
दैव्या दौतारा प्रथमा १९, ३२ २३९, ४६ ध्ट्वा भरदन्दततस्य २, 8 २ ९ 
शैव्या दोतारामिषने २९, ९८ २३, १९ ध्पवा अस्मिन्‌ मीपती ९, १, ३ 
दोर येनु्ोंडा (लदा) २२, २२ २४, ३९ भ्सवासि धर्णास्तृता १३, १द १८६, १६ 
ययं (दिवं) मा केखीरन्तरिक्षं ५, ४३ ५, ५९ धछ्वासि धर्णेतो १२, ३४ १८, ३६ 
दपुतानस्त्वा मास्ते ५, २७ ५१ ३५ भ"स्वासि भष्वेऽ्यं (ऽस्मिन्‌) ५, २८ ५, ३६ 
दपुभिरक्तुभिः परि ३४, ३० ३३, २४ ष्घ्योऽसि पृथिवी ५, १३ ५, १८ 
दुुभिरहोभिरक्तुभिः ३५, ९ २५, देत नक्षत्रेभ्यः खाद २२४, २८ २४, ३८ 
यौः शान्तिरन्तरिक्ष ३६, १७ ६६, ६७ नक्तोष्पा समनसा ९९. ९३, २ 
यौरस्ि पृथिन्यसि ९, र ९, ४ ९७, ७० १८, ७० 
यौरोर्ससूर्वं चित्तिरद २२, १२ २५, १३ नतं विदापनय द्मा, १७, ३९ ९८, ३१ 
२३, ५४ २५, ८६ न त्द्र्ला-तिन पिशाचा ३४, ५९ ३३, ३९ 
यीस्ते पुथिष्यन्तरिक्ष २३२, १ २५, ४५ न तष्य प्रत्तिमा अस्ति २३२, ३ २५, २५ 
सौते पृष्टं पृथिवी ९६. २० १२, २७ नते द्रे परमा २८, ९९ ३३, २३ 
दासे देवीरन्वस्न २७, १६ २९, ९६ न त्वार्ोर्‌ अन्यो दिव्यो २७,३६ २९, ४१ 
द्विपदा याथ्तुपष्पराः २३, ३४ २५, ३६ नदीभ्यः पौभष्ट-(४) म॒क्षाका २०; € ३४, € 
द पिम्पे चरतः ३६३, ५ २२, ५, नभ उदर्येण २५, ८ २७, ११ 
रे गती जृं १९, £ २९, ४९ नभध मभस्यध १६, १५ ˆ १५, एदं 
दभः सपियदुतिः ११, ७० १२. ७१ सम अआःदवि चाडराव ९६, ३६ १७, २१ 
द्रप्ससस्कन्द्‌ पृथी १३, ५ १४, ५ नम उष्म १६, यद्‌ १७, २२ 


{०्द] 











3) {#> @ 49 ® ‰३* $ $} (> + 
¢ व १५१४ ति) {8 र $; (9 (५१ १४ ।#४. 
ति ६१५१ श १ ४४ 0 १७4 वो (कः (क' (9 ६५१ छ ॥+- 0 {9 न 
९ एतः शोः ` 9; ॥9 कते कि) (टे क 4 त" ७ हद ॥9 (९ ९ ‰ , 
= क 4 [५ 3४ ई (1 ४ 
भर (^ कत क ९! 69“ ॥४४* ।४ (७१ &+* + ‰, ^ (9. 4 ७ 7 क 
#9 
0), 2 ॥4१५ 4 ® 4. (१ १) छो § क क (= कि) ++ ४.1 
ध ¢ श $ 49 ॥१‡ (^ (१. 
(५) ४" ४७ . क (१ ४ क (१ र" ५ ५ 0 &" &, 9 4 0"; ५५, 
‰ |।#१ श १ ४ श क ५ न # 9 क ^ 
(4) (4१, 1904 (क (4 (2 4) ब ७0 क (ठ कि (कि कि को स रे (८ (क (ट (9 (६ (क 
।) 
४ च क वि व (७ (क, = १8, ११ वि कष 4. 
; 
(५ # 
५ +) 
1 9 {१ (4. 
॥१' ४ |; +|; | ॥' (+ (|£ ^£ 4 |, 
त [स ४00) ४४ 2 |, (१५५ ४; ॥८ (¢ ॥ | ५ ॥ 
॥ 4“ (4 4 6८ । (५८ ॥;॥ ॥ | |, „ ॥* (, 49 
#‹ ५" ॥. ५ १ { ५ । ~ (3 ५ (१९ ~; (५ ॥५ |). + ५१९ ति 
1 रर [भः ५ ् (1 + च । ॥5९ 1" 15 [1 र ~ ¬ ती 1 
| ५ ¢; |. ८ (८ ॥ ॥ | ॥ 
ग्ध (9 





८ (; ६ 42 ‰ +^ 42 4 | |; 4 4 ‹ 


कि । 
4 [व १ जज [1 
४ ^ ५ | (\ (च 1, ॥^ (२ ~ ९ \~ (ध (“^~ ^ 1५ ॥ 
[४ ८\ ॥£ | % |> (= (¢, 2 0, 44 ॥ (८५ ५ |; ५ 4* | ^ 
॥४ 1" ( ॥# [४ ॥ ( [# ॥# (# | (( ॥ ४ [४ + ४ ॥# [५ 


१) $$ 4४ 
{** छ) +9. 


कः कद (0 47 +" अ घु मछ ५ 
ॐ१३, ६4 
१ १५९ ॥9 (११ क (18 $न५4 द 64 ५४ 


4७. ‰१ (१ 
$+ ईह 6" 


। 
, | , + ^," (+ 
॥ / ^ | | ॥/ |; 
(४ ५४ ॥ (१५ ॥५ 


५) © @ (४, 44. ६) {७ #' ॐ 
14१ (११. &-+ +क#' #8: ४०“ {12 भ = 


क 


॥49* & (° ६4) प) ६0 §* ‰) ५५. ९ 
140" + ४१४“ 89 (८१ श" 4" ॐ 


् ॥ 11 कर 1.1 1) 


न ॥,। ॥॥ ह 
88" (2 ८ ९* (४) 6) ४9" छ" 
(७५4 ५५ $$ (+ ६५५ (1४, व १ ९. 0, 


॥१८ 
४1४ 
|| ॥ 1 
{४ 1» [४ 9 8 
य ॥ ५ [५ 41 ) ॥ १ ५ 
+ ।1॥ 1 4 4५ क ४" +* ४१ 
५ (५ (| [न 1५ (0 मू 
४५ (५ [४ 1 १ ५५ [१ ५४ 
| ॥ "7 ५ नी 6 ९ 


४५ + क 


न भ 7] 


।। 
| च ४ कि श्च ~ भै । # 4 नव 


1 भ 
(= छ छ छ (7 क ध (7 छ ५ ४ 
64 $) (90 ६१९८९ 1 4१4 (1११ €? $ (1 [५ 


५) 


#+ ५१ ६) 0" /94 ) (0 क" ५) ति (४ पवि क (*७* 0 १ नि ०) क क (७ §) =" 
1४“ (® ॥)* 0 0 0 0 छ ॥+. &“ एष (फ {° (१८ (१) (^ (५ {+ 4 49* ५४९ 
भ ५। 
¢ %) 
(1 प 


५६ [५ 
®. ¢) ® (८/1 
+^ $^ 2 ^+ 4७4 < 64 454 44 $ 


49 &१ 49 449" (9 > #^ र (+ (क (>° (#ी* @ ॐ“ छि @ (9 (4 $ क) र 
09* कत" (५ 0) 0 0 9 @ ५ 69“ दि ५१. 6“ (षन (१. ५ ५. + ।* 44 ।8. ‰* 


।,। ए १ 1) भि (५ 


॥; 1, 1,1 ॥ 1 1 1, 
14“ ¶४४* {45 (497 46 (५2 (4) के (क (0 (9 ॥9 (7 {क (40 (क (क {7 (2 (4 ` र 40 


0 ति + ८ ४ (८ ^ (रण ईन क (४१ ९ 





(५ 
४ |॥ 17 1 9, 
16; 4 1५. १८ (ए 4 
+ (2 (2 १ ५ 
ह ८ 2 “छ {~ ॥) 2 ॥ 
ग | | (¢ | (४५4 त 4 ^ 
भ, ६ र | (ग ५ ॥' [४ ५ 11 + ^ 1 # 
स ए 2 
५ (४ “+ (¢ [४ [£ ४ ८ ५ |£ 
£ ¢ | ¢ ६ | |: | ॥# ^ 





#3* {19 ५१ 


नि 





1 


4 ^ ^ 


र ४१ कि) (१ (+ ९ ५५५ 9 49 4 


" (8 (४. {1} ॥9" (५ धि) @) ४4 
भ भु शः शः 9 श [4 श शीः ‰` 


[1 द वीति + 1, +, १ 


02 $ मि) 6) ॥१" ९) द) 0) ¢. ^) 
{8४ (१ (8 {9 6)" ५५4 (9) (न) 6 


1; [। [ ता [1 | । ४ ; 
{97 40) (५ (40. ५ {40 (4 1, (47 4 


4 494 (>+ द ईनि द 494 ५ $ 


( 
#: (` + ५ 
~ (5 1 
4 | (क } 
८ ^ ए! {र | ^ +) 
तः [४ (9 (५५, +न १५ #7न 4 

न ~ ग्य 1, 1 ~ 
# र 7 17 4; £ ^ + ५ | 3 4 
| (€ |; (4 £ प |॥१ { ४ (४ 





पथ नद्यः सरस्वती 
पमस्वन्तः पुख्ष आ 
पथाविशशत्यास्तुवता 


~ पशचानिर्बयो गायत्री 


< 


पथस्पथः परिपतति 
पयः पृथिन्यरां पय 
पयसः श्ुक्रमगतं 
पयसो सूपं यद्या 
पयसो रेत आमृते 
परं मृत्यो अनु परेदि 
परमस्याः परावतो 
परमेष्ठी ता सादयतु 
परेषटयमिधीतः 
परस्या अधि सवता 


परि ते धन्वनो 
परि सा भिर्भेणो 
परि त्वपि पुरं वयं 
परि यावाप्रथिवी 


परिने (णे रेतती) शरस्य 


परि मभ दुश्चरिताद्‌ 
परि वाजपतिः 
परिवीरसि परित्वा 
परीते पिखता सुत 
परीत्य भूतानि परोदय 
परीमे गमनेपत्त 

पते दिवा पर एना 
पव्रमानः सो अश्चनः 
पतिप्रेण पुनीहिमा 
पेत्रे स्यो प्ैप्णव्यौ 


पथुभिः पर्नफरी ` 
पष्रवाय्‌ चमे पष्ठौही 
पष्टवादो विराज 

पतं ने अद्धिना दिवा 
पवष्या व्ितयन्त्या 
पावर्यर्वाः टुग्ना 
पोष्ङ्र नः सरस्दी 


३४, १९ 
२३, ५२ 
१४१ ३० 
१४, १५ 
३४, ४२ 
१८, ३६ 
१९, ८४ 
१९, २३ 
३८, १८ 
२५, ७ 
११, ७९ 
(९५, ५८ 

८, ५8 


, १९५ ७१ 
परिते यूड (क) भो रथो 


३, २६ 
१६, १२९ 
५१२९ 
११, २६ 
३२२१ १२ 
१६,५० 
8, ५८ 
१९, २५ 
६, 8 
१९, २ 
२२, १९ 
२५, १८ 
१७, २९ 
९९, ४२ 
१९, 8० 
१, १२ 
१, ३९ 
४, ४ 
१०, प 
१९, २० 
१८, २७ 
२४, १३ 
२०, ६२ 
१७. १०५ 
१२१, ९५७ 
२९८, ८४ 


३३१ ५ 
२५, ५ 
१५ ३५ 
१५, १३ 
३३२१ ३० 
२०५, ७ 
११ ८१ 
२९१, २३ 
२८, २६ 
२५, 86 
१२१ ७३ 
१५, ९४ 
९, ३८ 
१२, ७२ 
३१ 88 
१७, १९ 
५, २३७ 
१२, २६ 
२५, ३१ 
१७, ५० 
8, ४9 
१२, २५ 
६, ७ 
२९१, २ 
२५५ ३० 
२५) ५१ 
१८, २९ 
२९, ४४ 
२९१, ४२ 

१, १६ 

१, ४८ 
४, प्‌ 
१९१, १३ 
२९१, २५ 
१९, ३९ 
२६, १७ 
२२, 9 
१८, ११ 


१३, १०६ 
२१, ६९ 


मन्त्र -सूची । 


न 
9 ~~ 


पिता नेऽसेपितानो 
पिठुंस्तेषं महो 
पितृभ्यः खधविन्यः 
पीवो अन्ना रयिवृधः 
पुत्रमिव पिततरावश्चिनो 


पुनन्तु मा देवजनाः 
पुनन्तु मा पित्रः 
पुनन्तु मा पितामहाः 
पुनरासय सदनमपश्च 
पुनरूर्जा निवर्त 


पुनः पितरो मने। 
पुनर्मनः पुनरा्ुम 
पुनस्त्वादित्या र्द्रा 


पुनाति ते परिख्चुत र 
पुण क्रूरस्य विसुपो 
पुरीष्यासो अप्नयः 
पुरीण्येऽसि विश्वभरा 
पुरुदस्मे। विपुरूप 
पुरुप एवेद ५ सर्व 
पुद्पमृगश्न्द्रमसो 
पूण दवि परा पत 
पृपणं बनिष्टुनान्‌ 
पुषन्तव यत्ते वयं 
पूषन्तव यम सूयै 
पा पलाक्षरेण 
पुष्ये स्वादा ष्ये 
पृच्छामि त्वा चित्तये 
प्च्छामि त्वा परमन्तं 
पृथिवि देवयजन्यो 
पृथिव्रीचम इन्द्रध 
पथिकी छन्दोऽन्तरिक्ष 


ध्रथिव्वा सहमुदन्तरिक्ष 


पृथिस्याः पु रौधमत्वप्मे 
पृथिव्याः सधस्थाद 
पृथिव्यं वमौमि यिवि 
पृथिव्यै स्वादन्दरिषाय 


पादिनो अप्र एकया २७, ४३ 


३७, २०५ 
2३8, ७ 
१९. ३६ 
२७, २२ 
१०, ३8४ 
२९, ७७ 
१९, ३९ 
१९, ३७ 
१९. ३७ 
९२, ३९ 
१२९, ९ 
१२, ४9 
३१ ५५ 

9, ९५ 
१२, ४४ 


१९, £ 

१, २८ 
१२, ५० 
१९, २२ 

८, ३० 
२३९१९ २ 
२४, २५ 

३, ४९ 
२५, ७ 
२४, ४९ 


९, ३२ 
२२, २८ 
२२, ६९ 
२२, ६१ 

१, २५ 
१८, १८ 
१४, १९ 
१७, ६७ 
१८१ ४ 
१९, ९६ 

१, २५ 
२२, २९ 


{ २७५ ] 


३७, १९ 
२३३४ २ 
२१, ३६ 
२९. २३ 
१९, 8७ 
२२, ६९ 
२१ ४९१ 
२१, ३८ 
२१, ३९ 
१३, ४० 
१३, १९ 
१३, १४ 
३, ६ 
४, २० 
१२, ८५ 
९३, ४५ 
२१, & 
९१, ४५ 
१३, ५९ 
१९२, ३९१ 
९१ २९ 
२५. २ 
२६, ३९ 
२१ ५७ 
२७, १५ 
३३, २९ 
४०, १६ 
१८, ४९ 
२४, २८ 
२५, ५१ 
२५, ६३ 
१, ४९ 
१९. २० 
१५, २८ 
१८, ६७ 
९१५, ® 
१२, १६ 
२, ४१ 
२९, ९ 


[ १७६ ] 





पश्ररस्तिरथ्ीनपुशचिः 
परषदश्वा मरुतः 

पृष्टो दिवि पष्ट 

पृष्ठम राघ्रूसुदरम< सौ 
प्रघापिनौ हवामहे 
प्रजापतये च वायवे 
प्रजापतये त्वा जुष्ट 
मजापतये पुरुषान्‌ 
प्रजापतये ब्रह्यनश्व 
प्रजापतिः सम्प्रियमाणः 
प्रजापतिर्विश्वकमी 
प्रजापतिदरपासि 
प्रजःपतिश्चरति गर्भे 
ग्रजापत्िष्ूवा सादयतु 
प्रजापते न तदेता 


प्रन।पतेर्तपसा 
प्रजापतौ त्वा देवता 
प्रजाभ्यस्त्वा प्रजास््वानु 
ग्र तद्धष्णुस्तवते 

प्र तद्टोचेदमतं 
५तिक्षत्रे प्रति तिष्रमि 
ग्रतिपदसि प्रतिपदे 

प्रति पन्थामपद्महि 
प्रतिश्रुत्काया अर्तनं 
प्रति स्परो विज 
प्रतिधिना परथिन्य। 
प्रतीचीमारोह 

प्रतूततै वाजेन्नाद्रव 
प्रतर्वभेष्यवक्राम 
प्रतनु प्रति 

प्रत्य रक्षः 


प्रयम। द्वित्तीथः 
प्रथमा वा^्सरयिना 
भ्र मून ब्रह्मणस्पततिः 
प्र मो यच्छत्वर्यमा 
म्र पर्वतस्य वृषभस्य 
प्र-प्रायमप्निर्मरतस्य 
भ्र बाहवा सिसृतं 


२४, 8 
२५, २० 
१८, ७३ 
२९, ८ 
२, ४8 
२४, ३० 
२२, ५ 
२४, २९ 
२२, ¢ 
३९, ५ 
१८, ४३ 
८, १९ 
२९, ९९ 
१३, १७ 
१०. २०५ 
२२, ६५ 
२९, १९ 
२५, ६ 

9, २५ 

५, २९० 
२३२ ९ 
२५, १० 
१५, @ 

४, २९ 
2०, १९ 
१३, १९ 
१५, ६ 
१०, १२ 
११, १२ 
१९, १५ 
२०, १० 

१, ७ 

१, २९ 
२९, १२ 
२९, ७ 
२३४, ५७ 

१९ 
१०, १९ 
१२, ३४ 
२१, ९ 


श यश्चुवेदीय 


रद, 8 
२७, २४ 
२०, ४२ 
२१, ९९ 

३, ५२ 
र, ३४ 


` १4... 


२६, ३२ 
२६, 8 
2३९, 8 
2०, १३ 
८ ११ 
२५. १९ 
१४, १७ 
११, २९ 
२५; ६७ 
२३९१, १९ 
२३५, २९ 
8, २५ 
५, २६ 
२३५, २८ 
२९१. ९०९ 
१६० १३ 
8, 8 
28, १९ 
१६, १९ 
१६, १०५ 
९९, २० 
१२, १२ 
१२, १५ 
२९१, १५२ 
१, १० 
१, ४९ 
२९१, १०४ 
२३९, ७ 
२२, ४५ 
१०, ३७ 
१९, २८ 
१३१ ३५ 
२३, ९ 


भा 1 


प्र मन्महे सावसा 
परमुच धन्वनस्त्व 

ग्र याभिर्यासि दाश्वा< 
प्रव इद््राय बृहते 

ग्र वायुमच्छा वृहती 
प्र व्रजे सुप्रया 

ग्र वीरया सुचयो 

भ्र वो महे मन्दमानाय 
प्रवो महे महिनमे 
प्रसर भस्मना योनिमपश्च 
म्रस्तरेण परिधिना 
प्रागपायुदगधसक्‌ 
ग्राचीनं वर्हिः प्रदिशा 
प्राचीमनु प्रदर प्रेहि 
प्राच्यै दिशे स्वादावौच्यै 
प्राण मे पह्यपनंमे 
प्राणदा अपानदा 
प्राणपा मे अपानपा; 
प्राणश्च मेऽपानश्च 
प्राणापानौ मे पाहि 
प्राणाय त्वोदानाय 
प्राणाय मे वर्चोदा 
प्राणाय स्वाहापानाय 


प्रातरपरे प्रातरिन््र 
प्रातार्जेतं मगसुप्र 
प्रियकर [बहुकार] भ्रेयस्कर 
परेता जयता नर इन्द्रो 
रेया एत्यै सँ चाव 

प्रेदग्ने ज्योतिष्मान्‌ 

प्रेद्धो अत्रे दीदिहि 

रतु ब्रह्मणस्पतिः 


रतु वाजीक्निकदन्‌ 
मैचेभिः भ्रैषनप्रोति 
प्रोयदग्ौ न यवते 
प्रोष्यमाणः सौम आयतो 


पत्गृदितोर्ण! पलक्षी 


यट सूर्य श्रवसा 
बप्मर्दो २ असि 


३४ १६ 
१६, ९ 
२७, २७ 
३३, ९ 
३३, ५५ 
२२, 28 
३३, ७८ 
३२, २२ 
२४, १७ 
१२, ३८ 
१८, ६९ 

६, ३६ 
१३.९९ 
१७, ६६ 
२२, २४ 
१४, ८ 
१७, १५ 
२०, ३४ 
१८; २ 


१, २० 

७, २७ 
२२, २३ 
२३, १८ 
३४, ३४ 
२३४, २५ 
१०, २८ 
१७, ४६ 
२७, ४५ 
१२, ३९ 
१७) ७१ 
२२, ८९ 
३७, ७ 
११, ४६ 
१९, १९ 
१५ ६२ 
<, ५६ 
२४, £ 
२३, ४० 
३३, ३९ 


२३३१ १० 
१७ ९ 
२९, शं 


३२, ५५ 
३२, 2४ 
३२, ७० 
३२, २२ 
३२, ११ 
१२, ३९ 
२०, ३३ 

६, ४९ 
३९१, ४१ 
१८, ६ 
२४, २४ 
१५, ७ 
१८ १५ 
१९.१९ 
१९, १४ 

२, २६ 

१, ३४ 
९ १ 
२४, ३३ 
२५, २९ 


२२) २८ 
१९१, ४० 
१८, ४६ 
२९, ५० 
९२, २३ 
१८१ ७६ 
३७, ७ 


१२, ¢ 
9.5: 
१६, ८२ 

९१ ४५ 
२६, ७ 
२३९१, £9 
३२९, ३९ 





वर्हिपदः पितर्‌ 
यङविन्ञाय स्थविरः 
बहुनां पित्ता 

यत्तो वयो विवछं 
वाहू मे यलमिन्धिय 
यीभमः्सायै पौन्कसै 
गृटच्छन्दो रथन्तरं 
नृती छन्दे।ऽनु्रुप्‌ छन्दो 
वृददिनद्धाय गायत 
बृदन्य्रावाकि वानस्पयः 
नरृ्श्निदिध्म एषां 
बृहस्यतिर्देवानां 
वरहस्पतिना चद्मणा 
स्रस्ते अति यदये। 
वृहस्पते परिदीया 
यृदस्पते वा्जंजय 
वृहस्पते सवितर्चोध 
योधा मे अप्य वचसो 
न्दम क्ष्रं पवने 

त्रश्र जानं प्रथमं 
ब्रप्मणस्पतते त्वमस्य 
ब्रद्यणे व्राह्मणं क्षत्राय 
नर्म ट्‌ ह क्षद्‌ 


वरद्मराजन्याभ्याम शरटराय 
व्रष्यवनि त्वा क्नत्रवमि 


ब्र्र सूर्यसनं च्येतिः 
प्श्यायि म मत्तयः 
चागमय्य विदय 
ग्नाष्गास; पिठरः 
प्रा्णोऽस्य मुखमारसाद्‌ 


अग एव भगयार्‌ 

भग प्रनेनर्मम 

भदरं क्ेभिः धयया 

भदराऽ्डन एश्रस्वया 

भो नेऽद्निरहुनै 

भ पञ प्रद्यवस्व 
3 


१९, ५५ 
१७, ३७ 
२९, ४२ 
१९. ९ 
२०, ७ 
३6, १७ 
१५. ५ 
१४, १८ 
२०, ३० 

१.९५ 
३३, २४ 


१०१ ३० 
२६१ २ 
१७१ ३६ 
९१ ११ 
२७, ८ 
१२१४२ 
36 
१२, २ 
३४, ५५८ 
३० ५ 
५, २७ 
घे, ३ 


९६, २ 
५, २७ 
६, ३ 

२३, ४८ 

३२३, ७८ 
७, && 

२९, ४७ 

२३९, १९ 


३४१ ३८ 
२४१ ३६ 
२५५, २६ 
१५, ३९ 
१५, ३८ 

£, ३४ 


२९१, ५५ 
१८१ ३७ 
३१, १८ 
१५, १९ 
२२,९८ 
२४, १७ 
९९३, ७ 
१५, १९ 
२२, ९५ 

१, २३ 
३३, २९ 

२, २१ 
१९, ४२ 
२८, ४ 
१८, २६ 
१० १५ 
२९, ८ 
१३, ४२ 
२९ ५ 
१४, २ 
३२, ४९ 
३६ ॥ 
५, ३६्‌ 

६, 9 


२८, ३ 
५, २५ 


२५५, ५० 
३२, ७८ 
+ %‰ 4.4 


३५. ११ 


२७, २८५ 


१९, ६ 
१६, ६० 


५ 


४, ४३ 


मन्त्र-सूुची | 


भवतं नः समनसौ 


भायै दार्वादारं 
भुज्युः उपो यन्ते 
भुवो यज्ञस्य रजसश्च 


भूताय त्वा नारातये 
निव] पतये स्वादा 
भूम्या आवूनालमते 
भूरसि भूमिरस्यदित्तिः 
मू्ैवः स्वः तत्सवितुर्‌ 
भूुषः स्वः सप्रजाः 


भूर्भुवः स्वर्यौरिव भूम्ना 
भूवः स्वर्तजी३ञ्छची३ 
भेषजमसि भेषजं 


भरखस्य शिरोऽसि 


मधवे स्वादा माधवाय 
मधु नक्तमुतोपसे 
मधुमती इपसकयि 
मधुमाम्नो वनस्पतिः 
मधर वात्ता छटतायते 
मधुश्च माधवध 

मध्वा यजे नक्षसे 
मनःछन्दः फूषिद्छन्दो 


मनसः काममाकूतिं 
भनस्त आप्यायतां 
मनस्त्वाष्टु स्वाद 

मनो गायत्रै 

मने उतिर्जुधतामास्यस्य 
मनाने येषु हवनेषु 
मनो न्वादाम 

सनो मे तर्पयत 
मन्ययेऽयन वपं 


मयि गूरान्यद्रे (प्र) उपरि. १३, १ 


म टि यं स्य द १०५ दुद्धं 


३८, २७ 


[ १७८ ] 


मयीद्भिन्द्र इन्दियं २, १० 
मयुः प्राजापय उलो २४, २१ 
मरता स्वन्धा विश्वुषां २५, 8 
मस्ते यश्य दहि क्षये ८, ३१ 
मर्तन्तं वृषभं ७, र 
मस्व २६ इनदर वृषभे ७, ३८ 
मर्माणि ते वर्मणा १७, ४९ 
मशकःन्केशेरिन्५ २५, ३ 
मर्हो २७ इन्द्रो नृवदा ७, ३९ 
मर्होरऽडन््रो य ओजसा ७, ४9 
मर्ह २५दब्दो वञ्रदस्तः २६, १९ 
महानःम्न्यो रेवत्यो २३, ३५ 
महि त्रीणामवे।ऽस्तु ३, ३९१ 
मरी यौः पृथिवीचन ८, ३९ 
६३१, ३२ 

महीनां पयेऽसि ४, ३ 
महीम्‌ षु मन्तर< २९, ५ 
महो अभेः समेधानस्य २२, १७ 
मरौ अर्णः सरखती २०, ८६ 
मा छन्दः प्रमा छन्दः १४, १८ 
मात्तदृच्ते यं १०, २२ 
माताचतेपिताचत्ते २३, २४ 
२३, २५ 

मातेव पुत्रं पूथिषी १२, ६१ 
मा त्वापनिष्वैनयी २५, २७ 
मात्वा तपलिय २५, ४३ 
मानः शसो रस्वो ३, ३९ 
मान सोके तनये १६, १६ 
मानो महान्तमुत १६, १५ 
मानोभित्रो बणो ५, १४ 


मापो मौषरषौि९ सीम्नो ६, २ 


मा भेमो संगिक्णा १ ३३ 

६, ३५ 
मामा हि सीजनिता १९, १७२ 
मा चय ^ रायस्पेदेण ४, १२ 
भागोरिक्त्‌ १२, ९५ 
भागु मित्वा ११, ६८ 
माहिरभूम पृदाङ्ः ६, १९ 

८, २९४ 
भित्र\ इवे प्तदक्च ३३५ ५७ 


शङ्ृ-यशुवंदीय 
२, १८ मित्रः सखन पृथिवी 
२६, ३५ मित्रश्च म इन्र 
२७, ९ मित्रस्त्वा पदि बध्रीतां 
९, ३० मित्रस्य चर्रणीशतो 
७, ३६ मित्रस्य त्वा चषा 
२८, १९ मित्रस्य मा चक्षे 
१८, ४९ मित्रावस्णाभ्यां त्वा 
२७, ५ मित्रो न एदि इमित्रध 
७, ३९ मित्रो नवाक्षरेण 
७, 89 मीढ ८ ण्टू ) टम शिवतम 
२८, ११ मुख सदस्य शिर इत्‌ 
२५, ३७ मुचन्तु सा अप्या 
३, ३९ मून दिवे अरतिं 
६ | 
४, 8 मूधासि राड्‌ श्छ्वाकषि 
२३ ५ मूलेभ्यः स्वाहा हाखाभ्यः 
| 
,७ धां मे वरुणे 
ध १ मोषूण द्र तयु 
११, ३२ य आत्मदा बलदा 
२५, २६ य॒ न्द्र इन्द्रियं दधुः 
२५, २७ य इमा विश्वा भुवनानि 
3. ~ 
एतानन 
२७, ४९ च कन्दसी अवसा 
३, ३८ यः प्राणतो निमिषतो 
१७, १६ यकःसकी शकुन्तिका 
१७, १५ यक्रोऽसन्नै शङ्न्तक 
२७, २८ यलमानस्य परिचि 
६, ३० यजा नो मित्राबहणा 
११ ३९ यज्ुरिराप्यन्ते प्रहा 
६, ४८ यज्जाग्रतो इरमुदेति 
१३, १०१ यञ्च बह गच्छ 
४, ३९ यह नजश् (शं )त उप 
१३, ९७ अज्ृस्व दोशो गिततः 
१९, ६९ सह्ल-गह्ल वो जवे 
६, १५ गजेन बहनकजन्त 
६ ष्‌, हे हो रेवां प्रतेति 
षे | ५ । 


११ ५३ 
१८, १७ 
४, १९ 
११, 8२ 


५, ३४ 
७, २३ 
8, २७ 
९, ३३ 
१९.५९ 
१९, ८८ 
२२० ९० 
७, २४ 
२३२, ८ 
१९४, ९ 
१४, २९१ 
२२, २८ 


_ १८, ७१ 


३१, १५ 
३, ४६ 
२५, १३ 
2९. ७० 
१७, १७ 
२९, २४ 
१६१ १३ 
१९, ॐ 
२३, ३ 
२५. ११ 
२२, २२ 
२३, १३ 
४, ३ 
३३० ह 
१९, २८ 
३४, १ 
८, २४ 
क, १९ 
८, ६ 
२.७, ४२ 
४१, १६ 


4 | ४ 
३१, ६८ 


२, ध 


१९ ४9 
१५, १६ 


<) 
४२, ९८ 


[1 


यते स्वाद्‌। धावते 
यतेो~ यतः समीदसे 
यत्ते गा्रादृभ्निना 

यत्ते पयिव्रमर्मिष्यप्न 

-> यत्ते सदे महसा 

यत्ते सेम दिवि ज्थोतिः 
यत्ते सोमा दाभ्यं नमम 


यत्पुदयं व्यदधुः 
यतपुख्पेण दनिषा 
यतप्रत्तःनमुते चती 
यत्र धारया अनेषत 
यत्र षाणाः सम्पतन्ति 
यत्रज्रह्मच्ष्र 
यत्रेन बायुष् 
यग्रौषधीः सम्मत 
यथेमां वाचं कल्यापी 
यदछन्दः प्रथमं 
यदपते कानि कनि 
यदुत्युपजिद्धि् 

` यद्र रिसत^्रसिनः 
यदय कञ्च वृच्रदन्‌ 
यदय सुर उदिते 
यदृश्व्य करविषे। 
यद्‌ईवाय वासर उप 
यदस्या अभ^हुभेयाः 
यदक्वःसमसुस्यो 
यदपिषिष मतरं 
यद्‌पो अघ्न्या श्त 
यट्‌दपन्दक्ियया 
यटि जप्रथटि स्वप्र 
यदि दिशा यदि नसम्‌ 
यदिमा बगयन्‌ 
यद्ूबप्यमुदरस्य 
यद्रमे गदुरण्बे 


यणं उन्परादनं 
मेदा दषरेट(ठ) न 
कवले ललम्‌ 
भटाजिके दाम 

। 





मन्त्र -ऋ्ची । [ ९७९ ] 
२४, १० यद्धाते। अपे अगनी २३, ७ २५, ७ 
३६, २२ यद्रारिषटं तदस्नये २६, १२ 
२७, ३८ यद्धरिणो यवमत्ति २३, ३० २५, २९ 
२९१, ४३ २३, ३१ २५, ३३ 
यद्धबिव्यस्तुशो २५, २७ २७, ३१ 
६, ४६ यन्ताचमे धती १८, ७ १९, १९ 
८, ३१ यन्त्री राड्‌ यन्त्यत्ि १४, २२ १५, २४ 
३५, १० यशिर्भेजा रेक्णसा २५) २५ २७, २९ 
२३५, ९४ य्नाक्षण मोस्पिचन्था २५, २३६ २७, ४० 
यन्मे छिद्र चक्षुषो ३६, ४ ३६, ४4 
२९, ३५ यमपे कव्यवाटन १९, 8४ २१, ६४ 
१८, ४८ यमने पृत्सु मत्य॑मवा ६, २९ ६, ४२ 
२२, १० यमश्विना नमुचेरा १९, ३४ २१, ३६ 
२३२, १९१ यमश्विन। सरस्वती ०, ६८ २९, ५३ 
१३, <१९ यमाय त्वा्निरस्वते ३८, ९ ३८, ९ 
२८, २३ यमायत्वामसखायत्वा २३७, ११ २३७, १९ 
३१, २४ यम।य यमसुमयर्व॑भ्यो ३०, १५ २४, १५ 
१२, ७2 यमाय स्वाहान्त्मय २९, १९३ ३९, १९ 
१२, ७५ यमेन दत्तं चरित २९, १३ ३१, २५ 
२१, ३५ यं परिधि पर्वत्या २, १७ २, २६ 
३२, ३५ ययोरोजसा स्डभिता ८, ५९ ९, ४५ 
३२, २० यवानां भ.योऽसे १४, २९ १५, ३१ 
२७, २६ यक्िदरापो मर्हिना २७, २६ २९, ३६ 
२७, ४३ यस्तु सर्वानि भृत्या ४०, 8 ४०, ६ 
२५, ३० यन्ते अय कृणवद्रद्र १२, २६ १३, २७ 
२०, २८ यन्ते (दैव से.मा) अधसनिर्भक्ष। €, १२ ८, १३ 
२१, १० यत्ते टप्म॒ २$न्दन्ति ७, २६ ७, २९ 
२२, ४ यम्ने प्रायः पदषु १, ५० 
३२, ४० यन्ने रसः सम्भृत ९९, ३३ २१, ३३ 
२२, ३ यस्ते स्तनः शदाये। ३८, ५ ३८, ५ 
२४, २ यस्मायतं न पुरा ३२, ५ ३५, २६ 
१३, ८६ यम्.प्न ज.तः पठ ८, ३९ ८. १७ 
२७, ३७ यस्मिन्तसर्वानि भूतानि ४०, ७ ४०, ७ 
३, ५३ यस्मिन्नश्वास श्रधभम २५, ७८ रे, ६२ 
२४, ४ यस्मिन्नृचः स.म १४, ५ 
०, ३४ यश्य दुमे) गृहे १७, ५२ . १८, ५२ 
२२, ९ यपर प्रयाणमन्वन्य १९, ६ १२, २ 
२५१ ३९ यस्यायं दिश्र आर्यो ३३, ८२ ३१, ८२ 
१७, १५ यर्पास्ने पर्‌ जानन्‌ १२, ६४ १३, ६५. 





[ १८० 1 





यस्येमे हिमवन्तो 

यस्यै ते य्गियो 
यस्यौषधीः प्रसपर्थं 

या इषवो यादुधाना 

या षधीः पूरौ जता 
या ओर्धीः सेमराज्ञी 


य[रऽअआवह्‌ उशतो 

यां मेधां देवगणा 

याः एलिनीय। अफला 
याः सेना अभीत्वरीः 
या तवे तनूरियभ. 

या तव तनूर्मम्यभूदेषा 
याते यः दाया 
याते घर्म दिन्या युग्या 
याते धामानि परमाणि 
याते धामानि हविषा 
या ते धामन्युश्मसि 
यातेद्ररिवातन्‌ः 


या ते हेततिमडि (ब्द) टम 
याभिषुं गिरिशन्त इस्ते 
यावती द्यावापृथिवी 

चावां घ्या सधुमत्यश्चिना 
ावोदेवाःस्ये स्वो 


या व्याघ्रं विपूचिक्तोभै। 
या दतेन प्रतनोषि 
य्चदुमुपयुप्बन्ति 
यास्ते ऊ स्वे स्चो 


युकैन मनसा 
युक्त्वाय सविता 
युक्त्वा दि केशिना 
युक्ष्वा हि देवहूतमीं 


२५, १९ 
<, २९ 
१२, ८९ 
१२, ७ 
१२, ७५ 
१२, ९२ 
१२, ९३ 
८, १९ 
३२ १४ 
१२, ८९ 
११, ७७ 
५, 8 
५; 86 
ध्‌, € 
३८, १८ 
१७, २१ 
8, ३७ 
६, ३ 
१६, २ 
१६, ४९ 
१६, १९ 
शै, ३ 
३८, २६ 
७, १९ 
९१३० २१ 
१८ ४७ 
१९, १० 
१३, २१ 
९२, ९४ 
१३, २२ 
१८, &६्‌ 
१९४ २ 
११, ३ 
८, २३४ 
१३, ३७ 
३३, 
११, ५ 
५, ९४ 
११, 8 


३७, २ 


श॒क्क-यरर्वदौयं 


२७, १६ 
९, २८ 
१३, <अ 
१४ ७ 
१३, ७६ 
१३, ९३ 
१३, ९8 
९, १९ 
३५, ३२ 
१३, ९० 
१२, ७८ 

५, € 
५५९, ५०७ 
५५, १२ 
३८, १८ 
१८ २१ 

४, ४९ 
द्‌, ३ 
१७, २ 
९७, ४९ 
१७; १२ 
१७ ३ 
२३८ २५ 
७, १९ 
१४, २२ 
२6०, १७ 
२१, ९ 
१४, २९१ 
१२५ टप्‌ 
२४, २२ 
२०, १६ 
९२, २ 
१२, ३ 

<, १४ 
१४, ३९ 
३२, ` 8 
१२, ५ 

५; ९९ 
१२, 
३७, २ 


युखन्ति ऋघ्रमद्पं 
युञ्जन्त्यस्य काम्या हरी 
युखाथा< रासभं 

युश्ानः अयमं । 
युनक्त सीरा वि युगा 
युवं तमिन्ापवैता 
युव < सुराममश्विना 


य॒च्मा इन्द्रोऽ वृणीत 


युपन्रस्क उतये 

ये अप्नयः पाद्ठजन्या 
ये अनिष्वात्ता 

ये चेह पितरो 

ये जनेषु मलिम्लव 

ये तीर्थानि भ्रचरन्ति 
ये ते पन्याः सवितः 
ये त्वाहिहत्ये मधवन्‌ 
ये देवा अभ्निने्राः 

ये देवा देवानां यज्ञिया 
ये देवा देवेष्वधि 

ये देवस दिन्येजदश्च 
ये देवा मनोजाता 
येनऽरषथस्तपसा 

ये नः पूर्वे पितरः 

चे नः सपत्नाअप 
येन धाता बृहस्पते 
येन कमौण्वपसेो 

वेन यौष्म्ा पृथिवी 
येने वदति सदं 


येना पावक चक्षसा 

येना खमत्यु खःसटा 
येनेदं भतं वनं 

येऽनेषु विविध्यन्ति 

ये पथां पथिरक्षय (षिण) 
चे भूतानामधिपतयो 

ये रूपाणि प्रतिमुशमाना 
ये वाजिनं परिपदृयन्ति 
ये वामी रोचने दिवी 

ये वृेयु श्रप्ििञरा 


४३, प 
२३, ४ 
११, १३ 
१९ १ 
१२, ६८ 

<, ५ 
१०, २३ 
२९, ७६ 

१, १३ 
२५, २९ 
१८, ६७ 
१९, ६० 
१९, ६७ 
११. ७९ 
१६१ ६९ 
३४, २७ 
३३, ६३ 

९, ३६ 
१७. १९३ 
९७, १४ 
७, १९ 
8, १९१ 
९५, ४९ 
१९.५१ 
३४, ४९ 


३४, २ 
३२ ४ 
१८, ५५ 
१८, ६२ 
३३, ३२ 
१५, ४० 
28४, & 
१६१ ६२ 
१६, ६० 
१६, ५९ 

२, ३९ 
२५, २३५ 
१३, € 
१8, ५८ 


२५ ५ 
२५, ६ 
९१२, ९२ 
९९२, ई 
२३, ६९ 

९, ३६ 
१९, ४६ 
२२, ६१ 

१, १८ 
२७, ३३ 
२०, ३१ 
२९१, ६9 
२१, ६८ 
१२, ८ 
१७, ६१ 
३३, २१ 
२२, ६२ 
१९. 
१८, १३ 
१८, १४ 
७, २९ 
४ १९ 
१६, ७१ 


३३, २४ 
२, ७५ 


२९१ ३३ 
१६, ७9 
२०, ३२ 
३२, ३९ 
१६, परे 


१७, ६२ 
१७, ६० 
९७, ५९ 

२, ५५ 
२७, ३९ 
१४, ८ 
१७, ५८ 


मन्व-सृची 1 { ८१] 





येषामध्य॑ति भ्रवसन्येषु २, ४२ ३,.९४९ रेवती रमध्वमस्िन्‌ प, २१ ३, २८ 
ये समानाः समनसः १९, ६५ २९१, ४७ रेवती रमध्वं वृहस्पते ६, ८ ६, ९ 
ये समनाः समनसे। १९, द्‌ २२, ४८ रोहितो धृ्नरोहितः २४, २ ६, ३ 
, ~यो अभिः कन्यवःदनः १९, ६५ २९१, ६५ खाप्तछं पविरवत्ुषेव < १२, ७१ १३२, ७२ 
यो अभिरमररष्य १३, ४५ १४, ४७ लेक पृण चि चि) १२, पष्ट १३, ५५ 
यो सर्भन्तं निषा सति २२, ५ २४, ५ १५, ५९ १६, ८० 
ये अस्मभ्यमराती १९१, ८० १२, ८१ समन्य स्वादा ३९, १५ २३९, ९ 
योगे येगे ठवस्तरं १९, ९ १२, १४ लेमानि प्रयतिर्मम ` २०, १६३ २९, १०६ 
यै) देवेभ्य आत्तपति ३९, २० ३५, २५ वयन्तवेदा गनीगन्ति २९.४० ३१, १६ 
यो नः पित्ता जनिता १७, २७ १८, २७ वनस्पतिरवसूषो २०, ४५ २२, ३५ 
यो भूतानामधिपतिः २०, ३२ २२, १७ वनस्पतेऽ व सुजा २७, २१ २९, २१ 
ये) रेवान्ये। अमीवा २, २९ ३, ३७ वनस्पते वीड्वङ्गो २९,५२ ३९१, २० 
यौ वुः द्िदतमे ११, ५९ १२, ५२ वनेु व्यन्तरिक्षं ततान ४, २३१ ४, ४२ 
३६, १५ ३६, १५ वये ते अय ररिमा १८, ७५ २०, ४४ 
र्स्षसां मागोऽसि २, २६ २, ४१ व्यं नाम प्रन्रवामा १७, ९० १९, £ 
६, १६ ६, २८ वयस्सोम ब्रते तव ३, ५४ ३, प 
र्षौरणं वलमर्न ५, ९३ ५, २८ वयखन्तो वयस्कृतं ` ३, १८ ३, २५ 
रलोदणो वो वलगहनः ५, २५ ५, ३१ वयम हित्वा प्रयति <, २० ९, २० 
रक्षोहण वखगहना ५, २५ ५, ३२ वस्णः क्षत्रमिन्धियं २०, ७९ २२, ५७ 
. * ~ रसोदा विश्रयर्पगिः २६, २६ चरणः प्रादिताभुव ३३, ४६ २२, ७६ 
रजता दरिण); सीसा २३, २७ २५, ३९ वष्णस्योत्तम्भनमस्सि ४, २३९ ४, ४८ 
रयबाहण« दविरस्य २९, ४५ वसी तवह्टर्बदणस्य १३, 8४ १४, ४६ 
रये तिष्टलयति २९, ५२ ३९१, २१ वष्ृदमसि भरति त्वा १, १, २५ 
रयिश्च मे रास्थ १८, १० १९, २३ वर्पाभिशेतुनाष्ेत्या २१, २५ २३, ६ 
रदिमना सत्याय सत्यं १५, ६ ९६, ९ वर्पाहुशैतनामाखुः २४, ३८ रद्‌, ४२ 
रएजन्तमष्वरणाँ ३,२३  ३,२९ वर वुरषत्यसि यतरे ६,९१९ ६, १५ 
राश्यसि प्राचीदिग्‌ १४, १३ १५, ९६ वघन्ताय कपिला २४, २० २६, २८ 
१५, १० १६, १६ वसन्तेन तुना २१, २६ २३, २४ 
रातिम सत्पतिं महे २२, १३ २४, ९७ वसवल्रये।ददाक्षरेण ९, २४ १०, ३ 
राया वय^ ससवा५^ ७, १० ७, ९ वत्वस्त्का न्बन्तु ११, ५८ १२, ५९ 
रायेवु वं जश्‌ २७, २९६ २९, २४ चश्ववस्त्याष्न्दम्तु ११, ६५ १२, ६६ 
रा्रयत्सेम। भूयो 8, १६ 8, २९ वस्वस्त्वान्तु ३, ८ २५, € 
सचे नो येहि बाह्मरेषु १८, ४८ २०, १८ वसवस्त्वा धुप्रयन्तु १९, ६० १२, ६१ 
श्चं आं जनयन्तो ३१, २९ ३५, २१ वमु चमे वसत्तिय १८, १५ १९, २७ 
स्जाधि द्वाि ( द्रुबा्ति) ९०, ८ ९९१ ९६ चमुभ्य शदयानादनते २४६, २७ २६, ३६ 
स्दय्थेक्रिवि ट कवि ) परं १०, २० ११, ३० वसुभ्यस्त्वा दटेमयस््वा २, ९६ २, ३६ 
र्टाः स^ सृञ्व पृथिवी १९, ५९ १९५ वनुमर्तप्ते तै २, ८ २, १२ 
स्रो इदमे €, ५८ ९. ४४ | दमूना मागोऽसि ९४, २५ १५, २९ 
म्पेगमोस्ूप मन्न्गा ७, £ ९, १० यमेः पवि्रनि सौरि १, २ १, रेट 
रेतो मधं दि जहाति १९, ७६ २१, ७2 सोः पविष्रमधि्रठधारं १, ३ २, ५५६ 


[ ८२] शङक-यजुवेदीय 


____ ___ ~~~ ~~~ <~ 


वस्न्यस्यदितिर्स्या ` ४, २९ ४, २८ वायो जुको अयामि २७, ३० २९, ३५ 
वह वयां जातवेदः ३५, २० ३५, ५६ वर््रहयाय शवे १८, ६८ २०, ३७ 
वाचं ते शुन्धामि ६, १४ ६, १८ विकिरिद्र विदित १६, ५२ ९१७, ५९१ 
वाचस्पतये पवस्व ७, १ ७, १ विज्यं धनु कपर्दिनो १६, १० ९१७, १० 
वाचस्पतिं विशवकमणं ८, ४५ < २६ वित्तं चमेवेयं १८, ११ १९, १८ 
१७, २३ १८, २२ बिददयदी सर्मा ३३, ५९ ३२, ५९ 

वाचि खाद्‌! प्राणाय ३९, ३ ३९, २ विदेदमर्नभो नाम्ने ५, ९ ५, २४ 
वाजः पुरस्तादुत १८, ३२६ २५, ५ विद्माते अ्नेत्रेधा १२, १९ १३, २० 
वाजश्च मे प्रसवश्च १८, १ १९. १३ विद्यां चावियां च यस्त॒ ४०, १ 96, ११ 
मासस्य नु ( वाजस्येदं ) प्रसव९, २५ १० ३३ विषति गाभ्वा धृत. २५, ९ २.७, ११ 
वाजस्य नु प्रसर ९; ५ १० ७ विधेम ते प्रजे १७, ७९ १८, ७ 
१८.३० २०, दिनडइन्रद्रषो ` ८, ४४ ८, ९५ 

वाजस्य मा प्रसव १७, ६३ १८ ६३ १८, ७० २०, ३९ 
चाजस्येमं प्रसवः ९, ९३ १०,३२ वि षाजस। दृथुना १९, ४९ २२, ५० 
वाजस्येमं भसवः ९, २४ १०, ३९४ दिभ्षार^ इबाब्रे ३०, 9 ३४, ४ 
वाजाय खदा प्रसव्य १८, २८ १९) ४० विमूरहि प्रवाइणो ५, ३१ ५, ३९ 
२२, ३२ २४, ४९५ विभूर्मात्रा प्रभः २२, १९ २६, २४ 

वाजिनां वजिोऽनतु ३, ७१ बिग्राद्‌ बृहतिकिबतु ३३, ३० ३२, ३० 
चजिनो बाजजिते। ( वाजं ) ९. १३ १०, १९ विमान एष दिवे १७, ५९ १८, ५९ 
वाजिनो वाजजितो वज ९, ९ १०, १३ विमुच्यष्वमप्न्या १२,७६ १३, ५७४ 
९, १९ १०. २६ बिराड (कठ) सि दक्षिणा १५, ११ १६. १९ 

वाजे वजिऽवत वजिनो ९, १८ १०, २४ विराद्ज्योतिरधार १३, २४ १४, २४ 
२९११, ११ २३, १२ विदस्व (स्वर) नादिवयेषते €, ५ ८, ३ 

वजो नः सप्तप्रदिश्ः १८.३९२ २०, ३ विश्वरहि रिप्रं प्रबहन्ति ४, २ ४, ३ 
वाञोने अय ्रषुवत्ति १८, ३३ २०, ४ विष्मन्‌ हविषा मर्नेन €, ४६ ८, २८ 
वाज्यं बजिनस्वेपषूत ३, ७२ ९७, ४ १८, श्४ 
वतं प्राणेनाप््ेन २५, २ २७, ३ विशवक्मैन्‌ इनका वाग्रधान <, २७ 


नातर्‌ ^ हा मद वाजिन्‌ ९, ८ १०, ११ 
वातस्य उति वस्णस्य १३१ २ ९९, ४४ 
वन्तस्य त्वा ध्रा्यपृष्ने ६, १८ ६, २४ 


१७, २२ १८, २३ 
दिदवक्मा त्वा सादयतु १४, १२ १५, १५ 
१४, १४ १५, १दं 


वाताय स्वादा धूमाच २२, ९६ २४, ३६ विदवकमौ बिमिना १७, २६ १८, शद 
बातोना(बो)मनोबा ९, ७ १०, १० विदवक्र्मा ह्यजनिष् १७, ३ १८, ३१ 
बाममय सबितव।ममु ८, ६ ८, ५ विश्रतश्चष्ठुसत १७, १९ २८, १९ 


बायम्यैनयन्यान्यापरेति १९, २७ २१, २७ 


रिश्वस्मै प्राणायापानाय १३, २४ १४, २५ 
वायुः पुनतु सुविता ३५, ३ ३५, ३७ 


१४.१४ २१५, ६६ 


[िवाव्कानयावयाावायायकडयाताकवकययगथयकताक 1 


व.युरपेमा यजभ्ीः २७, ३१ २९, २५ १५, ५८ १६,.७९ 
बायुएनिटमग्रतप्‌ ४०, ९५ ४०, १७ १३, १९ १४, १९ 
वाटुषटवा पचतैरव २३.१३ २५, ९४ १४, ६ १५, १५ 
वायोः पूतः पयित्रेण १९, ९ २१, ३ १५, ६ १६. ८ 
बध्यो येते सदृक्लिगो २, ३६९ २९, २७ रिश्वस्य केतुमुबनस्य १२, ३९ १३, ग्४ 


विदवक्षय दूतममूरतं 
विवस्य मृरधन्नपि तिष्टसि 
विद्वा आश्षा दक्षिण 
विश्वानि देव सवित्तर्‌ 

` विद्वाभ्यस्त्वाश्राभ्य 
विद्वा स्पाथि परति 
जिद्वासो भुवां पते 
विद्व अथ मर्तो 


विश्वे देवा अश्ुध 
बिल देवः शुणुतेम< 
भिवे देवाश्वमसेभृ्तीतो 
विदे देबाप्च आगत 
विदवेभिः सेयं मध्वप्न 
विद्वेषामदिति 

बिद्वेः देवस्य नेतुर्मर्तो 


विष्णुः शिपिविष्ट ऊरा 
विष्णुराप्रीतिपा 
्रिप्मुस्त्वा क्रमत 
दिप्मुस्स्वागिन्धिदेष 
विष्णः कर्माणि पद्यत 


विणोः क्मोऽति सपत्नहा 


्रिष्नो रराटमसि 
बि्णोनु वीर्यानि 
विस्वः पद्वव्यन्तरिं 
चीत. दट्बिः श्यमितः 
यीतिदोभ्रंत्वाश्वे 

यृष्य उर्मरसि 

दुष पृषं 
बेदाहमस्य भुदनष्य 
मेदाहमेनं पुर्षे 

नेदेन रूपे न्यधिबन्‌ 


भेदोऽसि {भेद भैरेनस्वं 


बेरा बेदिः सूनाप्यते 
गेनर्ननदर्दद्ितं 
देरेऽस्युरेषो दरिदता 
शररेदुरी पुनः देन्य 


१५), ३३ 
१८, ५५ 
३८, १० 
२३०, ३ 
१, ९८ 
१२ ३ 
३७, ९८ 
१८, ३९ 
३३, ५२ 
८) ९५५ 
३३१ ५३ 
<, ५८ 
७, ३४ 
३३, १० 
३२, १६ 
, 
११, ६७ 
२२, २१ 
<, ५५ 
८) ५५७ 
१, ९ 
७, २५ 
६, ४ 
१३१ ३३ 
१२१ ५ 
५,२१ 
५५) १८ 
७, ६५ 
१७, ५७ 
२, & 
१०, र 
११, ६ 
2१, ६० 
३१, १८ 
१९१ ७ 
२, २१ 
१९, १७ 
३2, € 


१९, ४४ 


१६, ५५ 
२५, रष 
३८) १५ 
२३६, ३ 
१, ३० 
१३, ३ 
३७, १८ 
२०, २ 
३२, ५े 
९, ४१ 
३२, ५३ 
९, ४३ 
७, ३४ 
३२, १५८ 
३३, १६ 
४, ९ 
१२, ६८ 
२४१ २९ 
९१ 86 
९, ४ 
१, १३ 
७, शे 


१४, ३५ 
१३, ६ 
५, २७ 
८, दध 
९, ९१ 
१८, ५७ 
२, प्व 


1 


२५९) ६१ 
३५, १८ 
२१, ७६ 

१, इ 
२१, १७ 
३५, 23 

ग. रे 
२१, ४६ 


मन््-सूची । 


वैदवानर^ वामहं 
वैरवानरस्य सुमतौ 
वैदवानरो न ऊनय 


ग्यतच्ेस्वेतीहर्विया 
ग्यन्नु वयो्त< (रिषि) 
व्रजं गच्छ गोष्ट 

व्रतं कृणुत ततं 

तरतं चम ऋतश्च 
नर॑त्तत दीक्षामाप्रोति 
्ीहयथ मे यवाश्च 
बरशीनां त्वा पत्मस्न, 
शो चमे मगध 

हते परेभ्यो गप्रिभ्यः 
शंनो देवीरभिष्टय 
शंनो भवन्तु बाजिनो 


दानो मित्रः छं बद्णः 
शंनो वातः पवत्ता. 
दातः श्लते 
श्तं यो अम्ब धामानि 
शतमिन्नु दरदो अन्ति 
दमिता मो वनस्पतिः 
शर्म च स्यो गर्म 
श्मसि श्म मे चच्छ 
दामीस्ववधूत रणैः 


शादं दृद्विरदसं 
शारदेन ऋनना 
शितिर्धरोऽन्यतः शिति 
शिरो मेध्रीयशोमे 
शिल्मा वैश्बदैव्यो 
सिशेन दजया त्व 
ध्षिवो नामासि स्वापिति 
रिग मद प्रमाभ्यौ 
डिदो सूत्वा म्पमपे 


२६, ७ 
१८, ७२ 
२६, ¢ 
२९, ३० 
२, १६ 
९, ९५२१६ 
६, ११ 
१९८, २३ 
१९, ३५ 
१८, १९ 
€ ४८ 
१८, & 
२६, ६४ 
३६, १२ 
९, १६ 
१, १८ 
३६, ९ 
३६, १० 
३५, ८ 
१९१ ५७द्‌ 
२५५, शदे 
११, २१ 
११, ३९ 
8, 
१, १७ 
१,१९ 
२५, १ 
२१, २६ 
कष्टे, रे 
२७, ५ 
8, ५ 
१६, £ 
३, ६३ 
११, ४ 
१२, १७ 


छक (चन्दर ) युके ( जन्ेप) ४, ६ 


दः दरथमन्यी 
दरम्येनि द 
शरूज्यतिश्ट चित्र 
शकष दिव 


८, ५७ 
१७, ८० 
१४, ६ 


[ १८३ 1 





२८, ७ 
२८, ९ 
२५, ४९ 
२८, ८ 
३१, ६२ 
२, ३२ 
१, ४२.४३ 
४, १९४ 
१९, ३५ 
९१, ३० 
१९, २६ 
८, ३० 
१९, १० 
२५, ४६ 
१६, १९ 
१०, १९१ 
२३, १८ 
३६, ९ 
३९, १० 
३९५, १ 
१३, ७.3 
२७, २६ 
२३, २४ 
१२, ३८ 
४, ११ 
१, ० 
१, ११ 
२७, १ 
२१३ २७ 
२8६, ध 
२१९, ९९ 
६, ९ 
१६, & 


१२, 
१३, १८ 
£, ३६ 
९, ४१९ 
१८, ८० 
१५, ५ 


[ १८४ ] 

द्धवालः सव॑शद्ववाठे ४, ३ 
न सु फाला वि्षन्तु १२, ६९ 
शुन्धन्तेषटिकाः पितृषदनाः दै, १ 
शूषाय स्वाहा स सर्पय २२, ३० 
शुणेत्वपिः समिधा ६, २६ 
दोरिरेण तुना २१, २८ 
श्रदस्मै नरो वचसे ८, ५ 
श्रायन्त हव सूर्य ३३, १ 
श्रीणामुदारो धरुणो १२, २२ 
श्रीश्च ते लक्ष्मीश्च पल्या ३९, २२ 
रुधि श्र